Niet-Officieel Gedeelte. ’sGRAVENHAGE, 9 Juni. STEMMEN VAN HET BINNENHOF. Niemand zal kunnen ontkennen, dat de zitting der Eerste Kamer van de StatenGeneraal, gisteren gehouden, een uiterst belangrijk karakter droeg. De interpellatie, welke de heer Eransen van de Putte tot de Regeering richtte, was i w'el geschikt om de aandacht te wekken en I te boeien. ! Zij was bestemd om licht te ontsteken over de nevelen der jongste ontbinding van de Tweede Kamer. Velen waren opgekomen om zich te koesteren in de lichtstralen, welke van de Regeeringstafel over de Taksche Maart-geschiedenis zouden worden geworpen. Teleurstelling was echter het deel van de velen, die op de beide Kamer-tribunes hadden plaats genomen. J)e Ontbindings-mist is nog niet opgetrokken. Door de Regeering werd, bij monde van den Premier (jhr. Röell) verklaard, dat zij zou overwegen, in hoever aan t verlangen van den heer Van de Putte tot overlegging van de ontbindingsstukken en wat met hen in verband staat — o. a. het beruchte protocol, waarvan de heer De Kanter gewaagde — kon worden voldaan. Tredend juist merkte de Minister Röell op, dat het Kabinet natuurlijk de inwendige roerselen van het afgetreden Bewind niet kan blootleggen, maar wel erkende hij het recht van het land op voorlichting met betrekking tot al wat tot de buitenzijde van de ontbindingshistorie behoort, alzoo tot alles wat naar buiten werkt. . De heer Röell liet geheel in t midden, of in ’t kader van de inlichtingen, welke misschien zullen worden verstrekt, ook het veelbesproken i 1 1 rfmirlnn protocol Kali ucgicpcu j Eigenlijk — wij legden er reeds nadruk 0p — was zelfs de Premier, ten aanzien der ontbindingsquaestie, nog door neyelen omgeven. De heer Van de Putte kon dan ook met dank zeggen — gelijk dit de gewoonte is — voor de ontvangen inlichtingen ; hij had toch slechts ontvangen een belojte van licht. * * * Wat nu die toezegging aangaat, zoo betwijfelen wij het, of zij, hoe geheel ter goeder trouw ook gegeven, zal kunnen worden nagekomen. Reeds vroeger hebben wij de vraag gesteld: bestaat er een eigenlijk gezegd Ontbindingsrapport ? Is het niet mogelijk, en van mr. Tak denkbaar, dat in de voordracht tot ontbinding enkel zullen zijn herhaald de woorden, opgenomen in de Sluitingsrede, en volgens welke er geen overeenstemming nopens de Kieswet verkregen was, waaruit dan ieder maar moest afleiden, dat men door de ontbinding een Kamer wenschte te verkrijgen, met welke men wèl tot overeenstemming over ’t Kiesrecht zou geraken. _ Bedriegen wij ons niet, dan zal zich alles daartoe bepalen. Het mondeling overleg tusschen H. M. de Koningin-Regentes en mr. Tak behoort tot de kinterne” historie van de Ontbinding. Mr. Tak heeft blijkbaar niet verlangd, dat over de kiesrechtzaak iets naders bekend werd dan uit de Handelingen den volke openbaar kon worden. Vermoedelijk was hij zoo zeker van de zegepraal, dat hij meende aan de strijdklaroen s maar zeer enkele tonen te behoeven te ont- \ lokken, en met dit weinige — juister nog: c met dit bijna niets — moest de Natie het dan maar doen. ( En wat nu betreft bet beruchte protocol, j waarop mr. De Kanter doelde, zoo gelooven wij, dat dit niet in de Ministerraad-archieven 1 te vinden zal wezen. Waarschijnlijk was de bijeenkomst, w'aarin het werd vastgesteld, een ministerieel onder onsje, waarvan geen notulen werden gehouden. De interpellatie-Van de Putte zal wellicht de inleiding blijken geweest te zijn vaneen nieuw //licht-debat’ in de Tweede Kamer, maar wij gelooven niet, dat er veel uit mr. Tak zal te krijgen zijn. Hij zal meenen te kunnen volstaan met te verwijzen naar hetgeen ieder weet. ’t Eijne van de zaak zal wel een verborgenheid blijven; de wonde, der liberale partij geslagen, zal niet door de zalf van mr. Tak worden genezen. * * * Zoo komen wij als van zelf tot de rede van den heer Van de Putte. Het doel van zijn optreden was, dunkt ons, vooral daarin gelegen, dat hij de breuke om eens de terminologie van De Standaard te bezigen — in de liberale partij herstellen wil. r»*- * I* m x TX70Q nipf mpns /jljll griel ICgCll Uil. .LCIIY nuv; desrecht, maar de scheuring, welke de exPremier door zijn vreemde houding te weeg oracht in de gelederen der liberalen. ’t Doet ons leed voor den interpellant, maar zijn interpellatie, aanvankelijk door ons met zekere ingenomenheid begroet, stelde ons grootelijks te leur, want het liberaal partijbelang trad bij hem op den voorgrond en niet het nationaal belang. Die blijkbare strekking ontnam aan de ondervraging van het Bewind door den heer Van de Putte het karakter van een objectief optreden; het was eenvoudig een liberaal, die bezorgd is over de liberalen. Spreker had een hooger standpunt moeten innemen. De Natie bestaat toch niet enkel uit liberalen. Uit haar naam had hij ’t woord moeten voeren. De liberaal — niet de oud- maar de oude — kwam telkens in zijn rede uit. Allermeest natuurlijk in de waarschuwing: men werpe zich niet uit vrees voor het radicalisme in de armen van het conservatisme, waaraan hij dezen uitroep toevoegde://en dat aan ’t einde der 19e eeuw ! De heer Van de Putte behoort blijkbaar tot hen, die niets hebben vergeten en niets hebben geleerd. Nog altijd staat hij aan den linkervleugel der liberale partij; maar de omstandigheden ziin niet blijven staan; zij hebben zich ontwikkeld. En nu zijn er velen, die oordeelen, dat tegen ’t einde van deze eeuw niet meer de partijverhoudingen van dertig jaren geleden kunnen worden gehandhaafd. Nieuwe elementen doen zich op Staatsgebied gelden. ’t Socialisme is van uit de samenleving naar ’t politiek terrein overgebracht. De opkomende democratie dreigt oppermachtig te worden. Tegenover de nieuwe gevaren, die dreigen, wenschen niet weinigen in de aaneensluiting van alle gematigde elementen bescherming van den Troon en van de Staatsinstellingen tc ZOck 6X1 • Is jiu in des heeren Van de Putte s oog dat conservatisme zoo verderfelijk ? Is dat streven naar de handhaving en bevestiging < van Troon en Altaar — een politiek misdrijf, ; omdat het behoudend moet heeten ? Wie had gedacht, dat ook de heer Van , de Putte in Standaard-nchim* zich bewegen zou? Van hem konden wij betere dingen verwachten: wij hoopten, dat hij ’t kwaad, door den Atjeh-oorlog gesticht, in H steunen der waarlijk vrijheidlievende politiek met betrekking tot Nederland, zou trachten goed te maken. Nog altijd blijkt hij een stuurman, die door zijn onberaden optreden schip en bemanning in gevaar brengt. De heer Van de Putte is nu beducht voor verdeeldheid onder de liberalen;doch is hijzelf niet de vader van de scheuring onder de liberale partij? Is hij zoo weinig thuis in de wereldhistorie, dat hij juist de uitnemende diensten voorbij ziet, door het conservatisme, als behoudende tracht tegenover üe ontoinaenae eieuiemcu, bewezen ? Gewaagde de heer Van de Putte van het gevaarlijke van ’t conservatisme, hij bleef in gebreke de stelling te ontzenuwen, dat uit het liberalisme het radicalisme voortkwam, en dat de anti-radicalen van liberalen huize enkel veranderd zijn van standpunt, omdat zij in een gezond behoud een beveiliging tegen radicalisme en socialisme zijn gaan waardeeren. Zelfs in ’t democratisch geregeerd Frankrijk laat zich de conservatieve strooming zeer sterk gelden. Alleen in een waarlijk behoudende ricktiDg — aan alle reactie vreemd— zoekt men in Erankrijk, maar ook in Engeland (van daar den afval van vele liberalen van de liberale leer) uitkomst tegen de maatschappijbestorming van den dag. Verzoening wil de heer Van de Putte tusschen de liberalen onderling, hij wil alzoo liberalen en radicalen vangen onder een hoed, alsof de radicalen zich zoo maar laten buit maken. Een oude parlementaire rat als de heer Van de Putte moest weten, dat op ’t verzoeningsfeest van liberalen en radicalen de gematigdheid als offer zou worden geslacht. Zijn onmannelijke vrees voor’t conservatisme waaraan hij nog wel in hetzelfde betoog hulde bracht wegens de loyale openbaarheid, bij Kamerontbindingen betracht! ■— doet hem stand houden op een verlaten en verouderden post. Dit is nu in goed Hollandsch gezegd, wat wij over de interpellatie en het advies van den heer Van de Putte denken. Een volgend maal over de Lombok-interpellatie. --- Buitenland. ElTGELiKD. Londen, 8 Juni. "“In het Lagerhuis interpelleerde heden air J. Ashmead Bartlett de Regeering, of het juiat is dat de Franache Minister van Buitenlandsche Zaken gisteren voor de Fransche Kamer heeft verklaard, dat de Engelsch Congoleesche overeenkomst als van nul en geener waarde is te beschouwen. Sir Charles Dilke vroeg zijnerzijds, of het door Duitscbiand naar Brussel gezonden protest ter zelfder zake, aan de Britsche Regeering is overgelegd; in dat geval vroeg spreker mededeeling van den tekst aan het Parlement, om daardoor ingelicht te worden omtrent Duitschland’s politiek. Ook vroeg sir Ca. Dilke, of een mededeeling van het Turksche Gouvernement was ontvangen. _ ! Sir E. Grey antwoordde, in de Times een uitvoerig overzicht van Hanoteau’s rede te hebben gelezen. Aannemende dat die lezing juist is, kan hij toch c onmogelijk zoo spoedig daarop zijn commentaren geven, i j Wat de tweede vraag betreft, kan de Minister ver- ; klaren, dat Duitscbiand geen algemeen protest tegen bet Engelsch-Congoleesch tractaatheeft uitgevaardigd. ( De Duitsche gezant heeft ons de briefwisseling overgelegd van zijn Gouvernement met de autoriteiten van den Congo-Staat, waaruit blijkt, dat Duitschland de verzekering verlangt, dat door het afstaan aan Engeland van grondgebied geen inbreuk wordt gemaakt op de bij tractaat vastgestelde grens van h6t Duitsche gebied en op de commercieele en andere rechten, aan Duitschland in den Cor go-Slaat verzekerd bij de Conventie van 1884. Op deze beide punten, v rklaarde sir E. Grey, zijn afdoende en bevredigende verzekeringen gegeven, zoowel door Engeland als door Belgie. Tegen mededeeling van deze briefwisseling bestaat geen bezwaar, als Duitschland en deCongo Staat daarin toestemmen. Eindelijk wat de derde vraag betreft, verklaarde spreker, dat van de Turksche Regeering geen mededeeling te dezer zake is ontvangen. The Globe van Londen beweert, dat Frankrijk’s houding ten aanzien van bet tusschen Engeland en den Congo-Staat gesloten tractaat niet anders bedoelt dan een «opgezette manoeuvre” om twist te zoeken «met het kleine Belgie”. De tijding dat het paard van lord Rosebery den Derby gewonnen had, veroorzaakte in het Engelsche Lagerhuis groote opschudding. Een blad met de namen der drie winnende paarden werd den Minister van Financiën (die het Parlement een dag vacantie geweigerd had) voor den neus gehouden. Sir Wm. Harcourt wierp het blad, na ’t ingezien te hebben, over de tafel naar den leider der oppositie, waarop de heer Balfour een welgemeend hoera instelde, dat op alle banken instemming vond. De heer Pearson heeft met zijn ontwerp voor een Tennyson-gedenkteeken den eersten prijs behaald. Het ontwerp is een Jonisch kruis, ongeveer 11 meter hoog en is bestsmd om als baken aan de kust te Freshwater te worden geplaatst. De naam «Tennyson” zal in groote letters op het kruis prijken en aan de andere zijde de woorden: «Opgericht door vrienden in Jücgeiana en Amen*». 716 voet boven hoogwaterpeil staan en mijlen ver te water en te land gezien kunnen worden. De O aks-prijs te Ep3om is gewonnen door Amiable; de 2e prijs door Sweet Duchess; de 3e prijs door Surana. Het bezoek was zeer geanimeerd. Er waren een groot aantal dames in allerliefste toiletten op de tribunes. Lord Alengton heeft aan baron Hirsch zijn paard Matchbox verkocht, dat achter Ladas no. 2 aankwam in den Derby ren. De verkoopprijs is £ 15 000. Baron Hirsch betaalt bovendien nog een supplement van £ 5000, wanneer Matchbox den Aanstaanden Grand Prix te Parijs wint Dit het door den Board of Trade openbaar gemaakt overzicht der buitenlandsohe handelsbeweging van Groot-Brittannie en Ierland in de maand Mei, hebben de invoeren een waarde vertegenwoordigd van £ 34 134 060 of^ 2 704 153(7.3 pCt. minder dan in dezelfde maand van 1893, en de uitvoeren een waarde van £ 17 484 212, of 338 248 (1.8 uCt.) minder. --- Nederlandsch Oost-Indie. Batavia, s mei. Aan het verslag omtrent de voornaamste gebeurtenissen in het gouvernement Atjeh en Onderhooligheden, loopende van 10 tot en met 23 April, wordt door de Jav. Ct. het volgende ontleend: Groot-Atjeh. Behalve de tijdelijke posten Senelop, Kroeng Gloempang en Boekit-Daroe en de blokhuizen Aloer-Oe en Toewi-Selimbing, die eenige keeren, doch slechts onbeduidend beschoten werden, zonder ons eenig ander letsel te veroorzaken dan dat een Europeesch fuselier een licht schampschot kreeg, ondervonden onze posten geen overlast van ’svijands vuur. Den lOn en lln April ontvingen het namidaagtransport tusschen Senelop en Montassik en den 12n d. a. v. dat tusschen Anagaioeng en i/ambarih eenig vuur, dat echter niets te beteekenen had. Den 14n April werden de 4 blokhuizen en het wachthuis, in het vorig verslag vermeld, door de hulptroepen van T. Djohan Pahalawan bezet. De werkzaamheden in het voorterrein en tot verbetering der wegen buiten de geconcentreerde linie konden overal ongehinderd worden voortgezet. De Hari Raja werd den lln April gevierd door een officieels receptie voor de inlandsche hoofden en ambtenaren, bij welke gelegenheid de gebruikelijke geschenken werden uitgereikt. De civiel en militair Gouverneur ging den 17n op dienstreis naar Segli en Sabang en keerde den 19n d. a. v. terug. Op het eiland Weh viel niets bijzonders voor. Onderboorigheden. Oostkust. De politieke toestand onderging geen verandering. Noordkust. Te Telok-Semawé en in de nabij gelegene landschappen bleven rust en orde gehandhaafd. Onze versterking te Sepli werd den lln en 13a April, den laatsten dag des avonds zelfs vrij hevig, beschoten, zonder dat ons echter eenig nadeel werd toegebracht. Den 14n werd ralcan-öoin ueswego met eenig granaatvuur getuchtigd. Westkust. Zoowel te Melaboeh als te Poeloe Raja liet de toestand niet te wenschen over. De vijandelijke bentings nabij Roending zijn alle geslecht, op een na, welke door de bevrienden bezet werd, ten einde zoodoende die streek voorloopig nog bewaakt te houden. Om bij dat slechten behulpzaam te zijn, vertrok den 13n April een detaohement genietroepen onder bevel van 1 officier naar Melaboeh om den 17n d. a. v. terug te keeren. Elders ter Westkust werd de rust niet verstoord. De weergesteldheid was buitengewoon warm. Den 12a April des namiddags om half vier werden vrij hevige schokken van aardbeving waargenomen, die ongeveer 30 seconden aanhielden, waarvan de richting onbekend is. De gezondheidstoestand was op de zeeposten vrij gunstig. In Groot-Atjeh was hij over het algemeen gunstiger. Het gemiddelde ziektecijfer bedroeg 16 tegen 17 en dat van de berri berri 2 tegen 3 gedurende Qen vorigen verslagtijd. Het stertecijfer was stationnair. — Het voorstel is aan de Regeering gedaan, om de door den Sultan van Langkat aan J. Deen verleende vergunning tot het winnen van aardoliën in ii© trekken — Het Bat. Nbld. verzekert, dat het bericht van de Soer. Ct. omtrent een buitenlandsch verlof door mr. Yan Dissel, vice-president van het Hooggerechtshof, aan te vragen, geheel uit de lucht is gegrepen. — De assistent resident van Wonogiri (Soerakarta) R. A. Maurenbrecher heeft wegens ziekte 2-jarig verlof naar Europa aangevraagd. De adjunct-inspecteur bij het Inlandsch onderwijs N. Graafland zal binnen kort pensioen vragen. — Da controleur le kl. bij het binnenlandsch 1 1 _ Tnirn o n bestuur op ae oesuungcu uuuou W. J. F. Vermeulen heeft wegens langdurigen dienst een jaar verlof naar Europa aangevraagd. Bij het alhier gehouden examen voor den hoofdenrsus te Kampen zijn de volgende onderofficieren geslaagd: „11. Infanterie: Spook, Kleijn, Fischer, Van Holst Pellekaan, Ström, Hoff, Van der Stok, Mac Gillavry, Nolten en Leenaart. Administratie \an Veen en Lieth. — De tijdelijke leeraar in de Engelsche en Franscae talen J. C. Hietink aan het gymnasium alhier wordt met ingang van 15 Mei jl. belast met de betrekking van leeraar in de Nederlandsche taal aan die inrichting. . , _ . u Voorgedragen tot leeraar in de Engelsche en Duitsche talen aan het gymnasium Willem III M. Wiesing, met ingang van 31 Mei en tot leeraar in de wiskunde A. Schouten, met ingang van 30 Juni a. s. t p +0 Mooator Hom «lis R jje nooiaonaerwijfcoi w —- —• Japikse gaat wegens ziekte met twee jaar buitenlandsch verlof. , w ,, De hulponderwijzers A. E. Van der Weerdt geb. Pieters heeft eervol ontslag uit haar betrekking gevraagd. . — Benoemd tot hulponderwijzers M, E. Kuipers, thans tijdelijk als zoodanig werkzaam. Geplaatst te Djombang de tijdelijk werkzaamgestelde hulponderwijzers E. J. Ter Haar; — Geslaagd in het examen voor tandarts de heer A Cossas. .. , . ,, , _ Benoemd tot machinist bij het ombilienkolenveld ter Sumatra’s Westkust op f 150 ’smaands J. C. Logeman. Geplaatst aan de le school A alhier als le hulponderwijzer de onderwijzer 2e kl. W.N. Francken. — De Regeering heeft machtiging verleend om het onderwijzend personeel aan de Europeesche school te Djombang met een te vermeerderen wegens toenam» van het aantal leerlingen. — Te Soerabaja zijn van de 86 candidaten op het toelatings examen voor de hoogere burgerschool 38 geslaagd, waaronder 5 van de 9 meisjes. — Ia den afgeloopen nacht omstreeks half vier ontdekte de ronde dat er brand was in het onbewaakte petroleumpakhuis der firma Maclainc Watson & Co., aan de spoorbaan van Batavia naar Tandjong Priok, het eerste van de stad komende. Aan blusschen viel niet te denken en de brand woedt nog altijd voort. In het pakhuis bevonden zich ongeveer 17Ö00 kisten petroleum van de firma Maintz & Co., en 40000 'kisten van de firma Herm. llosenthal; men vermoedt, dat de brand is begonen in het gedeelte, waar de eerstgenoemde hoeveelheid lag en van daar naar het andere gedeelte is overgeslagen. De petroleum is tegen de marktwaarde, op dit oogenblik omstreeks f2 95 de kist, verzekerd bij de Pruisische brandverzekeringmaatachappij «Stettin” en de Zwitsersche «Helvetia”, en wat de eerste partij betreft ook bij de Transatlantische Actiën aesellechaft, wat de tweede aangaat by de beide Kolonialen, «de Oosterling”, de «Insulinde” en andere De oorzaak van den brand is onbekend. — Wij hebben de diploma’s gezien der bekroningen van de hier gehouden tentoonstelling; zij zien er goed uit, de medaille is er in goud, zilver, brons en wit op afgebeeld. Aan de bekroonden buiten de stad worden zij toegezonden; de hier wonenden moeten ze op een bepaald uur by den heer mr. Jacometti laten halen. (Javabode.) — Soerabaja, 2 Mei. Naar wij vernemen, is men bij de Escomto-Maatschappij tot de ontdekking van een vervalschte cheque gekomen. De cheque werd door mr. R. afgegeven tot een bedrag van f500, waarvan echter f 5000 gemaakt is. De verandering geschiedde zoo netjes, dat men op het eerste gezicht daarvan niets zien kon; de tweede kassier van genoemde instelling wordt verdacht en is dientengevolge door de politie aangehouden. (Soer. Edbl.) Door den Gouvemeur-Generaal en verdere civiele en militaire autoriteiten zyn de volgende beschikkingen genomen: --- Clviel-Departement. Untsiagen: eervol uit s lauaa uioust, uo row, adj.-commies bij den post- en telegraafdienst Ch. H. v, Rossüm. Benoemd: tot assist.-residsnt van Ambara (Samarang), tevens vendam, aldaar, de ass.-res. van Grobogan (Samarang) G. A. F. J. Oosthout; van Kendal (Semarang) tevens vendum. aldaar, de ass.-res. van Lebak (Bantam)W. F. M. Straeter; van Temanggoeng (Kedoe), tevens vendum. aldaar, de benoemde ass.-res. van Koetoardjo (Bagelen), G. Arntzenius; van Koetoardjo, tevens vendum. aldaar, de ass.-res. van Japara, residentie van dien naam, tevens belast met de tijdelyk e vervanging van den notaris tevens vendum. te Japara J. H.D.Van der Palm; van Loemadjang (Probolinggo) tevens vendum. aldaar, de ambtenaar op non-activiteit, C. Lok, laatstelijk assistent-res. van Grobogan ; van Grobogan, tevens vendum. aldaar, de controleur le kl. bij het binnenl. best. op Java en Madoera J. E. Hagen; van Ponorogo (Madioen), tevens vendum. aldaar, de secretaris der resid. Kedoe, L. N. v. Meeverden; van Djember (Besoeki) tevens vendum. ald., de secret. der residentie Madioen, W. A. Hij mans van Anrooij; van Tjiandjoer (Preangerregentsohappen), tevens vendum. aldaar, de controleur le kl. bij het B. B. op Java en Madoera, G. J. G. v. Buckom Maas; van Lebak,tevens vendum. aldaar, de secr. der res. Besoeki, L. Bosch ; van Japara, de contr. le kl. bij bet binn. best. op Java en Madoera, Th. H. O vink; van Tjilatjap (Banjoemas), tevens vendum aldaar, de secr. der res. Soerabaja, W. F. Engelbert van Bevervoorde; van Anjer (Bantam), tevens vendum. aldaar, de contr. le kl. bij het binn. best. op Java en Madoera, J. L. B. Heijligers en zulks met ingang van 10 Mei jl. Bij het binnenl. bestuur op Java en Madoera: in , de res. Bantam: overgeplaatst: van de afd. Anjer naar de controle-afd. Goenoeng-Kentjana - (Lebak) de contr. 2e kl. F. H. J. Privé; van de afd. Tjaringin naar de afd. Anjer, de benoemde asp.-contr. 5 P. A. Hijnekamp. Bepaald: dat geplaatst blijft in de afd. Tja- ringin, de benoemde contr. 2e kl. J. H. Ziesel. 9 In de res. Pasoeroean: overgeplaatst: van de controle-afd. Tengger naar de cont.-afd. Kotta e Pasoeroean, de contr. le kl. P. H. van Andel;van i. de contr.-afd Poerworedjo (Bangil) naar de contr.-afd. u Tengger, de contr. 2e kl. H. J. Schrok, il Door den dir. der burg. openbare werken: bij den post* en telegraafdienst: ontheven: van het beheer over het kantoor te Demak en overgeplaatst naar Samarang, de comm. 3e kl. W. C. Bisa. Benoemd: tot chef van het kantoor te Demak, de comm. 3e kl. Ch. W. M. Palm te Samarang Door den dir. van justitie: goedgekeurd: dat door den landraad te Sampang (Madoera): i s ontslagen: wegens vertrek, eervol, als buitengewoon subst.-griff. buiten bezwaar van den lande bij die rechtbank, i1. Meijnert. Is benoemd: tot buitengewoon subst.-griff. buitèn bezwaar van den lande bij die rechtbank W. Zange. , Ontslagen: op verzoek eervol uit slands dienst, met ingang van 31 Mei 1894, de assistentiresident van Soekapoerakolot (Preanger-Regontschappen) W. A. Pattijn. Ingetrokken: liet aan den gewezen klerk op het bureau van den resident der Lampongscke diatricten 3. A. Meijer, verleend eervol ontslag uit ’s lands dienst. Bij het Binnenlandsch Bestuur op Java en Madoera: bepaald: dat geplaatst blijft, in de PreangerRegentschappen, in de controle- afdeeling Parigi (Soekapoera), de benoemde controleur 2e klasse A. Schuit*. Geplaatst: in de controle-afdeeling Soeka- boemi, de aspirant-controleur «i. o. uouumg, controle-afdeeling Tjipoetri (ïjiandjoer), de benoemde controleur 2e kl. J. W. E. WesselsBelast: met de functieu van controleur van de afdeeling Tjikadjang (Soekapoera Kolot), de aspirantcontroleur J. C. Schmeil van Kraaijenoord. Gesteld: ter beschikking van den assistentresident van Limbangan, de burgerlijke ambtenaar J. Coert. . Belast: met de waarneming der betrekking van tijdelyken opziener bij de politie in de afdeeling der stad en voorsteden van Batavia en geplaatst in het district Manga Besar, de voor memorie gevoerden adjudant-onderofficier der infanterie E. de Munck Mortier. ,. Geplaatst: in de controle-afd. Poerworedjo, o _ ui T TT T. Wot.fc«ndnTfF_ ua conir. * e ki. «#. xx. j-*. «««— • Door den Directeur der B.O. W., bij denwa erstaat en ’s lands B. O. W. toegevoegd: aan den chef der 4e waterstaatsafd. voor de werken aan de Brantas, Porrong en Soerabajarivieren, de opz. 2e kl. Ch. J. Odenthal; aan dien der irrigatieafd. Serang, met standplaats Rembang, de opz. 2e kl. E.jde Graaf; aan dien der irrigatieafd. Brantas, met standplaats Pasoeroean, de opz. 2e kl. B. H. W. Willebrands; aan dien der 5e waterstaatsafd. voor de opnemingen te Pekalen (Probolinggo) de opz. 3e kl. H. J. Broekens. Overgeplaatst: van de res. Pasoeroean naar de res. Besoeki, de opz. 2e kl. C. Badart. Bij de exploitatie van Staatsspw, op Java ontslagen: wegens ziekte eervol uit zijn betrekking, de waarn. 3e comm. J. A. L. Leidelmeijer. V e r 1 e e n d: een tweej. verlof naar Europa, wegens ziekte, aan den voorzitter van de landraden te Pamekasan en Sampang (Madoera) mr. E. Rijke; een jaar verlof naar Europa: weeens langdurigen dienst met ingang van 4 Juni 1894, aan den onderwijzer 2e kl. bij het openbaar lager onderwijs voor Europeanen en met dezen gelijkgestelden H. H. Muntunghe; wegens ziekte, met behoud van zijn standplaats, aan den hulpprediker ten dienste der inlandsche Christengemeente te Ratahan (Menado) H. Rinnooij. Ontslagen: eervol uit zijn betrekking, wegens UubiUUgcu. OOIIWI c’' v ziekte, de benoemde ass.-res. van Banda, J. Storraer; J op verzoek eervol uit ’s lands dienst, de ass.-res. | van Djombang (Soerabaja) B. A. H. Wol ter beek Muller, en van Koeniugan (Ckeribon) J. W.. R. Borgerhoff van den Bergh, en de letterzetter bij de landsdrukkerij te Batavia J A. Van der Voet de twee eerstgenoemden met ingang van 4 Juni 1894; eervol uit ’s lands dienst, wegens volbrachten diensttijd, de ambt. op wachtgeld J. B. W. Schreucl, laatstelijk 3n comm. bij het departement van justitie; eervoi uit ’s lands dienst, de klerk op het residentiekantoor te Soerabaja C. W. L. Kuitert, met bepaling dat dit ontslag wordt gerekend te zijn ingegaan op 31 Maart 1894. Bij de commissie van toezicht op de Hoogere Burgerschool te Soerabaja: Ontslagen: op verzoek, eervol als lid, wegens vertrek, G. B. Lowe; Benoemd: tot lid, W. Munmks de Jongh, bewaarder van het kadaster aldaar. Benoemd: tot voorzitter van de landraden te Kedoes en Japara, de subst.-off. van just. bij den raad van justitie te Semarang mr. A. E. Lens; tot voorzitter van de landraden te Magelang en Temanggoeng (Kedoe), de ambt. op non-act. mr. P. J. Van der Zweep laatstelijk lid van den raad van justitie te Batavia; tot pakhuism. te Tegal, res. van dien naam, de 2e comm. bij het depart. van binn. bestuur L. E. De Ceuninck van Capelle; tot contr. Ie kl. bij bet binn. bestuur op de bezittingen buiten Java en Madoera, de secr. der Tananoeli fSumatra’s Westkust) S. J. M.Van res. ïapanoeii loumana. b nooiauc, —• — . Geuns; tot adj.-secr. bij de Weesk. te Batavia, de ambt. op non-act. J. W Jagtman, laatstelijk hoofdcomm. bij ; het depart. van onderwijs, eeredienst en nijverheid. Bij den post- en telegraafd.: tot comm. Ie kl. de comm. 2e kl. J. A. Abell; tot comm. 2e kl. de comm. 3e kl. G. A. De Ceuninck van Capelle; tot comm. 3e kl.de adj.comm. G. S. Van Koetsveld. T ij d e 1 y k belast: met de waarn. der betrekking van 2en comm. bij bet depart. van onderw.,eered. en nijverheid, de hulponderw. aan de kweekschool voor inl. onderwijzers te Probolinggo L. D. Van Capelle. Bij het Binnenlandsch Bestuur op Java en Madoera: In de res. Soerabaja: Gesteld: ter beschikking van den ass.-res. van Lamongan, de asp. contr. W. H. L. Johan en M. Zandveld. Op de bezittingen buiten Java en Madoera, in het Gouvernement Celebes: ter beschikking van den ass.-res. der Oosterdistricten de asp. contr. L. Tip. In de res. Menado, verplaatst: van do afd. Menado naar de afd. Tondano, de contr. Ie kl. J. J. Pb. Cambier. , Belast: met het Bestuur der afd. Menado.de asp. contr. F. H. Cordesius. Toegekend: De kleine gouden ster voor trouw en verdienste als een blijk van erkenning van zijn langdurige trouwe en goede diensten aan R,aden Ario Tjondro Negoro, patih van bet Regentschap Pamekasan, residentie Madoera. Militair Departement. Bij de dir. van het mil. weduwen- en weezenfonds in Ned.-Indie: Ontslagen: Eervol als lid, de kol. hoofd-int. der milit. admin. M. Willemstein, onder dankbetuiging voor de door hem als zoodanig o—a OU bowezen diensten. , jr Benoemd: Tot lid, de luit-kol.-mt. W. Bedier ^ de Prairie. _c Verleend: Een 2jarig verlof naar Europa, wegens ziekte, aan den mil. paardenarts 2e kl. Bi A. Plemper van Balen; een 2jarig verlof naar Europa, wegens ziekte, aan den off. van gez. Ie kl. dr. J. Van der Wal. p Hersteld: In act. en geplaatst bij de bureaux ^ van den gewest, int. aldaar, de kapt.-int. op nonact. te Batavia N. J. Van den Bent. Ontslagen: op verzoek, eervol uit Hr. Ms. milit. dienst, weg. volbrachten diensttijd, met behoud J van recht op pensioen, de majoor-intendant bij de milit. admin. D. Hasselaar, en de magazijnm. lekl. (kapitein) der artillerie G. Schieferli. Ovcrgeplaatst: als adjud. van den com- d mand. der la milit. afd. op Java, de le luit. bij het b subsist.-kader te Batavia E. M. Ublenbesk; als adjud. b van den milit. command. der Wester-afd. van Borneo, z de le luit. adjuuct by de He afd. van het D. V. O., e J. H. L. Schneiders; bij het 13e bat., de kapt. te t Buitenzorg P. J. Broekhoff; naar Soerabaja, deoffic. 1 van gez. 2e kl. te Banjoewangi J. Rosenfeld; naar Banjoewangi, de offic. van gez. 2e kl. te Malang, < dr M. Bueno de Mesquita; naar Malang, de off. van 1 gez. 9e kl. te Batavia dr. J. J. C. A. Rombsch. ’ Overgeplaatst: naar Atjeh de milit. apo- 1 theker 2e" kl. te Samarang A. Groothoif; naar Sa- ' marang de mil. apotheker 2e ki. te Magelang 1. < J. A. M. De Bruyn; bij de G. C. Van Bantam ' de luit. hij het 9e bat. F. M. Ter Meulen; bij het j 9e bat. de 2e luit. bij het 10e bat. W. R. Winter; bij het le depot bat. de 2e luits. van het 11e bat. J. Van der Weijden en F. Franssen ; bij het 6e bat. de 2e luits. bij het 2o bat. L. G. Musquetier en J. A. Jansen; bij garn. bat. van Sumatra’s Oostkust de le luit. bij het 7e bat. F. A. Gelsing; als instructeur bij de barisans te Bangkalan, de kapt. by het 5e bat. A. E. N. B. Otken. Ingetrokken: de overplaatsing bij de 3e comp. (3e comp. berg-batterij) te Soerabaja en ge- plaatst bij de 9e comp. (3e comp. vesting) artillerie te Batavia de kapt. der artillerie H. 1.1. Knibbeler. d Ingetrokken de overplaatsing bij de 9e comp. v art. te Batavia en overgeplaatst naar de 3e comp. te 1 Soerabaja, de kapt. art. C. W. van Hoogstraten c Geplaatst: bij aankomst bij bet 2e bat. de 2e i luit., bestemd voor den dienst h. 1.1. P. ten Cate; bij het 5e bat. de majoor inf. C. J. Laceulle. Benoemd: tot adjudant bij bet 14e tat. de le luit. by bet korps marechaussee G. J. A. Webb. Geplaatst: bij aankomst bij bet 13ebat.,de < le luit. van verlof uit Nederland terugverwacbt O. Lamberts; bil het L. H. 4e bat., de 2e luit. best. voor : den dienst h. t.1. W. A. le Roij; bij het le depot bat. de kapt. van verlof uit Nederland terugverwacbt J. F. Versluijs; bij aankomst bij het 8e bat., de 2e luit. best. voor den dienst h. t. 1. L. Oorver; by bet G. B. van Cel. Menado en Timor, de le luit. by het 13 bat. J. F. L. Kessler; by bet G. B. der Oostkust van Sumatra, de 2e luit. bij het 13e bat. K. O. Hoolboom; bij bet garnizoensbat. van Palembang, de 2e luit. bij het L. H. 4e bat. M^ van der Vliet en de 2e luit. bij het 8e bat A. E. H. Michiels. Marine- Departement. Verleend: Een jaar verlof naar Europa, wegens langdurigen dienst, aan den ln stuurman bij de gouvernements marine W. Vos, en aan den opzichter le kl. bij den dienst der kustverlichting in Ned.Indie G. Hoedt, aan eerstgenoemde met ingang van 19 Mei; idem aan den ln machinist bijdegouvernements-marine, W. Van Boom, met ingang van 20 Juni. . , . Bij de gouvernements marine: O vergeplaatst van bet stoomschip Koetei, bij uitdienststelling, naar het ss. Indragirie, de mach. 2e kl. J. J. Bisschop; van het ss. Koetei, bij uitdienststelling, naar het ss Reiger, de le stuurman D. C. Ten Have ; van het ss. Reiger naar het ss. Boni, de le stuurman W. Steffens; van het ss. Albatros naar bet ss. Condor, de gezaghebber le kl. L. Alings; van het ss. Condor naar het ss. Albatros, de gezaghebber le kl. D. Noilea; van het ss. Albatros naar bet ss. Condor, de 3e stuurman R. F. Bakker. Ontslagen: bij uitdienststelling van het ss. Koetei. Eervol uit zijn betrekking, de gezaghebber 3e kl. J. Molenaar en op wachtgeld gesteld. Trouw-, Geboorte- en Doodberichten. Gehuwd: Mary le Roux en R. J. Maas. uenuwa: mary 10 Batavia. — J. H. Straub en M. J. A. de Boer. Probolinggo. Bevallen: H. M. Kollmann, geb. Ovmk, d., Bandong. „ , . Overleden: G. J. H. Thieme, 27 J., Gorontalo. --- De houtvester van Hoheneiche. Novelle, naar het Hoogduitsch van FRIEDRICH ZIMMERMANN. VI. «Wat heb je dan tegen Karei?” vroeg Regine aan Frans. ... . • . ij : n» //Dat gaat jou nets aan, rusgi. uw denkt, kan ’t nooit ergens houden. Wij spraken er onlangs over in de herberg en toen heb ik een weddenschap aangegaan, dat ik dien Karei van den houtvester een bok voor den neus weg zou schieten en medenemen, in weerwil van den ouden weerwolf en zijn zoon, voor wie allen bang zijn, als hadden beiden den duivel in ’tlxjf. Als ik nu weer in de herberg kom, moeten ze mij betalen, die knapen.’ «Ja, ’t is schande, die herberg”, zeide Regi bedroefd, «die is van alles de schuld. Als je daar maar eens vandaan kon blijven 1” «Waarom? Daar is ’t prettiger dan in den molen. Later kan ik nog altijd een huismusch worden. En dat is ’t nog niet alleen; de jager staat nog bjj mjj in ’t krijt.” «Zeker om Hanna? Hè?” Frans keek zijn zuBter verbaasd aan. «Drommels, hoe ben je daar achter gekomen? Dat is ’t wel niet precies, maar — de anderen weten er toch zeker nog niets van ? «Dat ze jou een blauwtje heeft laten loopen en het met den houtvester aanlegt? Ja, Gebhardt vertelde ’t mij onlangs en van hem heb ik ook gehoord, dat Hanna’ reeds vaak met Karei van den houtvester in ’t woud gezien is. De lui weten bij^ ons alles, Frans; daar helpt geen verbergen voor.” «Sapperloot, dus wel!” riep Frans. «Zie je, Regi, nu moet ik eerst recht.... «Heelemaal niets moetje, dan vader helpen en braaf en netjes zyn; dat liederlijke leven zal je ongeluk nog eens zijn. Wat gaat jou die Hanna aan? Een meisje, dat zich zoo gemeen aanstelt en in ’t geheim met een jager in ’twoud rondloopt, is toch niet iets voor jou. Denk maar eens haar moeder. Waar die ’tgeld vandaan krijgt, is ook een geheim. Zuj zegt, dat zij ’t zelf niet weet, maai wie gelooft dat? De menschen denken, dat zij f krijgt uit de stad van een vroegeren minnaar en toen f Mertens op een morgen dool geschoten in ’twoud gevonden werd, hebben dadelijk allen weten te vertellen, dat de andere, de minnaar, in t geheim tgedaan had om den echtgenoot uit den weg te ruimen. «Dat is allemaal onzinnig geklets,” zeide Frans. «Wat gaat mij voor ’t overige ook die Hanna aan? Maar die preutechheid kan ik niet uitstaan, en toen wilde ik haar een kus geven, enkel maar voor de grap.” „ , «Dat is niet fatsoenlijk. Met zulke menschen moet Erans van den houtzager niet omgaan. Kom, bedaar nu, en help vader. Ge krijgt toch eenmaal den molen geheel alleen en daarom moeten de mdhschen jou nu reeds als den baas er van leeren ke^Denk je dat, Regi?” vroeg Frans nadenkend. «Ja, zeker, als ja jezelven maar een beetje overwinnen kon, dan zon je da beste vent uit heel den omtrek zijn, mijn Gebhardt natuurlijk uitgezonderd. «Natuurlijk. Zon als hij, is er natuurlijk ook maar een. Dus moet ik er uit. Regi, kleine professorin ?” ffS& ** «Geef mij dan nog een kus mee op reis; Gebhardt zal ’t niet kwalijk nemen”, zeide hij goedhartig, i «Nu, daar ! Maar loop nu wat vlug. En t stroopen, ■ Frans, ik smeek je —”. „Tn nrfift. ’k Zal er eens over nadenken, spreek er maar niet meer over, Regi en laat den anderen mets merken. Ga nu en pas maar op, dat je soep met aanbrandt, dat zou een schande zyn voor de toekomstige boerin van de Rimlashoeve. Hü schoof haar de deur uit, stak zyn pijp weer opnieuw aan en ging daarna onder ’tnenrien van een vroolük wijsje naar buiten. .... Frans was volstrekt niet bedorven. Slechts had een al te slappe opvoeding de aan de jeugd eigen gebreken van lichtzinnigheid en af keer van ernstigen arbeid ten koste van zijn betere eigenschappen doen ontwikkelen. In den wensoh de eerste en de mbzienlijkste in ’tdorp te zijn, had hij ttot nu toe slechts tot een duchtigen kroegheld en opsnijder gebracht, die slechts zijn roem daarin zocht, zijn kameraden in ’t vechten en in ’t uithalen van dwaze streken voor te gaan. Bjj de van den vader geërfde lichaamskracht had hij ’t levendige gestel zijner moeder, dat hem tot doorzetten van wat hy wilde aandreef. Hjj was tot alle goeds, maar ook tot alle kwaads in staat, al naar gelang hjj daartoe aan| leiding kreeg. „ ... , Holzegger stond reeds weder, naar alle zijden als een veldheer bevelen uitdeelende, op zijn houtmijt, toen Fiaus op uein afkwarn. «Vader, kan ik je ook helpen?” De houtzager was zoo verrast over deze beII - - reidwilligheid van zyn zoon, dat hem een zijner mooiste vloekwoorden in de keel bleef steken. «Waarlyk, daar is mijn jongen; je wil —P Neen, dat is werkelijk aardig van je;” hij klopte hem zachtjes met de breede hand op ’t hoofd. «Je arm doet toch niet meer zeer, hè?” «Stoor u daar maar niet aan, vader,” zeide Frans, «geef my ’t boek en laat mij de stammen noteeren. «Mooi, Frans. Dan ga ik eens naar den molen, om te zien of de raderen en de zagen goed gesteld zyn ” Juist was Frans op den houtstapel geklonterd, vanwaar men beter over alles beenzag en was de molenaar op ’tpunt zich te verwijderen, toen een roep van de berghelling af beiden deed ópkijken. Holzegger hield de hand boven de oogen. «’tlsde houtvester, ’k Zal hem nog eens aanapreken over de stammen. Hei, houtvester, kom eens even hierheen. Frans kleurde even, wat Holzegger, die geen gelaatkundig? was, natuurlijk niet bemerkte. Weldra kwfun de oud© Kr&utz aansttippon. «Gegroet, houtvester”, riep hem de houtzager toe. , «Wil u eens zien, of alles hier naar behooren gaat?” «Ja; ik kwam toevallig hierlangs; ik ben bij de houthakkers boven geweest. Hoeveel stammen zijn v ^ .. . J O» laar Deneaen: , «Zeven-en dertig. Voor den middag komen wij liet meer klaar. Hoe gaat ’t met juffrouw Tina in met mijnheer uw zoon?” , «Dank u,” bromde de houtvester en nep den deinen das terug, die met woest geblaf tegen den ïoutstapel opsprong, naar Frans toe, die daar met lijn gezicht over ’t aanteekenboek gebogen stond. «Hier, Erdmann! Koest.” Erdmann gehoorzaamde net weerzin en bromde nog steeds tegen Karei. «Wat een lief dier,” zeide Holzegger onschuldig, naar hij is wel een beetje bijterig.’ Niet tegen iedereen; hij heeft nog een versch spoor in den neus. . ,, , , ,, Den jongen molenaar vloog t bloed naar t hoofd. Des houtvesters scherpe blik bespeurde dit dadelijk. «Je mag wel eens goed op je knechts toezien , iprak hij met nadruk en somber, «’k Heb vandaag sen strooper in ’t district bespeurd; ’t spoor voert hierheen naar ’t dal. ’tZou mij spijten, Holzegger, als een van je volk in onaangenaamheden kwam. «Niet mogelijk!” riep Holzegger verschrikt, «voor mijn knechts sta ik in. Misschien was het een van de houthakkers van den overkant. Maar hebt gij iets bespeurd, Frans ?” «Neen, vader.” «Uaar noori u ’t, houtvester. Zulk een vlegel behoorde ook dadeiyk — houd ’t boek niet zoolang in de hand van je zieken arm, mijn jongen. Je hebt • ‘ voor vandaag ook genoeg gedaan, ’t is middag.” 1 «Heeft hij zich den arm bezeerd? vroeg de oude, ’ , terwijl hij Frans scherp aankeek. 1 «Ja, begrijp eens, houtvester, verstuikt, kan dat 1 ook kwaad?” ..., «Hm, dat is er naar. By welke gelegenheid kwam , het f” vroeg Krants met gefronst voorhoofd. ’ «Ja, hoe kwam het ook Frans? In de herberg, 1 niet waar?” „ ’ Eraua knikte. ^Gisteren onder t naar huis gaan , , stotterde hij, «ik wilde — ik had — a «Haha, merkt u ’t wel ?” hernam Holzegger har1 telijk lachend, «de jongen was een beetje boven zijn .. theewater. Dat deugt niet, Frans. Man kan wel eens e leelijk vallen en —” e «Heelemaal niet meer opstaan! vulde de hout” «ester met somber gelaat aan. «Denk daar eens aan, n jong mensch 1” a «God geve, dat ’t zoo erg met zal worden, houtvester U en ik zijn ook wel eens boven ons bier > geweest, toen wij nog van die jonge snuiters waren en leven nog en zijn frisch en gezond. Maar tis :- middag; wil u mij de eer aandoen bij mij te eten? U zult welkom zyn.” .. . , le «Dank u,” zeide Krantz kortaf. «Neem my met n kwalijk, ik heb geen tijd. Nog eens; kijk eens goed uit naar den strooper.” Hij sloeg een wantrouwenden ij blik op Frans, floot Erdmann en ging zonder te ia groeten heen. , , «Een zonderlinge brompot; altijd knorrend als Die maakt zich en anderen t leven moeielijk,” zeide Holzegger hoofdschuddend. «Men moet ’tmet hem zoo nauw niet nemen, dunkt u ook niet, Frans?” , , . , . , «Ja, vader,” antwoordde deze lakomsch en volgde daarna, in gedachten verdiept, zijn vader in de groote voorkamer, waar ’t dienstpersoneel zich reeds om de lange eikenhouten tafel begon te verzamelen. De weg liep al kronkelend, evenwijdig met de beek voorbij den molen, ’t dal in en midden door t dorp Nauenheim, dat zich met zijn bonte huisjes en talrijke tuinen van de berghelling af in de vlakte uitstrekte, Links aan ’t einde van t dal leunde als ’tware een statige boerenhofstede tegen de hoogte. Met haar groot voorhuis, de lange goedgebouwde stallen en schuren, die door een ringmuur werden ingesloten, geleek de Rimlashoeve eerder op een riddergoed dan op een boerenhofstede. Over ’t algemeen maakte Nauenheim den indruk een zeer welvarende plaats te zijn, want de rijke boeren, die er j in grooven getale woonden, Hadden veel met hun dorp op. Midden in ’t dorp, dicht bij de kerk en tegenover 1 I den grooten eendenvijver, die door een verwijding van de beek gevormd werd, stond een hut, waarvan ’t dak met stroo gedekt was. Alle huizen in t rond hadden reeds pannendaken; alleen aan de uiterste grenzen van ’t dorp, waar de kleine boeren en daglooners woonden, vond men nog zulke erbarmelijke hutten mat stroodaken. Daardoor was*dit midden in ’t dorp staande en met stroo gedekte huisje den welgestelden boeren reeds lang een doorn in t oog, want het ontsierde de plaats, meenden zij ; moeder Mertens evenwel, aan wie ’t gebouw behoorde, kon . er maar niet toe besluiten het te verkoopen en had de voordeelige aanbiedingen, die haar reeds herhaal1 delijk gedaan waren, steeds afgeslagen. Ze was een kortzichtige, angstige vrouw en zou in een nieuwe . woning niet hebben kunnen leven. ’t Was middag en de knechts en meiden kwamen ’ van den akker terug. Moeder Mertens, een kleine . vrouw met een door zorgen en harden arbeid gec kromden rug, stond aan de huisdeur naar Hanna t uit te kijken, die nu ook elk oogenblik thuis komen 3 kon. Wel was haar veld ver weg en lagen de afzonderlijke p akkers daarenboven nog hier en daar verspreid, toch bleef Hanna nu buitengewoon lang weg; er moest fc bepaald iets gebeurd zijn, waardoor zij werd opge1 houden. Als ’t maar geen ongeluk is, dacht vrouw ; Mertens, en zond tegelijkertijd een schietgebedje ten d hemel. De oude boerin was sedert den dood van haar man bang geworden, beangstigd door haar eenzaama heid en de vijandelijke gezindheid van de buren. 1 Haar overleden man, een kleine boer, was iemand 1 geweest van een eigenaardig karakter en zulken 1 lieden weet men nergens in de wereld recht te laten wedervaren, vooral als zij daarbij nog arm . -iiv, o. ’i. nlatteland inzonderheid, waar het vast houden aan ’t ouderwetsche heel wat sterker is dan in de stad, moest zyn onafhankelykheidsgevoel dubbel aanstoot vinden. Ofschoon zijn paar morgens land hem ternauwernood zoo veel opbrachten om van te kunnen leven, dankte hij er toch voor zich als knecht te verhuren. Niet het brood van een beer te eten was zyn trots en dit werd hem zoowel door de rijke boeren als door zyn gelijken als hoogmoed en eigenliefde toegerekend. Daarbij had hij uit den vreemde, waar hij, met zijn vader in onmin levende, verscheidene jaren had doorgebracht, denkbeelden medegebracht, lijnrecht in stryd met die, welke in Nauenheim van ouder tot ouder inheemsch waren. _ ,.. , Na zijns vaders dood keerde hy terug naar zyn geboorteplaats, nam een arme wees tot vrouw, bracht haar in zyn hut en leefde stilletjes en voor zich zelven werkende voort, stoorde zich noch aan den j geestelijke noch aan den schout, noch zelfs aan ziju I rijkere buren, ging noch naar de kerk, noch naar I de herberg en werd daardoor door sommigen voor een godlooohenaar, door anderen voor een kniesoor uitgekreten. In ieder geval — daarin stemden allen overeen — was hy een mensch, dien men niet mocht vertrouwen. Zijn vrouw had noch oordeelskracht genoeg om zijn eigenaardig karakter naar waarde te schatten en te begrijpen, noch invloed het te veranderen of er de scherpe kanten wat van af te ronden. Ze had hem lief, zorgde voor hem, vervulde haar huiselijke plichten en bleef hem trouw, omdat hij haar echtgenoot was. Om den af keer van de menschen bekommerde zij zich niet. In haar bescheidenheid en haar eenvoud zon zij volkomen gelukkig geweest zijn, als Mertens niet een gebrek gehad had, dat haar veel kommer veroorzaakte, hij stroopte met een vermetelheid, die met alle gevaren, aan zulke onwettige handelingen verbonden, den spot dreef. In ’t gebergte van Opper-Beieren, waar hij als houthakker zijn brood verdiend had, nadat hy van zyn vader was weg gegaan, was hij eenigszinsjverwilderd. Boven in de bergwouden had hij kameraden gevonden, ruwe, waaghalzige kerels, die hem in alle jagerkunsten en listen inwijdden, hem de buks leerden hanteeren en de spoedig in hem ontwaakte lust in ’tjagersvak groeide tot een onheilspellenden onbedwingbaren hartstocht, zoodra hij eerst den smaak beet had van verboden waagstukken, waaraan gevaren verbonden waren. Zijn jonge vrouw zat menigen nacht in doodsangst te wachten, als Mertens buiten in ’t woud was. Geen harer smeekbeden vond gehoor. Als de nacht donker, ’t weder vochtig en voor de jacht gunstig was, dan werd Mertens met onweerstaanbare kracht naar buiten gedreven, en op een goeden morgen brachten hem de houthakkers op een baar naar huis. Men had hem in ’t woud gevonden, geveld door een kogel, — morsdood. Niemand wist de treurige gebeurtenis te verklaren, zelfs de arme weduwe niet. Een vage verdenking tegen den houtvester uitte zy daarom niet, omdat zij toch moest bekennen, dat Mertens een strooper geweest was, waarvan niemand in ’t dorp tot dusverre eenig vermoeden had. Geen geweer, noch eenig ander teeken, dat zulk een vermoeden kon rechtvaardigen, was bij den doode in ’t woud gevonden; De arme vrouw wist het zich niet anders te ver! klaren, dan dat haar man misschien door een wilddief om ’t leven gebracht was; een denkbeeld, dat 1 met der tijd meer vastheid kreeg. De houtvester had t zich anders gerust als den dader kunnen melden, 1 daar hij den wilddief onder bepaalde omstandigheden 1 mocht neerschieten — en waar was Mertens’ oud 1 geweer gebleven? r ---