SPOOR- EN WATERWEGEN GROOTE KANALEN DURE KANALEN! TOCH WINNEN ZIJ OVERAL HET PLEIT ** In ons artikel van gisteren zagen wij, dat zelfs de beste spoorwegverbindingen niet in staat zijn het scheepsverkeer te verdringen. Dit bleek reeds vóór ruim 30 jaren in Noord-Brabant,- toen met aller medewerking de van regeeringswege gevorderde 40 percent der kosten van het Wilhelminakanaal werden bijeengebracht, waardoor de aanleg van dezen waterweg werd verzekerd. En het werd op de treffendste wijze bevestigd in België waar tusschen Bergen (Mons) en het industriecentrum La Louvière1) door het dal van la Haine (de Heen, vandaar Henegouwen) omstreeks de •eeuwwisseling een kanaal is aangelegd, dat vlak langs den spoorweg loopt door een terrein, waarvan wijde haast onoverkomelijke moeilijkheden reeds in 1908 beschreven als volgt: Het kanaal loopt vlak langs den spoorweg en zijn beginpunt ligt bijna negentig meter (89.45) lager dan zijn eindpunt. Dit groote hoogteverschil treft temeer, omdat het lieele kanaal slechts twintig kilometer lang is. Hoe heeft nu de Belgische Waterstaat deze moeilijkheid weten te overwonnen? Sluizenbouw' over het geheele traject was uitgesloten, niet alleen omdat een dubbel stel schutsluizen per strekkenden kilometer het Kanaal uiterst lastig bevaarbaar zou hebben gemaakt, maar vooral omdat van ’n gelijkmatige helling over den ganschen afstand, geen sprake is. Immers van Mons tot Thien, waar het kanaal het dal van de rivier la Haine (de Heen) verlaat, bedraagt bet verval ruim drie- en-twintig meter (23.26) over 13 kilometer, vandaar tot het eindpunt evenwel ruim zes-en-zestig meter (GG.I9) over slechts zeven kilometer afstand. In het rivierdal nu zijn zes sluizen aangelegd, w'aarvan vijf ieder een verschil overwinnen van 4.20 Meter, terwijl de laatste 2.26 Meter hoogte heefl. Door deze sluizen komen de van Mons opvarende schepen dus reeds ruim drie en twintig meter omhoog. Maar hoe beklimmen zij. nu verder den heuvel van ruim zes en zestig meter? Om deze klimpartij, waarvoor zelfs een fietsrijder respekt heeft, mogelijk te maken, hebben de Belgische ingenieurs vier scheepsliften gebouwd, die de schepen telkens bijna 17 meter omhoog voeren, tot zij bij La Louvière den zijtak bereiken van bet kanaal Brussel-Charleroi, waar zij aansluiting hebben met het Belgische waterwegennet. Wij hebben destijds de inrichting en werking dezer seheepsliften in bijzonderheden beschreven ! Maar wij achten het overbodig deze beschrijving hier te herhalen, aangezien sindsdien zoowel in Duitschland en Frankrijk als in Amerika verschillende dezer nuttige installaties zijn gebouwd, zoodat hun uitzonderlijke merkwaardigheid reeds in het verleden ligt. Op ’t Rhein-Herne-kanaal en langs de Neckar, waar de scheepsverbinding tusschcn Rijn en Donau in aanleg is, zijn veel „kolossaler” liften in werking gesteld dan het bescheiden type van •13 M. lengte, 5.80 M. breedte en 3.15 M. diepte, dat bij La Louvière nu reeds 32 jaar dienst doet. Dit neemt niet weg, dat de soheepslift toen reeds (evenals thans) het bewijs leverde, dat in nijverheidscentra de waterweg naast den spoorweg een onmisbare factor is voor een rationeele ontwikkeling van verkeer, handel en industrie. De aanleg was dus geen uiting van „ongezonde economie”, maar een blijk van'juist inzicht en gezond verstand! Hiermee zouden wij ons betoog kunnen beëindigen, wanneer een lezer ons niet had gevraagd, waarom de aanleg van het Wilhelminakanaal betrekkelijk zoo weinig en die van liet Julianakanaal zoo veel geld’ heeft gekost? Inderdaad is het verschil enorm. Want de bouw van het Wilhekninaikanaal heeft omstreeks één ton, die van liet Julianakanaal bijna één millioen per st rekkend en kilometer gevorderd.2) Het laatste was dus bijna tienmaal zoo duur als het eerste'. Dit lijkt op het eerste gezicht verbluffend onwaarschijnlijk; maar als men het geval op den keper beschenuwt, dan krijgt men aldra een ander en beter begrip van dit reusachtig prijsverschil. Want dan ziet men: 1. dat de inhoud der schutlkolken van het Julianaikanaal gemiddeld ruim het tienvoudige bedraagt van die op het Wilhelminakanaal; 2. dat het Wilhelminakanaal in vlak terrein is aangelegd, terwijl het Julianakanaal bjj Elsloo en Umtond hocge landruggen doorsnijdt en terwijl bij Stein, ’t kanaalpeil zich niet minder dan 12 M. boven den M. R. (Middelbaren Rivierstand) der nabije Maas verheft; 3. dat in Brabant de te onteigenen perceelen veel minder kostten, omdat het Wilhelminakanaal bijna geheel door zandgrond en voor een groot deel door onvruchtbaren heidegrond is aangelegd; 4. dat het Wilhelminakanaal bevaarbaar is voor schepen van hoogstens 600 ton, terwijl het Julianakanaal is ingericht voor vaartuigen van 2000. en zelfs van 2400 ton; 5. dat de muntwaarde in het begin dezer eeuw bijna driemaal zoo hoog was als die inden naoorlogsehen tiid! Dat de Regeering zien desondanks niet heeft 'laten afschrikken van haar grootscheepscihe plannen, bewijst de juistheid van haar inzicht in 111 (Slot). de toekomstmogelijkheden eener scheepsverbinding van het Limburgsche kolenbekken met de dichtbevolkte provincies in het Noorden. Immers het is een feit, dat de sluis bij Born met haar 11.23 M. diepe kotk, reeds thans de grens harer capaciteit begint te naderen. Wanneer wijdoor Gods goedheid van de oorlogsranip gespaard blijven, zal na liet sluiten van den vrede het scheepsverkeer ongetwijfeld nog toenemen. Maar ook voor deze gebeurlijkheid liggen de noodige maatregelen reeds gereed. Want men weet wellicht, dat de sohutkolken van het Julianakanaal een lengte hebben van 136 meter, een breedte van 16 meter en een slagdrempeldiepte van 3.60 meter. Maar men w'eet misschien niet, dat hij de onteigening van den noodigen grond voor den sluizenbouw' rekening is gehouden met den aanleg vaneen tweede schutsluis achter elk der kolken die zoodoende een lengte van 260 meter zullen krijgen en evenveel doorlaatvermogen zullen hebben als de sluizen naast elk der Maasstuwen te Liniie, Roermond, Belfeld en Sambeek, die volgens het ontwerp der gemengde Nederlandsch-Belgische ingenieurscömmissie, waartoe minister Regout het initiatief nam, reeds nu een lengte hebben van 260 meter, met een breedte van 16 meter, zoodat een sleeptrein van 4000 ton ineens kan worden geschut! Wanneer men dit alles nagaat, dan zal men erkennen, dat Nederland met den aanleg vaneen grootscheepschen w'aterweg Maastricht-Nijmegen waar voor zijn geld heeft gekregen! Men moge het betreuren, dat de bevaarbaarmaking van de Maas niet met wederzijdsche instemming van Nederland en België reeds vóór den oorlog van 1914 is tot stand gebracht; men moge het jammer vinden, dat de kostenraming van 1912, die voor bet aandeel van Nederland ruim f 28.800.000 bedroeg, reeds in 1915 was gestegen tot f 41.000.000, terwijl na den later ontworpen aanleg van het Julianakanaal het totaalcijfer der kosten de stuw' van Grave en de rechtlegiging der rivier tot Lith, alsmede de stuw daar ter plaatse inbegrepen de kapitale som van 100 inillioen gulden nabij komt, zooniet overtreft, men zat toch toegeven, dat de finale oplossing van het Maasprobleem en de royale verzekering van het meest intensief kolenvervoer van Limburg naar Holland tegen dit enorm bedrag in vaarde ruimschoots opw'eegi. Want hiermee is de koten voorziening van Nederland, ook al zouden Duitschland en België geen hectoliter meer kunnen missen, voor cens en voorgoed verzekerd. r) La Louvière is vooral een mijncentrum, dat inmiddels het tijdstip van de uitputting der kolenlagen betrekkelijk snel nadert. -) In dit bedrag is de aanleg van de Maasstuw bij Borgharen en de bouw van de grootscheepsche schutsluizen in het Bossöherveld en de Varkensweerd mede inbegrepen. --- Ook Nederlanders willen steunen Het bestuur van „Limburgia” te Brussel verzoekt ons opname van het volgende: De Nederlandsche vereeniging „Limburgia” te Brussel heeft eens temeer een bewijs witten geven van erkentelijkheid voor de gastvrijheid, die onzen landgenooten in België ondervinden. Voor Zaterdagavond was in het Egmont Paleis een galabal georganiseerd, waarvan de opbrengst ten bate kwam van het Koningin Elisaheth Werk voor de soldaten. Een uitgelezen gezelschap was inde ruime zaal bijeengekomen. Onder de aanwezigen werden o.a. opgemerkt de beschermheer der vereeniging, Z. Exc. Mr. B. Pb. Baron van Harinxma thoe Slooten, buitengewoon gezant en gevolmachtigde van H.M. de Koningin, Oud-Minister van Vollenhove, kapitein Doorman, de eere-voorzitter der vereeniging O. Menten, de vertegenwoordiger van het Belgische leger, generaal N