Advertentie Dagblad VAN ZUIDHOLLAND EN ’SGRAVMHAGE. BIJVOEGSEL behoorende bij Sfo. IÏ5 VAN ZATERDAG 26 Juli. --- Niet-Officieel Gedeelte. ’s-Ctravenhage, 25 Juli Biiiteuiandsch Overzicht. De onleerzaamheid der conservatieven is maar al te dikwerf zeer groot. Hetgeen dezer dagen in Duitscliland, speciaal in Pruisen, wordt aanschouwd, bevestigt die droevige waarheid op maar al te duidelijke wijze. Gelijk men weet, zullen in den aanstaanden herfst de verkiezingen voor den Rijksdag gehouden worden. De liberalen zijn eenige maanden geleden tot eenheid gekomen. De vroegere Fortschritts-partij heeft zich vereenigd met de zg. secessionisten, die als de ontevreden nationaalliberalen konden worden beschouwd; zij vormden indertijd den linkervleugel dier richting. Nu laten wij voor een oogenblik geheel in ’t midden, in hoever die gereorganiseerde liberale partij werkelijk levensvatbaarheid bezit; wij zijn zelfs geneigd om het tegendeel te gelooven. Maar die vraag raakt de toekomst; voor het oogenblik zijn de liberalen onder één hoed gevangen en in die gestalte zullen zij zich vertoonen bij de stembus. Alleen de nationaal-liberalen staan op zichzelven. Die richting poseert zich thans als de partij der gematigdheid. Zij predikt een gematigd liberalisme. Nu hebben wij meermalen betoogd, dat, wanneer men, zooals wij, in het liberalisme een kwaad ziet en betreurt, een gematigd liberalisme niet veel aantrekkelijks bezit, daar een getemperd kwaad toeh altijd een kwaad blijft. Gematigdheid is op zich zelve een deugd en een gezegende voor Staat en maatschappij in hooge mate. Zij kan evenwel niet in de plaats treden van beginselen, gelijk de nationaal-liberale partij in Pruisen (en Duitschland) het feitelijk wil doen voorkomen. Beginseltrouw behoort bij elke partij voorop te staan ; doch men behoort zijn beginselen met gematigdheid toe te passen. Zoo opgevat — en die meening komt ons voor de onbetwistbaar juiste te wezen — is gematigdheid niet het kenmerk eener partij, maar van het individu; zij is een eigenschap van ’t gemoed. De nationaal-liberale gematigdheid is daarenboven al van een zeer bijzondere soort. Terwijl de genoemde richting schier eiken dag polemiseert tegen hetgeen zij de uitersten noemt, doet zij dit op zulk een heftige wijze, dat alle grenzen der gematigdheid, schier der betamelijkheid, uit het oog worden verloren. Vooral de kerkelijken moeten het bij de nationaal-liberalen ontgelden. Er zijn van den aanvang van den rampzaligen kerkelijken strijd geen grooter Culturkampfers geweest dan juist die gematigde heeren. Elke verzoeningswet vond in hen de geduchtste tegenstanders. ’t Spreekt wel van zelf, dat alleen reeds die eigenaardigheid de gematigdheid der nationaalliberalen in een zeer verdacht licht plaatst, daar de waarachtige gematigdheid, in welke wij een eigenschap des harten aan wezen, wel allereerst en allermeest zal trachten op religieus gebied den vrede te stichten ot te bewaren. Doch de nationaal liberale partij handelt precies in tegenovergestelden geest. Zij blijft het vuur van den kerkelijken haat met alle macht en kracht aanstoken, waarbij zij zoo onbeholpen te werk gaat, zoo zeer verblind zich toont, dat zij niet eenmaal schijnt te bespeuren, dat dit vuur van zelf aan 't uitgaan is. Nu zou men den nationaal-liberalen heeren het genoegen kunnen laten om zich te verkneuteren in het ophitsen der kerkelijke hartstochten, als hun taktiek niet de noodlottigste gevolgen droeg voor de conservatieve partij. De nationaal-liberalen volgen een zeer onedele taktiek. Op den duur zaaien zij het zaad der verdeeldheid tusschen de streng-conservatieven en de zg, vrije-conservatieven, twee takken van één boom, doch van welke de eene beweert zich wat vrijer in de lucht te bewegen. ’t Ligt niet in onze bedoeling om in dit verband breedvoerig bij het onderscheid tusschen de beide fractiën stil te staan. Practisch onderscheid is veelal niet waar te nemen; de vrije-conservatieven kan men ’t meest herkennen aan hun onvoor- j waardelijke volgzaamheid tegenover prins Von Bismarck. De streng-conservatieven hebben steeds groot bezwaar gehad tegen den CulturJcampf. Hun beslist geloovig standpunt deed hen altijd, in den Btrijd tegen het ongeloof, in den geloovigen Katholiek een natuurlijken medestander waardeeren. Bovendien begrepen zij zeer goed, dat de beperking der kerkelijke bewegingsvrijheid in den Staat ook in ’t nadeel der Protestantsche Kerk zou wezen, een vrees, welke volkomen is gerechtvaardigd. Die alliantie tusschen de streng-conservatieven en het (R. K.) centrum werd onophoudelijk in de nationaal-liberale organen verdacht gemaakt. Men verweet aan de zeer geloovige Protestanten //dat zij heulden met Rome”. Nu moet men eigenlijk krankzinnig wezen, om zulk een onzin voor waar aan te nemen ; doch kerkelijke onverdraagzaamheid, zooals die tot de kenmerken van het liberalisme behoort, is niet anders dan een soort van waanzin. Toen het liberalisme als kracht begon te werken — in de dagen der groote Revolutie — heeft het (tot meerdere glorie van de liberale beginselen!) in priestermoord de vrijzinnigheid verheerlijkt. Hoe dwaas evenwel de beschuldiging ook werkelijk is, toch vond zij ingang bij velen, hetgeen ten gevolge had, dat de tweespalt op dit punt tusschen de conservatieven onderling toenam. ’t Deloyale van deze geheele zaak is wel dit, dat de nationaal-liberalen, nadat zij de strengconservatieven bij de kiezers als //vrienden van Rome” hebben verdacht gemaakt, niet opkomen voor anti-papistische conservatieven, maar bijna overal met candidaten hunner eigen richting bij de stembus zullen verschijnen. De vrije-conservatieven, die fractie alzoo welke ’t minst van een samengaan met de Katholieken tegen het radicalisme en modernisme wil weten, zullen de kinderen worden der rekening. Door de Katholieken zullen zij niet worden gesteund, maar ook niet door de liberalen, die hen van de Katholieken hebben vervreemd. Moet dit op zich-zelf reeds worden betreurd, het moet nog te meer worden bejammerd, omdat de aard van ’t conservatisme door de vrijeconservatieven wordt miskend. De kracht van het gezond behoud ligt toch vooral daarin, dat het recht wil doen ervaren aan de godsdienstige behoeften en gevoeligheden der natie, dus niet enkel aan die van een deel des volks. En nu zal het toch wel niet geloochend kunnen worden, dat de Meiwetten, uit het oogpunt der vrijheid, des rechts en des gewetens, moeten worden afgekeurd. Die wetten zijn zoozeer in strijd met het begrip van vrijheid en recht, dat zijj door den wetgever zelven moesten worden prijs gegeven. Hoewel nog niet vormelijk buiten werking gesteld, zijn reeds haar scherpste angels verwijderd en is haar geheele opheffing nog slechts een quaestie van tijd. De nationaal-liberalen houden echter krampachtig aan de Meiwetten vast. Zij zijn in dat opzicht nog plus ministeriel que le ministre (Von Bismarck); de Rijkskanselier heeft immers feitelijk met den Culturkampf gebroken; hij heeft leeren inzien, dat in de macht van den godsdienst — en de kerkgenootschappen zijn de dragers zijner idee — vooral in onze dagen de eenige redding der doodkranke maatschappij moet worden gezocht. Daar evenwel de streng-conservatieven ook in andere vraagpunten nog wel eens hun eigen weg willen gaan en dus niet in alles dien van prins Von Bismarck bewandelen, voelt hij zich, ondanks hjj eenmaal persoonlijk tot de oud-conservatieven behoorde en door hun steun in den conflictstijd meester van de positie kon blijven, toeh nog meer aangetrokken tot de vrije-conservatieven, die zonder aarzelen hem onvoorwaardelijk ten dienste staan. Onder zijn inspiratie heeft dan ook de officieuse pers voor de aansluiting bij de stembus van conservatieven en nationaal-liberalen gepleit, een houding, welke groot wantrouwen bij de Katholieken jegens de streng conservatieven wekte. De Kreuzzeitung achtte het daarom noodzakelijk openlijk te protesteeren tegen den toeleg om de kerkelijke partijen op staatkundig gebied van elkaar te vervreemden. Een der woordvoerders van de rechterzijde heeft in een kiesvergadering niet geaarzeld het zoo sterk mogelijk uit te spreken, dat de nood des tijds het dringend noodzakelijk maakt, dat alle geloovigen zich vereenigen tegen de ontkennende richting; hij gevoelde zich daarom, ondanks zijn beslist Protestantsche overtuiging, meer aangetrokken tot het geloovig element in de Katholieke Kerk dan tot hen die met alle geloof hadden gebroken. Zulke zeer pertinente verklaringen kunnen wellicht verdere tweespalt voorkomen; doch dit neemt niet weg, dat reeds veel kwaads werd gesticht door de oneenigheid, welke men, met de sehan del ij kste kwade trouw, tusschen gelijkgezinden deed rijzen. De onleerzaamheid der conservatieven komt bun telkens op den droevigsten achteruitgang in kracht en invloed te staan. De liberalen, die allerlei spoken oproepen om de conservatiel denkende kiezers van hun eigen richting afvallig te maken, juichen inwendig van louter genot over ’t welslagen van hun oneerlijk bedrijf. Wanneer zullen de conservatieven overal — • dus niet enkel in Pruisen en Duitschland — : waarlijk wijs worden en gaan beseffen, dat thans j de bekende leuze gelden moet: eenheid in ’l noodige, vrijheid in ’t twijfelachtige, in alles d< liefde, onder welke laatste wij in dit verbanc verstaan: de liefde tot de vrijheid en het rechi voor allen? De stroom ook der sociale ellendt wast nog gedurig in verontrustende mate; ’t J wordt meer dan tjjd, wil niet alles verloren gaan, dat de banier van het aangeduide behoud ! tegen hen worde opgeheven. Dat behoud alleen kan uitkomst schenken, en niet een schijngematigdheid, die ten slotte in onvrijheid en onverdraagzaamheid verloopt. Wat aaneensluiting vermag, dat hebben de geloovige Katholieken in Italië nu opnieuw bewezen. Bij de verkiezingen voor de Gemeente- ( raden behaalden zij menigen triumf. Die zegepraal moet van ’t standpunt der vrijheid en des be- ( bouds als een zegen worden beschouwd, want ] de revolutionnaire richting wast ook in Italië j onrustwekkend in kracht, zoodat het geboren worden van een heilzaam tegenwicht als een wel- , daad moet worden geschat. Het is te hopen, dat , de Katholieken, nu zij bij vernieuwing ontwaren, , hoe gelukkig het verlaten van hun stelsel van ] stembus-onthouding op het terrein der plaatse- , lijke verkiezingen werkt, eindelijk er toe zullen ( komen, om ook bij de stembus voor de Rijksver- j tegenwoordiging al hun krachten in te spannen. ( Tegenover de Depretissen kan ’t gematigd liberalisme niets degelijks uitrichten, terwijl zelfs , de zg. gematigdheid al zeer zwak in de Italiaan- , sche Kamer is gerepresenteerd. Mannen van een , zeer besliste anti-liberale overtuiging — al bleken zij, hetgeen op zich-zelf niettemin niet is goed te keuren, wet wat eenzijdig — zijn in het Ita- ( liaansch Parlement zoo noodig als brood. Dat zij spoedig een tal van zetels mogen veroveren ! ( Het Belgisch Bewind diende een onderwijswet , in, welke, geheel in overeenstemming met ’t programma van het behoudend Kabinet, aan de ( eischen der vrijheid op schoolwetgebied voldoet. , ’t Wetsontwerp geeft van het gematigde der ( conservatieve beginselen blijk. Toch zal een storm , van verzet in de liberale gelederen en pers tegen ] Malou opsteken. De ontkerstening der Belgische , natie, welke door het radicalisme in zijn tijdelijke parlementaire overmacht en in zijn gewonen , overmoed werd beoogd, wordt door de nieuwe wet, welke aan ’t Christelijk onderwijs een betere positie verzekert, tegengewerkt. Reden genoeg : voor de Belgische libertijnen — de libres penseurs — om schier buiten zich-zelven van toorn te wezen De financieele Conferentie over Egypte vordert ; langzaam met haar taak. De Engelsche Regeering laat tegenspreken, dat zjj zich bij circulaire beklaagde over de houding van den Eranschen financieelen raadsman, ’t Is wel mogelijk, dat lord Granville niet formeel tegen hem opkwam bij de Kabinetten, maar daarmee blijft toch de ontstemming van ’t Londensch Kabinet over Prankrijks //halsstarrigheid” bestaan. Inmiddels is zooveel reeds zeker, dat Engelands financieel voorstel is gevallen. En dat is reeds veel, vooral voor de schuldeischers van Egypte. --- Engeland. Buitenland Vervolg. Te Sheffield werd gisteren de algemeene vergadering van het Centraal bond der conservatieve vereenigingen gehouden. Lord Randolph Churchill voerde het presidium en stelde de noodzakelijkheid in ’t licht om de organisatie der conservatieve partij in te richten naar de populaire behoeften van den dag en voor haar beginselen een zoo breed mogelijken grondslag te kiezen. De conservatieven, sprak de leider der Torydemocratie verder, moeten steeds meer het vertrouwen van het volk winnen, om meer waarborgen te hebben van bij de eerstvolgende Parlementsverkiezingen de zege te kunnen behalen. Eendracht is daartoe een vereischte. Het volk is thans een groote macht en hoe eer de conservatieven dit feit erkennen, des te beter zal het voor hen zijn. In deze laatste leus ligt reeds de kiem van tweespalt en wanneer de woordvoerder der vierde partij denkt, dat hij de conservatieven tot eendrachtig samenwerken zal stemmen door hen te bewegen, het volk naar de oogen te zien, dan zal hij zich vergissen. — In de zalen der Internationale Hygiènetentoonstelling te South- Kensington werd gisteravond een groot feest ten behoeve van de Londensche hospitalen gegeven. Ofschoon de entrée een sovereign (f12) kostte, waren er tusschen ; de 20 000 en 30 000 menschen bijeen, waar' onder de élite der Londensche samenleving, met | den Prins en de Prinses van Wallis aan ’t hoofd. De tentoonstellingslokalen en de tuinen waren prachtig verlicht en vooral de electrische verlichting deed een tooverachtige uitwerking. De muziek werd ten gehoore gebracht door zes kapellen, waaronder die der Eransche pioniers uit Versailles. Natuurlijk geleek de tentoonstelling één reusachtige bazaar, voor den verkoop van bloemen, vruchten en snuisterijen ingericht. Dames uit de hoogste aristocratie fungeerden als winkeljuffrouwen en lieten zich voor haar artikeltjes en haar lachjes fabelachtig hooge prijzen betalen. Een roos, aangeboden door de hand i der schoone gravin Cadogan, kostte 10 shillings. I Hertogin van Manchester liet zich voor een ! glas water 24 stuivers betalen en gravin Dudley j schonk versche melk tegen een shilling het glas. ■ Aan ’t slot van dit weldadigheidsfeest voerde de ! Chineesche kapel eenige concertstukken uit en gebruikte men in de Chineesche restauratie de thee. --- België. (Particuliere correspondentie.) * Brussel, 24 Juli. De Schoolwet en de liberalen. — Ben wettig machtsgebruik. — « Heele heeren”. — De liberale tweedracht. — Wat er teAth zal gebeuren. De liberale pers — van haar standpunt: begrijjelijk — valt met heftigheid aan op de nieuwe mtwerp-schoolwet, die op menig punt met de jeginselen der liberalen breekt. Maar wat zouden lezen anders kunnen verwachten ? Recht om te dagen hebben zij zeker niet. De Katholieken lebben een schitterende meerderheid in beide lamers; dwazen waren zij als zij er geen profijt 'an trokken. Maken zij misbruik van hun macht, velnu! dat is hun zaak en dat moeten zij veten. Wel mogelijk is ’t, dat zij bij de geneentelijke verkiezingen in ’t najaar de gevolgen zullen ondervinden in dien zin, dat le openbare onderwijzers van hun ook hier te ande vrij sterken invloed zullen gebruikmaken >m zich op de nieuwe wet te wreken. Maar inmiddels neemt hier, te Brussel, de icheuring onder de liberalen overhand toe. De verschillende nuances der partij kunnen ’t al ninder en minder met elkander vinden. Zoo lebben de doctrinairen gisteren een nederlaag veieden bij de verkiezing van den deken voor le orde der advocaten. De heer Guillery, oud-lid van de uiterste linkerzijde, werd gekozen, terwijl le oud-Ministers Bara en Van Humbeeck ieder lechts 2 stemmen verkregen. Daarentegen lebben de doctrinairen zich weten te verstaan >m met meer dan 2000 stemmen het hoofdbeituur der Association libérale van het radicale dement te zuiveren, zoodat dit laatste in het Beituur nu nog slechts vertegenwoordigd is door den leer Janson, den voorzitter, die eerst in November lan de beurt van aftreding is. Zoodoende ontstaat een scheuring, die noodvendig ten gevolge moet hebben, dat de liberalen te Brussel nog meer verdeeld raken. Dit lelooft wat voor de aanstaande Raadsverkiezingen n October. Naar men uit Ath schrijft, heeft graaf De ierokhove, de gewezen Gouverneur van Henegouwen, die zich daar voor de Kamer candidaat stelt in plaats van den oud-president Decamps, lie zich teruggetrokken heeft, niet veel kans het ip zijn tegenstander in dat district te winnen. --- Duitschland. De Nordd. Allg. Ztg. bestrijdt ten ernstigste de bewering van de pan-Siavistische Smet, volgens welke Duitschland zou beoogen, Rusland moeielijkheden in den weg te leggen in Azië. — Eergisteren hebben de Kroonprins en de Kroonprinses van Duitschland, vergezeld van de Prinsessen Victoria, Sophia en Margaretha, de reis naar Engeland aanvaard. — TeElberfeld is de zendings-inspecteur Eabri candidaat gesteld voor den Rijksdag. — De Duitsch-Afrikaansche Vereeniging heeft besloten een nieuwe expeditie uit te rusten, bestemd om in het zuidelijk stroomgebied van de Congo wetenschappelijke nasporingen te doen. De leiding dier expeditie is opgedragen aan den 1* luitenant van het 47® regiment, Schulze. Twee officieren van het 17' regiment, waaronder de 1" luitenant Kuno als topograaf, alsmede de arts dr. Wolft', zullen hem vergezellen. Ook dr. Büttner, leeraar aan het Gymnasium te Potsdam, zal, als botanicus, de reis mede maken. Het reisgezelschap zal tegen het einde der maand met het stoomschip Wörmann, van Hamburg uit, den tooht aanvaarden. Eergisteren-middag gaf de algemeene secretaris der Afrikaansche Vereeniging een feestmaaltijd ter eere van de leden der expeditie. — Dr. Von Eckhardt, vroeger redacteur van de Hamb. Corr., later secretaris van den Hamburger Senaat, thans werkzaam aan het Pruisisch Departement van Buitenlandsche Zaken, is bestemd voor de betrekking van Duitsch consul te Moskou. Eckhardt verliet indertijd den Hamburgschen Staatsdienst, als gevolg eener tegen hem opgezette beweging, welke haar grond had in de valsche beschuldiging, dat hij een werk over Russische toestanden geschreven zou hebben. Zijn aanstelling tot Duitsch consul te Moskou is de beste rechtvaardiging, welke hem kan ten deel vallen. Het is overigens genoeg bekend, dat dr. Eckhardt zich in de bijzondere welwillendheid van prins Von Bismarck verheugt; hij wordt door den Rijkskanselier gewaardeerd als een der beste kenners van de Russische toestanden, waarover hij in de Hamb. Corr. zeer degelijke artikelen schreef. — Te Gotha werd den 20“ dezer een congres van kleedermakersgezellen gehouden. Er werd natuurlijk over velerlei grieven en eischen hoog opgesneden. Naar aanleiding van een bericht uit Stettin, dat daar in 11 werkplaatsen door 400 gezellen strike was gemaakt, werd door de mannen van de schaar een //resolutie” aangenomen, waarin sympathie met de houding der schaarverwanten uit Stettin wordt betuigd en zij worden aangemoedigd bij hun verzet te volharden. — Ondanks de officieuse tegenspraak houden sommige bladen vol, dat de Duitsche Regeering er wel degelijk aan denkt, om het //Verzekeringswezen” binnen het gebied der Staatsbemoeiing te brengen. Op welke wijze dit geschieden zal, daaromtrent schijnt men nog niet tot een definitief besluit te zijn gekomen. --- Zuid-Duitsche brieven. * Mimchen, 23 Juli. Wie slechts van al de feesten leest, die tegen- woordig plaats hebben : schuttersfeest te Leipzig, Parsifal-opvoering te Bayreuth, roei wedstrijd bij Pasaau enz. enz., zonder daarbij te zien, dat de halve bevolking zelfs ouzer residentiesteden van April tot diep in den herfst en den winter barrevoets loopt; dat de lombarden overvol zijn, en vele duizenden vlijtige menschen, die gaarne zouden willen werken, broodeloos zijn; wie niet de door kommer verbleekte wangen, maar slechts zich en zijns gelijke ziet, zou denken, dat de politieke en maatschappelijke hemel van Duitsch land onbewolkt hangt. Doch de schijn bedriegt en de met de toeneming der bevolking grooter wordende nood valt niet te verheelen. De feiten spreken te luid. Het streven der Regeering is uiterlijk er op gericht, den toenemenden nood te beteugelen. Algemeen opzien heeft het hier gebaard, dat onlangs in the London Oazette de namen van 6000 personen openbaar gemaakt werden, die of wier erven op gelden aanspraak hebben, welke zich in handen van het Kanselarij-gerecht te Londen bevindeD. Het geheele bedrag dezer sommen wordt, volgens the Daily Telegraph, op £ 77 millioen berekend, of 924 millioen gulden Ned. Crt. Er zijn niet afgeloste dividenden en nooit uit gekeerde erfenissen sedert jaren bij het Kanselarij-gerecht gedeponeerd, zonder dat iemand ze ooit opgeëischt heeft. De aankomst van vele vluchtelingen uit Frankrijk heeft hier en te Augsburg tot het nemen van strenge voorzorgsmaatregelen tegen het binnenstuipen der cholera geleid. Overigens is de gezondheidstoestand hier, ofschoon de temperatuur van 30° R. in de schaduw op 8° gedaald is, sedert jaren niet zoo voortreffelijk geweest als tegenwoordig. Wurzburg beeft in den persoon van den advocaat dr. Steidle een conservatieven burgemeester van groot talent gekregen. De overleden burgemeester, dr. Zurn, die dit ambt jaren lang vervulde, was liberaal. De jeugdige graaf Reventhow, uit Kiel, en een student zijn hier wegens een tweegevecht tot 3 maanden vestingstraf veroordeeld. ---