KUNST EN KENNIS De Dramscische Kunstkring „PROV. vereniging tot bevordering DEP DRAMATISCHE KUNST IN LIMBURG”. 28 Mei 1921 28 Nov. 1933. Inden zcmer van 1919 werd door den tegenwoordiger voorzitter en leider van den Dramatischen Kunstkring, de heer Anton Hulsman, liet denkbeed vaneen R.K. Vollcstooneel naar voren gebncht. Deze gedachte viel in goede aarde bij den Hoofdaalmoezenier van den Arbeid in dit Bisiom, Mgr. Dr. Poels, die den heer Hulsman ju zijn voornemen sterkte. Het eerste resultaat was, dat eenige vooraanstaande personen in onze provincie bereid waren mede te werken aan de verwerkelijking dier gedachte, zoodat ren N.V. kon worden opgericht onder den nasm: „Veredelend Volksvermaak”, met een gestort kapitaal van 10.000 gulden. De lieer Hulsman werd benoemd tot directeur, en onzen hoofdredacteur mr. J. Smits, destijds directeur van „Valkenburg Omhoog”, waaronder ook het openluchttheater te Valkenburg ressorteert, tot President-commissaris. De heer Jan Boezer, tooneelspeler, werd als le en de heer Henri ’t Sas als tweede regisseur aangesteld. Maar: onbekend maakt onbemind. En al mocht dit reizend tooneelgezelschap veel artistiek succes boeken, de financieele draagkracht der N.V. was niet groot genoeg om alle geldelijke moeilijkheden te kunnen weerstaan, zoodat na eenige maanden door den lieer Hulsman aan het bestuur werd geadviseerd, teneinde niet alle gelden te verliezen, te liquideeren, waartoe op een algemeene vergadering van aandeelhouders in het begin van 1920 werd besloten. De resteerende gelden werden met de aandeelhouders verrekend, behalve met 12 aandeelhouders, die den heer Hulsman een bedrag van f 428.37 lieten behouden ter bevordering van de dramatische kunst in Limburg. Intusschen ontving dhr. Hulsman in het voorjaar van 1920 bezoek van kapelaan Schneiders, die bij hem introduceerde de te vroeg ontslapen Betsy Verhoek, later mevr. v. Glansbeek, een geboren actrice, met buitengewone talenten en dit had tot gevolg dat, met nog ander materiaal, besloten werd op te voeren, met medewerking van de HeerJensche zangvereeniging Mignon, het tooneelspel „Offerlam”. De opvoering, zoowel te Heerlen als te Valkenburg, werd een groot succes. Dit succes nu was de oorzaak der oprichting van de Provinciale Vereeniiging ter bevordering van de Dramatische Kunst in Limburg. De eerste bijeenkomst om tot dit doel te geraken, vond 30 April 1921 te Maastricht plaats, en namen aandeel mej. Betsy Verhoek, Dr. Felix Rutten, Mevr. Marie Koenen, Eugene van Oppen, Mr. J. L. Smits, Jhr. J. Graafland, Math. Kemp, Gerard Rrekelberg, Mr. J. D. Onland, Anton Hulsman en G. Lampen. Een maand later, ii.l. 28 Mei, kwam men opnieuw bijeen inde Leo Stichting en geraakte men tot de definitieve oprichting. Het doel der nieuwe vereeniging was: bevordering van de dramatische kunst in Limburg en wel op Christ. grondslag. 2 Juli werden de statuten vastgesteld, 3 Nov. kwam de Kon. goedkeuring er op. De zetel der vereeniging kwam te Maastricht. Het bestuur bestond uit: Dr. Felix Rutten, voorzitter, Mr. J. D. Onland, onder-vooizitter; Anton Hulsman, secretaris; C. I.ampe, penningmeester. Commissarissen: Jhr. .1. Graafland, Eug. van Oppen en Gerard Krekelberg. Zoo begon het bestuur der Provinciale Vereeniging zijn arbeid en het verdeelde deze aldus: A. Bevordering van de dramatische kunst door algemeene belangstelling er voor bij het volk te wekken; B. Bevordering van de dramatische kunst door de vereeniging aldus te leiden, dat zij de belangstelling vraagt. Sporadisch werden inde provincie nieuwe leden aangeworven. Alleen te Heerlen, waar met vereenigde krachten de propaganda ter hand werd genomen, kon men op dit gebied succes hoeken. Hier werd zelfs een afdeeling gesticht met 170 leden. Een tooneelschool-organisatie ontstond en den 24 en 25sten April 1922 werd onder leiding van den heer Hulsman, in het Hollandia-theater een voordracht-kunstavond gegeven. Uit deze tooneelschool ontstond in 1922 de tooneelvereeniging „Dramatische Kunstkring”, tevens afdeeling van de Provinciale vereeniging. Deze laatste leidde een kwijnend bestaan, terwijl de Heerlensche afdeeling zich sterk ontwikkelde en zich een goeden naam op artistiek gebied verwierf. Dit had tot gevolg dat in Juni 1926 de Dramatische Kunstkring te Heerlen het bestuur der Provinciale Vereeniging overnam. Vanaf dat oogieniblik werkte de Dramatische Kunstkring officieel onder den naam van de Provinciale Vereeniging tot Bevordering van de Dramatische Kunst in Limburg verder, al bleef zij inden volksmond „Dramatische Kunstkring” geheeten. In 1929 ontstond een tijdelijke splitsing doordat enkele leden meenden dat de kunstlievende leden wel gemist konden worden. Toen deze splitsing na enkele maanden weer werd opgeheven, was het gevolg dat enkele goede krachten elders een onderdak gezocht en gevonden hadden en men verschillende kunstlievende leden was verloren. De overgebleven getrouwen bleven doorwerken en wisten met vereende krachten het leven inden Kring te houden tot op dezen dag. Daarbij was het steeds de leider van den Kring, den heer Aiiton Hulsman, die de zijnen telkens opnieuw wist te bezielen. Zijn rusteloos streven, Limburg in het algemeen, maar Heerlen in het bijzonder goede tooneelkunst te brengen, is door de jaren niet verminderd, integendeel. Tot op dezen dag is hij de stuwende kracht gebleven, de optimist, die alles offert aan de verwerkelijking zijner idealen, voor wie niets te veel is als het er om gaat zijn talenten in dienst te stellen van het ware tooneelspel. --- Het feestprogramma. Dit wordt door den Dramatischen Kunstkring 27 November a.s. te Roermond ingezet met een opvoering van Herman Roelvink’s „Freuleken”, inde Harmoniezaal onder auspiciën van de Roer mondséhe Muziek- en Zangvereeniging. 28 November de eigenlijke dag, waarop het 121-jarig bestaan gevierd behoorde te worden zal ’s morgens inde St. Pancratiuskerk te Heerlen een H. Mis voor de overl. leden der Vereeniging worden opgedragen; 30 November vindt dan de eigenlijke huldigingsayond plaats inden Stadsschouwburg; waar de Kring dan tevens „Freuleken’’ zal nnvoeren. --- De Volksdansmare Verschenen is de eerste aflevering (2e jaargang) van „De Volksdansmare”, voor vrienden van De Meihof, officieel orgaan van het Ned Centraal Bureau voor Volksdansen (N.C.8.V.). Wij volstaan met het geven van den inhoud omdat wij elders een artikel overnemen „Volksdansen en Muziekbeoefening”. Bij het eerste nummer van den tweeden jaargang, door Dr. Elise van der Venten Bensel. Een woord mee op weg door Sem Dresden. Verslag van de zomervacantie-cursus in volksdansen met 5 ill. Volksdans en Muziekbeoefening, door Henri Geraedts. Spieltechnische Erlauterungen zur Notenbeilage, door F. J. Giesbert, met illustratie en 1 muziekbijlage. De eerste Nederlandsche blokfluitspel-, zang- en volksdansweek, met 4 ill. Volksliederen uit de 16e eeuw, door Dr. K. Ph. Bernet Ivempers. Boekbespreking. Met een twintigtal „vrienden van den Meihgf’ naar de E.F.D.S.-Vacationschool te Hereford, met 2 il. Volksdansen in de Vereenigde Staten, door D. Bolles en L. Chapin. De N.C.8.V.-Examens in volksdansen. Waar en wanneer wordt er onder leiding van het N.C.B.V. gedanst? Volksdansgroepen van „Vrienden van de Meihof”. De geïllustreerde N.C.8.V.-Kroniek met 2 ill. 12 Mei—lo Sept. 1933. De Nederlandsche Voordansers, met 1 ill. Programma van den Kerstvacantiecursus 27—31 December 1933 op het kasteel „De Zonheuvel” (Maarten Maartenshuis) 'te Doorn. Inteekenbiljetten. Mededeelingen aan de cursisten en inteekenaren op de Volksdansmare. Muziekbijlage: „Bon Temp”, Driestemmig stuk voor Instrumenten (Nederlandsch omstreeks 1520). Naar handschrift voor het eerst inde Volksdansmare uitgegeven door F. J. Giesbert te Neuwied. --- 1 Bouwen Dit tijdschrift, dat niet slechts beoogt idealen uitte dragen, maar tevens de gestelde idealen practisch te doen verwezenlijken het abonnement bedraagt maar f 2 per jaar en abonnementen worden aangenomen aan de administratie: Jacob Catsstraat 66, Rotterdam heeft een speciaal nummer gewijd aan den heropbouw van de Benedictijner abdij van Egmond. Anton van Duinkerken opent met „Monnikenwerk” en dan zijn Benedictijnen zonder naam aan het woord en geven een orde van daden en daden. Alle cultuur is orde, en wordt slechts in orde gebouwd. De orde der kunstenaars vecht tegen de wanorde van het chaotische materiaal: woord, steen, of krank. De Orde der Benedictijnen is een gedurige strijd tegen de wanorde van de chaotische daad, die wijde zonde noemen. Daarmede besluit v. Duinkerken zijn interessante beschouwing. .. Artikelen over: Benedictus en zijn kloosterorde; Monte Casino, bakermat van het Benedictijnsche kloosterleven; de Benedictijner orde en de beschaving; de abdij van Egmond Sint Adalbert, de schutspatroon van Egmond; de ia arboeken van de abten der regale Abdij van Egmond; de beteekenis van de abdij van Egmond voor het katholieke leven en de Benedictijner orde in Nederland volgen. In het nummer zijn verschillende ontwerpschetsen opgenomen, welke toegelicht worden door den architect der bouwplannen, dhr. A. J, Kropholler. .. . Hierbij zij opgemerkt, dat deze beschrqving en de daarbij behoorende ontwerp-teekenmgen betrekking hebben op de volledige herbouw der abdij, waarmede echter thans nog niet wordt aangevangen. .. – . , ■ – De leiding der Benedictijner orde heelt gemeend in dezen tijd geen giften te mogen vragen voor zulk een kostbaar en grootsch werk, maar zich momenteel te moeten beperken tot een bescheiden begin dat door de noodzakelijk gewmrden uitbreiding volledig gerechtvaardigd is. Het kloostergebouw dat hopelijk spoedig zal verrijzen op de plek waar de vroegere abdij stond en het begin zal vormen van de beschreven volledige herbouw vindt men aan het slot van het artikel. --- Bert Brugman’s Marionettentheater Nieuwe stukken. Naar men ons mededeelt, heeft Bert Brugman s Marionettentheater te Laren (N.-H.) dat thans zijn elfde seizoen is ingegaan, de laatste hand gelegd aan de voorbereidingen van de vertoonm. gen van „Genoveva van Brabant”, het aloude ridderspel in 6 tafereelen. Bert Brugman en A. Lustig vervaardigden de marionetten, terwijl Herm. Schröder de décors ontwierp. Verder zijn thans op de nieuwe ateliers te Laren de voorbereidingen begonnen voor de aanstaande opvoeringen vaneen groot Kerstspel in 5 tafereelen, bewerkt door Tom Drost, ’t spel geeft de weergave van het Kerstverhaal in dichtvorm en wordt geillustreerd door de uitvoering van Kerstliederen. De marionetten en décors voor dit stuk zijn ontworpen door den bekenden Bosschen kunstschilder Gerard Gerrits. --- Dux Het Novembernummer van „Dux” het leidende tijdschrift voor allen die medewerken aan de vorming der katholieke rijpende jeugd is weer buitengewoon interessant. J . Verschure te Utrecht schrijft over „Jamboree”. Wat is eigenlijk een wereld-jamboree? Het is een kamp, dat eens inde vier jaren gehouden wordt; waar verkenners van alle landelijke verkennersorganisaties, erkend door het internationaal bureau, aan kunnen deelnemen, en dat dient om, door het wederzijdseh leeren kennen en begrijpen der deelnemers, de wereldvrede-gedachte te bevorderen. Schrijver gaat na, in hoeverre deze definitie strookt met de feiten, en weegt de voor- en nadeelen tegen elkaar af. Zijn conclusie is: In het algemeen heeft de jamboree zeker nut, enkele practische bezwaren, zooals teveel bezoekers en teveel deelnemers, kunnen natuurlijk vrij eenvoudig worden opgeheven en raken zeker niet het wezen van de zaak. Het is m.i. dan ook onjuist om deze redenen een jamboree te veroordeelen; dus: Leve de volgende jamboree! Ineen ingezonden artikel „De intellectueel en het spel van verkennen” wordt min of meerde vraag behandeld: „hoe is de verhouding tusschen verkenner en katholicisme?”. Piet Creyghton A. V. L. voert een briefwisseling over: „Het hoogtepunt in het levender verkenners” en L. Knuvelder schrijft over: „Nationale Opvoeding”. Jan J. P. Creyghton geeft ’n hoog gestemde beschouwing over: „Naar aanleiding van Ghéons Bernadette” het stuk dat van den zomer met zooveel succes te Valkenburg is opgevoerd. Hij besluit als volgt: Bernadette is een prachtstuk voor verkenners, patronaten en andere groepen, wier tooneelclubs zich echter voor repetitie en opvoering dooreen kundigen en toegewijden regisseur moeten laten leiden. G. H. I. schrijft over: Op „De Meihof” en is zeer tevreden over het resultaat van de Eerste Nederl. Blokfluitspel-, Zang- en Volksdans week, die van 21—26 Aug. te Oosterbeek gehouden is. Over de volksdansen schrijft hij het volgende: Nog een enkel woord over de Volksdansen. Er is inde laatste jaren een stage propaganda gemaakt voor deze echt-volkse vreugde-uiting. ’t Mag dus wel overbodig heten, de kulturele waarde te gaan betogen. Wel moeten we volmondig erkennen, hoe deze ongekunstelde schoonheid .ie letterlik overrompelt. Een feest is ’t voor de ogen, een prachtige openbaring van echt jolijt, blije lente. Hoe is ’t toch mogelik, vraagt men zich af, dat de moderne springerij den naam „dans” heeft kunnen roven! Dat onder de innemende leidster en haar voordansers het succes van dit deel vaststond, behoeven we niet te verzekeren. Zo is deze week uitmuntend geslaagd, en ging het algemeen verlangen naar een spoedige herhaling. Moge dan instemming blijken uit nog meer kringen dan tans. --- Volksdans en muziekbeoefening Wij nemen uit „Volksdansmare” de volgende beschouwing van Henri Geracrdts uit Den Haag over: Alle begin is moeilijk! Zoo is het ook, indien ik tracht de vele indrukken weer te geven, die de beide cursussen, gedurende de zomermaanden op De Meihof gehouden, op mij gemaakt hebben. Domineerend is echter dit voorname feit, dat in de geheele opzet dezer werkcursussen een streven aanwezig was naar een zoo groot mogelijke eenheid. Deze eenheid werd niet alleen nagestreefd, doch ook ten volle bereikt. Mogen we dus van vruchtbare en geslaagde cursussen spreken. dan is dat inde eerste plaatste danken aan dein principe gelijke doelstelling en de volkomen samenwerking tusschen de leidsters en leiders der cursussen. Als muzikaal leider en medewerker wil ik dan ook allereerst mijne erkentelijkheid betuigen aan Mevr. Dr. v.d. Ven-ten Bensel, miss P. Hooton en miss S. Le Blanc Lightfoot voor de wijze waarop zij de volksdansen hebben geleerd en opgebouwd en mijn bewondering uitspreken voor de tactiek waarmede de heer Giesbert de cursisten vertrouwd maakte met de bespeling van de blokfluit en andere instrumenten en inzicht gaf in de verschillende muzieken. Ook de buitengewone hulpvaardigheid van den heer Hattink was een niet te onderschatten factor. Mej. C. Witte, die aan het einde van den eersten cursus met goed gevolg haar examen als „voordanseres” aflegde, was een bekwame en prettige assistente bij den tweede cursus, waarvan vooral de zwaarddansers kunnen getuigen. Het zij nogmaals gezegd, zonder deze homogeniteit zonder: de resultaten niet zoo verrassend geweest zijn. Laat dit de „opmaat” zijn van mijn beschouwingen! Wanneer ik nu verder memoreer, dat de beide werkcursussen zeer interessant en leerrijk waren, zoo is zulks niet gezien van de zijde der deelnemers, doch op te vatten als de gewichtigste ervaring, die de leiders uit deze cursussen geput hebben. Het is voor de leiders als het ware een verkenningstocht. Telkens, als we ons op ’t gebied van dans en zang begeven, kunnen we constateeren, dat een breedere en algemeenere muziekbeoefening noodzakelijk is. Ineen milieu inde sfeer waar de volksdans zijn intrede gedaan heeft en gemeenschapszin als voorwaarde stelt, neemt een bereikbare muziekbeoefening ’n eerste plaats in; er is daar een sterk verlangen naar passende en eerlijke muziek. Deze meer algemeene en nieuwere muzickbeoefening toont overeenkomst met de „Laienmusikpflege”, die zich gedurende de laatste 20 jaren in Duitschland ontwikkeld heeft, echter heeft zü hier te lande, overeenkomstig onzen volksaard, andere punten van oriënteering en andere nuanceeringen. Deze strooming is hier nog in het beginstadium, doch duidelijk waarneembaar. Men zou deze beweging het beste kunnen noemen volksmuziek op een grooter en breeder plan gebracht. Want, wat wij tot nu toe „volksmuziek” noemden, was in hoofdzaak een cultiveeren, meer nog een bevorderen van het volkslied en daarbij nog niet eens op de eenvoudigste en beste wijze. Dit tfcrugkeeren tot eenvoudiger vormen van musiceeren is een tijdverschijnsel; het is een tot-bezinning-komen. ’t Is een reactie op het individualistisch streven en de virtuositeit die tot nu toe nog voortdurend ’t muzikale leven beheerschen. De nieuwere muziekbeoefening is gericht op eigen activiteit; zij zoekt een taak, die eenvoudiger, directer, toegankelijker en bereikbaarder is. Waar zou deze reactie sterker zijn dan inde sfeer van den volksdans? En waar zou een dergelfjke muziekbeoefening beter kunnen gedijen dan inde schaduw van den volksdans? De beide cursussen op De Meihof hebben dit bewezen. De tweede cursus had aan de muziek-beoefening een nog ruimere plaats ingeruimd. Dit is te danken aan de gelukkige samenloop van omstandigheden, die leidde tot de Eerste Nederlandsche Blokfluitspel-, Zang- en Volksdansweek. Naast de vocale uitingsvormen en daarvan uitgaande heeft men vroegere instrumenten, zooals de blokfluit, de luit en oudere strijkinstrumenten, met hun bescheiden, ongeaffecteerden klank, meer en meer inde muziekbeoefening betrokken. Het was dan ook van onschatbare waarde, niet alleen dat wij op voortreffelijke wijze werden ingewijd in het bespelen dezer instrumenten en de betreffende litteratuur, maar ook, dat men volksdans, ’t bespelen van instrumenten en zangmelodieleer, al was het dan ook maar gedurende een simpele week, kon doen samengaan. Welke enorme mogelijkheden in deze combinatie schuilen en hoe elk dezer drie uitingsvormen worden gevoeld als een onmisbare schakel in het geheel, zal ook niet-ingewijden Wel duidelijk Het zuiver reageeren van het wel zeer bont geschakeerde gezelschap op De Meihof, op de vocale werken, waaruit het programma voor den cursus was samengesteld, maakt hel mogelijk de een- en meerstemmig gezongen werken tot studieobject te nemen. Een melodie-1e er dus inden meest idealen zin. Tijdens de eerste cursus werd behandeld, zij het ook in groote trekken: 1 Gregoriaansche zang; 2 vroegere meerstemmigheid in Oud-Nederlandsche vocale polyphonie; 3. het Oud-Nederlandsche lied (de zuivere melodie) en het latere lied (de melodie onder invloed der harmonie) en 4. de moderne melodie. Inde tweede cursus stonden, afgezien van eenige uiterst geslaagde meerstemmige werken (driestemmige „teutsche Liedlein” van Regnart en een vierstemmig „O Salutaris Hostia” van Pierre de la Rue), de Souter-liedekens en Gedenckklanck van Valerius in het middelpunt. Hoeveel schoons hebben deze liederen ons weer geopenbaard en welke ongeëvenaarde melodische vondsten hebben wij leeren schatten, als evenzoovele waarden voor onze muziekstudie en muzikale ervaring! Canons van vroeger en later tijd omlijstten het geheel. Rij de tweede cursus werden voor het meerendeel nieuwe, nog niet gepubliceerde Hollandsche canons gezongen. Inde vrije middag- en avonduren was er gelegenheid over het werk van gedachten te wisselen en vraagstukken te bespreken, die met deze cursussen indirect of indirect verband stonden. Zienswijzen en opvattingen van jeugdleiders, beroepsmusici en „leeken”, werden naar voren gebracht en gaven aanleiding tot velerlei conclusies. Het is in dit verband zeer verheugend te kunnen zeggen, dat in en door De Volksdansmare de mogelijkheid geschapen wordt, de vraagstukken, die het gebied der nieuwere muziekbeoefening blijft stellen, onder de oogen te zien en te belichten. Het kan niet anders dan bijdragen tot verheldering; want de komende tijd staat in het teeken van verandering en ombouwing en dit is niet zonder gevaar. Ook de muziek en alles wat daarmede samenhangt maakt een crisis door. De Volksdans en een algemeene, op breede grondslagen gestelde Muziekbeoefening kunnen de wegbereiders zijn! --- Limburgsche schilders Jan Engelman schrijft in „De Tijd”: Een zeker regionaal karakter te zoeken in het werk der Limburgsche schilders, Maastrichtenaren voor het meerendeel, die na in hun geboortestreek een eerste opleiding te hebben ontvangen, naar de Amsterdamsche academie kwamen, is geen foutieve opvatting. De wijze waarop zij figuur en landschap zien, heeft een ernstige mildheid, zij hebben een breeden toets en een coloriet dat (naar het duistere geneigd, maar toch bij goed beschouwen lichter dan men wel eens wil aannemen) iets in zich heeft van den aard van den grond waar zij vandaan kwamen. Jan Gregoire’s landschappen moet men hiervan uitzonderen, zij schijnen steeds lichter en kleuriger te worden, zij zijn ook helderder geteekend, met meer zon en optimisme overgoten. Zijn beste stuk in Aalderink’s kunsthandel (Van Lennepkade 55 te Amsterdam) is zonder twijfel no. 1, de breede, frisch-geschilderde gouw. De „Maaier” is te prenterig, men wenschte bij zulk een werk den schilder meer toon toe en eenheid van colorict. Behalve Gregoire exposeeren bij Aalderink Jan Hul, Harry Kooien, P. Kromjong, H. Levigne en H. Schoonbrood. Men kan aan geen van deze jonge schilders talent ontzeggen, misschien hier en daar wel persoonlijkheid, want dat is iets wat het onderwijs niet geven kan, te Maastricht niet en te Amsterdam niet. Kromjong en Schoonbrood herinneren in hun werk het sterkst aan Henri Jonas, die een heele schildersklasse te Maastricht beïnvloed heeft, door zijn kijk op het heuvelende landschap en de architectuur daarin, zoowel als door zijn coloriet. Hinderlijk is die invloed echter niet, de gaven van het tweetal staan er borg voor, dat zij zich thans zelfstandig zullen ontwikkelen. De reminiscentie is het duidelijkst inde portretten en de naakten van Kromjong, welke evenzeer als die van den leermeester uit vlietende bruinen zijn opgebouwd, met dezelfde behoefte om tot een harmonisch accoord te komen door gedemptheid. Inde portretten blijven de achtergronden nog wat leeg, het gaaf geschilderde landschap te Eben-Emael, zeer zeker een goede peinture, is vollediger. Schoonbrpod vertoont in zijn Familieportret een gewisse moeite met de compositie, de opgave om drie personen in één élan te schilderen is hem zwaar geweest Ook het Stilleven bleef te schoolsch, maar een zeer levendig en geslaagd ding is het Damrak (no. 35), raak aanschouwd en sappig geschilderd, terwijl het fraaie Meisjeskopje (no. 31) reeds een persoonlijke noot doel zien, die meer originaliteit voor de toekomst doet verwachten. Harry Kooien, die onlangs in denzelfden kunsthandel een gansche tentoonstelling had, is in de laatste jaren sterk vooruitgegaan. De neiging tot idealiseeren en verijlen, een erfenis wellicht van het onderwijs door D-rkinderen, is, hoewel zwakker dan weleer, nog altijd aanwezig. Hij heeft ee nromantisch gemoed, deze schilder en teekenaar van portret. Zijn vrouwenbeeltenis „In verwachting” (no. 13) heeft iets zeer fijns inden droefgeestigen kop. De handen, de kleeding bleven wat schematisch, maar toch gaat er van de algemeene stemming van dit schilderij iets heel bekoorlijks uit, de expressieve kracht van de vrouwefiguur met het gezwollen lichaam is groot. Van de geteekende portretten prefereer ik ’t markante, qua gelijkenis en psychologie degelijk verantwoorde, dat zijn kunstbroeder Levigne weergeeft. Ook Jan Hul zou men in zeker opzicht een idealist kunnen noemen. Hij streeft naar breedheid in zijn figuren, naar monumentaliteit, indien men het woord wenscht. het duidelijkst in de kloeke „Boeren” (no. 5), die een zekere symbolische kracht hebben. Het gevaar bestaat, dat dit geschiedt ten koste van de kleur, die minder harmonieus is afgestemd dan bij Kromjong. Schoonbrood of Kooien. In het „Liggend naakt” is daarenboven de contour niet voldoende sensibel weggeschilderd in het fond. Ons resten de kopergravures en litho’s van H. Levigne. De zeldzamer en zeldzamer wordende vaardigheid om met de burijn het koper werkelijk te graveeren (goed te onderscheiden van het etsen) heeft hij meegekregen als een huiseigenschap. Er mogen onvolkomenheden in zijn compositie zijn, deze jonge graveur heeft zeer zeker een prachtig vaste hand en een uitnemend besef van de speciale eischen zijner techniek, soms ook de opmerkelijke verfijning van de stemming, tot aan het praeraffaëlitische toe in de beide portretjes van de pianiste Tini Kaiser. Als hij in dat genre voort kan werken ligt er zeker een mooie toekomst voor hem open. Hij zal hebben te zorgen dat zijn techniek en zijn visie tot een eenheid groeien. Ook de litho’s hebben verdiensten, het meest de fantastische diabolische, die een titel en tekst meekreeg uit het lied dat Busch zingt inde Dreigroschenoper: „Denn für dieses I.eben ist der Mensch nicht schlau genug.” Een levendige verbeelding is hier en inde techniek een mooie registratie der tonen. --- Filmfront Hieronder volgt de inhoud van de Novemberaflevering van „Filmfront” het tweemaal per maand verschijnende prachtig geillustreerd otficieel orgaan van het Katholiek Filmfront, redactie Valeriusstraat 262, Amsterdam Z., administratie Groote Kerkstraat, Venlo. Op den twee sprong Close-Up. Wereldapostolaat Close-Up. De rubriek die wij niet openen (Teekening) C. Boost. De fatale kus Redactie. Een Angelsaksische Cavalcade Herluf van Merlet. Het licht inwendig A. J. D. van Oosten. Pola Negri terug Herluf van Meriet Golddiggers of 1933 Leo Hanekroot. Film week in Parijs C. Boost. Het leven begint Audividi. Vliegende schaduwen Close-Up. De witte non Close-Up. Mededeelingen. --- NIEUWE UITGAVEN Er zijn nog slaven. Roman van George S. Schuyler, vertaald door Jean E. Marre met een bandteekening van H. Schoonbroot, een kaartje en negen authentieke foto’s. Uitgave N.V. Het Nederl. Boekhuis, Tilburg. Het gaat hier min of meer om het negerprobleem in romanvorm. Men heeft wel eens gehoord van het Liberiëschandaal. Vrijgelaten zwarten, die wisten, wat slavernij beteekende, stichtten de neger-republiek Liberië tot toevluchtsoord voor hun verdrukte broeders. Hun nakomelingen zouden hun rasgenooten in het achterland tyranniseeren, uitzuigen, verkoopen en vermoorden. Zij zouden de vruchten van hun akkerbouw en veeteelt opeischen zonder eenige vergoeding, hen met zweepslagen tot onbeloonden dwangarbeid drijven, hun vrouwen wegvoeren naar hun eigen harems en hun jonge mannen tegen wil en dank exporteeren naar de moerashel der Spaansche plantages, provisie opstrijkend voor eiken geleverden arbeider. President en kabinet gaven het voorbeeld; de tallooze ambtenaren haastten zich, het te volgen. De journalist Schuyler heeft een reis gemaakt vrn drie maanden en zjjn bevindingen niet neergelegd in een verslag maar in een roman, hij deed dit, toen tenslotte in 1930 de Volkerenbond een officieel onderzoek deed instellen naar den stand van zaken en door de commissie een vernietigend rapport werd uitgebracht en hij zegt dat de hoofdpersonen in zijn roman menschen van vleesch en bloed waren met een ziel. Wij kunnen niet beoordeelen in hoeverre ook de fantasie hier haar werk gedaan heeft, maar het is een geweldig tragisch verhaal geworden, dat evenwel geweldig boeiend geschreven is. Wanneer deze tendensieuze roman werkelijk op waarheid berust, dan kan men niet anders uitroepen dan wraakroepend — en hei ergste is dat de schrijver aan het slot zinspeelt op toestanden, welke heerschen in de binnenlanden der uitgestrekte Afrikaansche koloniën van machtige mogendheden, waarbij het kleine Liberiëmet al mijn misbruiken in het niet verzinkt. Wjj moeten om menige passage in dit boek een streng voorbehoud maken, het is heelemaal geen boek, dat in de gezinnen kan rondslingeren, dus allerminst voor kinderen. Voor rijpe volwassenen. Het wereldwonder. Historische roman door Franz Herwig. Vertaald door Ad. Vorstman hiel een bandteekening van H. Schoonbroot. Uitgave N.V. Het Nederlandsch Boekhuis, Tilburg. Een historische roman van Herwig, knap geschreven en knap vertaald, een boek dat men gaarne ineens achter elkander uit zou lezen omdat het bekoort door inhoud en stijl. Het ligt niet op onzen weg te beoordeelen of Herwig de historische juistheid dicht nabij is gekomen of er verre van gebleven is, wij hebben het boek te beoordeelen en de vraag te beantwoorden of de schrijver inden jong gestorven keizer Otlo 111 een echt mcnschelijktype heeft geteekend. En dan moeten wij zeggen dat de schrijver daarin volkomen geslaagd is. Herwig laat zijn fantasie gaan in den tijd omstreeks het jaar 1000 en om dien tijd goed te begrijpen moet men toch wel iets afweten van de Kerkelijke en Algemeene geschiedenis. Wij kunnen daarop in een recensie niet ingaan maar zeggen het bij voorbaat aan lezers, die daarmede niet vertrouwd zijn en wellicht meerdere vraagteekens zullen plaatsen. Het is ook om deze reden dat wij voorbehoud wenschen te maken en volstaan met te zeggen dat het een prachtboek is voor ontwikkelde volwassenen. Deze jonge keizer weet niet wat hij wil en is daarom rusteloos, sterk in goede voornemens en droomen, een speelbal van anderen, een man vol idealen, die altijd maar hoopt nog iets groots te bereiken, maar daarin faalt, omdat hij willoos is. Inderddaad een echt menschelijk type niet alleen van de 10e eeuw, een halfslachtige mensch in wien geen enkele eigenschap sterk genoeg was om een vast omlijnd doel te bereiken. Vandaag is hij de speelbal van Willigis, den Germaan, uit één stuk met het robuste priestergeweten; morgen van de sluwe diplomaat Gerbert: overmorgen geeft hü zich aan de ascese en laat zich geheel leiden door den wereldverachtenden monnik Adalbert. Nu eens heeft het loyale Duitschland zijn hart, dan weer het trouwelooze Rome. Hij is en blijft de man van de bezwaren, in nederlagen en koortsvisioenen gaat tenslotte zijn mislukte leven onder, dat groot en stralend had kunnen zijn, een waar wereldwonder. De verschijningen van Bernadette. Naar het Fransch van Reynes Manlaur door M. van Domselaer.-Middelkoop. Uitgave J. J. Romen en Zonen, Roermond-Maaseik. Een werkje met een eigen cachet, dat men ineens uitleest, omdat het zoo bekoorlijk is en een geheel eigen waarde heeft. De schrijver had de beschiking over alle archieven, zoowel die van het Bisdom van Tarbes en Lourdes, als die van het klooster der Eerw. Zusters van Liefde en Christelijk Onderwijs in Nevers, waar de kleine Bernadette als zuster Marie—Bernard, voor de wereld verborgen, de Heilige Bernadette werd. Het voorwoord werd geschreven door Dom H. P. Louwerse O.S.B. uit de abdy der Benedictijnen te Oosterhout, die zoo juist opmerkt, dat de schrijfster al de gegevens verwerkte tot een uiterst bekoorlijk, sober geheel, waarin op hoogst gevoelige, en tevens hoogst zuivere wijze, onder al de bekoring van hun uiterlijk, met fijne trekken wordt geschetst het innerlijk wezen, de ziel, de zin van de Verschijningen, van Bernadette, van Lourdes zelf. In de keurige vertaling werd ook de bekoring van den vorm behouden. Beauraing naar een bovennatuurlijke verklaring door A. Schellinckx M.S.C. professor in de dogmatische en mystieke theologie aan het Seminarie der missionarissen van het II. Hart van Jezus te Heverlee bij Leuven. Uitgave J. J. Romen en Zonen, Roermond-Maaseik. Prof. Schellinckx geeft eerst cenige inleidende beschouwingen over visioenen en openbaringen. Vervolgens bespreekt hij de argumenten van de historische waarheid met weerlegging der opwerpingen. In het laatste hoofdstuk worden de verschillende kenmerken van bovennatuurlijkheid nagegaan en toegepast op de verschijningen te Beauraing. Zijn conclusie is, dat de bovennatuurlijke oorsprong van de verschijningen te Beauraing niet onmogelijk, ja zelfs waarschijnlijk is. In verband met de bekende verklaring van het Belgische Episcopaat vermelden wij, dat het geschrift van dozen theologisch geschoolde en ooggetuige de kerkelijke goedkeuring heeft. Peter en Poelek, door Nans van Leeuwen, uitgave Erven de Wed. J. v. Nelle, Rotterdam. Een grappig geschreven kinderboekje zoowel voor jongens als meisjes, verrijkt met kleurige en leuke teekeningen. De kleine Peter die erg slordig is op z’n speelgoed, verliest de sleutel van z’n speelgoedkast, nielzuchtig zijn, om hun speelgoed met wat meer hem in een heele kleine speelgoedjongen, die nu heel wat avonturen beleeft. Als hij dan eindelijk beterschap belooft, wordt rij weer een gewone jongen die z’n beesten, trein en paard wat netjes behandelt. Een tweede keer kwam hij er wellicht niet zoo gemakkelijk af. Misschien een klein lesje voor onze kleintjes die zoo vernielzuchtig zjjn om hun speelgoed met wat meer zorg en liefde te behandelen. De kabouterkoning mocht anders bij hen ook eens op visite komen. Franz Herwig ---