SPELDEN. Voor vele menschen van onzen tijd is de republiek de ideale staatsvorm der toekomst. De republiek moet en zal de wereld ineen Paradijs herscheppen, waar gij den mond maar hoeft open te doen, om er de gebraden duifjes te doen inviiegen. Eender grootste voordeelen eener republiek bestaat volgens hen, hierin, dat zij geen koningen of keizers kent. Want zoo’n gekroond hoofd is een dure vogel, zeggen zij. Hij kost u de uit het hoofd. Hij verslindt meer millioenen dan de president eener republiek honderdduizenden. Een koud-waterstraal moet het voor die vurige republikeinen geweest zijn, toen zij inde Revue des deux Mondes het artikel van den lieer De Narigny over de model-republiek der Vereenigde Staten van Amerika lazen. Daarin is uitgecijferd hoeveel de president • aan dat land kost. Meer dan 300 millioen gulden ieder jaar, lezer! Veel meer dus dan het dubbele van onze heele Nederlandsche staatshuishouding, de uitgaven van ons dierbaar Koninklijk Huis mede inbegrepen. Hoe is dat mogelijk ? Die president heeft toch maar zoo’n mager jaarljjksch traktementje. Zoo zult gij verbaasd uitroepen. Ja wel. Het onderhoud van zoo’n president kost niet veel; maarde aankoop van dat meubel is peperduur. En het is maar een zeer kortdurig meubel. Na vier jaar is ’t versleten. En het komt telkens, bij aankoop, op ruim 1200 millioen gulden te staan; dat is dus, per jaar, 300 millioen Hollanasche jongens. En dat is slechts volgens; eene matige berekening, opgemaakt door mannen, dié volkomen op de hoogte zijn. Anderen ramen ’t nog circa een millioen hooger. Nu vraag ik, welk koning of keizer zoo’n ontzaglijke som aan ’t land kost ? Alle koningen en keizers bijeen verzwelgen zooveel geld niet. Zou ’t dus niet raadzaam zijn, maar stillekens aan met onze gekroonde hooiden voort te boeren ? Ook nog om andere redenen, waar ik later wel een bij gelegenheid een speld bij zal steken. Ineen groot Zuid-Hollandsch dorp kwam dezer dagen een bruiloftsgezelschap in vijf rijtuigen naar het raadshuis gerold. Onder andere bruidsgeschenken bracht het ook een bewijs mede, dat de jeugdige trouwlustigen onvermogend waren, om de voor ’t huwelijk benoodigde stukken te betalen. Op die rijtuigen had de vaalgele vlag der onbeschaamdheid moeten wapperen. Het was inderdaad een brutaal stuk ! Doch is het wel zooveel onbeschaamder dan de handelwijze van vele anderen, die geld hebben om mooie dure mantels, kleederen, hoedjes a la mode de Paris te koopen, terwijl zij bjj eene armenbedeeling zich een hemd en een paar bedlakens en deken, of ook brood en kolen gaan bedelen ? In mijn oog zijnde laatsten, zoo niet onbeschaamder, dan toch schuldiger. De lui van de vijf rijtuigen beroofden de openbare kas; maar die van de mooie kleedjes en hoedjes bestelen den waren arme, die natuurlijk minder ontvangt, wat hun wordt toebedeeld. En toch vindt ge zulke lui, en, helaas, al meer en meer. En is het zoo heel veel brutaler, dan het gedrag van diegenen, die de kroegen platloopen, veel goed aan drank verkwisten, in alles groot optreden, en dan hun schulden niet betalen ? Zij kunnen hun huur, hunne pacht, hunne rekeningen voor ontvangen koopwaar niet voldoen, en des ondanks leven zij er maar onbeschaamd op aan, voeren ’t hooge woord en hoogen stand, lachen hunne schuldeischers uit, en beschouwen zich als de onschuldige slachtoffers van de hebzucht der rijken in ’t algemeen, en van hunne schuldeischers in ’t bizonder. Zjjn zulke menschen niet ruim zoo brutaal als het bruidspaar met zijn vijf rijtuigen ? En zijn zij weer niet veel schuldiger ? JHet bruidspaar verklaarde vooraf, niet te kunnen betalen. De anderen echter doen dat niet. Als zij iets koopen, pachten, of huren, dan geschiedt zulks onder de stilzwijgende of uitdrukkelijke conditie, dat zij op tijd betalen zullen. En toch geven zij daar den brui van. Zij betalen niet, en stapelen schuld op schuld. Dat is diefstal, geniepige diefstal, strafwaardiger dan gewone diefstal. Voor een gewoon dief kan ik mij wachten, maar voor dieven, die, als koopers vermomd, mijn goed niet met eigen handen rooven, maar het zich door mij zelven laten overleveren, kan ik mjj niet wachten. En koevele dieven van dat allooi loopen er tegenwoordig niet rond onder de zon ? v * * Bittere teleurstelling werd het deel van alle Jesuitenfresser, toen hun het geschrift van den ex-j esmet, Paul von Hoensbroech onder de oogen kwam. In ademlooze spanning hadden zjj die pennevrucht verbeid. Al de verschrikkelijke geheimen, al de gruwelen, alle snoode listen en bedriegerijen, die inde holen der jesuïeten-kloosters aan ’t daglicht onttrokken zijn, zouden nu eens voor goed onthuld worden. En tegen die onthulling zou geen weerspraak mogelijk zijn, zou elke verdediging zich de horens te morzel stooten ! Want zij kwamen vaneen man, die 13 jaren Jesuïet was geweest, die de orde der Jesuïeten met geestdrift en talent in tal van schriften had verdedigd, daarbij een man van hoogadellijke familie. Wie zou de woorden van zoo’n man van leugen of valschheid durven verdenken ? Wat een kermiskost voor de fijnproevende Jesuïetenopeters! Hoe watertandden zij er naar 1 Doch, helaas, de keurige brei is hun verzouten en verpeperd. Zij eten er slechts met lange tanden van. Het strijdschrift van Paul von Hoensbroech is een schitterende zegepraal voor de Sociëteit van Jezus. Al de lasteringen, eeuwen lang haar naar ’t hoofd geslingerd, worden er met een pennestreek vernietigd. Wat was immers de hoofdaanklacht, of liever de hoofdlastering tegen haar ingebracht? Deze : De Jesuïeten leeren en beoefenen zedekundige beginselen, die voor godsdienst, staat en maatschappij allerverderfelijkst zijn. In hunne theologische werken wettigen zij den koningsmoord, de leugen en het bedrog, den meineed, de revolutie, de echtbreuk, de onrechtvaardigheid, enfin, alles wat slecht en verfoeielijk is. Het is op dien grond, dat zij altijd vervolgd en verbannen werden, en soms nog worden. En daar komt mij nu heusch die Paul von Hoensbroech openlijk verklaren, dat van al die. lasteringen geen enkel woordje waar is. Het zijn louter sprookjes van den gruwelijken Blauwbaard, van Roodkapjes griezelige grootmoeder met haar lange tanden. De Hooggeboren graaf von Hoensbroech, die 13 jaar zelf Jesuïet was, die de leeringen, de boeken en de geheimen der Orde grondig kent, verkondigt voor ’t aanschijn der heele wereld. De zedeleer der Jesuïeten is rein. Zij zélven zijn mannen van onberispelyken levenswandel. O moeder de gans, waar blijven nu uwe vertelselkes ! Een zware slag voor de anthropophagische Jesuïetenverorberaars, een vuistslag, neen, een knodsslag, die „hun aller hoofden duizlen doet" zou Bilderdijk zeggen. Of zij dien Paul von Hoensbroech ook feestelijk naar de maan gewenscht hebben! Of zij inde bitterheid huns harten niet honderdmaal gegromd hebben : „Ware die lamme kerel toch maar Jesuïet gebleven! Dat is begrijpelijk, lieeren antbropophagen! Doch zult gij nu eindelijk eens wijs worden ? Slechts kinderen gelooven aan de sprookjes van moeder de gans. En den kinderschoenen zijt gij toch ontgroeid, zou ik hopen. Doch hieraan steek ik w.eer eens een anderen keer een speld. Derckxz. --- Gemengd Nieuws. Tilt ÏV«‘«leï-lan