BERICHT. Dit nummer bestaat uit twee bladen. Niet-Officieel Q-edeelte. Die zicli met 1 October op het Dagblad abonneeren, ontvangen de van lieden af verschijnende Nummers GRA TIS. ’S-GRAVENHAGE, 24 September. --- STEMMEN VAN HET BINNENHOF. De beraadslagingen over het Adres van Antwoord op de Troonrede zijn in de Tweede Kamer betrekkelijk zeer spoedig ten einde gebracht. Tot onze voldoening werd over den verkiezingsstrijd van Juni bijna niet gerept. Eén onzer wenschen, met betrekking tot het Adresdebat, werd dus vervuld. Terwijl wij die kleine voldoening hebben gesmaakt, kunnen wij niet zeggen, dat overigens de gevoerde discussie een bevredigenden indiuk op ons teweeg bracht. Over het belangrijk punt, waarin wij in een onzer jongste Nummers de aandacht vestigden, het al dan niet alles beheerschend karakter der Kiesrechtwijziging, is betrekkelijk weinig licht verrezen. Die opmerking voert ons al dadelijk tot het kenmerk der Adresberaadslaging. ’t Algemeen karakter van die parlementaire gedachtènwisseling, voor zooveel de linkerzijde der Kamer betreft, kan toch, dunkt ons, niet beter worden aangeduid dan door deze woorden : Men was met zijn positie verlegen. Dit bleek zoo duidelijk mogelijk juist met betrekking tot de Kiesrechtquaestie. De geavanceerd-liberalen toonden een zelfbedwang, dat aan’t schier ongeloofelijke grenst. Naar waarheid kan toch worden geconstateerd, dat de weerklank van de liberale stembusleuze van Juni: Kiesrechtwijziging, de hervorming, geheel was weggestorven. De onstuimigste geavanceerden toonden zich toch tevreden met de indiening der Kieswet in ’t laatst dezer of in ’t begin der volgende zitting van de Staten-Generaal. In ’t begin van de zitting 1892/93. Men begrijpt, wat dat zeggen wil. Gesteld, de Kieswet wordt in September aanhangig gemaakt, dan gaat aan haar overweging, die van de Begrootingen voor Indie en Nederland vooraf. Gedurende de winterzitting (die na het groote reces December-Eebruari) wordt de Wet dan onderzocht en als zij dan gewikt en gewogen is, dan wordt zij zoo wat tegen den zomer rijp voor de openbare beraadslagingen. Doch ook dan is uitstel nog zoo licht te verkrijgen. Een motie van uitstel zou dan wel eens minder bezwaar kunnen ontmoeten als die betrekkelijk ... de Legerwet. Maar — dwalen wij niet — dan is de indiening van de kiesrechtregeling //in ’t begin der volgende zitting” nog volstrekt niet zeker. Zelfs van radicale zijde werd nu een zeer ernstig onderzoek noodig geoordeeld. Toch maakte men er ’t afgétreden Bewind ook al een grief van, dat zij de Kiesrechtquaestie niet reeds voor de verkiezingen van Juni tot oplossing had gebracht. De Minister Tak verzekerde, dat de Regeering onmiddellijk na haar optreden de voorbereiding eener nieuwe Kieswet ter hand nam. Hij voegde er bij : //Dat is een arbeid van niet geringen omvang. Maar hij zal onafgebroken worden voortgezet. En de Regeering heeft het stellige voornemen, om de wetsvoordracht tot regeling van het kiesrecht, zoodra zij behoorlijk zal zijn voorbereid en uitgewerkt, ’t Departement van Binnenlandsche Zaken te doen verlaten en den weg te doen volgen, die naar deze Kamer leidt”. Die laatste mededeeling bevat natuurlijk niets nieuws. Voltooide wetsontwerpen plegen toch steeds van ’t betrokken Departement hun weg naar de Tweede Kamer te vinden. Voor de grap of voor tijdverdrijf maakt men geen ontwerpWetsvoorstellen gereed. De Minister Tak legde merkwaardig veel gewicht op den grooten omvang van de voorbereiding der Kiesrechtregeling. De zaak schijnt dan toch niet zoo eenvoudig als de liberalen vroeger, onder het vorig Bewind, meenden, tenzij het in hun bedoeling lag aan den afgetreden Minister van Binnenlandsche Zaken — en reeds aan diens voorganger — een buitengewone hulde te brengen door aan te nemen, dat ’t geen een reuzentaak is voor een liberaal Minister, een betrekkelijk lichten arbeid voor een antiliberaal Bewindsman moet genoemd worden! * * * ’t Kiesrecht-debat werd van radicale zijde gevoerd als met ingehouden adem. In de parlementaire wittebroodsweken voor de Regeering en haar vrienden moest natuurlijk geen verschil van gevoelen kunnen worden geconstateerd. De geavanceerden waren bij uitstek tam op ’t kiesrechtgebied. Blijkbaar wil men de vier jaren uitdienen. Daarop zal het wel nederkomen. Wij herhalen een vroegere uiting: Van liberaal standpunt vormt die taktiek een ergerlijke beginselverloochening. Wat ons betreft, wij kunnen er volmaakt in berusten. Met een variant op hetgeen de heer A. Van Dedeui opmerkte met betrekking tot een eventueele Legerwet-Seyfiardt, zeggen wij, volstrekt niet verlangend te wezen naar een Kieswet van den Minister Tak. Een liberale Kieswet komt altijd vroeg genoeg. Zoo kunnen, mogen en moeten wij zelfs, krachtens onze beginselen, spreken. De liberalen behoorden juist het tegenovergestelde te doen. Thans hebben zij geen kiesrechthaast. Geen wonder. Zalig zijn de bezitters .... van een zetel aan de regeertafel of op de banken der volksvertegenwoordigers. Der liberalen vertrouwen op het nationale van hun beginselen is zoo groot, dat zij de kiesrechtuitbreiding alleen tegenhouden uit vrees reeds bij haar eerste toepassing de meerderheid te verliezen. Ten slotte zal er metterdaad een wonderbare overeenstemming tusschen de liberalen en ons kunnen worden geconstateerd. Ook voor de liberalen zal toch een nieuwe Kieswet altijd vroeg genoeg worden ingediend en — afgekondigd. * * * Over den heer Van Houten kan de Regeering tevreden zijn. Wel bracht hij de quaestie der geschiedenis van de Kabinetsvorming ter sprake, doch meer als een Academische stelling. Hij was in dat opzicht al zeer tevreden, toen de Minister Van Tienhoven een opheldering had gegeven, welke hem, van zijn vroeger standpunt niet had moeten voldoen. Nu verzekerde hij te hebben bereikt wat hij had beoogd, namelijk te vernemen, dat deze Kabinetsformatie geen precedent schiep wat betreft de — in zijn oog — niet juiste toepassing der constitutionneele beginselen. Over zijn tweede vraag: Is in dit geval uit de formatie ook een bijzondere positie voor de toekomst [wij cursiveeren, Red. D.) afgeleid? zal de heer Van Houten bij de Begrooting nog van gedachten wisselen n.e: den Minister van Buitenlandsche Zaken. Onrustwekkend voor het Kabinet zal dat debat der toekomst over de toekomst wel niet zijn. De houding van den heer Van Houten kan niet duidelijker en zinrijker worden gekarakteriseerd dan in een opmerking van den heer Van Kerkwijk, die zich, ter verdediging van de inconstitutionneele leer, dat het Ministerie ook verantwoording schuldig zou wezen voor alles wat er na het verzoek om ontslag (van het vorig Kabinet) tot zijn optreden geschied is, — ook beriep op mr. Van Houten. Hij deed dat in deze woorden: //Dat is geen nieuwe leer; de heer Van Houten, die nu zoo vroolijk opkijkt, heeft deze leer vroeger ook verkondigd”. Aan de door ons gecursiveerde opmerking des heeren Van Kerkwijk hebben wij niets toe te voegen. Nu, aan stof tot vroolijkheid, tegenover het nieuwe Bewind en de liberale partij, incluis de conservatieve fractie, van welke mr. Van Houten vroeger steeds smalend pleegde te gewagen, ontbreekt het mr. Van Houten zeker niet. Dat de heer Van Houten ook nu zijn //idealen” over de eeds-aflegging, de lijkverbranding, het onteigeningsrecht, het huwelijksrecht weder even aanroerde, spreekt wel van zelf. Dat geschiedde evenwel met de zekerheid, dat het Kabinet, 'twelk hij steunt — hij noemde zich-zelf ministerieel — de Van IIoutensche idealen moet laten wat zij zijn, op straffe van onmiddellifken val. * * ’t Optimisme van de Troonrede over handel, scheepvaart en nijverheid werd door mr. Balhinann afdoende bstreden. liet antwoord van den Minister van Waterstaat was zeer zwak. Maar dit Kabinet der freelrade moet de zaken wel — wij merkten dit vroeger reeds op — zeer rooskleurig voorstellen. Reeds vroegen wij, in ’t Kameroverzicht, waarom de heer Bahlmann geen amendement op het Adres van Antwoord voorstelde, ’t Zou zeer stellig niet zijn aangenomen. Niemand minder dan hij — wij weten het — ziet echter op tegen het aanvatten van wat men noemt een heet hangijzer. Zulk een amendement had dit voordeel gehad, dat de Kamerleden Tariefkleur hadden moeten bekennen. De heer Bahlmann, aan wiens houding voor een deel het optreden van het tegenwoordig Bewind moet worden toegeschreven, heeft nu althans deze ervaring opgedaan dat, uit het oogpunt van het nijverheidsbelang, de Ka'oinetverwisseiing geen voordeel kan heeten. ’t Is waar, het afgetreden Bewind had nog niets ten gunste van de nijverheid op Tariefsgebied gedaan; doch zij bad toch een Tariefcommissie ingesteld en een fiscale Tariefsherziening toegezegd. Dat was reeds veel. Van ’t tegenwoordig vrijhandels-Bewind is, op ’t Tariefterrein, niets ten gunste der industrie te wachten. Nu moet de nijverheid lijden voor een Legerwet, die er toch nooit zou gekomen zijn. --- Engeland. Buitenland. iionaen, zó oept. Lord Salisbury zal niet vóór einde October naar Engeland terugkeeren. De markies, die zich in den besten welstand verheugt, zal uit. September met zijn familie Chcllet Cecil bij Dieppe verlaten en zich begeven naar zijn nieuw buitengoed Villa franebe bij Nizza, waar aües voor de ontvangst van den Engelscben Premier in gereedheid is gebracht. — Uit Petersburg wordt nader bericht, omtrent de tijding, dat aan Engelsche officieren de toegang tot de landstreek Little Pamif zou geweigerd zijn, dat met een annexatie door Rusland, van dit sedert lang betwist gebied in Centraal-Azie, reeds in den vorigen winter werd gedreigd Er werd toen reeds in de Novoe Vremya op gezinspeeld door kapitein Groubtchefski, en toen de correspondent van the Times er voor het eerst gewag van maakte, werd er door de Engelsch-Indiscbe bladen en ook door de Londensche pers de draak mee gestoken. Waarschijnlijk zullen in die dagen de autoriteiten in Britsch-Iiidie de bedreiging ook met zekere minachting hebben opgenomen. Van den anderen kant verneemt men, dat men hier met een loutere wraakneming te doen heeft, wegens de uitsluiting van kapitein Groubtchefski uit zeker gedeelte van Pamir door de Afghanen en uit Cashmere, door kolonel Nisbet. De Russische reiziger had zich daarover ernstig beklaagd, te meer daar hij zich toen gedoemd zag, in een koude, onherbergzame en bergachtige streek te reizen, waar hij schier van gebrtk en ellende omkwam. Van kapitein Younghusband echter, die hem en zijn Russische collega’s met veel gastvrijheid te Kashgar onthaalde, sprak kapitein Groubtchefski met groote achting. — Ben blauwbo.k is verschenen over de sterkte van hst Britsche leger ia 1890. Den ln December van dat jaar bedroeg de effectieve sterkte van het geregelde leger 210 860 man, verdteld als volgt: Household Cavalry 1294; cavalerie 17 552; Kon. artillerie 35 379; genietroepen 7208 ; garde te voet 5658 ; regimenten infanterie 132 660; koloniale brigade 2585 ; Army Service Corps 3393 ; Ordancce Store Corps 759; Corps of Armourers (zwaardvegers) 288; Corps of Ordnance Artificers (vuurwerkers) 79; Medical Staff Corps (geneeskundige dienst) 2366 Verder waren bij de reserve ingelijfd 60 233 man ; bij de militie 113 163; bij de Yeomanry 110 679, en waren de Volunteers 221 048 sterk: totaal 405 141. — Een telegram is ontvangen aan het bureau van de //British West-African Association” te Londen, meldende den dood van baar ingenieur, den beer J R, Werner. Hoewel nog een jong man, leidde de heer Werner, reeds eenige jaren geleden een leven vol avonturen op Afrika’s vaste land. Hij was namelijk vroeger in dienst van den Congo Vrijstaat en had toen, als ingenieur, het oppertoezicht over de flotiije van stoom-kanonneerbooten, die de Congo op en afvoer. De ervaring in die jaren door hem opgedaan, gaf hem een zeer onderhoudend boek in de pen, getiteld: //Rivierleven in ’t Congogebied”. De heer Werner was ooggetuige van het lijden vau Stanley’s ongelukkige achterhoede en hij was een der laatsten, zoo niet de laatste Europeaan, die majoor Bartelot en den heer Jameson nog in leven hebben gezien. Onlangs begaf hij zich andermaal naar Afrika, ditmaal in dienst van ris Britsch West-Afrikaansehe ' Compagnie, en men onderstelt, dat bij den dood gevonden heeft op de rivier Prah, waar de Maatschappij, voor haar handelsoperatiën met de inboorlingen, onderbandelingen voert. De aanleiding van zijn dood is intusschen nog onbekend, daar bet telegram bloot inhield: //Werner dead”. — De liberale kiesvereeniging in het district Noord-Oost-Manchester heeft besloten zich bij de aanstaande verkiezing van een Parlementslid niet te onthouden, maar den heer C. P. Scott te vragen de candidatuur van Sir J. Eergusson andermaa' te bestrijden, De heer Scott, die in 1886 door den nieuwen Postmeester-generaal met 327 stemmen geslagen werd, heeft de uitnoodiging aangenomen. Sir James Eergusson heeft een adres aan zijn kiezers uitgevaardigd, waarin bij een overzicht geeft van hetgeen het Kabinet Salisbury sedert het de bestuurszaken aanvaardde, op wetgevend terrein heeft verricht, er op wijzende dat Lord Salisburv’s bestuur een weldadigen invloed naar buiten heeft uitgeoefend en bijgedragen heeft tot het behoud van den vrede over de wereld. — In sommige Oostersche landen wordt een winkelier, die te weinig gewicht aan zijn klanten gegeven heeft, met zijn oor aan de winkeldeur gespijkerd en moet dan in deze critieke positie eenigen tijd spartelen. In ’t Westen is men wel niet zoo barbaarreh in het straffen, maar toch zou men al een heel eind ver komen met de oneerlijke handelaars, wanneer de rechter hen tracteerde als mr. Cooke rondsprong met zekeren Alfred Brodrick, winkelier in Caledonian-road te Londen. Deze man stond te recht onder de aanklacht van te weinig steenkolen te leveren, waarop een agent van politie hem op heeterdaad had betrapt. Dit was reeds de derde maal dat men hem gesnapt bad, terwijl hij zijn arme klanten op die manier frauduleus beet had. De magistraat van Marylebone-Caurt wilde thans een exemplaire kastijding toedienen en veroordeelde den afzetter tot 14 dagen gevangenisstraf zonder de subsidiaire boetebepaling. De //London County Council” doet een zeer wel dadig werk door dergelijke bedriegelijke handelingen van winkeliers en straatventers nauwkeurig te laten nagaan, wat te meer toejuiching verdient omdat de dopes van het bedrog meestal lieden zijn uit de behoeftige klasse, die er ’t gevoeligst onder lijden. --- Residenttenieuws. BümenlandL ’S GRAVENHAGE, 24 September * In het Kurhaus-Hotel zjjn aangekomen: G Lewis en G. Lewis Jr, van Londen; J. H W. Laarman, van Amsterdam; Al. Dobay en Zn., van Londen; m/j A. Scbmits, van Amsterdam; baron Yon Götz, van Silezie; ïï. W. Ten Cate en fam., van Lochem. * De, in de laatste jaren aangewende, pogingen tot ontginning vau heidegronden, zullen thans ook door den Staat krachtig worden ondersteund. Onder de Gemeenten Oosterhout en Chaam en Gilze bezit de Staat een heideveld van ruim 750 hectares. Volgens het gevoelen van een bevoegd deskundig®, die den grond nauwkeurig heeft onderzocht, en in wiens gevoelen door den inspecteur der Rijksbeplantingen wordt gedeeld, belooft de ontginning van die gronden tot bosch een goeden uitslag. Door den stand van naburige ontginningen wordt die verwachting bevestigd. De kosten zijn geraamd op f 73 430, over een tijdvak van 11 jaar te verdeelen. Op de Begrooting van 1892 is van dit bedrag een som van f12 250 uitgetrokken, omdat in het eerste jaar reeds moet worden overgegaan tot den aanleg van een groot deel der wegen en waterleidingen en van een kweekerij, terwijl tevens een kleine boschwachterswoning zal moeten worden gebouwd. * Het voornemen bestaat, in het volgend jaar over te gaan tot een verbouwing en uitbreiding van het Provinciaal Gouvernementsgebouw te Leeuwarden. Een som van f12 365 is op de Begrooting van Binnenlandsche Zaken gebracht als koopsom van drie perctelen, voor die verbouwing noodig. Eveneens zal in het volgend jaar worden overgegaan tot herstelling, verbouwing en inrichting van het Kanselarij gebouw te Leeuwarden, niet slechts ten behoeve van ’s Rijks archieven, maar ook voor de Provinciale Bibliotheek. De kosten daarvoor zijn geraamd op f50 000, waarvan in 1892 f16 000 zullen worden besteed. * De waarde van den voorraad in de magazijnen van scheepsbouw, uitrusting en artillerie te Amsterdam, Willemsoord en Hellevoetsluis was op 31 Deo. 1890; inventaris van scheepsbouw f 2 183 604.47; van uitrusting f 1 398 604.74; artillerie f4 441 39 9.275; torpedo-mat. f 136 800 405, te zanten f8 160 408.89. * In het volgend jaar zullen, op ’s Rijkswerf te Amsterdam, worden voortgezet de werken voor den af bouw van een artillerie- instructievaartuig en van een stoomschip tot bescherming van de visscherij en tevens van een ramschip en een pantserdektorensebip. De drie eerstgenoemde schepen zullenin 1892 voor den dienst gereed komen, terwijl dit, voor het laatstgenoemd vaartuig, eerst in 1893 kan worden verwacht. * De Vereeniging //Trouw aan Koning en Vadtrland” heeft zich tot H. M. de Koningin-Regentes gewend met het verzoek, in haar streven gesteund te worden door een jaarlijksebe bijdrage uit’s Rijks kas. Het doel dier Vereeniging is, gelijk men weet, het ondersteunen van behoeftigen, gerechtigd tot het dragen van het Metalen Kruis of de Citadel. Medaille. Zoodra de, door den Minister van Oorlog aan het Bestuur gevraagde, nadere ophelderingen zullen zijn ontvangen, zal op de Begrooting een som als subsidie worden uitgetrokken. * Bij het optreden van de tegenwoordige Regeering waren de Ontwerpen van Wet tot vaststelling van de verschillende Hoofdstukken der Staatsbegrooting reeds bij den Raad van State in overweging In die omstandigheid heeft de Minister van Oorlog, daar hem de tijd ontbrak een andere Begrooting voor zijn Departement samen te stellen, zich bepaald tot het overnemen der door zijn voorganger ontworpen Begrooting, waaruit hij echter heeft weggelaten alle posten, welke niet strekken om den geregelden gang van den Staatsdienst behoorlijk te verzekeren, of om uitvoering te geven aan bestaande Wetten en Koninklijke besluiten of aan aangegane verbindtenissen. Er komen dan ook op de Oorlogsbegrooting geen nieuwe posten voor; evenwel heeft de Minister zich voorbehouden later nog enkele bijvoegingen of wijzigingen in zijn Begrooting voor ta stellen. * In verband met de geleidelijke uitvoering der Wet op het Militair Onderwijs van 21 Juli 1890 zijn thans op de Begrooting van Oorlog onder een afdeeling gebracht de kosten van alle bij die Wet ingestelde Inrichtingen van militair onderwijs bij de landmacht, voor zooveel zij niet in onafscheidelijk verband staan met de korpsen, gelijk dit het gevaL is met de cursussen bjj het wapen der infanterie. De kosten voor de Hoogere Krijgsschool zijn geraamd op f 41121, Koninklijke Militaire Academie f429 260, den Hoofdeursus f60 500 en voor de Pupillenschool f67 200. * In het jaar 1890 zijn, ten behoeve van het Nederlandsche leger, aangekocht 428 paarden, tegen een gemiddeld bedrag van f563.60 per paard Daarvan werden aangekocht voor de cavalerie, in Engeland en Ierland, 255 paarden tegen gemiddeld f554.16 per paard; voor de artillerie, in Engeland en Ierland, 103 paarden tegen f 557.68 per paard ; in Duif schland 40 tegen f620.56 en in het binnenland 30 tegen f588.23 gemiddeld per paard. Yoor het remonte-depot zijn in 1890 aangeachaft 135 paurden, waarvan in Engeland en Ierland 73 tegen gemiddeld f558.40 en in het binnenland 62, tegen gemiddeld f 566.30 per paard. * Da sterkte van de actieve zeemacht voor 1892 zal zijn als volgt: Indische militaire marine 23 schepen, bemand met 2556 koppen; auxiliair eskader 4 schepen met 1405 man; in West-Indie 2 schepen met 440 man; binnenslands 26 schepen met 4004 man ; buitenlandsche dienst en politietoezicht op de zeevisscherij 7 schepen met 114L man; te zamen alzoo 62 schepen met 9546 man. * Sedert 1884 is de barak ter Verpleging van militaire lijders aan besmettelijke ziekten alhier opgesteld op een aan de Gemeente toebehoorend terrein. Vermits echter het voornemen bestsat, in de onmiddellijke nabijheid der barak een Gemeentelijke school te bouwen, zal in 1892 de bestaande barak worden verplaatst en alsdan tevens eenige wijziging en verbetering ondergaan. * Met het oog op een eventueele mobilisatie en approviandeering der vloot in oorlogstijd, is hei noodig geacht de betrekking in het leven te roepen van een inspecteur van administratie voor speciale diensten bij de Marine, waarvoor op de Begrooting van dat Departement een som van f 2000 is uitgetrokken. In vredestijd zal de daarvoor aangewezen hoofdofficier tevens het toezicht uitoefenen 07er de magazijnen van levensmiddelen en kleeding te Amsterdam en de óepötmagazijnen te Willemsoord en Hellevoetsluis en president en lid zijn van de Keuringscommissian voor levensmiddelen. Verder zal hij beschikbaar zijn voor president of lid der Examen-Commissien voor officieren van administratie enzoovoort, voor het oppertoezicht op de bereiding van verduurzaamde levensmiddelen voor de zeemacht en voor de inspectie van de administratie der wachtschepen, welke laatste diensten thans aan den beschikbaren inspecteur van administratie zijn opgedragen. * Ter voorziening in de behoefte aan woningen voor g huwde militairen en tevens ter verkrijging van m< erdere ruimte voor manschappeniogies en voor andere doeleinden in de Orarje-k&zerne alhier, zullen, te beginnen met 1892, gaandeweg zoodanige woningen worden gebouwd op het daarvoor bestemd terrein aan de Atjehstraat. * Ter voorziening in de bergruimte voor wapenen en ledergoed van het garnizoen alhier, zal een magazijn worden gebouwd voor de wapens, ransels en het ledergoed van het regiment grenadiers en jagers. Door het maken van tochtschotten in de kazerne der infanterie alhier zal in een sedert lang dringend gevoelde behoefte worden voorzien. De rustkamers in de Oranje kazerne zullen worden vergroot, terwijl, in verband met het uitbreiden van de gymnastiek- en schermcursussen by de iiormael schietschool, vergroeiing van de bij die Inrichting ïn gebruik zijnde scherm- en gymnastiekzaal noodzakelyk is. Aan de garnizoensbakkerij zal in het belang eener goede exploitatie eenige verandering plaats hebben. * De proeven met geweren van verkleind kaliber en ïoofdoos buskruit zijn reeds zoover gevorderd, dat waarschijnlijk reeds binnen kort een aantal geweren met toebehooren zal worden bestemd, voor het nemen van proeven op ruime schaal. * Voor het jaar 1892 zijn de kosten der voeding per man en per dag van de bemanning derNederlandsche oorlogsschepen geraamd op 775 cent voor het auxiliair eskader in Oost-Jndie; 57 cent voor Curafao 60 cent voor Suriname; 765 voor zeeschafiing en 41 cent voor binnengaats. * Door den heer Bellemo, te Venetie, is een uitvinding gedaan om, door de torpedo’s zelve, de netten, die tot beveiliging der sohepea dienen, te doen doorsnijden. Op verlangen der Nederlandsche Regeering werden door den heer Bellemo eenige proeven genomen op de inschietplaats, welke de bruikbaarheid zijner vinding hebben bewezen. Reeds heeft de Italiaan sche Marine zich het bezit er van verzekerd en in het belang der Nederlandsche Marine, is nu aan de Staten-Generaal voorgesteld een som van f 24 000 toe te staan tot aankoop van het, door genoemden heer uitgevonden, toestel. * Blijkens een advertentie in dit nummer stelt de heer J. J. De Jong alhier zich voor, den ln Oct. een cursus te openen in de theoretische en practische stoomwerktuigkunde en het werktuigkundig teekenen, de vakken waarin hem het onderwijs aan de Ambachtsschool hier ter stede is toevertrouwd. Waar de beer De Jong reeds met gunstigen uitslag jongelieden opgeleid heeft voor het Staatsexamen, waaraan machinisten op de groote stoomvaart worden onderworpen, meenen wij de verwachting uit te mogen spreken, dat het den voorgenomen cursus niet aan deelneming ontbreken zal. »a——«V»—'*—i—i» * Van den Ingenieur, chef van het technisch onderzoek der Zuiderse-Vereeniging, C. Lely, thans Minister van Waterstaat, het.1’! het licht gezien de nota no. 6, behelzende de resultaten f*er terreinwerkzaamheden, verricht in 1889 en 1890: 1c. Grondboringen; 2o. Stroommetingen ; 3o. Diverse metingen. In twee bijlagen, toegelicht door 3 platen, zijn opgenomen het verslag over het onderzoek van de grondmonsters, en staten van de grondboringen. Voor het onderzoek der Zuiderzee-Vereeniging was het noodig voldoende kennis te verkrijgen omtrent de geologische gesteldheid van bet geheele gebied van de Zuiderzee, de Wadden en de Lauwerzee. In een groot gedeelte van dit gebied, namelijk het Zuidelijk gedeelte der Zuiderzee, het gedeelte ten Oosten van Schokland, het Wieringermeer en de Eriesche Wadden hadden reeds grondboringen plaats gehad, welke niet door de Zuiderzee-Vereeniging behoefden herhaald te worden. Over een oppervlakte van ruim de helft van het zooeven vermelde gebied, moest nog een onderzoek ingesteld en boringen verricht worden. In het Noordelijk gedeelte der Zuiderzee, met uitzondering der bij laag water droog vallende platen, hadden zij plaats in den zomer van 1889, van 29 Mei tot 11 September. In den zomer 1890 van 13 Mei tot 19 September, konden evenwel niet dagelijks (door ruw weder gingen 34 werkdagen verloren) bij iasgwater de droogvallende platen worden geboord. De grondboringen onder water van 1889, die de meests bezwaren opleverden, geschiedden door de ingenieurs Lely en Ch. C. Coomans, bijgestaan door den opzichter T. J. M. Reynders, op de volgende wijze: aadat de stoomboot De Stad Zierikzee op de hoorplaats aan een of twee voorankers en aan twee achterankers zoo vast mogelijk was gelegd, werd door een gat, in een daartoe ingerichte boorzolder, die tot ongeveer 2 M. buiten boord stak, een ijzeren buis, wijd pl. m. 6.5 c.M., neergelaten en zoo diep als mogelijk was in dsn bodem gedrukt of gedraaid. Daarna werd de grond binnen de buis door middel van een gewone klepboor of zoogenaamde puls boren gehaald, waarna de buis wederom dieper in den bodem werd gewerkt en zoo vervolgens. Wanneer de zee niet kalm genoeg was om deze wijze van boren toe te passen, werd getracht alleen met de puls te boren, zernder eerst een buis neder te laten. Deze wijze van boren, die veel minder tijd vordert, is voldoende om de bovenste grondlaag te leerea kennen tot een diepte van 0.5 a 1 M. Op aser ondiep water moest men volgens deze laatste methode te werk gaan en gebruikte men in plaats van de stoomboot een schokker met een daarbij behoorende vlet, In 1889 zijn in het geheel 564 boringen verricht: 418 door den ingeniuer Coomans en 146 door den ingenieur Lely.' In 1890 deed mefi Ip64 boringen, De ingenieurs Coomans en P. Joo3ting 413 en 722, de opzichter Vegter 429. De plaats van elke boring is, behoudens enkele uitzondering, bepaald door meting der hoeken tusschen da richtingen waaronder drie bakende vaste punten werden gezien. Van elke verschillende grondlast: zijn twee monsters ia afzonderlijke kisten bewaard. Het eene stel is gezonden aan prof. dr. A. Mayer, directer van het proefstation der Rijkslandbauwschcol te Wageningen, terwijl het andere als reserve bewaard blijft. Prof. Mayer bracht een verslag uit, dat bij de nota is gevoegd. Door het inzien van een duidelijke kaart der Zuiderzee, waarop de grondsoorten met verschillende teekens zijn aangegeven, kan men zich met eenoogopslag vergewissen, welke gedeelten in vruchtbare landerijen kunnen herschapen worden en welke niet. Wanneer men op den voorgrond stelt, dat het over het algemeen niet wenschelijk is om zand droog te maken en dat wegens de hooge kosten kleine bedijkingen, die op enkele plaatsen langs de kusten wellicht mogelijk zijn, evenmin aanbeveling verdienen, dan kan men aannemen, dat, — wat betreft de gesteldheid van den bodem, — voor indijking en droogmaking op eenigszins groote schaal slechts het volgende in aanmerking kan komen : a. ten Zuiden van de ontworpen afsluit lijn over Wieringen, het Zuidelijk gedeelte der Zuiderzee, het Wieringermeer en het gedeelte ten Noordoosten van Urk. b. ten Noorden van die lijn, twee op zich zelf staande gedeelten, namelijk een deel der Eriesche Wadden cn de Lauwerzee. Betreffende het schetsontwerp tot droogmaking binnen de ontworpen afsluiting over WieriDgen, wordt in de nota gezecd (blz. 11): «komt prof. Maner, op grond van zijn onderzoekingen en die van prof. Van' Bemmelen tot het volgende hoogst belangrijk resultaat: dat minstens % van de gronden der toekomstige polders zal zijn bouwgrond van groote waarde, en slechts een ondergeschikt gedeelte van geen onmiddeilijke waarde ” Voorts bevat, de nota waarnemingen omtrent de snelheid en de richting der stroomiogen in de Zuiderzee, de waterpassing op Wieringen en ds bepalingen van het soortelijk gewicht van het zeewater. * Eenige maanden geleden heeft de directie van het Museum van Kunstnijverheid te Haailem een zaal geopend,die geheel gevuld is met producten onzer nationale kunstnij eerheid uit vroegere dagen : schoorsteen, lambriseering, meukTen en het verdere huisraad werden niet afzonderlijk als onderdeel tentoongesteld, doch tot een harmonieus geheel samengebracht, dat ons een aanschouwelijk beeld geeft van hetgeen men in vroegere dagen met zooveel smaak en kunst wist te vervaardigen. Deze methode van tentoonstellen wordt eveneens in verschillende groote buitenlandsche musea met het meeste succes gevolgd; het boeit den bezoeker, daar het karakter van elk voorwerp door de omgeving meer tot zijn recht komt, dan in de strengere rubrieken gerangschikte verzamelingen. Thans kunnen wij weder mededeelen, dat weldra een op gelijke wijze ingeiichte Tentoonstelling van Oriëntaals che kunst zal geopend worden. De gelukkige eigenaar dezer verzameling is de heer G. E. Haarsma, vroeger bewoner van //Huize Rust eu Vreugd” te Wassenaar, dia met de meeste welwillendheid zijn balangrijke collectie in bruikleen aan het Museum heeft afgestaan. Ds bovenvertrekken van den Westelijken vleugel van het Paviljoen zijn bijna geheel door de Orientaalsche verzameling ingenomen en deze doorwandelende, waant men zich in een Vorstelijke woning der tropeDlanden. Wij vonden er de meest verschillende producten van kunstnijverheid uit China en Japan, Britsch-Indie en Egypte. Da eerste zaal is geheel gemeubeld in Oosterschen trant en vormt een zeer schoon geheel; misschien wat kleurenrijk naar onze aan fletse tinten te zeer verwende blikken. De kostbare Satzuma vazen en de ryk gesneden, met ivoor en zilverwerk versierde, kast vormen het hoofdpunt, waarom zich het overige ameublement groepeert. In de andere vertrekken zijn vitrines opgesteld met sierlijk gedreven zilver nit Bombay en Hongkong en met kunstig gesneden ivoor en speksteen, met kostbaar vaas- en vaatwerk in metaal, porselein en aardewerk. Vergeten wij hierbij niet te vermelden de zeer zeldzame verzameling van oud-Egyptische voorwerpen, verzameld in de graven van Thebe, Karnak, Assouan en andere plaatsen, welke door mevrouw Haarsma in het Nijldal werd bijeengebracht. Zaterdag 26 September zal de verzameling het eerst voor leden der Maatschappij van Nijverheid, donateurs van het Museum en andere belangstellenden geopend zijn en zullen zeker velen van deze gelegenheid gebruik maken om deze merkwaardige verzameling in oogenschouw te nemen. Des Zondags is de toegang vrij. Men schrijft ons uit ’s Hertogenbosch : De verplaatsing van twee compagnieën infanterie uit dit garnizoen, één naar Roermond en één naar Venlo, juist op een tijdstip datgevallen van typhense koortsen, eenige zelfs met doodeiijken afloop, onder de soldaten voorkomen, wekt bevreemding. De geneeskundige dienst zon, naar men beweert, het gevaar niet gering achten, dat met de verplaatsing der militairen ook de besmetting worde overgebracht, en zou op dien grond iedere garoizoensveranderifig hebben ontraden. Voor die verandering bestaat ook te minder noodzakelijkheid, omdat het ruime arsenaal (waar het 5e bataljon, na de ontruiming der Tolbrugkazerne, gehuisvest is), met weinig kosten tot een blijvende kazerneering ware in te riohten. (N. R. Ot.) * Naar men ons uit Wageningen meldt is besloten het Landhuishoudkundig Congres in 1892 aldaar te doen plaats hebben op 13, 14, 15 en 16 Juni. Tot earelid van het Bestuur is nog benoemd jhr. mr. J. G. ridder van Rappard, Voorzitter van de Geldersch Qverijselsche Maatschappij van Landbouw. Men schrijft ons: Te Groningen zijn de boeren over de inenting van varkens tegen de gevreesde vlekziekte zeer tevreden, ’t geen blijkt uit het volgende voorbeeld: de landbouwer P. Heidema te Raskwert liet 125 varkens inenten. Geen dier werd aangetast. Toen bij den landbouwer T- Frieling een paar varkens aan de vlekziekte stierven, werd een 10 tal varkens van Heidema in dat besmette hok geplaatst en gevoederd met het vieesch der gestorven dieren. Eén van de 10 werd aangetast, de andere 9 bleven gezond. Door da jongste Algemeene Vergadering der Maatschappij van Mij verbeid werd besloten, de zilveren medaille voor waardelijk toe te kennen aan den inzender van een antwoord op de prijsvraag betreffende het gebruik van gedroogde spoeling als veevoeder. Aangezien thans aan de gestelde voerwaarde is voldaan, is de zilveren medaille toegekend aan den inzender Mindert B. De Vries, veehouder te Benedenknijpe (Eriesland). De premie van het D. A. Tkieme-fonds, waarover directeuren jaarlijks kunnen beschikken tot toekenning aan een Teerling van een ambhchts-of industrieschool, die een waardig voorwerp van kunstnijverheid heeft vervaardigd, is voor dit jaar toegekend aan Lambertus Posthumus, leerling van de ambachtsschool te Breda. Voor de premie jn 1892 is aangewezen de meisjesindustrieschool te Arnhem. //Semawis” schrijft dd, 11 Augustus uit Semarang aan hst Soer. Handelsblad: Een interessants weddenschap houdt de officieren der cavalerie cn de Engelsche kolonie te Semarang gedurende een paar weken in spanning. Het geldt een rit te paard van Salatiga over Semarang langs den gewonen postweg door de Preanger naar Batavia, een tournée, die door den bekenden luitenant der cavalerie Happé is aangenomen om in 13 dagen te worden afgeiegd. Pe tegenpartij is een der gevestigde Engeisohen. Het door den heer Happé te berijden paard is door een deskundige commissie behoorlijk onderzocht, gesignaleerd, en alles in een 'sphjijven aan een te Batavia zetelende commissie geadresseerd. In dezelfde missive zijn de voor waarden van de weddenschap omschreven, waarvan de voornaamste is dat het paard in denzelfden toestand als bij zijn vertrek van Salatiga te Batavia moet arriveeren. De luitenant Happé, die een maand verlof heeft gekregen, is gisteren bereids van Salatiga gereden. --- De kus van een kind. i. Lange rijen vrachtwagens bewogen zich door de straten; sommige beladen met steensn voor nieuwe gebouwen, andere met kolen voor buizen en fabrieken, weer andere met puin en afval, bestemd voor het dempen van grachten, sommige met zakken lompen voor papiermolens of wel met zakken meel voor de bakkers. Zij bedekten de straat met rood, zwart en wit stof, dat, door den wind weder opgejasgd, den wandelaars als een dichte donkere wolk om de ooren vloog. Op de verschillende daken der stad echter bleef een dikke, donkere laag achter, ontstaan door den rook en het roet, dat dag en nacht uit de schoorsteenen van vele honderden fabrieken in de lucht steeg. En te midden van al dat stof, dien rook en dat roet, verrezen met ongelooflijke snelheid huis op huis, alsof die aüno-feer juist zoo verkieslijk voor het bouwen van menEchenwonicgen was. Het nieuwe gebouw in de Beerenstraat maakte buitengemeen rassche vorderingen. Van den ochtend tot^ den avond weergalmden de straten van de hu’s en hei s, het zweepgeknal en de vloeken der voerlui, die de wagens met steenen over de ongelijke straten dreven en van het razen en tieren der werklui op de steigers. In het begin waren de, bewoners der omliggende hu'zen altijd toegeloopen om getuigen te zijn van de verregaande mishandeling der trekdieren en de handtastelijkheden tusschen de metselaars. Zij waren het nu echter moede om telkens als getuige te moeten voorkomen en keerden het hoofd om en deden hun vensters dicht, als de onaangenaamheden tusschen de werklui begonnen, ’t Zou immers spoedig achter den rug zijn ! Het huis verrees als een paddestoel. Argelooze zielen zagen het met stomme verbazing aan, deskundigen schudden veelbeteekenend het hoofd en de metselaars op den steiger namen af en toe een steen met beide handen vast en braken dien midden door. Dan keken zij elkander veelbeteekenend aan. Da steenen waren uitschot, de kalk was uitschot, evenals het geherie personeel. En dat kon ook wel niet anders, want de aannemer, metselaar en architect Menke' bouwde volgens contract, veel goedkooper en sneller dan ieder ander, mijlen ver in den omtrek. Daarom was bij zeer gezocht. Boosaardige menschen beweerden, dat bij en zijn familie nog nooit een huis hadden bewoond, dat onder zijn toezicht gebouwd was. Hij stond thans op ’twerk en keek naar een fcleeken, vervallen man, die bezig was om in een, tot dat doel gegraven kuil, kalk te mengen. De kuil was shchts half vol. //Vervloekt! Wat beduidt dat, Jacob? Wil je over een kwartier weer met hetzelfde werkje beginnen ? Dat schijnt je te bevallen, hè ? Dat ’s een baantje, waarmee je je luie handen niet vermoeien zult. Maar ik zal je leeren, dagdief!” De aangesprokene staakte den arbeid en keek den toornigen man met zijn droomerige bruine oogea rustig aan. //Er was geen kalk meer, baas !” //Wat? geen kalk? Denk je soms, dat ik van plan bea me arm, misschien bankroet te koopen aan kalk voor jelui schaapskoppen! Misschien wilde je nog wel liever met enkel kalk bouwen ? Kom, vlug — de kuil vol zand, ziezoo — nu een emmertje water er bij. De kalk die er in is, is genoeg voor d8 dubbele hoeveelheid. Ik zal jullie domkoppen eens leeren, hoe men mortel maakt!” Midden in zijn toespraak hield architect Menke op; hij sperde de oogen wijd open en wierp een vernietigenden blik op een jongen, tamelijk knap uitzienden werkman, die langzaam aan kwam slenteren. //Wie heeft je verlof gegeven om vóór twaalf te gaan schoften, Rettich?” //Houd voor mijn part die vijf minuten af, baas. Ik wilde toch al vragen om mij mijn loon uit te betalen. Ik kom niet weer terug 1” //Vandaag betaal ik geen loon uit, dat weet je wel' Zaterdag-avond kan je het krijgen 1 Heb je wat uit de loterij getrokken, dat je midden in het werk wegloopt ?” «Ik heb niets gewonnen baas, maar ik wilde gaarne mijn ledematen heel houden. Dat dit huis niet voor de eeuwigheid gebouwd werd, kon een klein kind wel begrijpen, maar ik bad gedacht, dat het toch nog wel houden zou tot het onder dak was. ’k Had toen juist geen werk en mijn maag jeukte. Maar de honger is mij geheel vergaan sedert ik de barst, zeker wel een arm dik, gezien heb, die sedett gisteren onder in den kelder is ontstaan.” Menke viel woedend uit: //Wat heeft een dagdief in den kelder rond te slenteren ? Iemands goeden naatn verdacht maken, hè?,Des voormiddags al boven zijn bier zijn en dan spoken zien en mjjn werklui opzetten 1 ’t Is me aangenaam dat je weggaat, Rettich, zeer aangenaam ! Ja kunt dadelijk maken dat je weg komt! Eu opdat ik je onbeschaamd gezicht nooit meer behoef te zien, daar, daar is je geld! Kom mij nu niet meer onder de oogen !” De architect drong den jong man haastig naar den uitgang en schreeuwde zoo hard hij kon om de woorden van den jongeling te overstemmen. Deze keek alleen met welgevallen naar de blinkende geldstukjes, welke de andere hem uitbetaalde. //Dat komt uit”, ztide hij vergenoegd en nam toen zijn slappen vilten hoed af, waarmede hij zijn kameraden op den steiger toewuifde. »Ajuus hoor! en als jelui slim zijt dan doet je als ik en trekt er tusschen, uit eer de boel boven jelui hoofden in elkaar zakt!” Menke hoorde het laatste reeds niet meer, want hij was in den kelder afgedaald. Weldra vond hij de scheur, waarvan Rettich gesproken had. Fataal dat die zoo laag zat! Vlak bij ’t fundament! Nu van óen enkele scheur zou die groote kast toch nog wel niet inzakken. Maar ’t was nu juist n:et noodig, dat zijn werklui het zagen en er zich , aan erg. rlen. Hij ging naar een cementbak, nam I een troffel en besmeerde de scheur met cement, ’ zoodat zij niet zoo dadelijk meer in het oog viel. Da werklui staken onderwijl de hoofden bij elkaar. //Gelijk heeft hjj !” zeide Bauman, terwijl hij zijn emmer leeg gooide. //Met water en zand kan men toch waarachtig geen huizen bouwen. Zeg, Jacob gij en ik moesten ook maar onze biezen pakken vóór er een ongeluk gebeurt 1” De man van de kalkbak schudde treurig het hoofd. //Ik heb vrouw en kind, anders was ik hier nooit op ’t werk gekomen. Want bet ia zonde en schande en ’tis me altijd, alsof de lieve God met een dikke streep in het zwarte boek iederen steen merkt, dien wij met dat gemeene goed bestrijken.” Juist sloeg de kerkklok twaalf uren. Bij den eersten slag wierpen de werklui de gereedschappen weg en kwamen langs de ladders naar beneden om naar huis te gaan, om hun sober middagmaal te nuttigen. De magere, opgeschoten opperman, die juist een twaalftal baksteenen op zijn schouder had gestapeld, om ze langs den ladder naar de derde verdieping te dragen, wierp zonder omslag den geheelen stapel weer neder en rekte behagelijk zijn leden uit, die vermoeid waren van het zware dagwerk. //Nu, wat dat betreft Jacob, ik zou er geen grijze haren van krijgen, wanneer dat schandelijke gebouwde huis eens instortte op het welgedane lichaam van een dier nietsdoeners wier eenige arbeid in conponknippen bestaat! Waarom dragen zij niet zelf de steenen aan voor hun huizen ? Ik heb er genoeg van om mijn lichaam voor hen af te jakkeren.” Daarna nam hjj uit den naast hem liggenden bundel een kruik met drank en dronk daaruit een flinken teug, toen hield hij hem, spottend lachend, Jacob toe. //Prosit, bochel 1 Drink ereis 1 ’t Zit er aan bij mij, ik boud je vrij 1” De arme misvormde zag zijn kameraad ernstig aan. Deze was een zonderlinge verschijning, een knaap van nauwlijks twintig jaar met een echt bleek straatjongensgezicht, dat door het stof der steecen roodgekleurd was evenals zijn, oorspronkelijk vaalblond haar, dat uit de versleten muts, die hem tot hoofddeksel diende, te voorschijn kwam. Rood ook was de zak, die hij eenige malen dubbel gevouwen op den schouder droeg om den druk der steenen minder te gevoelen, rood was ziju broek en dezelfde kleur droeg ook zijn grof linnen hemd. Het laatste was tot aan het middel geheel gescheurd en liet de geheele bor3t bloot, die in kleur vrij wel met die van een roodhuid overeenkwam. Om deze schooi; e roode kleur, die hem bijna geheel bedekte, werd Pieter, in onverscheiding van alle anderen, die bij ’t werk waren en denzelfden raam droegen //Steen Pieter” genoemd, terwijl Jaeob, die hoofdzakelijk belast was met het maken van mortel, die zijn witte sporen op zijn blauwe kiel naliet, in de wandeling «Mortëljakob” genaamd werd. //Steenpieier” was een overmoedige jongen en zijn lotgenoot, de stille, zwakke //Morteljakob”, oie nooit recht wist wat te antwoorden, diende altijd tot doelwit van de plagerijen zijner kameraden, Ook het aanbieden van drank was plagerij. Jacob was echter niet strijdlustig gestemd. //Je weet wel Peter dat ik geen sterken drank gebruik.” //’t Is waar ook ! Ja, dat had ik vergeten. Je bent ook zoo’n btave Hendrik. Zeg eens bultje hoe was ’t gisteravond? Heb je weer een traktaatje meêgekregen ? Dan moest je mij dat eens te lezen geven. Ik wilde wel eens zien, hoe zoo’n ding er uit ziet en wat er zoo wat instaat.” // Hetzelfde wat je iederen Zondag in de kerk kunt hooren.” Jacob legde de schoffel weg en stak de band in den zak. «Ik weet wel dat je met die vraag geen andere bedoeling hebt dan mij te bespotten. God echter gaat in Zijn genade Zijn eigen weg. Ik zal Hem niet vooruitloopan. Mogelijk valt nog eens een straal van Zijn licht in je verstokt, zondig hart.” Hij reikte Peter een klein, slecht bedrukt boekje toe, dat deze schamper lachend aannam. //Wat dunkt je, Jacob, als je nu mij toch nog eens bekeerdet? Dat zou eerst een kolfje naar je hand zijn. Maar weet je wat ik altijd maar zeg, de lieve God kan niet veel voor ons doen als wij zelven niet mee helpen ! Maar ’k moet zeggen iemand, die zoo krom en verdraaid is als jij, doet maar het beste zijn hoop op den hemel te vestigen, want hier op aarde zult ge de pret wel aan kunnen.” Eenigen der arbeiders, die, met den rug tegen den muur geleund, in lange rijen gezeten, hun middagmaal verorberden, lachten luide. Mortel-Jacob werd rood, doch zeide niets en roerde alleen de kalk maar heftiger dooreen. //Laat die vuiligheid tooh eindelijk eens staan,” riep Peter en schopte hem de schoffel uit de hand. //Heb je het schoftuur niet in hooren luiden? Ben je gek geworden om langer dan noodig is te werken?” Jacob nam zijn werktuig weer op. //Ik zou je raden mij met rust te laten 1 Middag of geen middag, de mortel maak ik klaar. Ik kan me niet zoo goed bewegen als ieder ander, daar ik weken lang ziek ben geweest. Daarom moet ik wel in de rusturen dóórwerken, anders verlies ik mijn werk. En ik ben huisvader. Ik heb vrouw en kinderen.” Peter zette zich op den rand van een kalkbak. //Zie je bochel, wat dat nu betreft kan ik waarachtig medelijden met je hebben. Geloof je werkelijk dat een vrouwspersoon iemand zoo leelijk en krom als jij bent, trouw blijft, omdat jij je voor haar afjakkert en werkt als een paard? Kijk maar eens in den spiegel en wees niet gek. Terwijl jij hier steenen sleept, als een lastdier, kan je niet zien wat er bij je thuis gebeurt.... En hij begon een liedje te fluiten. Uit Jacobs gelaat was iedren druppel bloed geweken. Hij had de schoffel weggeworpen en liep met gebalde vuisten op zijn tegenstander toe. //Nu is het genoeg, slecht schepsel. Zou jij mijn vrouw bekladden? Ja wel, dat kan je begrijpen. Ik zal je je mond wel stoppen.” Peters oogen glinsterden bij het vooruitzicht van een vechtpartij. Doodbedaard stroopte hij glimlachend i zijn mouwen op. Baumann legde echter bedarend de band op Jacobs arm en trok hem met zich mede. «Laat hem loopen Jacob, laat hem loopen. Een verstandige kerel als jij, maakt zich niet boos, om hetgeen zoo’n slungel zegt. Iedereen weet toch, waar hij vandaan is gekomen.” Peter lachte hatelijk. //Anders zal ik het je wel eens vertellen Jacob 1 Uit het armhuis. En omdat ik daar nog niet vroom en tam genoeg werd, hebben ze mij in een verbeteringsgesticht gestopt. Myn vader heb ik nooit gekend en mijn moeder is in de gevangenis gestorven; ik zelf heb ook eens zes weken gezeten, ’t Kan me niets schelen, ’t is me alles langs de kou ie kleeren gegaan en ik geef er geen lor om.” Met de handen in den zak slenterde Pieter verder het werk op, zette zich in een der venster kozijnen en terwijl hij met zijn witte tanden smakelijk in het harde broodje beet, dat hij voor ’t schoftuur had meegebracht, nam hij uit zijn broekzak een verfrommeld stuk papier. Het was echter niet het traktaatje, dat J acob hem gegeven had, maar het laat ste nummer van een verboden socialistische courant. Hij vreesde niet verraden te zullen worden, want de meeste kameraden waren partijgenooten enlang3 de zitplaats, die hij zich had uitgekozen, liepen buitendien niet veel werklui. Zoo kon hij zich dus vermeien in de beschrijving van den gouden tijd, die komen zou. Zooals hij zich de maatschappelijke ommekeer voorstelde, beviel deze hem uitstekend. Ten eerste ontstond er een groote vechtpartij en bij die gelegenheden was Pieter altijd Haantje de voorste. Dan deelden bij en zijn vrienden alles, wat hem op de wereld begeerenswaard en mooi toeacheen en ook daarbij zou hij wel zorgen aan een baantje te komen. Wat daarna gebeuren zou, was hem niet recht duidelijk. Zou hij de rest zijner dagen in een hangmat doorbreugen en zich door livreibedienden koelte laten toewaaien, zooals hij dat laatst, bij een comedievertooning, door een pacha had zien doen? Of zou hij paard en rijtuig houden, evenals de handelsraad aan de overzijde die aan asthma lijdende was? Misschien was een tweewieler, zooals die, waarop de zoon van den handelsraad hem dagelijks voorbijreed, wel zoo passend voor zijn leeftijd en zijn gemoedstoestand. Zoover was hij juist in zijn mijmeringen gekomen, toen hij door een zachte stem uit zijn droomerijen eerst werd opgeschrikt. //O, neem mij niet kwalijk, maar kunt u mij ook zeggen waar ik Jacob vinden kan?” Pieter keek nieuwsgierig de vraagster aan. ’t Was een jonge vrouw, in een net, donker kleed, keurig en frisch. Op den arm droeg zij een kind en met de andere hand hield zij stevig een mandje vast. Langzaam liet de jonge arbeider zich van zijn zitplaats glijden, want tegenover vrouwen was bij altijd voorkomend. Zulke levendige oogen en zulkeprachtige tanden zag men toch lang alle dagen niet. ^ //O, ge zult familie zijn van Jacob, hè? Dat s merkwaardig ! Ja, hij ia hier op ’t werk Daar dien weg, links af, daar zult ge hem wel vinden. Maar wat wilt ge eigenlijk van hem?” «Ik breng zijn middageten 1 Hij heeft mij wel verboden het hem te brengen, en beweert, dat het i tijds genoeg is, als hij ’s avonds zijn maal nuttigt, als hij thuis komt; maar hij is niet van de sterkste, en juist nu, nu de dagen weer koel en frisch beginnen ta worden, doet iets warm dubbel goed. En ik at daarenboven van daag juist zijn lievelingskostje, zuurkool met varkenskluifjes. Maar nu moet ik toch maken dat ik weg kom, anders wordt al dat lekkers nog maar koud! — Dus daar ginds aan den linkerkant? — Dank u wel! Goede hemel! Daar loopt de soep uit het mandje. En erwtensoep lust hij zoo graag!” Snel zette zij de mand op den grond en bukte om de schotels er in terecht te zetten. Hierbij was haar de zware jongen op den arm tamelijk hinderlijk en toch wilde zij hem liever niet op den natten grond neerzetten. //Geef mij den stumper maar hier vrouwtje”, zei Pieter voorkomend, //Ik zal hem wel vasthouden tot gij klaar zijt. — Nu, kom maar bij mij, kleine man! — Ik zal je niets doen. Zóó is ’t goed! — Drommels jongen, je bent een prachtexemplaar, hoor!’’ De knaap zag den vreemden man met zijn groote, donkere oogen een oogenblik bevreesd aan en scheen groote neiging te gevoelen, in een luid geween uit te barsten; maar Pieter liet hem dansen op zijn arm, lachte en schertste met hem en nu werd de jonge wereldburger vrolijk en opgewekt. //Gij verstaat de kunst om met kinderen om ts gaan,” zei de moeder vriendelijk. //Dat moet me dan wel aangeboren zijn, want ik heb er mij nooit in geoefend! Hoe oud is ’t kereltje?” //Den volgenden Donderdag wordt hij juist twee jaar. Hij heet Christel naar zijn vader” antwoordde de moeder. ’t Kwam Pieter vreemd voor, dat mortel-Jakob zoo’n knappe vrouw en zoo’n aardig zoontje had, terwijl hij met zijn krachtig, flink lichaam geheel alleen stond op de wijde, wijde wereld. Juist aaide het kind hem met zijn klein, warm handje over de roodgekleurde borst. Deze aanraking was voor hem gelijk die van een tooverstok. Het overmoedige lachje verdween van zijn lippen, hij keek met gefronste wenkbrauwen naar den grond. Dat overkwam hem wei meer, dat hij te midden der dolste uitgelatenheid plotseling overvallen werd door een ernstige bui, die aan droefgeestigheid grensde. De vrouw was er inmiddels in geslaagd het soepketeltje stevig tusschen de andere schaaltjes in te plaatsen. «Nu, geef me nu mijn jongen maar terug”, zei ze, //dan moeten wij gauw maken, dat wij naar zijn vader komen.” Het kind, dat zich bij zijn nieuwen vriend bijzonder op zijn gemak scheen te gevoelen, stribbelde tegen en toen hij al op zijn moeders arm zat, boog hij zijn gezichtje naar den kant van den arbeider. //O, die schelm! Hij wil je een kus geven! Dat is netjes, Christel. Bedank nu maar vriendelijk.” ---