Nog een groote brand Uit Wormerveer wordt gemeld: Gisteravond ontdekten voorbijgangers, dat er brand was inde fabriek Promena, cacao- en chocoladefabriek van de firma Boon & Co. Onmiddellijk werd de brandweer gewaarschuwd, die spoedig met eenige motorspuiten ter plaatse was. Het bleek, dat de brand woedde inde fabriek van suikerwerken. Aangewakkerd door de felle noordoostenwind, greep het vuur begrijpelijkerwijze zeer snel om zich heen. Men ging er toe over om de assistentie in te roepen van de brandweer uit Wormer, Krommenie, Zaandijk en Zaandam. Ondanks dat alles kon men weinig tegen de vuurzee uitrichten. Het pand Promena stond weldra in lichte laaie en omstreeks 10 uur had de brand zich ook reeds uitgebreid tot de aangrenzende cacaofabriek. Omstreeks half elf was de brand op zijn hevigst. De beide fabriekspanden werden een vuurzee. Meii bepaalde zic'h in hoofdzaak er toe uitbreiding van den brand te voorkomen. Met 25 stralen werd water gegeven. De brand had zich nog uitgebreid tot het pakhuis „Babia”. Om half een was men den brand meester. Het grootste gedeelte van het fabriekencomplex is een prooi der vlammen geworden. Slechls een gebouw, waar caramels en drops vervaardigd worden, werd in het geheel niet door het vuur aangetast. Ook de chocoladefabriek en een pakhuis ondergebracht in het pand „Trinidad”, dat geheel van beton is opgetrokken en van de overige gebouwen door een branddeur gescheiden wordt, kon behouden blijven. De schade kon nog niet vastgesteld worden, doch deze zal waarschijnlijk ongeveer een half millioen bedragen. De oorzaak van den brand is onbekend. Inde verschillende afdeelingen van de fabriek werkten ongeveer 40 mannen en 60 meisjes, die waarschijnlijk alle broodeloos zullen worden, omdat de fabriek stopgezet zal worden. Het opvallende feit, dat deze brand weinig belangstelling trok, bewijst wel hoe fel de wind over de Zaanstreek blies en dat de brandweer voor een buitengewoon zware taak stond, vooral toen een Wormerveersche motorspuit buiten werking moest worden gesteld, omdat het water in de pijpen bevroor. --- Geen militairen voor de VARA Ook piloot Parmentier mag niet spreken. Dein dienst der K.L.M. zijnde vlieger K. E. Parmentier, die Woensdagavond voor de microfoon der V.A.R.A een lezing zou houden over „Het vliegwezen in Amerika” blijkt naar de omroeper dezer vereeniging ’s avond mededeelde evenals de heer Viruly heeft ondervonden van den Commandant der Militaire Luchtvaart Afdeeling te Soesterberg een waarschuwing te hebben ontvangen, met het oog op zijn reserve-verband met deze afdeeling. De heer Parmentier heeft de VARA in dit verband medegedeeld, zijn lezing niet te kunnen houden. Zij is den luisteraars echter niet onthouden, aangezien de tekst dooreen functionaris van genoemde omroepvereeniging is voorgelezen. --- De Boliviaansche nederlaag in den Gran Chaco Uit Asuncion (Paraguay) wordt gemeld: De Paraguayanen melden, dat bij de beslissenden slag inden Gran Chaco de Paraguayanen 140 dooden en gewonden hebben te betreuren en de Bolivianen 1000 dooden. De Paraguayanen hebben 500 machinegeweren uitgemaakt. In het rapport van het tooneel van den strijd wordt medegedeeld, dat de troepen van den Boliviaanschen kolonel Penaranda, welke de 4e en 9e Boliviaansche divisie hulp wilden bieden, eveneens omsingeld zijn. La Paz: de recrutenlichtingen van 1917 tot 1920 zijn onder de wapenen geroepen. De Boliviaansche minister van Oorlog heeft medegedeeld, dat kolonel Penaranda met zijn star en 3000 man troepen door de vijandelijk linies zijn geslagen en zich weer hebben aangesloten bij de hoofdmacht der Boliviaansche troepen. Penaranda is voor dit feit benoemd tet generaal. --- Hevige storm langs de Engelsche kust Uit Londen wordt gemeld: Een buitengewoon hevige storm heeft Woensdag langs de Engelsche kusten en in het bizonder boven het Kanaal gewoed. Het scheepvaartverkeer tusschen Dover en Calais moest worden gestaakt en worden verlegd naar het traject Folkestone—Boulogne. De middagboot van Boulogne naar Folkestone is evenwel niet vertrokken. De passagiers moesten gebruik maken van de lijn Calais—Folkestone. Het geheele vrachtverkeer tusschen de Engelsche en de Fransche kust is gestaakt. Tal van schepen geraakten in nood. De reddingsbooten der Engelsche kanaalhavens waren onafgebroken in het touw. Twee visschersschepen worden vermist. De bark Sepoy werd bij Cromer door de golven verpletterd. De bemanning kon evenwel worden gered. Twee vliegers worden vermist. De Fransche vlieger Charles de Manneville, die Dinsdagochtend van Londen naar Parijs was gevlogen, is verdwenen. Het onderzoek is tot nu toe zonder resultaat gebleven. Een Engelsche particuliere vlieger, die Woensdagochtend van Londen naar Parijs is vertrokken, wordt eveneens vermist. --- Ontploffing en brand in fabriek Uit Keulen wordt gemeld: Woensdag vond inde gummiwarenfabriek van M. Steinberg te Keulen-Braunsfeld een hevige ontploffing plaats, die een groote brand tengevolge had. Na drie uur werken van de met veel materiaal aangerukte brandweer was men het vuur meester. Bij de ontploffing werden twee 'abneksmeisjes en drie arbeiders ernstig gewond. --- Een doode. Eender personen, die bij de explosie inde gummiwarenfabriek Seinberg te Keulen-Braunsfeld gewond zijn, de 19-jarige Anna Meurer, is aan haar ernstige brandwonden overleden. Een arbeider verkeert nog in levensgevaar. --- Advertentie GRATIS I TOT 1 JAN. a.s. ONTVANGT U ONS BLAD ALS U ZICH REEDS THANS HIEROP PER B KWARTAAL ABONNEERT. DE DIRECTIE --- GERARD CASIMIR UBAGHS EEN GROOT LIMBURGER In een Vervalperiode der Wijsbegeerte kk Ter drukkerij van ons blad is voor eenige maanden een belangrijk boek verschenen, waaraan wij, wegens den overvloed van politieke en economische vraagstukken, die op onze arbeidsuren beslag legden, totnogtoe geen aandacht hebben kunnen besteden. Wij bedoelen het proefschrift van den heer H. A. C. M. van Grunsven, waarop hij d.d. 3 Ju’i j.l. aan de R. K. Universiteit van Nijmegen is gepromoveerd tot doctor inde letteren en wijsbegeerte. Deze promotie is om twee redenen van groote beteekenis: vooreerst om de zeldzaamheid van het feit, dat een Katholieke leek promoveert op een wijsgeerig onderwerp, en ten tweede om de belangrijkheid van dit onderwerp zelf: de ontwikkeling der Filosofie en met name der Ontologie aan de hoogeschool van Leuven na hare heroprichting in 1835. En omdat deze ontwikkeling zoo innig is verbonden met den persoon van prof. Gerard Casimir Übaghs, den Valkenburger jongen uit de volksklasse, die het door naarstige studie tot priester en hoogleeraar bracht, verdient dit boek ruime belangstelling ook in die kringen, welke zich het hoofd niet plegen te breken met de vraagstukken van hoogere intellectueele orde. Het zij ons dus vergund allereerst de aandachi te vragen voor den „titelheld” van het proefschrift, om vervolgens een beknopt overzicht te geven van zijn leer en van hare veroordeeling door Rome. Op 26 November 1800 zag Gerard Casimir Übaghs het levenslicht te Berg en Terblijt. Dat hij desniettemin inde geschiedenis als Valkenburger bekend staat, kan alleen hem verwonderen, die niet op de hoogte is van de uiterst nauwe grenzen, waar binnen het vriéndelijk Geulstadje besloten ligt. Zoodra men de Grendelpoort verlaat ls men meteen buiten de gemeente. Maar alle bewoners van het Monumentplein en den Cauberg beschouwen zichzelf als rasechte Valkenburgers. En de gemeentegrot gold terecht vanouds als Valkenburgsch bezit, al behoort zij tot het grondgebied van Berg en Terblijt. De schrijver vergist zich als hij meent, dat destijds Fransche priesters zich in deze groeve verborgen hielden: immers het waren wel degelijk Limburgsche geestelijken, Damoiseau, pastoor van Oud-Valkenburg en de la Croix, assistent te Schin op Geul, die door het decreet van 14 Brumaire an VI (4de Nov. 1798) met verbanning waren bedreigd, en die door de goede zorgen van den „blokkenbreker” Übaghs in hun duistere schuilplaats van al het noodige werden voorzien. Hoe de negende spruit uit dit groote gezin van elf kinderen zich onder de. leiding van pastoor P. W. de Guasco voorbereidde tot het H. Priesterschap, hoe hij reeds spoedig als leeraar optrad, ten einde zich zelf de middelen te verschaffen om zijn studie in het Seminarie van Luik te kunnen voortzetten en voltooien, hoe hij daar op 15 Juni 1824 priester werd gewijd, en reeds dadelijk tot professor inde wijsbegeerte aan het Seminarie van St. Roch werd benoemd, dit alles vindt men op blz. 51—53 van ’t proefschrift in alle bijzonderheden beschreven. Men weet, dat in 1825 door het domste decreet, dat ooit door Willem I is uitgevaardigd, alle seminaries en colleges in Nederland werden opgeheven. En men herinnert zich, dat mede ten gevolge van dit decreet inde Zuidelijke Nederlanden ’n groeiende ontevredenheid onstond, die in 1830 leidde tot een gewapenden opstand, waarbij heel Limburg, behalve de stad Maastricht, die door ’n Hollandsch garnizoen in bedwang werd gehouden, zich geestdriftig aansloot. Zoo kon onder Belgisch bewind in 1831 het Klein-Seminarie van het bisdom Luik te Rolduc worden gevestigd. En nu werd prof. Übaghs door Mgr. van Bommel aangewezen, om inde voormalige abdij den leerstoel inde wijsbegeerte te bezetten. Slechts drie jaren heeft hij daar les gegeven: in 1834 gewerd hem de hooge eerder benoeming tot hoogleeraar aan de Katholieke Universiteit, die te Mechelen geopend, reeds het volgend jaar naar den historischen zetel van Leuven werd overgebracht. Hier heeft de beroemde professor ruim dertig jaar geleeraard en gewerkt, totdat hij in 1866 zijn ontslag nam, naar aanleiding vaneen besluit der Congregaties van de H. Inquisitie en van den Index d.d. 21 Februari van dat jaar, waarbij werd bepaald, dat de leer, vervat in zeven stellingen uit de geschriften van den hoogleeraar, „niet veilig gedoceerd kon worden” aan Katholieke inrichtingen van onderwijs. Niet zonder hevige verbazing vraagt men zich af, hoe het dan toch mogelijk is geweest, dat deze leer dertig jaar aan eender zeer weinige Katholieke Universiteiten van die dagen, dooreen wijd en zijd befaamd geleerde verkondigd is kunnen worden. En daarbij rijst dan vanzelf de tweede vraag, of de uitspraak der congregaties wel op genoegzaam gewichtige motieven steunde om den geestesarbeid vaneen heel menschenleven te vernietigen. Dr. Grunsven geeft in zijn boek een breedvoerig en duidelijk antwoord op deze vragen. En wanneer men het wijsgeerig betoog van den schrijver met aandacht volgt, komt men met hem tot de slotsom, dat de veelvuldige werken van prof. Übaghs, ondanks zijn onkreukbare eerlijkheid en zijn onbezweken geloofstrouw, juist in de hoofdpunten van zijn leer niet van ingrijpende en gevaarlijke dwalingen zijn vrij te pleiten. De grondslag van deze dwalingen ligt in zijn opvatting van het ontstaan der kennis, die volgens hem, den mensch zou zijn aangeboren, althans voor zoover zij de absolute waarheden tot voorwerp heeft. Maar wanneer de kennis dezer waarheden den mensch is aangeboren, dan geldt dit op de eerste en voornaamste plaats voor de kennis van God, die de opperste Waarheid is. En zoo moest prof. Übaghs komen tot de uiterst gewaagde stelling: wij kennen^God door intuïtie, het denkbeeld van het oneindige Zijn is ons van nature eigen, en wij kunnen dus gevoegeltjk de rede uitschakelen bij het bewijzen van Gods bestaan. Weliswaar ging de Leuvensche hoogleeraar niet zoover, dat hij de objectieve argumenten voor het bestaan van God geheel waardeloos achtte, „maar zij ontleenen z.i. hun kracht alleen aan de aangeboren idee Gods, dat dus aan al deze argumenten moet voorafgaan en zij zijn dan ook enkel in staat deze idee te belichten en te bekrachtigen”, (blz. 164). Zelfs ieder ontwikkeld leek zal inzien, dat Übaghs ondanks zijn voortreffelijke bedoelingen, de heele bewijsvoering voor Gods bestaan met zijn onjuiste kennisleer op losse schroeven zet. Want in zijn stelsel kan ieder vrijdenker met ’n beroep op zijn gemis aan intuïtie van het Goddelijk Wezen, aan elke verdere motiveering van ’t geloovig standpunt den pas afsnijden. „Gij beweert God onmiddellijk te zien”, kan h(j zeggen, „maar mijn geestelijk gezichtsvermogen reikt nu eenmaal niet zoover als het uwe. En als gij het bestaan der oneindige Waarheid niet langs redelijken weg met onweerlegbare bewijzen kunt aantoonen, dan zal ik zoo vrij zijn alle gevolgtrekkingen, die gij uit deze Waarheid afleidt, als onlogisch en ongegrond af te wijzen”. Op deze sluitrede zou de Katholieke geloofsverdediger het antwoord moeten schuldig blijven en daarom kon de Kerk niet dulden, dat te Leuven een dwaalleer werd verkondigd, die de natuurlijke grondwaarheden van ons H. Geloof in hun oorsprong aantastte. Men weet, dat prof. Übaghs, hoe hard het vonnis hem moge zijn gevallen, zich onvoorwaardelijk heeft onderworpen aan alle beslissingen der Kerk omtrent zijn geschriften en zijn leer. Hij heeft op 15 Juni 1874 zijn gouden priesterfeest nog mogen vieren, en op 15 Januari van ’t volgend jaar is hij een heiligen priesterdood gestorven. Terecht meent Dr. Grunsven dat juist zijn intiem verkeer met God hem op het denkbeeld kan hebben gebracht, dat het direct contact met de absolute Waarheid een natuurlijke eigenschap is van ieder mensch. Men voege daarbij zijn gegronden afkeer van den eeredienst der Rede, in wier naam tijdens en na de Fransche Revolutie ’t ongeloof zijn zegevierenden tocht door West-Europa had voltrokken, dan zal men begrijpen, hoe de Rolducsche professor tot de uitschakeling van deze schijnbaar noodlottige gave van den mensch is gekomen Ware reeds in zijn tijd de wijsbegeerte van St. Thomas de veilige leidster geweest bij het onderwijs inde Seminaries, dan zou hem veel leed bespaard zijn gebleven. Wij eindigen deze recensie met den oprechten wensch, dat al diegenen, die met of na ons het geluk hebben gehad hun geloof wetenschappelijk te leeren vestigen op den vasten grondslag der leer van den doctor Angelicus, van dit uitmuntend boek zullen kennis nemen. Het zal hun inzicht in deze essentieele vraagstukken verdiepen en hun wüsgeerig standpunt verstevigen: en het zal hun tevens een blik gunnen in het priesterleven van dezen grooten Limburger en waardigen dienaar Gods. --- Groote brand Kerk en een woonhuis afgebrand. Uit Twijzel wordt gemeld: Woensdagavond omstreeks kwart over zeven heeft alhier een groote brand gewoed, waarbij de Gereformeerde kerk en een woonhuis tot den grond toe afbrandden. Omstreeks genoemd tijdstip ontstond, waarschijnlijk door te fel stoken van de kachel, of door het omvallen van de kachel inde consistoriekamer, brand. Door den hevigen wind greep het vuur zeer snel om zich heen en sloeg weldra over naar het naastbijgelegen huis van den gemeente-architect, den heer v.d. Wal. De brandweren van Buitenpost en Twijzel v/aren spoedig ter plaatse, doch daar het water inde slagen bevroor, konden deze weinig uitrichten. Onmiddellijk werd assistentie gevraagd van de brandweren uit Kollum, Bergum en Leeuwarden die spoedig met hun motorspuiten ter plaatse waren, waarna men de blussching energiek kon aanvangen. Een aantal belendende huizen hadden eveneens reeds eenigszins vlam gevat, zoodat het er een oogenblik zeer ernstig uitzag. Men kon echter deze huizen behouden, evenals de pastorie. De kerk, die ongeveer dertig jaar geleden gebouwd is brandde, evenals de woning van den heer v.d. Wal geheel af. Omtrent de schade kon nog niet medegedeeld worden. --- Dingen om over te denken UIT DE CHAOS: „Ik wensch door de komende generatie, wanneer deze over 20 jaar verantwoording vraagt, 'niet veroordeeld te worden.” Woorden van architect Boosten te Maastricht, die ontslag heeft genomen als lid der Limburgsche Schoonheidscommissie. Deze woorden zijn een overdenking ten volle waard, er zouden wel eenige kolommen over te schrijven zijn. Niet iedereen, die ineen of andere functie is, en later beoordeeld zal worden, denkt en doet als dhr. Boosten, „na ons de zondvloed” is niet van vandaag of gisteren. Van de 121 gemeenten in Limburg zijn er elf aangesloten bij de Limburgsche Schoonheidscommissie. Maar er zijn ook nog gemeenten, welke zelfstandige Schoonheidscommissies hebben. Er wordt over die schoonheidscommissies verschillend geoordeeld, zij worden door „belanghebbenden” vaak als „lastposten” beschouwd. Mr. Franquinet heeft geklaagd over de medewerking der Limburgsche gemeenten en zich tegenover een medewerker van „De Maasbode” als volgt uitgelaten: „het is alsof Limburg er alle mogelijke moeiten voor doet om die faam van achterlijkheid, die we ons zelf bij onze boven-Moerdijksche landgenooten bezorgd hebben, maar goed te demonstreeren.” Deze conclusie is vaneen verbitterd gemoed en gaat te ver, Limburg staat in deze niet alleen, die achterlijkheid wordt in elk der tien andere provincies gedemonstreerd. Inderdaad zijn in mooie natuurgebieden in Zuia-Limburg gebouwen gezet en huizen en villa’s gebouwd, die er niet moesten staan, omdat zij vloeken met de omgeving. Het ergste is dat de menschen het natuurschoon en de omgeving niet meer zien, de redeneering is vaak, het grootste rendement tegen het kleinste bedrag en het gebeurt ook, dat „bouwkundigen” aan een gewoon huis, iets van een villa moeten geven, enz., enz., enz. en dat al het moois in steenen en materiaal en kleuren wordt opgetrokken, welke onnatuurlijk en in disharmonie met de omgeving zijn. ledereen wil bouwen of laten bouwen, zooals hij wil. En het eigenaardige is, dat wanneer het gezonde verstand van buitenstaanders in opstand komt tegen de grillige bebouwing vaneen straat, weg of gedeelte van stad en streek, er nog wel eens gezegd wordt „en daarvoor hebben wij nu een schoonheidscommissie”, maar insiders weten maar al te vaak, dat de schoonheidscommissie er dikwijls buiten staat en soms heel wat heeft moeten doen om het ergste te voorkomen. De schuld ligt nog al eens bij de gemeenteraden en gemeentebesturen, die de hand over het hart strijken wanneer en dit gebeurt zelfs in gemeenten met een Bouw- en Woningtoezicht of hoe dit instituut heet en een schoonheidscommissie, de adviezen worden dan min of meer aan de laarzen gelapt. Wij zullen het niet met voorbeelden staven, omdat wij in het algemeen spreken en geen bepaalde gemeente op het oog hebben. Boekdeelen spreken ook de discussies, die in kleinere gemeenteraden gevoerd worden, wanneer het gaat over bouwen. Wat er gedaan moet worden? Inde gemeenteraden zwart noemen wat zwart is en wit wat wit is, ook al is er een meerderheid, die zwart wit noemt. Verder verwachten wij vaneen dictator en vaneen provinciale commissie met onbeperkte macht geen heil. Wij verwachten meer vaneen samenwerking van allen, die het werkelijke belang van gewest en gemeente ter harte gaat. Hier ligt ook een terrein voor de vereenigingen voor Vreemdelingenverkeer. Het gaat er niet alleen om de menschen naar ons gewest te brengen, maar ook om die talrijke vreemdelingen Limburg op zijn Limburgsch te laten zien en hel Limburgsch toerisme hoog te houden. De menschen komen naar Limburg om Limburg. Laten andere vereenigingen, die zooveel goeds doen op ieder gebied, ook eens denken aan het werkelijk mooie en voorlichting geven aan de leden, opdat onze mooie streek niet verprutst worde. Voorlichting aan hen, die laten bouwen. Een op het oog aardig geveltje is ganw genoeg op het papier gezet en wordt aanvaard. En iemand, die een gewone middenstandswoning met erkertjes ontworpen heeft, heeft spoedig navolgers, zoodat wij heele straten met erkertjes krijgen totdat eindelijk weer het princiep van de eenvoud aanvaard wordt en het hoe en waarom aan de orde komt en inde erkertjesstraten woningen verrijzen die door hun eenvoudige ramen en woningfront weldadig aandoen. En nu zeggen wij maar niets over de „bouwer»", want Men denkt misschien, dat wij hooge architectonische en aesthetische eischen stellen. Het tegendeel is waar. Alles wat gebouwd wordt moet op de eerste plaats beantwoorden aan het doel en moet niet in disharmonie met de omgeving zijn, ook een arbeiders- en middenstandswoning kah schoon zijn in het front, wanneer de eenvoud bewaard is. Ook zonder financieele offers kan schoonheid verkregen worden. Geen schoonheidscommissie en geen schoonheidscommissies met dictatoriale macht, maar laten de gemeenten het mooie werk der schoonheidscommissie steunen en mogelijk maken. Wij moeten in vele gemeenten uit de chaos. --- Advertentie DE ABONNÉ’S VAN OE LIMBURGER ZIJN VOLGENS POLIS VOORWAARDEN TEGEN ONGEVALLEN VERZEKERD VOOR DE VOLGENDE BEDRAGEN {IIIIAA bij levens- f ftAA OiJ overlijden (in be- fff AA bij verlies van fAA bij verlies f f|lt bij verlies van f fijfj bij verlies van | Aft bij verlies van Mf bij verlies var. Mft bij verlies van fj* bij verlies van /18811l «, langeonge f Mijl roep bij ondergrondscb | 4Slf! _ een hand, Y || van |MI _ 2 leden van f «ij „ 3 leden vaneen f /|l _ een lid I Ijl _ een lid van f jIS -2 leden vaneen Tjj „ n Jld vatl ?“en LUUU» schiktheiri I UUUi mijnongeval 1300.-) I UwUi voet of oog I Uw» een duim I UUi ’n wijsvinger I Ulli anderen vinger I LU» vaneen duim I IU» een wijsvinger I EU» anderen vinger I II» anderen vinger Oaze verzekering ia geldig veer hen, die gedurende minsten» één week betalend abonné zijn Polls behoeft NIET verstrekt te worden ledere aangifte MOET binnen DRIEMAAL 24 UUR na het ongeval geschiede» --- Vertrek „Zilvermeeuw" Uit Amsterdam wordt gemeld: De technische dienst van de K.L.M. is bezig de laatste toebereidselen te treffen voor het vertrek van de „Zilvermeeuw”, hetgeen inden nacht van Zondag op Maandag om 3 uur zal plaats vinden. De bemanning is iederen dag op Schiphol aanwezig om persoonlijk de toebereidselen mee te maken. De laatste gegevens van de route worden gecontroleerd en de laatste aanwijzigingen van den gezagvoerder vastgelegd. De „Zilvermeeuw” zal Donderdag en Vrijdag nog eenige vluchten uitvoeren. De mail kan in geheel Nederland Zaterdag tot de laatste buslichting worden gepost. Het speciale „Zilvermeeuw”-postpapier, dat gratis door de K.L.M. kantoren en haar agentschappen wordt verstrekt, is tot en met Zaterdag verkrijgbaar. De vraag van het publiek voor dit papier overtreft alle verwachtingen. ---