Gemengd Nieuns. Onze Berlijnscke correspondent seint: De gezamenlijke linancieele bladen, cn ook eenige staatkundige, spreken heden gunstig over de vorming van de Zuidafrikaansch—Hollandsche spoorwegmaatschappij. De Börsen-Courter deelt mede, dat vooreerst de uitgifte der leening nog niet zal plaats hebben; het blad stelt als bijzonder gewichtig in het licht, dat bij de concessie bepaald is dat het materieel voor den bouw alleen uit Nederland en Duitschland ontboden mag worden. Algemeen wordt er tevredenheid over betuigd, dat Engeland^ mededinging in deze zaak geslagen is door het DuitschHollandsche consortium. (N. R. Ct.) De wenschelijkheid, dat de grondverbinding der telefoon-toestellen degelijker zij dan dit tot nog toe gewoonlijk het geval is, blijkt weer duidelijk uit het volgende, bij het Kon. Ned. Meteor. Instituut ingekomen bericht, omtrent een ongeval te Dordrecht, door het inslaan van den bliksem 2 Juni 11. veroorzaakt. Op een afstand van ongeveer 30 meter van de rivier is gelegen de Groothoofdstoren met poort en nevengebouwen; op halven afstand tusschen deze gebouwen en het water staan hooge boomen. Aan de eene zijde der poort bevindt zich een hulpbureau van politie, aan de andere zijde het kantoor van den havenmeester. Ten einde voor den hevigen regen te schuilen, bevonden zich twee mannen op de hardsteenen treden van dit kantoor, waarbinnen twee personen den dienst waarnamen. Deze laatsten gevoelden op eens een schok en tintelend gevoel, hoorden een zwaren slag en een gil van den man, die in de deur getroffen werd, terwijl de tweede, aan de andere deurpost schuilende man ook een schok gevoelde, doch geen letsel bekwam. De bliksem is schuin over den getroffene gegaan, ontvelde de bovenlip, schroeide de snorharen en een punt van den baard, terwijl alle tanden in den mond losraakten. Langzaam kreeg de lijder het verloren bewustzijn terug onder geneeskundige behandeling, en is thans zoo goed als hersteld. Met ’t oog op de omgeving: vódr zich groote watervlakte en hooge boomen, op eenigen afstand achter zich de 40 M. hooge toren met koperen koepeldak, is het gebeurde zeer zonderling, doch laat het zich bij onderzoek volgenderwijze verklaren: Aan den toren is bevestigd een draad van het net der Nederlandsche Bell-Telephoon-maatsehappij, leidende naar eene schel boven de deur van het kantoor van den havenmeester. De grondlijn van daar loopt over gebouwen en poort met draad 0.9 mM. naar de politiewacht, en daar door een telephoontoestel naar den grond. Naast de deur van het kantoor van den havenmeester is een flinke afvoerbuis voor hemelwater, welke in den grond gaat. Gedurende het onweer heeft do schel af en toe aangeslagen. Allerwaarschijnlijkst heeft nu eene zijdelingsche bliksem-ontlading den weg gevolgd van het koperen dak, de telefoonlijn langs, over de schel en den getroffen persoon door de buis naar den grond. De grondlijn, — van de schel langs een p. m. 40 M. draad, 0.9 mM. door den telefoontoestel — zal te grooten weerstand aangeboden hebben; vandaar de sprong over den man naar den grond. Een ooggetuige verklaarde, den bliksemstraal gezien te hebben van den toren, schuin langs het kantoor, den grond in. (H. D ) Toen bij de begrafenis van den heer Blussé de veer van den lijkwagen brak, doordien de onhandige koetsier in het spoor van de tram gereden was, zei Blussé’s broer, het lid der Eerste Kamer, een even typig man als de afgestorvene: //Als mijn broer gemend had, zou dat niet gebeurd zijn.” (H. Kron.—Hbl.) * In een dagblad vonden wij een tweede geval van wonderlijke genezing vermeld. Werd te Leiden dezer dagen een knaap levenloos opgehaald, maar toch door den geneesheer in het leven teruggeroepen, — nu vonden wij medegedeeld, dat bij een spoorwegongeluk van de drie omgekomenen reeds één hersteld is. Wij hebben echter reden om te vermoeden, dat deze herstelling slechts in de verbeelding van den zetter bestond en bedoeld slachtoffer der ramp herkend is geworden. * Te Veenendaal hielden de doleerenden, ruim 20 in getal, waaronder zeer gegoeden, eene collecte, om uit de opbrengst een doleerend predikant te laten prediken; de totale ontvangst was één gulden en tachtig cents. * In het Oosteinde te Aalsmeer verdronk eergisteren een 26-jarige man bij het zwemmen. Te New-Albany (Indiana) overleed dezer dagen de heer Washington C. De Pauw, een nakomeling van voormalige Hollandsche kolonisten. Van zijn reusachtig vermogen heeft hij vijf millioen dollars vermaakt aan instellingen van weldadigheid en inrichtingen van hooger en lager onderwijs. Daartoe behoort o. a. de //De Pauw-Universiteit”, die een legaat heeft ontvangen van f2 562 000. --- Advertentie Ingezonden Mededeelingen, 3.10 van 1—5 regels — iedere regel meer 50 cent. Men zij bij tijds voorzichtig. Geen der’enen, die aan bloedverdikking en dien tengevolge ,an Huiduitslag, aandrang van het Bloed naar lersens of Borst, Aambeien enz. lijden, moest ooit Lalaten zijn lichaam door eene voorjaarszuivermgs;uur, die slechts weinige centen daags kost, frisch :n gezond tc houden. Hiertoe neme men het beste niddel, namelijk de Zwitsersche Pillen ran den Apotheker R. BRANDT, h 70 Cis. de loos in de Apotheken verkrijgbaar; maar men lette rooral op de naamteekening van R.Brandt. — Echt te rerkrijgen bij E. HAPPEL, Drogist, Wagenstraat 33, den Haag. (10219) § De lIOESELWIJlf C»’lsPOÏ'ter3* die wij onze Clientèle aanbieden voor 4 is een voortreffelijke Wiju en voor de Zomermaanden verre preferent boven onze bekende Niersteiner van denzelfden prijs. (9808)5 T.ISÏi® «& Co. --- Staten-Generaal. Tweede Hsmrr Zitting van Donderdag, 23 Juni. Zijn ingekomen inlichtingen van den Minister van Binnenlandsche Zaken omtrent klachten tegen het hoofd eener school in Friesland. De heer Dijckmeester wordt na eedsaflegging toegelaten. Achtereenvolgens komen in behandeling de volgende wetsontwerpen: lo. Naturalisatie van: J. A. A. Drees, te Zwartsluis ; J. Wolf, te Kampen; B. W. Schutte, te ’s-Hertogenbosch; G. H. Schutte, te idem; J. G. Bissels, te Utrecht; J. Kleine, te Batavia; J. H. Einhaus, te Eindhoven en een ander vreemdeling ook genaamd J. H. Einhaus, te Eindhoven. Aangenomen. lo. Voorziening in het gemis van de dubbelen der registers van den burg. stand, die bij den in 1866 te Maastricht gewoed hebbenden brand zijn verloren gegaan. De heer lluys van Beerenbroek dankt den Minister voor de indiening van dit ontwerp, doch wijst er op, dat niet al de dubbelen zijn verbrand ; daarom is het noodig, in art. 1 te verwijzen naar den staat, waarop vermeld zijn de dubbelen die niet verbrand zijn. De Minister van Justitie zegt in antwoord op eene vraag in het Verslag, dat de Commissie voor de herziening van het Burg. Wetboek bepalingen heeft voorgesteld om te voorzien in calamiteiten als hier te betreuren zijn. De Minister heeft geen bezwaar tegen die aanhechting, maar moet de beslissing daarover aan de prudentie der Kamer overlaten, In art. 1 wijzigt de Minister het woord //gemaakt” in //opgemaakt”. De heer Van Alphen acht het wenschelijk, dat aan de afschriften van of extracten uit de zich ten raadhuize bevindende origineelen, bij eventueel te loor gaan ook der laatste, prioriteit van bewijskracht zou worden toegekend boven de afschriften, welke bij aanneming van dit ontwerp zullen worden vervaardigd. De Minister van Justitie meent dat, met het oog op de noodzakelijke controle, het niet wenschelijk zou zijn, aan dit verlangen te voldoen. n» Tioop R n vs van Beerenbroek stelt uti neer nu j o van ^ ^ ^ ^ ~ — bij art. 1 voor, te bepalen dat aan de wet zal worden toegevoegd een staat, houdende opgave van de dubbelen die verbrand zijn. Dit amendement wordt, na eene woordenwisseling tusschen de heeren Van der Feltz, Ruys en den Minister, aangenomen met 36 tegen 14 stemmen, de artt. 1—8 goedgekeurd en daarna het ontwerp aan g enomen met 45 tegen 4 stemmen. 3°. Wijziging van art. 385 Wetboek van strafvordering, zooals dit in een doorloopende reeks van titels en artikelen samengevat en geplaatst is in het Staatsblad n°. 80 van 1886. De Minister van Justitie, de opmerkingen beantwoordende in het Verslag voorkomende, zegt, dat het hier geen onderwerp is vau ondergeschikt belang, daar het geldt de inspectie van de gevangenissen, hetgeen zeker van gewicht is. Voorts meent de Minister dat het niet wenschelijk zou zijn om, met uitsluiting van de hoven, deze inspectie op te dragen aan de rechtbanken. De heer A. M a c k a y komt op tegen den titel van het ontwerp. Hij meent dat al die omslag onnoodig is en men eenvoudig zal kunnen spreken van het Wetboek van Strafvordering zonder meer. Hij stelt een amendement in dien geest voor. Dit amendement wordt aangenomen met algemeene stemmen en daarna het geheele wetsontwerp insgelijks. 4°. Bouw van een magazijn van geneesmiddelen te Amsterdam en in verband daarmede de ontwerpen: a. tot wijziging van Hoofdstuk VI der Slaatsbegrooting voor 1887; b. id. van Hoofdstuk IV, en c. id. van het Ie Hoofdstuk der Indische Begrooting voor 1887. De heer Kielstra wijst er op dat naar het geneeskundig magazijn te Batavia soms zaken gezonden worden, die daar ongeschikt zijn. Daarom zou het wenschelijk zijn, een geschikt gewezen Indisch apotheker, speciaal voor dat doel, aan het magazijn te verbinden. Spr. vraagt nu nog geen toezegging, zelfs geen antwoord. Hij is toch overtuigd dat de gegeven wenk voor den Minister voldoende is. De Ministers van Koloniën en van Oorlog knikken toestemmend. Al de ontwerpen worden met algemeene stemmen aangenomen. 5o. Wijziging Hoofdstuk VIII der Staatsbe- ïrooting voor loöo. 6o. Vaststelling van uitgaven wegens verstrekkingen door het Departement van Marine 1887. 7o. Bekrachtiging van den onderhandschen verkoop aan Friesland van grond bij de haven aan De Lemmer. 8o. Wijziging Hoofdstuk VI de Staatsbegrooting voor 1886. 9o. Bekrachtiging van den onderbandschen verkoop aan C, Mosk en K. Bakker Dzn„ van een perceel spoorwegsloot en berm te Alkmaar. 10. Id. id. van een stuk duingrond te Katwijk aan C. De Vreugd Wz. aldaar. Al deze ontwerpen worden met algemeene stemmen aangenomen. Hierna wordt behandeld de conclusie (dankzegging aan den Minister) omtrent de inlichtingen van den Minister van Koloniën op het nader adres van den kapitein-kwartiermeester bij het O.-I. leger Th. Kley. De heer Rooseboom heeft geen bezwaar tegen de conclusie, maar wijst er op dat geen herstel heeft plaats gehad van den heer Kley in zijn rang van kapitein. Van de zes autoriteiten, door de Indische Regeering gehoord, waren drie vóór herstel, en nu betreurt spr. het dat de Indische Regeering juist gevolgd heeft het advies van de autoriteiten, die er tegen waren, en zulks in strijd met de belofte van den Minister van Koloniën dat. zoo mogelijk, de heer Kley in zijn rang zou worden behandeld. Spr. heeft hierop de aandacht willen vestigen, ofschoon hij toegeeft dat het moeielijk is, hieromtrent nu een voorstel te doen. In de tweede plaats vraagt spr. den Minister, of het niet wenschelijk is, een regeling te brengen in de staatsrechtelijke verhouding tusschen de legers hier en in Indië. De Minister van Koloniën meent, dat uit de kennisneming der adviezen blijkt, dat zij, die geadviseerd hebben vóór, het terrein niet zoo nauwkeurig hebben overzien als zij, die tegen adviseerden. De Minister geeft verder toe dat het wenschelijk is, te komen tot een regeling van de strafrechtelijke verhouding, maar men stuit daarbij op punten van organisatie der beide legers, die opgeheven kunnen worden na invoering van de nieuwe Grondwet. De heer Rooseboom begrijpt nog niet goed, hoe de tegenwoordige Grondwet zich zou verzetten tegen regeling thans van de bedoelde verhouding. De conslusie wordt goedgekeurd. Tj iomas-zaak. Voortzetting der beraadslagingen over de verschillende conclusiën. De heer Van Gennep zet zijne gisteren afgebroken rede voort. Spr. blijft bij zijn gevoelen, dat de hoofdoorzaak der onlusten van Mei gezocht moet worden niet in redenen van ontevredenheid jegens den landheer, maar in fanatieke invloeden van buiten. Dit blijkt z. i. voldoende uit de antwoorden, gegeven voor den poütie-rechter; een der beklaagden antwoordde dat de onlusten niet zijn ontstaan uit ontevredenheid, maar omdat het hoofd van den godsdienst de bevolking heeft bevolen in opstand te komen. Een der andere opgezetenen zeide ook geen reden te hebben gehad tot beklag, en hadden die bestaan, hij had kunnen verhuizen. Bijna allen verklaarden, geen reden tot klagen te hebben gehad, maar dat alles was opgezet door ecu zekeren Idries, die beschouwd werd als gezalfde en die zich uma of kokang deed noemen. Voro-oliil/I men nn de redenen, in de vonnissen ““ — > — —; . van den omgaanden rechter gegeven omtrent de aanleiding tot de ongeregeldheden, met de rapporten van Czernicky, dan zal men zien dat, volgens den rechter, niets aan den landheer te wijten is. In het vonnis wordt dan ook als verlichtende omstandigheid voor de beklaagden aangenomen de invloed door Idries uitgeoefend, terwijl voorts uit alles blijkt dat de opgezetenen werden opgezweept tot godsdienstoorlog. Opmerkelijk is het voorts dat overa', waar een rechterlijk onderzoek heeft plaats gehad, niets blijkt ten laste van den landheer De heer Van D e 1 d e n : of ter terechtzitting niets gebleken is. De heer Van Gennep. Maar voor de tjoeké maakt de rechter uit, dat de landheer in zijn recht was en dat alle klachten ongegrond zijn. En als nu iets ter terechtzitting niet is gebleken, is het dan administratief bewezen? Ja, op de wijze van de heeren Lautier cn Czernicky. Maar, zegt de Minister, een rechter vraagt maar naar de wet. Doch men kan ook binnen de grenzen der wet het den menschen lastig maken en daartegen moet worden gewaakt. En dus zou de heer Lautier ook zijn opgetreden om de wet toe te passen: lex dura. Doch de wet is hier door den landheer toegepast in overleg met den resident. Door den heer Des Amorie van der Hoeven is eens een geestig boekje geschreven: de cirkelgang der menschheid. Dien cirkelgang heeft men ook hier: eerst de wet, dan het contract, en nu de wet is toegepast, wordt den landheer daarvan juist een verwijt gemaakt. Maar nu heeft de landheer van zijn wettige rech- en afstand gedaan, en dat juist wordt hem in het ■apport van Czernicky tot een verwijt gemaakt. De landheer doet alles wat hij doen kan en toch vordt hij uitgezet.... Neen, worden zijn zoon en ;choonzoon uitgezet. Ten slotte zegt spr. dat hij altijd sympathie heeft jebad voor den inlander; hij heeft daaromtrent een Indisch verleden , waarin de heer Lautier en alle jpeurhonden en mollen mogen wroeten. Spr. blijft lie vlag hoog houden , maar komt er tegen op, dat rij dienen zal tot dekking van een slechte lading. Steeds was Spr. tegen het cultuurstelsel, omdat ml tuur en gezag niet in één hand moeten zijn. Op Ie particuliere landen is het gezag niet in handen van den landheer. Het berust bij de inlandsche hoofden onder onmiddellijk toezicht van den resident. Het is eene transactie, die spr. niet goedkeurt, maar die bestaat; wie haar niet wil handhaven, heffe het particulier landbezit op door onteigening. Zoolang echter de transactie bestaat kan een goed bestuurshoofd veel doen ten goede: daarentegen kan een slecht bestuurshoofd, dat met boosaardige hand in de toestanden ingrijpt, veel bederven. Overigens meent spr. nog steeds dat het reglement van 1836 veel in duidelijkheid te wenschen overlaat. Doch dat is een zaak van de Regeering. Spr. komt nu volstrekt niet op voor de toestanden op de particuliere landen, en hij zal gaarne zien dat verbetering kome in den rechtstoeol_-.-.d dier landen, zoowel in het belang van den landheer als van de bevolking. Doch zoolang de wet aan den landheer rechten toekent, wil spr. die zien gehandhaafd. Opruiing der inlandsche bevolking, gevolg van slechte raadgevingen, is zeker noch in het belang der bevolking, noch in dat van het recht. Spr. kan het niet goedvinden, dat de gevolgen der slechte handelingen van een ambtenaar worden gebracht ten laste van een particulier. En ieder, die de conclusie der meerderheid goedkeurt, keurt ook goed wat heeft plaats gehad. Wat nu de conclusie der minderheid, betreft spr. meent dat elke critiek, die eerlijk is, geoorloofd is. Wat is nu geschied? Drie maanden na de onlusten en zonder dat iets bleek van nieuwe onlusten, heeft de uitzetting plaats gehad. Spr. heeft gezegd, zijne conclusie te zullen intrekken, wanneer men kan aantoonen dat de Raad Inrlip x/p.rHafl.r/1 heeft., dat art. 48 firoed is vail lliuic VCllwiaaiU. UCOU', uau aai/. ^ w toegepast. Dat heeft de Raad verklaard, zeide de heer Van Delden, want anders had hij zijn medewerking niet kunnen verleenen. Met laatste is spr. het volkomen eens, maar het eerste geeft hij niet toe. Door den heer Gleichman is den Minister gevraagd, of nooit heeft plaats gehad uitzetting zonder verhoor. Spr. begrijpt niet best wat deze vraag hier beteekent; zij kwam te pas wanneer er een strafprocedure ware geweest. Maar hier heeft geen rechterlijk onderzoek plaats gehad; men heeft daarvoor een administratief onderzoek ingesteld. Spr. heeft gezegd, dat het geheele verhoor was een schijnvertooning. En wat heeft de Minister daarop geantwoord? Als aan de heeren Sol en De Sturler gevraagd was: erkent gij dat uwe handelingen de oorzaak zijn van de gebeurtenissen , dan hadden zij zeker geantwoord: neen, en daarmede was dan alles afgeloopen. Spr. meent hiermede te kunnen volstaan om zijne conclusie te handhaven. De heer Schaapman zou, als hij buiten de Kamer stond, zeggen, in sommige redevoeringente hebben bespeurd, dat de liefde tot de vrijheid ontaardde in een zucht om alles wat van het gezag komt, verdacht te maken. Terwijl de liefde voorde gelijkheid ontaardt in een gevoel van naijver tegen mannen, die hoog genoeg staan om zelfs de Koningin der aarde, waar zij optreedt als straatventster, als zoodanig te behandelen. Maar spr. meent, dat men hier in de Tweede Kamer spreekt en handelt uit overtuiging. En wat zal hij nu zeggen over deze zaak ? Als hij moet afgaan op de redevoeringen van de heeren Kielstra en Van Gennep, dan is aan de eene zijde niets dan licht voor den landheer en zijn zoon en schoonzoon. Deze hebben alles gedaan voor de bevolking en wanneer de landheer de vrouwen dwingt op zeer verren afstand te werken, dan bewijst hij haar een weldaad. Over dit geheele landgoed ligt een waas van een idylle, die helaas op eens verstoord wordt door den heer Lautier, van wien geen kwaad genoeg kan gezegd worden. Van zijn slechte eigenschappen kan men niet genoeg verhalen en hij heeft zelfs de eigenschap, dat hij die kan overplanten op zijn opvolgers, ja zelfs op den Gouverneur-Generaal. En hoe komt men daartoe? Door gevleugelde woorden en door over de officieele stukken te spreken als over een zamenweefsel van leugen en bedrog. Spr. wijst op eenige zinsneden uit de rede van den heer Kielstra, ten betooge dat men ten onrechte den heer Lautier opzet verwijt. Voorts meent spr. dat wat aan gevoerd is ten betooge dat hier slecht s aan godsdienstig fanatisme moet worden gedacht, niets bewijst, en verder dat, waar de heer Kielstra gesproken heeft van den heer Sol, het niet aangaat de autoriteiten te beschuldigen zooals door dien spreker is geschied. Spr. treedt niet in een verdediging van den heer Lautier, maar wijst er op, dat ook de officier van justitie verklaard heeft, dat dien heer niet verweten kan worden gebrek aan waarheid; voorts vergete men niet dat, ook al stond de heer Lautier hier als beschuldigde, men ook jegens beschuldigden moet denken aan het jus sucra miser. Wat nu de zaak zelve betreft, wijst spr. er op dat, volgens het rapport van den hoer Van M^sschenbroek, het bestuur van den heer De Sturler Sr. in strijd was met de gewoonten der inlanders. Bovendien, wanneer wij nog leefden in den tijd toen de toren van het cultuurstelsel nog moest worden afgebroken, wat zou de heer Van Gennep dan gezegd hebben van een handelwijze, die erkend is als abrupt en drukkend ? De heer Van Gennep zou dan zeker gezegd hebben, dat onder die schijnbaar kalme woorden verborgen was een wereld van ongerechtigheden. Wat den heer Sol aangaat, spr. weet niet of de betrekking van adjudant van den Gouv.-Gen. en officier van de krijgsschool, wel het best geschikt zijn voor een administrateur op een particulier landgoed. Verder heeft men gehoord, dat de heer Sol zich steeds heeft bezig gehouden met schrijfwerk. De 14 adressen zijn dan waarschijnlijk ook van dien heer. Over die pennevruchten een oordeel uit te spreken, acht spr. onnoodig; hij verwijst naar hetgeen de heer Coenen geschreven heeft, doch vindt het toch ook wenschelijk enkele uitdrukkingen mede te deelen uit de genoemde adressen, die getuigen van de wijze, waarop de heer Sol gewoon is te schrijven. Voorts verwijst spr. naar een ander officieel rapport, waarin men kan lezen hoe de heer De Sturler jr. denkt over de roeping van de pers tn hoe hij meent dat men vervolgingen wegens laster kan ontduiken. Spr. leest ook voor eenige zinsneden uit de brochure van den heer Sol, waarin gezegd wordt dat den landheer 12 rechten ontnomen zijn, en zegt dat uit het reglement van 1836 voor den landheer genoeg voortvloeit, waardoor deze de uitoefening van zijn recht voor de bevolking zeer drukkend kan maken. Door het staan op al zijne rechten kan men het grootste onrecht plegen. Men kan zeer goed knevelaar zijn zonder knevelarij te plegen in den zin der o+wofivTöf Hnlr vnnrlnr Tnaf rlpn nnlit.iprpphtp.r in flflTl. raking te komen, kan men de bevolking onderdrukken. Wie onzer erkent niet dat, niettegenstaande de handhaving van hun recht door de landheeren in Indie, toch werkelijk onrecht wordt gepleegd ? En zou dit nu ook niet het geval kunnen geweest zijn op Tjiomas, toen de heer Lautier daar kwam ? Men spreekt van het fanatisme, dat de drijfveer der oproerige bewegingen zou zijn heweest. Maar als men zich daarvoor beroept op de getuigenissen van inlanders die zeggen dat de schuld is aan Idries, dan vraagt spr. waarom men zich enkel beroept op getuigenissen, die voor de zaak van den landheer voordeelig zijn. Die getuigenissen kunnen niet strekken ten bewijze van het fanatisme. En ware de toestand op Tjiomas zoo gezond geweest, dan zou ook, volgens den heer Van Gennep, het fanatisme daar geen vat kunnen gehad kebbeD. Zijne meening resumeerende zegt spr., dat in dezen strijd twee zaken duidelijk op den voorgrond zijn getreden: de landheer van Tjiomas en de ambtenaren. Doch men heeft vergeten den inlander. Is het nu inderdaad met de liefde voor den inlander gedaan ? Behoeven, nu de Gouvernementscultures zijn opgeheven, de inlanders niet meer beschermd te worden als onderdrukten ? Heeft nu alle ellende op Java opgehouden, sinds in de plaats van den roofbouwer-Gouvernement de roofbouwerparticulier is gekomen? Indien men voor den inlander niets meer gevoelt dan sympathie, kan men zich met eenige platonische uitdrukkingen tevreden stellen. Maar men moet den inlander beschouwen als onzen gelijken, als den jongeren broeder, maar niet als een die tegenover den eerstgeborene geen rechten heeft. Nu moet het niet worden in Indië: als de landheer wil, dat er geen recht is, dan is er ook geen recht. Spr. gelooft, dat nog altijd voor ons moet gelden het woord van Keuchenius: //met zulke eischen en vrijheden (van het llegeerings-reglement) behoeft Ned.-Indië niet langer een wingewest te zijn.” Laat ons waken, zegt spr., dat onder dit reglement en onder dat van 1836 in Indie gewesten worden gevonden, waarop de naam van wingewest of pachthoeve kan worden toegepast. De heer Borgesius vraagt den Minister of hij overtuigd is geworden dat de toestand op particuliere landen veel te wenschen overlaat en dat hij voorziening eischt, zoowel in ons belang als dat van den inlander. Hij vertrouwt dat die vraag bevestigend zal worden beantwoord en gelooft dat., wanneer er verbetering kwam, men niet zou behoeven te betreuren den tijd, aan deze discussiën besteed. Als men let op wat tot dusverre gezegd is, dan zou men denken dat de toestand zoo sleeht niet is. Doch z. i. is de toestand op de particuliere landen zeer treurig. Hij zegt dit niet enkel met het oog op Tjiomas, maar heeft nagegaan den toestand op andere particuliere landen en het komt hem voor dat de toestand der inlanders op die landen eer slechter dan beter is geworden. Uit de stukken krjjgt men den indruk, dat de eigenaren op hooge lasten zitten en door de scherpe concurrentie gedrongen worden tot het opleggen van zware lasten aan de bevolking. In 1883 heeft de resident van Cheribon gewezen op den druk der bevolking op de particuliere landen!' Alles leidt er toe, maatregelen te nemen om de inlandsche bevolking op de particuliere landen beter te beschermen dan tot dusver geschiedt. Het geheele stelsel deugt niet. Wat is de toestand op die particuliere landen ? Een imperium in imperio, een voortdurende bron van onrust. Die toestand mag niet blijven en de Regeering gevoelt dat er verandering moet komen. Men heeft aan sommige autoriteiten reeds opgedragen na te gaan, welke wijzigingen in het reglement van 1836 noodig zijn. De herziening van dat reglement is zeer noodig. In 1836 was het voor de bevolking zeker zeer goed, dat de rechten van den landheer eenigszins omschreven zijn. Maar zeker is het, dat door toepassing van het reglement, de bevolking zeer kan worden uitgezogen. Doch zou wijziging wel voldoende zijn en ware het niet beter, desuoods met financieele schadeloosstelling, aan den schadelijken toestand een einde te maken en de landen terug te nemen ? In de eerste plaats in het belang der inlandsche bevolking. Nu is het geval van den ambtenaar tegen den landheer. Maar dat is uitzondering. Regel is dat men tracht met de ambtenaren op goeden voet te blijven, vooral met den adsistent-resident. Spr. is overtuigd dat de heer Lautier met onedele middelen het den landheer zeer lastig heeft gemaakt, doch dit neemt niet weg, dat'gebleken is dat op Tjiomas de toestand niet zoo gunstig was als velen geloofden. Maar. zect men: on Tiiomas was de toestand wel gunstig. Doch wat blijkt uit het rapport van den heer Veenstra ? Dat er wel overtredingen hebben plaats gehad, ofschoon er geen termen zijn voor vervolging wegens knevelarij De heer Veenstra erkent dat het contingent (levering van rijst) geheven wordt in strijd met de wet, waardoor meer van de bevolking wordt geheven dan door de tjoeké-heffing. Het blijkt ook dat de landheer zich niet ontzien heeft voorschot te geven tegen 40 a 50 percent rente. In het belang der inlandsche bevolking is ook bij het reglement van 1836 verboden om, wanneer in het eene jaar het contingent niet kan worden opgebracht, dit niet in het volgend jaar mag worden geèischt. En toch is dit op Tjiomas geschied. Nu wordt in het rapport van den heer Veenstra ook gezegd, dat de landheer weinig middelen van contrainte heeft. Maar hij heeft die wel degelijk. Ten eerste in de politierol; voorts kunnen zij den verkoop van padi verbieden en het verbouwen van andere gewassen. Spr. meent dat alles bewijst dat het een schande is voor het Nederlandsch gezag, in dezen toestand niets te doen, cn daarom blijft hij aandringen op voorziening. De heer Kielstra meent dat er veel is gezegd, wat niets te maken heeft met de zaak in quaestie. Er is veel gesproken over den toestand der particuliere landerijen, maar de hoofdzaak blijft hier of de uitzetting van de heeren terecht heeft plaats gehad. Wat den heer Lautier betreft, wijst spr. op de afkeuring door den Minister zelf uitgesproken en vraagt hij of men meent, dat het gezag gehandhaafd wordt door dergelijke bevordering als den heer Lautier is ten deel gevallen. Z. i. wordt juist door zulk een wijze van handelen de ambtenaarswereld gedemoraliseerd. Het heeft spr. verwonderd dat men zijn eerste rede zoo heftig heeft genoemd. Z. i. heeft men heftigheid te veel verward met verontwaardiging. Hij heeft al zijne qualificatien gestaafd met aanhalingen en feiten. Maar als men aanstoot heeft gevonden aan zijne drie rijmwoorden: animositeit, hostiliteit en serviliteit, dan wil hij die wel veranderen in partijdigheid, vijandigheid en oogendienst, maar verder kan hij in zijn concessie niet gaan. Spr. meent verder dat de ontevreden geest onder Europeanen cn inlanders in Indie niet bepaald gesteund wordt door discussiën hier, maar wel door willekeurige handelingen van besturende ambtenaren. Waar blijft gij met de bescherming der inlandsche bevolking, zeide de heer Schaepman. Maar spr. heeft in zijn eerste rede juist op het belang der inlandsche bevolking gelet, door de handelingen af te keuren van het bestuur, waaruit het bloedbad van Mei is voortgevloeid. Wat nu de zaak zelve betreft, blijft spr. volhouden dat niet is bewezen, dat de heeren De Sturler Jr. en Sol in hunne verdediging zijn gehoord. Men heeft hen niet in de gelegenheid gesteld aan te toonen waarom op hen geen uitzetting mocht worden toegepast. De heer Borgesius was eerst voornemens, morgen de conclusie voor te dragen op zijne heden gehouden rede. Hij heeft gewezen op het recht der inlandsche bevolking op bescherming; maar ook de Europeanen hebben recht. En daarom moet men uit zijn eerste rede niet opmaken dat hij alles goedkeurt wat door de Regeering ten aanzien van de heeren De Sturler en Sol is gedaan. Hij twijfelt of men » 1 11 i Ui. 1 1*1. iun de volle maat van recht heelt gegeven. Is voldoende uitvoering gegeven aan art. 48 ? Reeds kon als grief worden aangevoerd, dat niet iet juiste doel is aangegeven waarom zij zijn ipgeroepen voor den rechter. Men heeft gezegd, dat rij gehoord zouden worden over de ongeregeldheden, terwijl het te doen was om hunne uitzetting. Doch ;r is meer. Ten eerste : volgens de wet moet pro3es-verbaal worden opgemaakt van wat gezegd is. Maar in het stuk nopens den heer Sol wordt vermeld, dat niet alle antwoorden zijn opgenomen, omdat men ze te lang vond. Dat acht hij in strijd met de wet. Ten tweede: zijn ze werkelijk in hun verdediging gehoord? Neen, want men heeft hun niet voorgelegd de feiten, die grond moesten geven voor de uitzetting. Aan den anderen kant gelooft spr. dat zij, die daarvan den Gouv.-Gen. een grief maken, dat hij dit alles met opzet heeft gedaan, te ver gaan. Hij meent dat er waarborgen moeten gegeven worden voor het recht van verdediging en gelooft dat in dien zin wel een voorstel zal worden gedaan. De Voorzitter deelt mede, dat door de heeren De Beaufort, Corver Hooft, Borgesius, Brouwers, Beelaerts van Bloklaud, J. Schimmelpenninek van der Oije, Reutker, Van der Loeft' en Van der Kaay is voorgesteld de conclusie aldus te lezen: //De Kamer besluit: //Voor kennisgeving aan te nemen het haar medegedeeld besluit van den Gouv.-Gen. van 21 Aug. 1886, no. 1, waarbij aan de heeren De Sturler jr. en Sol het verblijf in de afdeeling Buitenzorg is ontzegd; //het vertrouwen uit te spreken dat dit besluit niet langer blijve gehandhaafd dan, met het oog op de daarbij betrokken toestanden, dringend noodig mocht zijn ; en tevens de wenschelijkheid om door nadere voorschriften de waarborgen, in art. 48 Regeeringsreglement neergelegd, meer te verzekeren.” De voortzetting der beraadslagingen wordt bepaald op morgen-ochtend ten 9% ure. Na afloop der Tjiomas-zaak zal nog behandeld worden de conclusie omtrent de inlichting op het adres van graaf De Hompesch (Anna Gertrude Allié). --- Kunst en Wetenschap. Bij de veiling van de collectie-Cremer, door de irma Fred. Muller, te Amsterdam, werden o. a. beteed : voor F. Bol, mansportret, 825 gd.; Govert flinck, schets van een schutterstuk, 3000 gd.; A. lanneman, kniestukken van Jan en Cornelis De iVitt 1650 gd.; P. De Ilooch, binnenhuis, 850gd.; ’aulus Hennekijn, twee portretten, 1675 gd.; I. v. luchtenburg, gevecht, 1010 gd.; Mierevelt, porretten van Dirk Van Bleijswijck en zijn vrouw, >050 gd.; dezelfde, portret van Oldenbarneveld, 2200 gd.; Moreelse, portretten van een heer en dame, (80 gd.; Palamedesz, musiceerend gezelschap, 500 ;d ; Otto Van Veen, overspelige vrouw, 600 gd.; ('erkolje, portret van Groenewegen, directeur der J.-I. Compagnie, 520 gd.; C. Van der Voort, lortret van Hooft, levensgroot kniestuk, 1300 gd.; Jacob De Wit, Jezus geeft de sleutels aan Petrus, 350 gd.; M. Withoos, vogels en vruchten, 510 gd. * Bij de opvoering van een drama te Manchester, Be misslag der moeder getiteld, heeft een zonderling geval plaats gehad. Aan het einde van het 3e bedrijf was er een tooneel, waarin de heldin van hefe stuk geheel in de macht van den marqué is. Op dat oogenblik balde een man op de galerij de vuist tegen dezen laatste en sprong in volle verontwaardiging op het tooneel: een hoogte van 30 voet. Zoowel de tooneelspelers als de toeschouw/ers ontstelden hevig en met een gebroken been en inwendige kneuzingen werd de al te zeer door het spel mecgesleepte toeschouwer naar een ziekenhuis overgebracht. De oorzaak zijner opgewondenheid wordt misschien daardoor eenigermate verklaard, dat de man Mandeville heet en de heldin van het stuk denzelfden naam draagt * Eene vruchtbare, veel geliefde en talentvolle romanschrijfster, Elise Marlitt, is gisteren in Thüringen overleden. Gold Slse, das Geheim der allen Mamsell, Reichsgrdfrnn Gisela en andere werken zullen haren naam nog vele jaren in eere doen blijven en aan verscheiden volgende geslachten genot blijven verschaffen. --- Aanbestedingen, De verbinding van het Merwedekanaal met Amsterdam, welk werk den 18n Mei is aanbesteed, is, naar wij vernemen, niet gegund aan den laagsten inschrijver, den heer I’ernim, te Scheveningen, maar aan den tweeden, de firma G. A. Van Hattem, te Sliedreeht, voor fl 207 000. (V.) * Minste inschrijver voor de levering van 3000 ton Cardiff-kolen ten dienste der Marine, te Willemsoord, waren gisteren de heeren P. en N. DcJong, te Amsterdam, tegen f 8.71 per ton. --- Rechtszaken, Voor het op te richten pensioen- en weduwenfonds voor ambtenaren en beambten van politie in Nederland is bij het hoofdbestuur van den Algemeencn Nederl. Politiebond, behalve vele andere giften, ontvangen f100 van den Minister van Justitie, f25 van den Minister van Binnenlandsche Zaken en f20 van ieder der overige Ministers. De heer R. N. Van der Maaren, commissaris van politie te Leiden, herdacht gisteren zijn 25jarigen dienst bij de politie, eerst te Rotterdam en sinds 1873 te Leiden. * Omstreeks elf uron heeft een persoon in de Korte Houtstraat bij den. winkelier H. een stuk goed ontvreemd en is op de Heerengracht door een persoon, op een karretje gezeten, achterhaald geworden en in arrest genomen. --- Binnenlandsch Nieuns, * Bij de verkiezing van een lid van den Gemeenteraad van Breda, voor de plaats van wijlen den heer A. 1L Kuppens, zijn 981 stemmen uitgebracht, waarvan 359 op den heer H. Th. Van der Grinten, districts-schoolopziëner, 340 op dr. J. P. Hofman en 277 op den heer J. F. De Booy, zoodat tusschen de twee eerstgenoemden herstemming moet plaats hebben. Met alg. stemmen (1 in blanco) is de burgemeester van Haaften, J. L. J. B. baron Sweerts de Landas, tot Raadslid gekozen. Tot wethouder van Hagestein is benoemd de heer A. Verhoeven. Mr. G. Schot, oud-lid der Eerste Kamer en oudnotaris, heeft aan zijne kiezers bericht, dat hij niet weder in aanmerking wenscht te komen voor het lidmaatschap van den gemeenteraad van Praneker. Reeds vóór eenigen tijd heeft de heer Schot als wethouder bedankt en ook andere betrekkingen wegens gevorderden leeftijd nedergelegd. De heer K. Theunissen, notaris, wenscht niet herkozen te worden tot lid van den Raad van Roermond. ■■ * Benoemd tot secretaris van den polder Wijngaarden en Ruigbroek de heer W. Schakel, voorzitter van dien polder. De heer D. Addink, chef-telephonist der Ned. B. T. Mij., is van Arnhem overgeplaatst naar Haarlem. * Het hoofdbureau van den telegraafdienst langs de Zuid-Willemsvaart zal gevestigd worden in het Rijksgebouw aan sluis no. 5 te Maastricht. De gemeenteraad van Delft heeft het voorstel van B. en W. tot gedeeltelijke restauratie van Stads Doelen (vergrooting der concertzaal) met 10 tegen 9 stemmen verworpen. Op het in de vorige vergadering ingekomen adres van regenten van het Meisjeshuis, bewerende dat, volgens den stichtingbrief, de benoeming van regenten door B. en W. behoort te geschieden, besliste de Raad, dat die benoeming tot zijne bevoegdheid behoort. De Imperial Continental Gas Association te Rotterdam zal nog tot Augustus gas leveren. Daarna zal de fabriek gesloopt worden. De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch heeft met algemeene stemmen besloten tot oprichting van eene gasfabriek in eigen beheer. De fabriek zal een productie-vermogen moeten hebben van 1 500 000 Ml gas; de aanlegkosten zijn geraamd op f 428 000. De fabriek wordt geplaatst buiten de gemeente (nabij de Vughterpoort of een ander nog te kiezen beter terrein). De prijs van het gas , zoo voor de gemeente als de ingezetenen, zal zijn 7 cent. In de volgende week zal nog eene niet-openbare vergadering plaats hebben van den gemeenteraad met den ingenieur-adviseur over de plaats, waar de fabriek zal worden gebouwd, de kosten van oprichting, enz. De fabriek moet werkend optreden 1 Juli 1889. Met de pokken-epidemie gaat het te Berchem (N.-Br.) heel wat beter. Er hebben de laatste dagen geene sterfgevallen meer plaats gehad en het aantal lijders is veel verminderd. Te Oss is het bij één geval gebleven. De gemeenteraad van Alkmaar heeft afwijzend beschikt op het verzoek der heeren Jos. De Kuyper en jhr. Reigersberg Yersluys om rentewaarborg voor de tramlijn Alkmaar—Oosthuizen. * Een wagendienst zal van Noordwelle op Zierikzee worden geopend, waardoor althans driemaal ’s weeks de gemeenschap van een viertal dorpen op Schouwen met de hoofdplaats zal onderhouden worden. Als men weet, dat op slechts twee punten van het geheele eiland aanlegplaatsen van stoombooten gevonden worden, nl. Zierikzee en Zijpe, dan zal men begrijpen, dat elke gemeenschap van de gemeenten onderling het algemeen belang bevorderlijk is en alzoo in eene ware behoefte voorziet, * Vroeger dan andere jaren, komen thans reeds vele vreemdelingen te Valkenburg aan. Nederlandsch Zwitserland zal, blijkens de vele plaatsen, nu reeds in de hotels besproken, dit jaar druk worden bezocht. De eigenaars der Kon. Ned. Weefgoederenfabriek, Irma Stork en Co., te Hengelo, hebben voor de 380 leden van het werkliedenpensioenfonds dier fabriek van de winst van 1886 f6139 afgestaan, zijnde anderhalf maal het bedrag, door de leden in dat jaar voor het fonds gestort, nl. 3 pCt. van hun loon. Wie van zijn 20e tot zijn 62e jaar op de fabriek werkzaam is en per week gemiddeld f 6 verdient, heeft op zijn 62e jaar een tegoed van f2500, berekend naar de verhouding van het nu afgesloten boekjaar, dus eene som die hem een wekelijksch pensioen of eene lijfrente van f 5 kan verzekeren, bij f7 verdienste f2900 of f 5.80, bij f8 f3300 of f6.60, bij f9 f3700 of f7.40, bij f10 f4200 of f8.40, bij fll f4600 of f9.20, bij f 12 f 5000 of f 10 wekelijksch inkomen tot aan den dood toe. Bij toetreding op 30-jarigen leeftijd zijn deze verhoudingen natuurlijk wat ongunstiger; hij, die wekelijks f 6 verdient, heeft dan op zijn 62e jaar te goed f1500 of f3 wekelijks, f7 f1750 of f3.50, f8 f2000 of f4, f9 f2250 of f4.50, f10 f2500 of f5, enz. Hierbij is natuurlijk gerekend op eene jaarlijksche bijdrage van de firma, even groot als die over het afgeloopen jaar. Te Kampen werd gisteren in publieke veiling gebracht de in volle werking zijnde stoomfabriek voor scheepsbouw en werktuigen "de IJssel met de daarbij behoorende woning. De opbrengst was f24 877. ««BHaaMcmi ■■mui ira*.a*r * De Beiersch-bier-brouwerij van Dittmann en Sauerliinder,te Valkenburg en Rothe Erde (bij Aken), is overgedragen aan een naaml. vennootschap voor 4 millioen Mark. In plaats van de heeren C. Guldenateeden Egeling, te Zeist, en Jac. Polak, te Amsterdam, (niet herkiesbaar) heeft de nlgem. vergadering der Ned. Mij. 1/b. der Pharmaeie, gisteren te Arnhem vergaderd, tot hoofdbestuurders gekozen de heeren: prof. dr. H. Wefers Bettink, te Utrecht, en II. Hempenius, te Amsterdam. Op voorstel van het dep. Rotterdam werd besloten tot oprichting van een ondersteuningsfonds voor hulpbehoevende Nederlandsche apothekers. De vergadering benoemde, op voorstel van het hoofdbestuur, eeue commissie voor het geven van inlichtingen omtrent wetenschappelijke vraagstukken en het doen van onderzoekingen ten dienste van de leden der Maatschappij. De heeren Van Ledder. Hulsebos, prof. Wefers Bettink en prof. Stoeder werden tot leden dier commissie gekozen en namen de opdracht aan. _ Hierna namen de leden het besluit om het bewijs, bedoeld in al. 3 van art. 11 der wet van 23 Dec. 1878 I xrv.j» r\c\c\\ l . ^^4- 11 If ft» rpiVfiTl (ïïlTl )Stbl. no. voort aan niet meer im tercucu uau in de volle overtuiging, dat de belanghebbende met toewijding en ijver in de apotheek is werkzaam geweest. ^ Een telegram uit Lerwick aan de commissarissen der Hariugjagerij te Vlaardingen luidt aldus: //Weder zacht; veel vangst; 50 loggers hier, gemiddeld 50 ton ieder, waarvan 1/6 vollen.” De eerste jager zal dus Dinsdag vertrokken zijn. ______ V' d' D ) De pluk der aardbeien is te Rijnsburg begonnen. Wanneer er maar eens eene fiksche bui regen kwam, zou de toevoer van dit artikel enorm groot zijn. * Uit Ede meldt men ons, dat gister-nacht een aantal akkers met boekweit zijn bevroren. ---