HALLO HIER HEERLEN Allereerst al mijn kleine en grootere lezertjes van: „Voor onze Jeugd” een recht: Zalig Nieuwjaar! toegewen.scht. Mede natuurlijk namens onze hoofdredactie, die zich bij m’n heilboodschap even zoo hartelijk aansluit. Zalig Nieuwjaar ja allen, gij lezertjes van onze mooie jeugdkrant. Geve de goede God dat 1932 voor jullie moge zijn een in alle opzichten gezegend jaar! Dat Hü, de milde en machtige Gever van zooveel schoons, zooveel goeds in het leven, ons jongens en meisjes moge bewaren voor ziekten en rampen, dat Hij, vooral in deze droevige dagen van wereldnood en ontzettend lijden naar ziel en lichaam, spoedig weer doe herleven de hoop in vele menschenharten, dat Hij toch Zijn kerstvrede weer doe opbloeien inde harten van millioenen en millioenen, die hongeren naar wat vreugde, wat rust, wat meer levensgeluk. Och ja, wij, ik zei dit reeds in mijn vorig filmpje, zijn nog zoo rijk in vergelijking met onze arme broertjes en zusjes,, die als schuwe zwervertjes daar dolen door de straten der wereldsteden, die honger en dorst, koude in ontbering zoo vaak reeds voelden in alle bitterheid, die ach, zoo veel moeten derven, wal wij zoo rijkelijk bezitten. Bidt speciaal daarom ook eens voor hen op de eerste dag van ’t nieuwe jaar; vraagt ’t Uw allerbeste Vriend, Christus, die toch ook zoo veel van de armen hield, dat Hij, de wereldnood nu eindelijk lenige, dat er weer welvaart,weer rust en vrede moge komen over heel de wereld. Ja vriendjes, onze tijden zijn ernstig en ofschoon ge zeker niet ten volle beseft, wat voor groote gevaren er dreigen in die sombere wolken, die zich dreigend samenpakken boven Europa en Azië vooral, toch is ’t goed, dat ook de jeugd een beetje gaat meevoelen, gaat meehelpen vooral, cm die crisis af te wenden. Weest fiere jongens, dappere meisjes in ’t nu ingetreden nieuwe jaar; toont dat ge edelmoedig zijt, waar ’t geldt arme kinderen inde naaste omgeving te helpen. Wordt kranige leekenapostelties, want die moeten we hebben in onze dagen. Geen fntlooze kerels, maar jongens van stavast, werken in school Dij de studie, fiksehe jongens bij ’t spel, maar bovenal jongens met ’n gouden hart, met ’n karakter van ’t zuiverste goud, met ’n blik in ’t oog ais vaneen man uit één stuk! Ta vrienden, m’n Nieuwjaarsboodschap is misschien ’n beetje ernstig gestemd, maar weet ’t wel, onze dagen eisehen dit, onze tilden zijn maar al te ernstig. Nog eens, toont ju'lie fiere kerels, jongens en meisjes die durven, die energiek meewerken willen om te helpen, waar geholpen moet worden. Dan, weest er van overtuigd, zal de Vorst des Vredes weer heerschen gaan over heel die ontwrichte wereld, zal ’t Nieuwe Jaar weer worden een echt Zali" Nieuwjaar, dat ik jullie en je goede ouders nogrpcxiis van harte t^o-roen. --- TELEGRAM. In ’t Kerstnummer lazen jullie dat m’n werkstukjes: Kerstiantaarn en Kerstkandelaartjes in ’t volgend nummer zouden geplaatst worden. In plaats van de Driekoningen-tegende komt dit slöjd-hoekje eerst aan de beurt. Dus met de legende nog geduld vriendjes tot een weekje later. Nog roep ik gauw de 3 Beuzenraadsche abonné’s ’n hartelijk welkom toe. Hartelijk dank beste Gerda voor je Kerst- en Nieuwjaarwenschen. Ik zou ’t leuker vinden als jullie zelf ’n bloemen-naam zochten. Dat zal best gaan hoor! Dank ook voor die wenschen aan broer Jan gericht. Hij zal weer gauw de oude zijn hoor en weer aan ’t werk gaan voor de bloei en uitbouw van ons mooie blad. Volgen jullie hem maar goed straks al ie in ’t nieuwe jaar weer zijn heerlijke arbeid begint. Nogmaals van harte welkom in ons midden. --- FILMPJES UIT LEVEN EN NATUUR IETS OVER NIEUWJAARSGEBRUIKEN. Bij de overgang van ’t oude in ’t nieuwe jaar wordt steeds méér lawaai gemaakt, dan redelijk verklaard kan worden. Toch zit er al aan die gebruiken heel wat folklore vast, d. w. z. dat er ineen bepaalde stad, dorp of streek no-g veel en veel leeft aan sprookjes, volkssagen, oude volksliedjes, zegswijzen, enz. En juist bij de jaarwisseling treedt de folklore, die kennis van oude zeden en tradities, weer sterk op de voorgrond. Om maar eens ’n voorbeeld te noemen. Uit m’n voorbije Amsterdamsche jaren herinner ik me, hoe we op oudejaarsavond, klokke 12, naar buiten traden op onze veranda en dan gewapend met stokken en deksels er op los sloegen, dat iemand hooren en zien verging. Tegelijk met dat dekselconcert braken dan van alle zijden de meest uiteenloopende geluiden los. Allen weten we wel hoe inde oudejaarsnacht de stoomfluiten der booten in onze zee- en rivierhavens worden los-gezet, hoe de machinisten op onze treinen lustig instemmen, hoe doffe paf-knallen uit oude geweren en rake korte schoten uit flobert-buksen en pistolen ’t gedonder' en sissend gegier nog verhoogen, in één woord hoe te 12 uur de lucht vol is van geluiden die anders nooit vernomen worden. Al dat geschiet en lawaai beste vrienden houdt verband met het algemeen verbreide midwintersche rumoer-maken, waardoor naar oud heidensch geloof de booze geesten, die omstreeks de jaarwisseling evenals bij eiken overgang een groote macht bezitten, verschrik! werden. Vroeger vertelde ik in één mijner Advenisfilmpjes reeds van de z.g. „murrewinter-blaozers” uit ’t Twentsche land. Ook Noorwegen en Zweden heeft zoo z’n midwinter-blazers. Om terüg te komen op Silvester-avond wil ik hier even vertellen van de z.g. koenkelpot. Die is vooral populair op oudersavond inde provincie Zeeland, terwijl elders dit voorvaderlijk instrument alleen maar op Vastenavond en St. Maarten wordt gehoord. Wat die „koenkelpot” dan voor een speeltuig is. Bij fig. I zien jullie, ik maakte er maar gauw ’n schetsje bij, zien we een natte varkensblaas, liefst goed soepel, als een toegevouwen parapluie om een rieten stok geplooid. Fig. II toont de „koenkelpot” klaar voor het gebruik. Als klankenbodem kar een aarden potje een botervaatjes is al bizonder geschikt dienst doen. De blaas moe! zeer strak over de rand gespannen worden en wil je muziek maken dan wrijf je met vochtige vingers langs het rietje op en neer. Dat stukje nu, steekt een paar centimeter inde blaas (zie weer fig. I) en danst op en neer. Deze beweging veroorzaakt in het rommelpotvel trillingen, die een zoemend geluid geven. Genoegelijb knorrend ondersteunt de koenkei- of rommelpot de harteliikste zegewenschen en op Oude jaarsdag en Nieuwjaarsmorgen trekt de Zeeuwsche jeugd er mee van deur tot deur en bij ’t zoemend gegons van hun „koenkelpotjes” zingen zij: Rommelpotterij, ’k Heb hem in mijn zij, Vrouw, geef me een centje, dan ga ik voorbij Oude jaar uit, Nieuwe jaar in, Mijn beursje staat open en gooi er wat in!” Die Zeeuwsehe koenkelpot heeft een geweldig verbreidingsgebied. Van de Noord-Duitsche Laagvlakte tot diep ir Spanje is hij bekend en de Spanjaard noem’ hem „Zahemba”, een na-am, die ongetwijfeld ontstaan is uit de poging in dit woord de klan'- van het instrument weer te geven. Nu ik toch al zoo’n beetje inde mooie folklore hen verzeild, denk ik hier aan ’n mooi artikel dat ik eens las inde Automaat, waar ’n bekend folklorist vertelt van „Nei-.Toarszangen op het Gro ninger Platteland”. Ik laat hem hier even aan ’t woord. „In d dagen tusschen Sinterklaas en begin Februari, soms nog wel eens wat vroeger, eind Novemhe’ of wat later tot inde maand Maart kunt g; in het hoogs Noorden van ons land het folklo ristische fortuin hebben op uw weg langs de boerderijen van Fivelings en ’t Hoogeland eer man aan te treffen, die met een zekere zelfbewustheid zijn schreden richt naar de huisden*- van elke hofstede, met een ferme knuppel al" wandelstaf, een zware duffelsehe pijekker aar en de pet fiks over de ooren getrokken, is hi' er op gekleed om regen en storm, koude er sneeuw te trotseeren op zijn ommegang door het winterkale landsebap. Hij is geen zwerver of landlooper, want zonder eenige schroom of bedeesdheid laat hij zijn zware klompen klepperen op de steenen plaatsjes en in heel zijp houding is niets van de vragende bedelman Integendeel. Het sehïjnt of hij de lieden, die wonen op de vereenzaamde hofsteden de door grachten of iepensingels omgeven oud-Groninger „beerden” en „borghen”, iets te brengen heeft, of hij is een boodschapper van bliide maren. Ziet daar klopt hij met ziin kromgebogen stok een oude herderstaf gelijk forse!- op de deur. Zijn klop is , alsof hij iemand is, die zich zal doen gelden en niet lang buiten in de regen of tocht wenscht te staan. Op zijn gelaat ligt een uitdrukking van behagelijke zekerheid, dat zijn verschijnen den menschen binnen „welkom” zal zijn. Hoort, daar klinkt klompengeroffei op de gangplavuizen, en ook inde schuur nadert voetengeschuifel. Er glijdt een ernstige trek over zijn verweerd gezicht en nu zien we tot onze verwondering, dat de man zjjn pet afneemt, zijn duffelsehe jas wat openknoopt als om vrijer adem te kunnen halen, en met een klare, heldere stem inzet het vrome geestelijke Nieuwjaarslied, dat hij als een belofte voor de toekomst brengt inde dondere dagen voor Kerstmis, Stil luisteren de knechten, die met het gereedschap onder de arm even verpoozen en een trek doen aan hun pijpje, moeder de vrouw met de jongste telg op de arm leunt teren de deurpost en zelfs Cnro. de heemhopd, die anders ieder bezoeker aanblaft, is koest, nu Leo Mosselman van Loppersum zjjn „Nyjoarslaid” inzet en breed uithalend zingt: „Hoort eens, mijn waarde huisman schoon Wat ik u zal verhalen. Het is, dat God zijn eigen zoon Voor ons deed nederdalen. In Bethlehem al ineen stal Een wonder voor ons menschen al Och, mochten wij hem zoeken, Hjj is al van zjjn Vader gaan (ge) Als borg voor ons weer opgestaan. Als wij hem nu maar vreezen Wil hij ons borg wel wezen. En nu is al weer het oude jaar Zoo haast voorbij gaan treden, En nu wensch ik u huisman en vrouw Dat God ook u moog’ zijn getrouw En nu wensch ik u al te samen Geluk en voorspoed. Amen.” Met stille aandacht luistert het personeel naai de jaarlijksche midwinterzang van de „Neijaorszinger”, die, zooals ik reeds hierboven mededeelde al omstreeks half November zijp jaar-ronde langs de boerderijen begint omdat, naar hij mij persoonlijk met een zeker vertoon van gewicht vertelde, hij lieve deugd anders met April nog niet klaar zou zijn. En dan er zijn nog meer „zangers” daar in het hoogt Noorden, die er hun beroep van maken der boeren er aan te herinneren, dat „het oude in het nieuwe” over zal gaan of reeds overgegaan is. Daar is te Loppersum nog Harm Kort, eer zware concurrent van Leo Mosselman. En dan verschijnt er inde Nieuwjaarstijc sedert menschenheusenis ook de oude, than'- 84-jarige Fester Klok van Kiel-Windeweer en die heeft een Nieuwjaarslied dat hij als achtjarige jongen reeds van zijn moeder leerde er dat, naar zijn getuigenis de „echte” nieuwjaarszang is, terwijl wat Leo en Harm zingen naar „nei spul” is. Fester is in zijn berümde toespraak wat uitvoeriger, maar wij vinden dit voorbeeld van plattelandspoëzie in het nuchtere Noorden zoo interessant, dat we ook Festeris zegenwensehen hierbij laten volgen, daarbij opmerkende, dat deze toespraken steeds gedaan worden zoo goed en zoo kwaad het gaat in het Hollandseh en niet in „in Grftnninger taal”, iets, wat ze gemeen hebben met tri var rommelpotliedies in andere gewsten en waarvoor niet zoo gemakkeWk een verklaring te geven is. Welnu Fester treedt op de luisterend! boerenfatrrTie toe met een: „Geachte Waarde huisman schoon” om daarna, evenals Leo het geestelijke Nieuw jaarslied met bier en daar een kleine verhaspe ling te zingen op de woorden: Wat ik u zal verhalen Maar hoe, dat God zijn eigen Zoon Voor ons deed nederdalen, Hij is al van zijn Vader gaan Voor ons als borg weer opgestaan Van God weer uitverkoren Voor ons als borg geboren Te Bethlehem al ineen stal Daar lag het kind in doeken Gevonden door ons menschen al Daar kunnen wij hem zoeken. Zoo waar is nu het dierbaar pand Nu zit bij aan Gods rechterhand Als wij hem nu maar vreezen Wil hij ons borg wel wezen. Nu is al weer het oude jaar Zooals voorbij gaan streken Ik wensch, dat God ons me! malkaar, Een nieuwe jaar mag geven. Nu wensch ik n, huisman en vrouw Dat God u ook mag ziin getrouw Dat God u mag gedenken. Christus als borg wil schenken. Nu wensch ik u nog eens geluk Al die in dit huisje wonen, Dat God u ook een zegen geeft En nog wat langer met ons leeft, Och, mocht ons met verlangen, Christus zijn zoon ontvangen!” Als de „Nei-joarszinger dan zijn belooni; heeft ontvangen, knoopt hij zijn duffelsehe peijekker weer toe, zet hjj zijn pet op en neemt zjjn wandelstaf om door weer en wind de dikwijls lange weg ie aanvaarden naar een andere „heerd” of „borgh” om ook daar de blijde komst van het Nieuwjaar te verkondigen ineen lied, dat in wezen een oud-middeleeuwsche kerstzang is”. Hiermede kleine lezers eindig ik mijn filmpje „Van oud in nieuw” en roep jullie tot slo’ nog eens toe mijn welgemeend en hartelijk: Zalig Nieuwjaar! Mijn folkloristisch babbeltje is nog al lang geworden, doch waar ik ook andere vrienden van „Voor onze jeugd” tel onder mijn lezerkring, meende ik goed te doen, wat uitvoerig te zijn. Folklore is zoo’n mooie studie en je doet goed zelfe eens in eigen omgeving goed te letten op allerlei oude gebruiken en dan te trachten er achter te komen wat deze beteekenen. Laat desnoods de meer ontwikkelde oudere lezers maar eens onder „Eicen Omroep” vertellen van hun ervaringen op dit gebied. Ik zal dan zeker nog veel op dit geb’ed kunnen leeren en bun gegevens opbergen in miin apparte „Folldoremap”. Voor de kleineren begin ik nu in ’t volgende stukje, m’n Driekoningen-legende. Dat is ’n zeer mooi verhaal dat ook de anderen met spanning zullen volgen en dat 2 of 3 vervolgen beeft. Nou voor goed: Punt! Prettige leesuurtjes allemaal toegewenscht aan de filmbaas hoor! --- KERSTKANDELAARS Wat zeggen jullie van deze 2 kandelaars? Zijn dat geen keurige dvvergmannekes? Deze vont ik in ’t tijdschrift van handenarbeid Dee. *3l, waarin ik o.m. ook medewerk. Om de zaak te vereenvoudigen heeft de ontwerper, de Heer Atze de Leeuw, de kandelaar-kereltjes op ruitjes gezet. Dit deed hjj om, ’t vergreoten en nateekenen te vereenvoudigen. Heel eenvoudig dus nietwaar vrienden? Inde détail zien jull’e dat de eigenlijke kandelaar bestaat uit ’n stukje blik, dat even omgebogen is om ’t afdruipend kaarsenvet tegen te houden. Er door heen, »ok door ’t hout gaat een spijk: Ije. Met een blikken dekseltje (’t wordt later toch geverfd) lukt ’t al heel goed. Je ziet ook dat aan de voet bij ’t uitzagen van je triplex plankje (neem dit vooral niet te dun; 3 lot 5 m.M.) een pennetje blijft z tten, dat dan met een gaatje ineen vierkant grondplankje een stevige verbinding vormt. Dit is echter nogal moeilijk. Ik laat op onze huisvlijtcursus altijd een flink stukje triplex vastzitten aan ’t gedeelte dat ergens moet bevestigd worden en sla dan weerszijden een paar flinke klosjes er tegen aan. Dat gaat veel vlugger. Natuurlijk geef je ’t geheel een mooi friseh tintje en tien tegen één dat deze Kerstlantaarntjes je veel arbeidsvreugde ea -voldoening schenken. Succes vlyd-mannen! --- KERSTLANTAARN In ’t zelfde nummer van bovenvermeld tijdschrift vond ik nevensiaande aardige Kerstiantaarn, Die maak je ’t mooiste uit ’t z.g. étalagecarton, dat in alle kleuren is te krijgen. Wie daarover niet beschikt, kan zich evengoed behelpen met een stuk wit of bruin carton. Daarop brengt ben dan de teekening aan volgens de maten in ’t schetsje aangegeven. Alleen moeten juüie er om denken, dat je de stippellijnen ritst, d.w.z. insnijdt tot ongeveer op de helft van de dikte van het carton. De hoekjes, die je boven aan de uitslag ziet, moei je ritsen aan de achterzijde; bij de andere stippellijnen volgt je altoos de voorkant. Ptechts blijft ’n z.g. plakstrookje over. Daarmede zet je ’t lantaarntje aan no. 1 vast. Zoo’n piakstrookje zit ook aan ’t dakje, dat afzonderlijk gemaakt wordt. In dat dakje zie je de 4 gleufjes waarvoor de lipjes gestoken worden, die we boven aan onze lantaarn maakten. Twee lipjes voor ’t hengsel, de andere om er een takje hulst of ’n dennetwijgje door te steken. Dat kleine vierkantje van 12 bij 12 laat je in je lantaarntje zakken. Dat strijk je in met plaksel aan de onderzijde en daartegen komen dan de 4 driehoeken van je lantaarn. Er blijft dan ’n ster over aan de onderkant. Om dat vierkantje goed vast te krijgen zet je er iets zwaars op. Dus vrienden: Eerst de uitslag teekenen, ritsen en dan je wit of bruin carton schilderen. De vlakken waar licht door moet schijnen, moet je natuurlijk wegsnijden, dat zijn dan 4 rechthoeken. Daarachter plak je dan boterhammenpapier of ’t mat z.g. rood vliegerpapier. Dan zet je alle* vast met je plakstrookjes, plaatst ’n waxinelichtje er in en je hebt ’n juweeltje van ’n kerstlantaarntje, dat zelf vervaardigd, je mee* vreugde zal bieden dan menig smakeloos product uit de kerstétalage. Alweer veel succes ge wenscht vrienden met dit 2de ontwerpjel --- DE LOTGEVALLEN VAN TEUN MEST EN PIETJE DEFTIGHEER. lil. Teun en Pietje in de lucht. I eun ging liet eerst op hand’ en voeten iehoedzaam langs het sterke touw, rn Pief, die ran verlangen brandde, Kwam achter hem al bijster gauwl De eenden kwamen kwekkend kijken, Want heusch, het was een heele toer; En Max de hond kwam uit zijn hokje, En blafte vroolijk uit: bonjour! De kippen, varkens en dé kuikens, Zij kwamen elk op snelle wijs. En schreeuwden in hun eigen taaltje: — Dag Teun, dag Piet, een goede reis! Maar Max zou haast de zaak bedervi Hij beet in ’t touw en blafte: — waf! Teun schreeuwde naar ’t ondeugend HIBWqe: — Je bijt ’t door, blijf er toch af! Zij kwamen langzaam, langzaam hooger, Door alle beesten nagestaard; En Max woefde maar luid en galmend: — Zoo’n reisje is mij ook wat waard I (Nadruk verboden). Zij waren gauw zoo hoog gekomen, Dat niemand meer het tweetal zag; Men zag alleen het touw maar schudden, Het leek op ’t wapp’ren vaneen vlagl Wat komt daaraan? riep Piet plots (angstig, Terwijl hij Teun een duwtje gaf. Zeg, bén je nou! gaf Teun ten (antwoord Schei uit, ik val er bijna af! Ja, maar riep Piet wat is dat dan.,. Een leeuw, ’k geloof het al zijn leven 1 1 Je bent een bangerd lachte Piet ’t Is niets, er komt een wolk gedreven! Het wolkgevaarf kwam vliegend nader, En, inderdaad, het leek een leeuw.,. De jongens werden ’r in bedolven En gaven eventjes een schreeuw! Toen zij weer eïnd’lijk boven kwamen En beiden proestend niesten: boe! Vloog juist een vogel langs hun hoofden, Die vroeg: Waar gaat de reis naar toe? Toe, kom eens even bij ons zitten! —. Riep Piet het kleine, vlugge dier Dan kun je ons eens iets vertellen, Zeg, is de maan nog ver van hier? De maan? vroeg luidlachend de (vogel. Zeg jong, wat haal je in je hootd? De maan piepte hij rok eens schaat'rend <-ijn iullie van ’t verstand beroofd? Verwoed zei leun toen tot het beestje: Toe, maak jij nou niet zoo’n kabaal, Want voor jouw flauw uitlacherijtje Gaan wij toch heusch niet aan den haal! Wat weet jij van de Maan? Zeg, weet Je, Dat er een mannetje op woont. Die iedereen, die bij hem komt, Met eeuw’ge opsluiting beloont!? Bangmakerij! riep moed'ge Teun —• Je bent jaloersch en legt ons lagen; Mijn vriend en ik zullen toch maar Bjj Maanman een bezoek gaan wagen! (Wordt vervolgd' ---