Niet-Officieel Gedeelte. ’s-GRAVENHAGE, 21 April. Bij de stembus van 24 April, Amsterdam. Aller oogen zijn thans in de eerste plaats op de Hoofdstad gericht. De uitkomst der stemming van 10 April heeft alle vaderlandschgezinden diep teleurgesteld. ~ ’t Is waar, geheel verloren was de zaak van het anti-radicalisme niet, nu voor vier zetels in de Kamer een herstemming moest plaats grijpen. De gelegenheid bleef dus nog bestaan om de drie anti-radicalen, die voor de Hoofdstad zitting hadden, voor de Volksvertegenwoordiging te behouden. Het komt ons voor, dat bet een heilige plicht is van alle anti-radicalen in de Amstelstad om een edele wraak te nemen op het stembus-resultaat van 10 April. Toen bleef de groote meerderheid der Amsterdamsche kiezers onverschillig van de stembus weg, en zou aan inr. Thorbecke, die haar in zijn tijd ten onrechte deed hooren, opnieuw, doch nu met recht, de uitspraak hebben ontlokt: de hartader van het land klopt lauw en flauw. Tegen het vermoeden, dat het werkelijk nu zoo is, worde a.s. Dinsdag door minstens een tienduizend kiezers der Hoofdstad en van Nieuwer-Amstel, in het stemmen voor het viertal anti-radicalen, met kracht en beslistheid geprotesteerd. De vraag moet door Amstelland worden beantwoord: wilt gij u bukken onder het juk der firma Tak-Wertheim-Kuyper? ’t Zou een eeuwige schaude zijn, als Amsterdam door die firma in stembus-dienstbaarheid werd gesteld. Na al hetgeen geschreven werd, zullen wij niet uitweiden over de radicalen, in de herstemming begrepen. De vrijheidlievenden in de Hoofdstad, zij weten het, dat noch Levy, noch Treub, noch Vrolik door hen kunnen worden gesteund, daar deze drie radicalen ’t palladium onzer vrijheden en rechten, de Grondwet, in een harer stelligste bepalingen, niet eerbiedigen. Daarentegen hebben mr. J. G. Gleichman, jhr. mr. J. W. H. Rutgers vau Rozenburg en mr. W. H. De Beaufort volle aanspraak, alleen reeds wegens hun vaderlandslievend verzet tegen de aanmatiging van mr. Tak, om hun mandaat hernieuwd te zien, terwijl mr. Pijnappel, die reeds eenmaal, vele jaren geleden, in ’s Lands Raadszaal zulk een uitstekend figuur maakte, een candidaat bij uitnemendheid mag heeten, wiens verkiezing een eer voor de Hoofdstad zou zijn. Naar de stembus dan, kiezers van Amsterdam, voor dat edele viertal! Tot onze blijdschap hebben de rechtzinnige Hervormden ook besloten de vier anti-radicalen te steunen. Komen de tragen van 10 April a. s. Dinsdag aan de stembus, wordt het besef levendiger dat de dictatuur van mr. Tak een ondragelijk dwangjuk voor Nederland moet heeten en dat de invoering van het Allemanskiesrecht voor de Hoofdstad een doodsteek zou zijn, aan haar welvaart toe te brengen, dan, maar ook dan alleen, gaat het anti-radicalisme een stembustriumf tegemoet, waarover gansch Nederland zich verblijden zal! --- Alkmaar. begin."0! tegenover beginsel. Mr. Tak had echter de wijsheid in pacht en wilde van geen toenadering tot het denkbeeld van mr. Van der Kaay en diens politieke vrienden weten. Alkmaar verklare zich a.s. Dinsdag tegen de ministerieele tyrannie en kieze in het geding tusschen de vrijheid en mr. Tak voor de eerste partij. Het zou zeer te betreuren zijn, als mr. Van der Kaay in de nieuwe Kamer werd gemist; hij is een sieraad van de Volksvertegenwoordiging. ’t Zou dan ook snoode ondankbaarheid verraden, als Alkmaar zijn zoon kon verloochenen. Zijn victorie verheuge welhaast ’t gansche anti-radicale Nederland ! Voor eeuwen heette het, in dagen van strijd voor onze vaderen: Van Alkmaar begint de victorie. Wij wensehen een woord in het midden te brengen, ten einde de stembevoegde bevolking van Alkmaar en omstreken op te wekken, om a. s. Dinsdag in zulk een geest te stemmen, dat Woensdag met een variant op den juichkreet, dien wij aanhaalden, door alle anti-radicalen kan worden gezegd: Van Alkmaar kwam ook een victorie. Mr. W. Van der Kaay, lid der ontbonden Kamer, komt in herstemming met den ultraradicalen mr. Treub, die gesteund wordt door den aanhang van dr. Kuyper en een radicale fractie der Katholieken. Het moet verbazing wekken, dat een man met de zeer geavanceerde begrippen van mr. Treub, het tot de herstemming heeft gebracht in een streek, die tot hiertoe anti-radicaal was gezind. Onbekend is het ons, welle invloeden in Alkmaar werkzaam zijn, maar zooveel is zeker, dat men de goedgezinde bevolking misleidt. Of hebben de Aikmaarders dan nooit gehoord van de rampen, die elders door het zegevierend radicalisme over de volken werden gebracht ? Wil men te Alkmaar er toe medewerken, dat het radicalisme, in jverbond met het parlementair socialisme en met het kerkelijk fanatisme der ultra-Calvinisten, de macht van de ontwikkelden en van de gegoeden geheel zal breken? Kiezers van Alkmaar, weest op uw hoede en laat uw oud-Afgevaardigde, die met zooveel talent en vaderlandsliefde u vertegenwoordigde, niet los. Mr. Vau der Kaay nam met betrekking tot het kiesrecht het eenig ware standpunt in. Hij wilde verband leggen tusschen ‘kiesbevoegdheid en belastingplicht. Dat standpunt is volkomen grondwettig en het zou, als het zegevierde, toch een zeer sterke uitbreiding van het kiezerskorps ten gevolge hebben. De radicalen beweren steeds, dat de antiradicalen wel wisten af te breken, maar niet , op te bouwen. Tegen die valsche voorstelling vormt mr. Van der Kaay een levend protest. Zijn amendement was niet verwoestend, maar stelde --- Goes. Twee stemmen ontbraken slechts om aen 1 edelen vaderlander, die — ’t is een gruwel ' in het oog van De Standaard — twee namen zoo waardig voert, reeds op 10 April de stembus-zegepraal te verzekeren. Jhr. tnr.A,F. De Savornin Lohman.een der uitnemendsten onder de uitnemenden van Nederland, komt nu in herstemming met den heer Stigter, van wien wij niets zullen zeggen, eenvoudig, omdat er van hem zoo weinig te zeggen is. Waar een Lohman op den voorgrond treedt als een grootsche figuur op politiek terrein, daar kan men zich met een candidaat als de heer Stigter niet bezig houden, welk een braaf burger hij ook mag heeten. Slechts dit mag van den heer Stigter niet worden verzwegen: dat hij is een voorstander van het kiesrecht van mr. Tak en dat hem daarom alleen reeds geen enkele stem van een anti-radicaal mag worden geschonken. De heer Lohman is voor de anti-radicalen inderdaad goud waard. Hij is de man, die dr. Kuyper aankan en aandurft. Met een slagvaardigheid, die bewondering wekt, weet hij eiken aanval van den hoofdman der z.g. Christelijke demagogie af te slaan. Geleerd is hij, maar geen Kamergeleerde; met de practijk houdt hij rekening. Als lid der Kamer maakte hij een uitstekend figuur, maar ook als Minister. Hij is van het hout, waarvan de echte staatslieden worden gesneden. Nederland en Oranje bezitten schier geen warmer vriend dan hij. Voor de vrijheden en de rechten der Natie zal hij altijd strijden, maar ook de rechten der Kroon zijn onder zijn hoede veilig. Zulk een man moest wel de tegenstander worden van mr. Tak, waar deze heengleed over de Grondwet om zijn Kieswet te verdedigen. Dat ging mr. Lohman te ver en omdat hij een echte zoon is van de antirevolutie kwam hij tegen dat revolulionnair bedrijf in verzet. Wij allen weten, wat hij gedaan heeft in deze dagen van strijd. Tegenover de revolutiebanier, ontplooid door mr. Tak en dr. Kuyper, hield hij de vaan der grondwettige vrijheid omhoog. Ook hij is Calvinist, zeer zeker, maar hij geeft het Calvinisme in zijn edelsten vorm te zien. Voor hem is de vroomheid geen leus, maar keus des harten. Bij hem is geen spoor waar te nemen van een streven om wereldsche doeleinden door het misbruiken van de Heilige Schrift te bereiken. Zonder aarzelen kunnen alle anti-radicalen op hem hun stem uitbrengen. Zij bewijzen daardoor een dienst aan vaderland en Oranje en zullen in de Kamer tegenover mr. Tak een staatsman plaatsen, die in elk opzicht de meerdere van den ontwerper van het noodlottigst kiesrecht is. Onder uitbundig gejuich zou de zege van mr. Lohman in den lande worden vernomen. --- Hontenisse. Wij blijven in Zeeland, waar wij een woord richten tot de kiezers van Hontenisse. Tot diep leedwezen van alle goedgezinden verwierf de waardige mr. E. J. F. M. Walter niet dadelijk de meerderheid. Die uitkomst moet worden betreurd, want in elk opzicht mag de heer Walter, die lid was der ontbonden Kamer, onder de bekwame en nobele mannen des lands worden geteld. De Standaard verklaarde zich echter tegen hem en daaraan moet het geweten worden, dat een herstemming noodzakelijk werd. De vijandschap van dat Blad haalde hij zich op den hals door manmoedig in de Kamer tegen Tak’s Kieswet op te treden. Zulk een votum werd van hem verwacht, daar hij niet behoort tot die politiek-lichtzinnigen, die het zoo gemakkelijk opnemen met de Grondwet. Ook het gebiedend voorschrift van artikel 80 betrekkelijk het kiesrecht, is hem heilig. Waar dat artikel in den kiezer vordert een kenteeken van geschiktheid en maatschappelijken welstand, laat hij dien eisch op een eenvoudige sommatie van mr. Tak niet vallen. Er zit pit in mr. Walter; hij geeft.ons de type te zien van den Nederlander van den ouden, maar nimmer verouderenden stempel. Voor de kloeke Zeeuwen moet zulk een man groote aantrekkelijkheid bezitten. Zij moeten het in hem eeren, dat hij zich niet laat verlokken om Nederland aan alle ellenden van het Allemanskiesrecht prijs te geven. Mr. Yan Deinse, zijn tegenstander bij de stembus, deinst daar niet voor^ terug. Reden genoeg om dien radicaal metkrachtteweerstaan. Behalve de staatkundige motieven, die voor mr. Walter pleiten, vormt zijn persoonlijkheid een warme aanbeveling voor zijn herkiezing. Hij is een man van groote bekwaamheid, van oprecht geloof, van wezenlijke verdraag! zaamheid. Allen, die hem kennen, eeren hem om zijn uitstekende eigenschappen. Moet nu Hontenisse zulk een respectabel man op Standaard-bevel prijs geven ? Zullen alle anti-revolutionnairen in dat district het wachtwoord van den leider der demagogen volgen ? Wij hopen en vertrouwen van neen; wij vleien ons er mee, dat betere dingen in Hontenisse zullen worden beleefd en dat a.s. Dinsdag het vaderlandsch belang zal worden bevorderd door de herkiezing van mr. Walter. --- H aarlemmer meer. In dat district staat mr. l.J.M.A. Ree- : cers tegenover den heer G. B. ’t Hooft, een ig. Christelijk democraat, die door de Standaard i vordfc gerekend tot de //Gideonsbende,” waar- 1 nede ons vaderland voor het radicalisme zal : svorden gewonnen. i Zal die toeleg gelukken? Er zijn gelukkig teekenen, die een betere i uitkomst voorspellen. Mr. Reekers vindt steun van verschillende zijden, een medewerking, welke hij zoo ten volle verdient. Zonder hem te vleien, mag toch worden getuigd, dat hij behoort tot de bekwaamste en welsprekendste Kamerleden. Natuurlijk wordt hij nu door zijn radicale tegenstanders een conservatief in kwaden zin genoemd. Die aanduiding strekt hem echter tot groote eer, want daarmede wordt gezegd, dat hij de Grondwet, eerlijk uitgelegd en toegepast, behouden wil. Tegen mr. Reekers kan niets worden aangevoerd dan dat hij de groote misdaad beging mee zijn stem tegen mr. Tak te verheflen. Geen oogenblik aarzelde bij mede te werken aan een zeer verre uitbreiding van het kiesrecht, maar hij wilde niet met mr. Tak de grondwettige grenzen daarbij overschrijden. Wel verre, dat hij deswege door een veroordeelend stembusvonnis zou moeten worden getroffen, verdient hij met nieuwe stembuseer te worden beloond. Dat hij weet, wat hij wil en wil, wat hij weet, dat heeft hij in de Kamer alleen reeds in zijn volhardend pleiten voor de Volendammer visschers schitterend bewezen. Het einde kroonde daarbij zijn werk. Die geest van volharding en energie siert hem in elk opzicht. De anti-radicalen kunnen op hem rekenen. Gesteld, dat mr. Tak — hetgeen God verhoede — het stembusspel wint, dan zal mr. Reekers in ’s lands Raadzaal blijven getuigen tegen het verkrachten onzer Constitutie ter wille van de invoering van het Algemeen Stemrecht, hetwelk bij elke natie, waar het ingang vond, reeds de grootste jammeren te voorschijn riep. Dit kiesdistrict draagt een naarn, die doet denken aan den moed van een vroeger j geslacht, hetwelk de overwinning op de macht j van het water behaalde. De bevolking van zulk I een streek moet eerbied hebben voor kloek- j beid, standvastigheid en veerkracht. Daaraan gedachtig weigeren zij den Slandaard-c&nAidaat de meerderheid te verschaffen, maar verzekeren de stembusoverwinning aan mr Reekers! --- Bruukelen. Met betrekking tot dit district kunnen we j ons bepalen tot het aanbevelen van den anti- j radicalen candidaat, daar de radicaal, die , tegenover hem in herstemming komt, dr. j Schaepman is, van wien wij bij de bespreking ; van de herstemming in het district Hil- \ versmn reeds alles hebben gezegd, wat kan strekken om zijn candidatuur als een hoogst bedenkelijke te doen uitkomen. Geen enkel anti-radicaal mag zijn stem aan dr. Schaepman j geven en zulks te minder, nu hij niet alleen i persoonlijk zich plaatst tegenover al de overige j Katholieke Kamerledeu, maar ook in onder- j scheiden plaatsen voor Taks kiesrecht pleit. Tegen dien apostel der democratie te getuigen is een vaderlandslievende plicht. Dat kunnen de kiezers in Breukelen doen door het mandaat van hun vroegeren Afgevaardigde, mr. W. J. Rooyaards van den Ham, te hernieuwen. Dit oud-lid der Kamer verdient die onderscheiding ten volle. Hij neemt onder de gematigde liberalen een eereplaats in, terwijl j hij door zijn innige liefde voor de Hervormde | Kerk ook de ondersteuning zich waardig maakt van die anti-revolutionnairen, die zich emancipeerden van de Standaard en die dus weigeren om — gelijk wij het vroeger uitdrukten — de banier van het Kruis te onteeren, door naast haar de roode vaan der revolutie te ontplooien. Neen! den geest der bevolking in de provincie Utrecht achten wij nog te nationaal, te godsdienstig, te vrijheidlievend om in het ■ radicalisme heil te zoeken. Het is nu eenmaal niet anders: dr. Schaep- j man moet worden geïdentificeerd met dr. Kuyper, en daarom kan niet worden verwacht van een bevolking, onder welke nog zooveel liefde voor de Hervormde Kerk en voor de \ oud-Nederlandsche beginselen van vrijheid en j orde heerscht, dat zij ontrouw zal worden j aan haar Afgevaardigden, die tegen den radi- j calen Minister partij kozen. De stad Utrecht gaf een goed voorbeeld; daar gaf de stembusbazuin geen onzeker geluid , maar deed vaderlandslievende tonen hooren. Laat ons hopen, dat Breukelen straks op die klanken een verblijdende echo zal geven! Dit district wordt door de radicalen sterk bewerkt. Hun arbeid blijke den 25n April, tot grooten zegen vau vaderland en Oranje, geheel ijdel te zijn geweest. --- Elst. Over dit district werd veel gesproken. Aanvankelijk scheen het niet zeker, van welke geestesrichting een der candidaten was. Wist men, dat de heer E. D. de Meester een radicaal is van de echt Takkiaansche soort: welke zienswijze de heer mr. W. A. Van Basten Batenburg is toegedaan, daaromtrent bestond twijfel. Hij werd gelukkig in goeden geest opgeheven, toen de heer Yan Basten Batenburg cordaat verklaarde: ik ben een anti-Takkiaan. 1 Nu kunnen de anti-radicalen met vrijmoe- i digheid en blijmoedigheid op hem hun stem , uitbrengen en daardoor een grooten dienst aan het Vaderland bewijzen. De kansen staan voor den candidaat der nationale richting, naar men beweert,niet slecht. Toch zou het allerverderfelijkst wezen, als men zich daardoor in een ongezonden stembusslaap liet wiegen. Wat ons betreft, wij roepen den kiezers in Eist luide toe: Weest wakker en waakt; bedenVfc dat voor den heer De Meester alles zal worden gedaan, wat met mogelijkheid geschieden kan; vergeet vooral niet, dat de radicalen bij het aanwenden der middelen meest niet kieskeurig zijn! Naar men ons verzekerde, is de heer Van Basten Batenburg een candidaat, die aller sympathie ten volle waardig is. Aan de waarheid van dat getuigenis mogen wij niet twijfelen en daarom wekken wij de Elster kiesbevoegden op getrouw hun burgerplicht te vervullen en aan de «Gideonsbende” — uit radicalen, socialen en Kuyperianen gevormd — een lid te betwisten. Gelijk wij reeds opmerkten, moet met vereende kracht naar de stembus worden opgetrokken. Vooral op hen, die 10 April achter bleven, moet eerlijke invloed worden gebruikt om ze te bewegen thans aan de stembus te verschijnen. Komen zij werkelijk op, dan zal het optimisme gegrond blijken omtrent dit district, door de anti-radicalen gekoesterd. Lauwheid en flauwheid daarentegen zouden ook Eist voor de zaak van het anti-radica! lisme doen verloren gaan. --- Enschede. Ons laatste woord zij aan dit district jewijd. Met ingenomenheid pleiten wij hier voor le verkiezing van mr. A. E. Vos de Wael. Die candidaat heeft door zijn ondubbelzinnige verklaring de sympathie verworven van alle anti-radicalen. Geen hunner blijve op 24 April van de stembus weg. Zij weten, dat zij, door op den heer Vos de Wael te stemmen, de kansen voor de aanneming van een eventueele vierde editie van een Kieswet-Tak zeer verminderen. De anti-radicale candidaat heeft toch zoo duidelijk mogelijk verzekerd, dat hij tegen het ongrondwettig kiesrecht van den Ministerdictator gekant is. Daarentegen bezit men de volkomen zekerheid, dat mr. Hattink, de candidaat der radicalen, een steun zou zijn voor mr. Tak in de Kamer. Daarom moet aan hem elke stem onthouden worden van anti-radicale zijde. Geen plaatselijke invloeden, geen overwegingen van vriendschap mogen er eenig anti-radicaal toe leiden, ondanks het verschil van meening, toch op mr. Hattink te stemmen. Mr. Vos de Wael heeft recht op de sympathieke medewerking van alle anti-radicalen in Enschedé Van dien candidaat mag worden verzekerd, dat hij is een der nobelste landgenooten, een der nauwgezetste Staatslieden, als het aankomt op de handhaving onzer Grondwet en daarenboven is hij evenzeer een echt volksman als Oranjeman. Voor zulk een candidaat zich in te spannen: dat noemen wij evenzeer een plicht als een voorrecht. Enschedé houde zich a.s. Dinsdag kloek en manmoedig; het late zich door geen wind van politieke leering meêvoeren op den radicalen weg. Zoo handelende, zal het zich een hoogst achtenswaardig Afgevaardigde in de Kamer verzekeren en de anti-radicale partij in dat Staatslichaam niet weinig versterken. Als op 25 April de mare weerklonk: Enschedé is voor het anti-radicalisme gewonnen! dan zou die tijding door duizenden met vreugde worden begroet. --- Wijziging der Grondwet. De uitslag der verkiezingen kan reeds nu doen hopen, dat wij gelukkig voor schending der Grondwet behoed zijn; ook zij, die voor de ruimste uitbreiding van kiesrecht zijn, zuilen zich toch ten slotte daarin moeten verheugen. Dat wij in het gunstigste geval zoo te nauwer nood aan die schending ontkomen zijn, zal zeker wel menigeen huiverig gemaakt hebben voor verdere uitbreiding van stemrecht; dat hebben wij dan aan den Minister Tak te danken. De agitatie kan nu, althans in de meeste districten, ais eenigszins geweken beschouwd worden; toch kan het zjjn nut hebben nog eens op de ongrondwettigheid van het Kieswet-ontwerp-Tak te wijzen. Dat sommige geleerde en hooggeleerde hseren die ongrondwettigheid ontkennen, moet men niet te hoog schatten; vele dier heeren toch spreken hun afkeuring uit over de vage bewoordingen van art. 80 en geven dan als sterkst sprekend bewijs voor die vaagheid aan, dat zelfs de ontwerpen-Tak of een bjjna algemeen stemrecht onder die bewoordingen te brengen zou zijn. Zulk een betoog is zeker allerminst een krachtig argument voor de grondwettigheid van het ontwerp-Tak te noemen. De betoogen van andere geleerde en hooggeieerde heeren tegen de grondwettigheid van do ontwerpen-Tak zyn dan ook overtuigender. De ongrondwettigheid van de ontwerpen-Tak valt te meer in het oog, als men de redeneering, door de voorstanders dier ontwerpen op art. 80 der Grondwet toegepast, ook eens toepast op andere artikelen der Grondwet. Die voorstanders zeggen: art. 80 bepaalt, dat de leden der Tweede Kamer gekozen worden door de ' mannelijke ingezetenen, tevens Nederlanders, die de door de Kieswet te bepalen kenteekenen van geschikt- ( heid en maatschappelijken welstand b3zitten;dat artikel ; geeft geen nadere aanduiding van die geschiktheid of dien welstand; bij gevolg is de kieswetgever geheel ( vrij in het bepalen van die kenteekenen en kan daarvoor zelfa, als in het ontwerp Tak geschiedt, een keuteeken aanwijzen, dat ten slotte niets met welatand te maken heeft. Pas nu die redeneering ook toe op andere artikelen der Grondwet, o. a. op art. 6, waarin gezegd wordt, dat de wet bepaalt wie Nederlanders zijn, zonder dat het artikel eenige de minste beperking aangeeft. Volgens de redeneering, bij art. 80 gevolgd, is dus bier de gewone wetgever volkomen vrij; zou dus bv. bevoegd zijn te bepalen, dat alleen Nederlanders zijn zij, die uit Hottentotsche ouders in bet Hottentottenland geboren zijn. Zulk een wet zou toch m. i. in bepaalden strijd met de Grondwet zjjn. Ofschoon art. 6 geenerlei beperking bevat, is toch de gewone wetgever niet geheel vrij; hij kan alleen zoodanige categorieën van personen aanwjjzen, waarvan grond bestaat om aan te nemen, dat zij, die daarin vallen, Nederlanders zijn. Ook hier kunnen de grenzen eng getrokken worden, door bv. te bepalen, dat alleen zij, die van ouder tot ouder tot in het vierde geslacht opwaarts in Nederland geboren zijn, Nederlanders zijn, of wel, men kan de grenzen wijder nemen en bepalen, dat ieder, die acht dagen in Nederland woont, Nederlander is, maar in ieder geval moet er eenige grond bestaan om aan te nemen, dat zij, die in de gestelde categorieën vallen, Nederlanders zijn, m. a. w. kenteekenen van Nederlanderschap bezitten. Welnu, evenzoo is het bij art. 80; de Kieswet kan da grenzen enger en wijder maken, maar steeds moet er eenige grond zijn om aan te nemen, dat 2ij, die in de gestelde categorieën van kiezers vallen, geschiktheid hebben en welstand genieten, m. a. w. kenteekenen van geschiktheid en welstand bezitten, hoe gering dan ook. Men moet hierbij nog wel in het oog houden, dat art. 80 den wetgever niet opdraagt te bepalen wie, met het oog op gewenschte geschiktheid en welstand, kiezers zullen zijn, maar den kieswetgever eenvoudig opdraagt kenteekenen van geschiktheid en welstand te bepalen. Om zich aan de bewoordingen van art. 80 aan te sluiten, zou de Kieswet een artikel moeten behelzen, luidende: //De in den kiezer vereischte kenteekenen van «geschiktheid en maatschappelijken welstand zijn «de volgende: 0. . • • 0, , . . 0. (Hier dan duidelijk waarneembare kenteekenen in te vullen.) Hoe zou zulk een artikel wel luiden in een Kieswet in den geest van den Minister Tak en hoe zou bat wel luiden in don geest der voorstanders van Tak, die ook de schrijfproef nog willen laten vervallen ? Of het mogelijk is zulk een artikel te formu1 eeren, doet niets ter zake; is het niet mogelijk, zoo is dit een reden te meer om te doen wat ik aan het slot hiervan in overweging geef. Om boven ontvouwde reden is dan ook m. i. niet alleen art. 4, maar reeds art. 3 van het ontwerp-Tak in strijd met de Grondwet. Dat iemand in het onderhoud van zich en zijn gezin voorziet, bewijst alleen, dat hij niet nooddruftig is en volstrekt niet, dat hij eenigen den minsten welstand geniet; er is nog eenige afstand tusschen «niet nooddruftig zijn” en «welstand genieten”. De leden der Kamer, die tegen het ongewijzigde art. 4 bezwaar hadden en toch voor art. 3 hebben gestemd, toonden daarmede te groote meegaandheid, een meegaandheid, die ten slotte bljjkt niet eens het beoogde gevolg, tot standkoming eener Kieswet, gehad te hebben. Er is veel te zeggen voor een zeer uitgebreid, nog meer voor een algemeen stemrecht, mits met de noodige waarborgen omgeven, maar zij, die dat wensehen, moeten dan beginnen bij het begin, d. i. te trachten naar Wijziging der Grondwet. Arnhem, 16 April 1894. E. VERWEY. --- Persbeschouwingeni Da heer M. De Ras schrijft in de Limb. Koerier onder den titel: «Op Kiezers, tot handhaving der Grondwet!” het volgende: De a.s. herstemmingen zullen moeten bewijzen of de meerderheid der Nederlandsche kiezers staat aan de zijde der Grondwet, of tegenover dat palladium onzer vrijheid. Die herstemmingen moeten uitmaken of die Grondwet zal gehandhaafd, dan wel geschonden worden. Of art. 80 dier wet een doode letter is, ja dan neen! Onze tegenstanders, zij, die met de radicalen zeggen: «Art. 80 laat iedere willekeurige opvatting van maatschappelijken welstand en geschiktheid toe’, zitten waarlijk niet stil. Te Alkmaar, te Beverwijk, te Breukelen, zelfs te Hontenisse en te Goes, te Hilversum en niet het minst te Loosduinen, overal zijn zij in de weer. Vooral om het district, door mr. Van Berckel vertegenwoordigd, schijnt het te doen te zijn. Daar stormen Goeman Borgesius, De Kanter, Van de Velde, zelfs Pyttersen met opgeplant e bajonet op los ! Vijf of zes districten zijn zoo goed als zeker voor Tak gewonnen, want daar komen louter voorstanders van den Minister met elkaar in herstemming. Van den Minister, die zelf zwijgt, zich kalm laat bewierooken, maar tevens niet schroomt zich partij en rechter te stellen in zijn eigen zaak, een daad, die in een democratische Republiek veroordeeld zou worden, laat staan in een constitutionneele Monarchie. Eu dadelijk vindt die daad navolging bij een van ’a Ministers ambtgenooten, den heer Lely. Verbeeldt u, een Kieswet-Tak aangenomen door de stemmen Tak en Lely. On dan. ter stembus, kiezers, tot handhaving der Constitutie! Herinnert u het woord van Groen van ’rinsterer: Wanneer mij vergund wordt om in iedere Grondwet en schakel te voegen of weg te laten, maak ik van. tdere Grondwet wat ik wil. En dat van Gijsbert Karei Van Hogandorp, den nan, die de eerste op de bres was om den vreemleling over de grenzen te jagen, den man, die eenmaal ;ezegd heeft: Wie de Grondwet voor staat, helpt de nationale irijheid bewaren, wie de Grondwet voorstaat, schraagt 'iet Koninklijk gezag f Het Koninklijk gezag en de lationale vrijheid zijn gevestigd door de Grondwet. Uit beide grondwettig in evenwicht gehouden, groeit de lationale welvaart op ! Die woorden deden Röell te Haarlem. Conrsd, 3uyot en Gleichman te ’s Gravenhage, Plate, Hintzen, Mees, Gleichman en Viruly te Rotterdam, Röell en De Beaufort te Utrecht kiezen ! Laat daarom a.s. Dinsdag uw leus zijn, Nederiandsche kiezers: «Kiesrecktuitbreiding met eerbiediging, niet met schending der Grondwet. De N. R. Ct. schrijft heden: Wij hebben reeds gewezen op de ongeloofelijke bekentenis, die door den heer Werthsim in Burgerplicht te Amsterdam is gedaan. De Ministers zouden zich, bij hun optreden, bjj protocol verbonden hebben, om tot ontbinding over te gaan, als de Kamer zich niet met Tak’s kieswetvoorstel vereenigde. Indien deze bekentenis juist was, dan zou inderdaad een eigenaardig licht geworpen worden op het feit, dat de andere Ministers naast Tak zijn blijven zitten na al wat er gebeurd is. Zij zouden dan ziel en lichaam voorlang reeds verpand hebben en konden zich van Tak niet meer scheiden, al keurden zij het gebeurde af. Dan zou de bekwame schrijver van het artikel: Duisternis en verwarring, in de Prov. Gron. Ct. van 24 Maart niet ten onrechte de vraag gedaan hebben: Is het dan werkelijk zoo, dat de Minister zijn ambtgenooten heeft overrompeld ? Hen voor het feit heeft gesteld, in de zekerheid, dat zij, wat ook geschieden mocht, door ijzeren banden aan hem waren vastgeklonken ? Is Wertheim’s mededeeling juist, dan zou het geweldigste wapen in den constitutionneelen Staat: de ontbinding, waarbij Thorbecke zich in 1848 noode nederlegde, dat nooit door eenig liberaal Kabinet werd gehanteerd, reeds vooraf gewet zijn geweest, zonder rekening te honden met gemeen overleg tusschen Regeeritg en Kamer, of met de eischen van het oogenblik, waarop het zou moeten worden gebruikt. Wij kunnen het haast niet gelcoven en zouden zelfs niet aarzelen het geheel te verwerpen, als wij niet de intieme betrekking kenden, die op politiek gebied tusschen den heer Wertheim, die de mededeeling deed, en den Minister Tak bestaat. Mocht Tak de meerderheid krijgen, dan zal zeker dit punt vooraan staan onder die, waarover hem in de nieuwe Kamer rekenschap za! worden gevraagd. --- Buitenland. rmi—iMiiïair~firrr~' a— emm wmaMaw EG Bil éi Ï3 ÜL. & Ni S®. Londen, 20 April. De Costa Afca-quaestie in hetHoogerhuis Het Huis der Lords heeft zich gisteren hoofdzakelijk bezig gehouden met de Costa Afea quaestie en de Nederlandsche Regeering. De graaf van Jersey diende een verzoekschrift in van den gezagvoerder, de eigenaars en de bemanning der Costa Rica en sprak ter toelichting het volgende: «Kapitein Carpenter, van de Costa Rica-Packet, is een Britsch onderdaan, woonachtig te Syöney, een zeeman van veel ervaring in de walvisch- an robbenvangst. Den ln November 1891 werd hij op een dergelijke expeditie zijnde, te Tercate in hechtenis genomen door de Nederlandsch-Indische autoriteiten wegens een beweerd misdrijf in 1888 door hem gepleegd. Zonder dat hem volledige opheldering werd gegeven omtrent het hem ten laste gelegde, werd hij weggevoerd naar Makassar, 1000 mijlen ver, in een cel voor veroordeelde Europeanen bestemd opgesloten en allergemeenst behandeld. Blijkbaar dank zij de tusschenksmst van den Gouverneur der Straits Settiements, werd hij 28 November losgelaten, zonder ooit te hebben te recht gestaan of met andere woorden omdat er feitelijk niets tegen hem kon worden in gebracht. «Middelerwijl was de gunstige gelegenheid van het walvischseizoen voarby en de expeditie van de Costa Rica daardoor totaal mislukt. Kapitein Carpentee ondervond in de gevangenis veel sympathie van den beer Bernard, een Britsch handelaar te Makassar. Onder die omstandigheden vroegen de kapitein, reeders en bemanning van het schip schadeloosstelling van de Ned.-Indische Regeering voor de verliezen die hun door dia handelingen waren berokkend. Die billijke schadevergoeding schijnt te zijn geweigerd es nu doen de petionnarissen een beroep op het Engelsche Parlement om hen te helpen hun verzoek verhoord te zien. De beschuldiging tegen kapitein Carpenter berustte niet op redelijke gronden en de willekeurige manier van arresteeien blijkt genoeg uit het rapport van den Nederlandschen procureur-generaal van 13 Juni 1892, waarin ZEd. Achtbare zich als volgt nitlaat: «Wel is waar had ik liever gezien, dat de Officier van Justitie te Makasser, in plaats van een mandaat tot inhechtenisneming te vragen, een eenigszins andere weg ware iugeslagen en ik wees dien ambtenaar in mijn brief van 5 Jan. 1891 op de moeielijkheid om het ten laste gelegde te bewijzen ; maar de Raad achtte de arrestatie noodzakelijk.” //En toen, zooals was voorzien, de zaak niet bewezen kon worden, weigerde de Nederlandsche Regeering schadevergoeding voor een arrestatie, waartoe haar eigen rechtsgeleerde raadsman gewaarschuwd had niet over te gaan. Het gebeurde heeft dan ook niet nagelaten — het ia nog altijd lord Jersey die spreekt — in Australië een levendigen indruk te maken en een commissie uit den Wetgevenden Raad van Nieuw Zuid-Wales heeft do zaak grondig onderzocht en een uitgebreid rapport uitgebracht. Spreker verklaarde persoonlijk bekend te zijn met kapitein Carpenter, die om zijn karakter on zeevaartkundige bekwaamheden algemeen geacht is. Dat de Eerste Minister van N. Zuid-Wales de zaak dadelijk grondig heeft doen onderzoeken, is zeer verklaarbaar; het zou toch een erastigen schok hebben toegebracht aan den Engelschen handel op Nederlandsche havens, wanneer men een dergelijke beleediging een Britsch onderdaan aangedaan, onopgemerkt liet voorbijgaan. «Maar de zaak is niet alleen van koloniaal belang, ook een Rijksbelang staat hier op Hen voorgrond. , Dat blijkt ui» de depêche, door den Eersten Minister dd. 17 Mei 1893 tot den Engelschen gezant te ’s-Gravsnhage gericht, waarin, op grond dat er geen : redelijke grond kon aangevoerd voor de arrestatie i van kapitein Carpenter, bij wpze van persoonlijke schadevergoeding, een som van^ 2500 uit te keeren. //Hr. Ms. Regeering — zoo leest me» in deze dépêche — wenscht den eisch voortvloeiende uit de ; gevangenneming binnen de nauwst mogelijke grenzen i te houden en zij onthoudt zich daarom van het stellen van een eisch met hst oog op het beweerde ; verlies dat door de equipage en de eigenaars van de Costa Rica Racket ion geleden zijn. Ik verzoek u ten slotte aan den Nederlandschen Minister van Buitenlandsche Zaken een nota in den geest van deze dépêche te richten.” Spreker zou zijn meening niet stellen tegenover de rechtsgeleerde adviseurs der Regeering, maar het kwam hem vreemd voor, dat de verliezen door de reeders en de bemanning geleden, niet in aanmerking werden genomen. De vischvangst, waar de Costa Rica op uit was, moest plotseling gestaakt worden en in plaats van winst, werd verlies behaald. De Hollanders waren er wel voor bekend dat zij nooit te veel geven, maar — zeide al weer lord Jersey — het ligt niet op den weg van een bevriend en geacht Gouvernement als het Nederlandsche om de schadevergoeding te weigeren aan den onderdaan van een ander land, dien het gevangen heeft doen nemen op een beschuldiging die men niet heeft kunnen bewijzen. Het zou onmogelijk zijn een goede internationale verstandhouding te handhaven, wanneer de handeling van de Nederlandsche Regeering door die van andere landen gevolgd werd. Spr. hoopte dat het Hr. Ms. Regeering gelukken mocht niet alleen een billijke vergoeding voor kapitein Carpenter te verkrijgen, maar ook een verontschuldiging of een herstel voor de beleediging aan onze vlag. Lord Kimberley, de Britsche Minister van Koloniën, op deze rede van lord Jersey antwoordende, verklaarde niet in de bijzonderheden van de zaak te zullen treden, omdat daaromtrent met de Nederlandsche Regeering nog onderhandelingen worden gevoerd. Maar in zoover kon hij wel een bevredigend antwoord geven, door den interpellant te verzekeren dat Hr. Ms. Regeering vertrekt niet berust heeft in de weigering van het Nederlandsche Gouvernement om aan kapitein Carpenter een schadeloosstelling uit te keeren. Hij zou opnieuw een dépêche naar Den Haag afzenden, waarin sal worden aangedrongen om in deze recht te doen geschieden, daar, naar ’s Ministers overtuiging, in dit geval de belanghebbende kapitein Carpenter beslist aanspraak op schadevergoeding heeft. Hiermede was het incident afgeloopen. — Het bestuur der Metropolitan Board Teachers Association heeft geprotesteerd tegen de indertijd door ons gemelde circulaire van den schoolraad, waarin den onderwijzers de richting wordt aangewezen waarin zij hun onderwijs in godsdienstigon geest hebben in te richten. De onderwijzersvereeniging spoort alle onderwijzers aan zich tot de School-board te wenden met het verzoek om van het geven van godsdienstonderwijs ontheven te worden zoolang de bedoelde circulaire niet is ingetrokken. ---