VAN MIJNWERKERS EN VAN MIJNWERKERSLIEDEREN De beer C. W. Wouters gaf eenigen tijd geleden de volgende beschouwingen inde „Maasbode”: --- Glück auf ! Glück auf! der Steiger kommt! Und er hat sein helles Licht beider Nacht schon angezündt De eerste strofe van het lied was nauwelijks ten einde, toen ik bij een kromming van den weg de zangers in het oog kreeg: een viertal mijnwerkers, jeugdige, stevige knape , die zich in marschtempo naar hun werk begaven, de koffieflesch op zij in hun jaszak gestoken of aan een koord bengelend, een bonte „pungel” over de schouders dragend. Ik bleef het groepje nastaren, terwijl ik met welgevallen naar he' lied luisterde. Het was een mooie zomeravond, waarin de verrassend zuivere stemmen der jongens luid schallend weerklonken, strofe na strofe langzaam wegstervend, totdat als een verre echo uit de richting van de Oranje Nassau 111 de laatste woorden zich oplosten inde avondlucht. In mijn verbeelding zag ik de jongens met hun „kompels” afdalen om beneden inde donkere gangen als vlijtige kobolds de kostbare kool los te wroeten en aan de oppervlakte te brengen, van waar het zwarte diamant zijn weg zou vinden naar duizenden huisgezinnen ten einde daar koesterende warmte te brengen, naar laaiende hoogovens en naar machtige bunkers om er de orchestrsrtie te omlijsten van het daverende hooglied van den arbeid. Hoe menigmaal heb ik naar dat Glück auf! Glück auf! geluisterd op stille landwegen, ineen of andere afgelegen mijnwerkerskolonie, ineen café bij de muziek vaneen accordeon en steeds heeft het lied mij geboeid. De heterogene samenstelling van de mijnwerkersbevolking in het Zuid-Limburgsche kolenbekken maakte het mogelijk, dat ik dikwerf ook naar andere mijnwerkersliederen vermocht te luisteren. Hongaarsch, Tsjechische, Slowaaksche, Poolsche en Sloveënsche, doch ik heb ’t altijd moeten betreuren, dat wij geen Nederlandsche mijnwerkersliederen bezitten, wij die toch zoo een zeldzaam rijken schat aan liederen van den arbeid bezitten. Dateert onze mijnindustrie wellicht van te recenten datum om reeds nu tot thema te kunnen dienen voor oorspronkelijke liederen van den arbeid? Dit zou hoogstens van de moderne mijnexploitatie gelden, want kolen werden er in Limburg reeds eeuwen geleden gedolven. Is de mijnarbeid gespeend van de romantiek, welke aan het landbouwbedrijf eigen schijnt te zijn of waarmede het zeemansleven is doorweven? Het bestaan van den mijnwerker is hard, zeer hard zelfs, doch ook het leven van den landbouwer is niet altijd een idylle doch vaak een ontmoedigende strijd om het bestaan, al zegt de dichter het nog zoo mooi: --- „Hoe genoeglijk rolt het leven des genisten landmans heen!” terwijl het leven op zee minstens zoo zwaar en zoo gevaarvol is als de arbeid inde donkere mijnga4)&en. Wij bezitten een ongemeen rijke mijnwerkersfolklore en er is werkelijk niet zoo veel fantasie noodig om ons te verplaatsen inde wereld van nijvere aardmannetjes, welke de Limburgsche dichter Dautzenberg ons voor de oogen toovert, wanneer hij zegt: Diep in der aerde gheheimen schoot, Hamert ende beitelt de cnapc, Opdatti silver ochte loot Den meestere samenschrape. Dat lampkijn werpet door die mijn Ken naer ended oorsch ghefloncker, Terwijl een heldere morjenschijn Opclaret sijns herten doncker (uit: De Lergwerkcr). Menige zware kamp is volstreden inde sombere labyrinten der eindelooze mijngangen, wanneer vratige vuurtongen door de galerijen lekten, wanneer het verraderlijke mijngas tot ontploffing kwam en instortingen tal van kostbare levens bedreigden. Mathias Kemp heeft een ontploffing van mijngas zóó treffend geschilderd, dat wijde verschrikkingén als ’t ware doorleven. En toch zijn het slechts een paar regels it zijn gedicht Alsdorf 1930: Een vlam! Een "razende vlam die de gangen doorsprong, die schroeiend in hersens en longen drong. Dan d : doffe donder die den berg versloeg en driehonderd zielen ten oordeel joeg! Kon de dramatische titanenkamp om menschenlevens tusschen de zwarte pijlers op plastischer en aangrijpender wijze worden geïllustreerd dan de film „Kameradschaft” zulks deed? En ten slotte doet Gerard Lemmens ons in zijn „Mijnwerkersfolklore” een overstelpende hoeveelheid materiaal aan de hand om mede het bewijs te leveren, dat inde wereld van den mijnwerker de stof kan worden gevonden, niet alleen voor gedichten, voor liederen doch zelfs voor een epos van waarlijk magistrale allure. Het heeft geen doel ons eerder te verdiepen in het speuren naar de oorzaken, welke het gemis zouden vermogen te verklaren aan oorspronke lijke mijnwerkersliederen en .vi.j hebben dan ook als een feit te aanvaarden, dat het Nederlandsche mijnwerkerslied nog moet worden gecomponeerd. Voor dit gemis evenwel vinden wij evenwel een compensatie inde omstandigheid, dat dein de Limburgsche mijns.reck aanwezige buitenlandsche mijnwerkersgroepen ons haar eigen mijnwerkersliederen hebben geschonken. Ik noemde in dit verband reeds het Duitsche „Glück af!” doch daarnaast bezitten de Hongaren een zeer fraai mijnwerkerslied, waarnaar ik onlangs nog mocht luisteren ineen verloren dorpje inde Hortobagy puszta: „Szerencse fel!” Veel geluk! Goede reis! Aldus is het leven van den mijnwerker: Onverwachts ontmoet hij groote gevaren, Gelijk op de bergen de storm den mensch onverhoeds overvalt. Schatten verlang ik niet, Ik heb een mijnwerkersmeisje liet, Naar een mijnwerkersmeisje gaat geheel mijn • hart uit, Welke mijnwerkersvrouw zou de uitverkoorne mijns harten zijn? Wanneer eenmaal onder inden grond Onze laatste stonde slaat, Leggen wij ons leven in Godes hand, En wij hopen, dat God ons zal helpen. Gij lief meisje Moet niet treuren, De dood eens mijnwerkers is een schoone dood, Wij stijgen op ten Hemel, hooger, steeds hooger! Veel geluk! Goede reis! Op de melodie van het refrein van het Hongaarsche „Szerencse fel” Voerende Tsjecho-Slowaken hun allengskens beroemd geworden mijnwerkersparaphrase uit, waarin zij, gewapend met houweel en mijnlamp, een rhythmische uitbeelding geven van den mijnarbeid. Bij avond, bij het schaarsche licht van de mijnlamp is deze paraphrase ontegenzeggelijk vol aangrijpende momenten en herhaaldelijk hebben wij kunnen waarnemen met welk een piëteitsvolle aandacht de menschenmenigle op het marktplein te Heerlen en te Maastricht deze uitvoering gadesloeg, telkenmale wanneer de kleine groep mijnwerkers optrad op nationale feestdagen, bij volksfeesten of ter opluistering van tal van plaatselijke plechtigheden. --- Het opleggen van auto’s TECHNISCHE RAADGEVINGEN DER K. N. A. C. Ten gerieve van hen, die in verband met de verstrekkende beperking van het benzineverbruik hun auto buiten dienst moeten stellen, geeft de Kon. Nederlandsche Automobiel Club het onderstaande beknopte advies, berekend op een oplegduur van minstens eenige maanden. 1. Indien nog mogelijk: wagen volledig doorsmeren, onderzijde chassis met roestw'erende dunne „kruipolie” besproeien, motorolie ververschen na doorspoeling van het smeersysteem met spoelolie. Bestaat voor ververschen geen gelegenheid, dan na aftappen der oude olie het carter leeg laten. 2. Bougies uitschroeven; enkele eetlepels dunne motorolie of bovensmering-olie in eiken cylinder gieten; motor met starter eenige slagen laten maken. Dit laatste minstens éénmaal per maand herhalen, met behulp van aanzetslinger of aan dri.ifwielen met versnelling ingeschakeld. 3. Accu-batterij aan laadstalion in bewaring en onderhoud geven: ventilatorriem ontspannen; koelsysteem met water gevuld laten, en tegen den winter met spiritus vorstvrij maken. 4. Om technische redenen (gevaar van „gumvorming”) benzinetank aftappen, indien bussen of blikken voor de brandstof beschikbaar zijn. en deze op een veilige plaats ,brandgevaar!) kunnen wrnrden opgeborgen. 5. Carosserie politoeren met eender bekende, daartoe dienende waspreparaten. Alle blanke deelen en eventueel beschadigde plekken van het lakwerk met zuurvrije vaseline invetten. Alles eerst goed droog laten w'orden, als tevoren wrasschen noodig is. fi. Koetswerk-intérieur stofvrij maken, en met een motten-werend middel behandelen. 7. Wagen op blokken zetten, met banden op halve spanning, ineen droge, bij voorkeur koele en donkere ruimte met eenige ventilatie. --- Restitutie motorrijtuigenbelasting Men meldt ons, dat de Bond voor Bedrijf sautoverkeér in Nederland (B. B. N.) onder de aandacht van het Departement van Financiën heeft gebracht, dat vele ondernemers met ingang van 't nieuwe belastingjaar hun verschuldigde motorrijtuigenbelasting over althans drie maanden hebben betaald; dat genoemde ondernemers in het autobedrijf door den na 1 Mei j.l. ingetreden oorlogstoestand en het daarna gevolgde verbod om met motorrijtuigen aan het verkeer deel te nemen, verplicht zijn hun bedrijven stop te zetten en aldus geen profijt kunnen trekken van de door hen betaalde belastinggelden; dat zij door het verplichte stilleggen hunner bedrijven thans uit dien hoofde zonder inkomsten zijn en zij het derhalve redelijk en noodzakelijk achten, dat hun de na 1 Mei j.l. betaalde belastinggelden voor motorrijtuigen hetzij gerestitueerd worden, hetzij de gedane betalingen zullen gelden voor een nader te bepalen termijn, wanneer zij weer in staat zullen zijn van hun motorrijtuigen gebruik te maken. 8.8.N. --- BURGERLIJKE STANDEN HEERLEN. Van 16 t.m. 22 Mei 1940. GEVESTIGD: Linon Pierre Joseph, landb.kn., Schiffelder 1; Bruis Pieter Nicolaas, grondw., Locht 31a, gek. v. Schaesberg, gezin; Peeters Wijnandus Hendr. Joh., eleetro techn., Pluijmakerstr. 3, gek. van Roermond, gezin; van der Leeuw, Henri Joseph Francois, kantoorbed., L. T. M., Dr. Cl. Meulemanstr. 14a; Nijskens Josephus Joannes, bouWk. teekenaar, Gëieenstr. 66; Geurts Hendr. Ger. Christ., mijnw., Leenhofstr. 3, gek. van Übach o. Worms, gezin; Vreuls Herman Joseph, aannemer, Benzenr.weg 54, gek. van Nieuwenhagen, gezin; Heijnen Gerardus Wilh., veekoopman. Voskuilenweg 18, gek. van Amstenrade, gezin; Salden Jan Mathis, 1.1. machinist N. S., Prinsenstr. 11, gek. van Rotterdam, gezin. VERTROKKEN; Schrijen J., van Bautscherweg 50 naar Kerkrade; Leeyen A., van Vullingsweg 15 naar Kerkrade; Boels H. J., van Sittarderweg 114 naar Schaesberg; Wed. Scholly- geb. Hirschman K., van Burg. Ch. de Hessellepl. 27 naar Voerendaal; Deckers J. L. J., van Drieschstr. 2c naar Heer; Driessen G. J., van Ganzenweide 225 naar Brunssum. --- KERKRADE. (Week van 16 t./m. 22 Mei 1940.) GEBOORTEN: Willem Jozef, z. v. Schipper-Scheeren A.; Catharina d. v. Lurken-Stollenwerk H.; Anna Maria Josephina d. v. Janssen-Godschalk H. .1.; Gerhard Heinrich z. v. Kock-Griindken H. B. H.;Johan z. v. van Wersch-Erkens H. J.; Jozef Jan Maria z. v. Goltstein-Heijnen M. H. J. W.; Johan Jozef z. v. Borjans-Reulings W. .1.; Anna Johanna Christina d. v. van Noorbeek-Sonnemanns J. H.; Roland z. v. van den Berg-Verhoeckx P. G. J.; Elisabeth Clementine Maria d. v. Kolmer-Habets A. K.; Jan Jozef z. v. Vortmans-Otten H. J.; Maria Johanna Dina d. v. Lamers-Gijsbers P. H.; Arnold Karei z. v. Baumann-Boermans A. K.; Gerard Jozef z. v. Geuskens-Ruiters A. A.; Cornelis Wilhelmus Maria z. v. Florie-Broens H.; Jacobus Hubertus Maria z. v. Doomen-Havenith J. J. K. HUWELIJKS-AANGIFTEN: Augustus B. J„ Heerlen en v.d. Sleen A. M., Oude Schachtstraat 26; Pousen W. R., Paulusstraat 6 en Dückers A. A, Chr„ Rozenstraat 30; Aleyen A. IL, Krichelstr. 20 en Boon ,L, Eijckerstraat 84; Gulpers .1. H„ Schaesherg en Hanssen M. A. J., Vredeshofje 25. HUWELIJKEN: Laven J. J.-Esser A„ Emmastraat 1; Gielkens J. W.-Lennertz J., Hoofdstraat 13; Scholtes P. J.-Meessen W., Theresiastraat 17. OVERLIJDEN: Bischops J. G. R., oud 5% mnd.; Schlösser-Esser M. J. H., oud 76 jaren; Vanwersch P. J., oud 49 jaren. --- MARKTBERICHTEN Coöp. Roermondsche Groenten-, Fruit- en Aardappelveiling. Roermond, 23 Mei 1940. Kasaardbeien 1.20—1.47 Kruisbessen B—9, alles per 100 kg.; Tomaten A 60—64, C 60, asperges I 30—36, II 21—28, rabarber 1.20—4, Savoyekool 17.80, Spinazie 6.10—10.20 Witlof 5.30—11.60, Late aardappelen 3.10—3.90, Prei 6—12.10, alles per 100 kg.; Knolselderie 9.90—25.10 per 100 stuks; radijs 2—2.70, raapstelen 1.40—2.50 per 100 bos; kropsalade 3.20 5.30 per 100 krop. --- Advertentie W HOLLANDIA 1 rW THEATED k Premiere voor Limburg Een pakkende, hoogst interessante, sterk geheimzinnige superfilm der UFA WILLY BIRGEL LIDA BAAROVA GUSTAV FRÖLICH inde fascineerende UFA tilm BARGAROLE ( LIEBESNACHT IN VENEDIG ) Een prachtfilm vol sterke spanning en heerlijke muziek ALS 2e HOOFDNUMMER: Een Circus sensatie van den eersten rang : 808 LIVINGSTONE IN VLIEGENDE DUIVELS ’n Adembenemend filmwerk van waaghalzen der trapéze AANVANQ 6 uur, Zondag 2 uur In alle Theaters wederom TWEE Hoofd films ineen programma i UNIVERSAL brengt twee enorme Sensatiefilms ! 1- Charles Starett Fel als vuur in De geheimzinnige wreker z- Reb Russell weer in topvorm in REVOLVERVUUR Zondags van 2-3 uur prijzen vanaf 20 ct. VANAF HEDEN OOK WEER ONZE BEKENDE MATINEEVOORSTELLINGEN in hollandia Deze week als Hoofdfilm: DE WERELDBEROEMDE OLYMPIADEFILM Verder: Een amusant bij programma zooals nimmer tevoren. —— ■ ENTREE VANAF 15 '>r‘lT 1 STADS SCHOUWBURG fi BIOSCOOP M ’N 100% LACHSCHLAGER met HEINZ RÜHMANN MAGDA SCHNEIDER In het zorgen verdrijvende super-lachkanon ■EVAmet HANS SOHNKER HANS MOSER Een oer vroolijke film, waarbij het lachsalvo's zal hagelen ! ALS TWEEDE HOOFDFILM: ANNY ONDRA VICTOR STAAL HANS MOSTER Om te brullen, zoo leuk en geestig, in EinMadel vom Ballet Populaire prijzen 40 – 50 – 65 Aanvang 6.30 uur, Zondag 2 uur --- Advertentie WAT ETEN WIJ VANDAAG? ALLES DIREKT VERS VAN KWEKERIJ Aardbeien, Tomaten, Nieuwe Aardappelen, Bloemkool, Porstelein, Bosjes jonge Wortelen, Koolrabi, Spinazie, Blad spinazie, Asperges, Planten, Snijbonen. Peterselie, Raapstelen, Rabarber, Prei, Jonge Selderij, Uien, Salade, enz. enz. Dagelijks vers. „DE MEIKERS” Emmaplein 11, Heerlen Telef. 4614. IMle VERZEütRIMGEH Eug. VAN OPPEN, Heerlen Oliemolenstraat 28 Tel, 4527 DANK aan de H. Maagd Maria, het H. Hart van Jezus en den H. Jozef voor verkregen gunsten door ’t bidden van de 3 Weesgegroeten. Voor Zondag gelegenheid gezocht om per auto tot VREESWIJK TE REIZEN, liefst heen en terug. Mevr. Quaedvlieg Streeperstr. 14, Schaesberg. HONDJE ONTLOPEN. Fox, wit met zwarte vlek op rug, donkere kop, had groene halsband om. 23 Mei v.m. Terug te bezorgen tegen beloning op Pasweg 40 Schaesberg. aangeboden' BETREKKINGEN ■— E DAGMEISJE gevraagd voor direct. Benzenr.weg 42 Heerlen Zelfde adres KINDERWAGEN te koop. NET DAGMEISJE voor terstond gevraagd, circa 17 jaar. Ganzeweide 113 Heerlerheide. MEISJE gevraagd v. Zaterdags. Heerlenscheweg 32 Schaesberg. ' TE KOOP " GEVRAAGD ® Een HEERENRIJWIEL in goeden staat verkeerende te koop gevraagd. Adres: Spreksel Kruisstraat 14, Heerlen. --- Advertentie VOORJAAR 1940 ONDANKS SCHAARSTE en DUURTE IS HET ONS GELUKT U TE BRENGEN EEN PRACHTCOLLEOriE KOLEN FORNUIZEN IN DE MODERNE Ll]N AAN ZEER VOORDELIGE PRIjZEN. VOOR DE KOMENDE WARME DAGEN HET NIEUWSTE IN GASFORNUIZEN – GASCOMFOREN VOOR PETROLEUM DIRECTE VERGASSERS Klim vlam VERG ASSERS SUDPER COMFOREN HAARDEN EN KACHELS ZOLANG DE VOORRAAD STREKT NOG AAN OUDE PR II ZEN! Heerlensch Haardenhuis Fa. Vossen Zonen GELEENSTRAAT 64 HEERLEN – TEL. 3195 --- Advertentie ' TE KOOP AANGEBODEN ■ ë koopjes: 6 pracht Fornuizen met opzet, 10 grote en kleine Kleerkasten, 10 Keukenen Linnenkastjes 4Clubstellen, Tafels, Stoelen, Stofzuigers, 10 Herenen Damesfietsen, 4 Schrijfbureau’s, enz. HEERLEN: Kerkpl. 19 en Kerkpleinstraat 2. 'woningen' GEVRAAGD ■ d TE HUUR gevraagd voor terstond kleine woning of bovenwoning, omg. Hoensbroek of Brunssum. Adres: Kerkstraat 95, Puth-Schinnen. --- Advertentie De betere Schrijfmachine is MERCEDES VANAF fl. 85.- Koops’ Kantaormachinehaßdel Klaasstraat 22 Venlo Nieuwstraat 6 --- Advertentie MAAKT HET U W GEMAKKELIJK J Vooral Gij, winkeliers, maakt het U zelf en Uw personeel gemakkelijk door de aanschaffing van eén op stevig carton gedrukte OMREKENTABEL waarop U in minder dan geen tijd elk bedrag in Ned. Guldens vindt uitgedrukt in Reichsmarken en omgekeerd! PE PRIJS IS SLECHTS f 0,15 VERKRIJGBAAR BIJ HET BUREAU VAN DE LIMBURGER RIJKSWEG Z. 2- SITTARD EN BIJ DE BIJKANTOREN EN BODES --- Advertentie STEUNTjJE FRANCISCAANSCHE MISSIËN abonneert u OP ONS MISSI E-MAANDBLAD ST. ANTONIUS 10 cent PER MAAND Geeft U aan eender Minderbroedrrskloosters op als abonné. Te HEERLEN Sittardenveg – Laanderstraa! Akerstraat Husken. Te SITTARD Missie-College Oude Markt 1. OPHOVEN SITTARD BLEIJERHEIDE KERKRADE MAASTRICHT HOOGCRUTZ Kruidenhuis „Staphnrster Boertje ’ Hommerterweg 36 Hoensbroek zijn voorradig cn verkrijgbaar: Kruiden en theeën voor bloedzuivering, zenuwen, Maag, hoest, Rhetimatiek, Asthma, Aambeien, ontvetting en kruiden tegen bedwateren, annex Homoeopatische Geneesmiddelen van Dr, Madaus, en Luvos Genezende Aarde van Adolf Justs. ONZE GRATIS VERZEKERING TEGEN ONGEVALLEN Alle abonné’s op dit blad, die minstens gedurende een- week als zoodanig staan ingeschreven, zijn, zoolang zij het abonnementsgeld regelmatig blijven betalen, ingevolge onze polisvoorwaarden, verzekerd tegen ongevallen in en buiten beroep voor : ƒ 2000. bij amputatie van twee armen boven den elleboog. ƒ2OOO.— bij amputatie van twee beenen boven de knie. ƒ 2000. bij amputatie van één been tezamen met een arm boven de knie en boven den elleboog. ƒ 500. bij totaal en onherstelbaar gezichtsverlies uit beide oogén. ƒ 500. bij amputatie van twee handen boven den pols. ƒ 500, bij amputatie van twee voeten boven den enkel. ƒ 500. bij amputatie van één voet tezamen met één hand boven den enkel, en boven den pols. ƒ 400. bij overlijden van den verzekerde, hetzij onmiddellijk of uiterlijk Pinnen dertig dagen na den datum van bet ongeval. ƒ 200. bij amputatie van één band boven den pols. ƒ 200. bij amputatie van één voet boven den enkel. ƒ 200. bij totaal en onherstelbaar gezichtsverlies uit één oog. ƒ 200. bij practische (niet algeheele) blindheid van beide oogen. ƒ 100.— hij practische (niet algeheele) blindheid van één oog. ƒ 60.—, bij amputatie van drie leden van den wijsvinger. ƒ 60. bij amputatie van beide leden vaneen duim. ƒ 50. bij amputatie van twee leden vaneen wijsvinger. ƒ 30. bij amputatie van één lid vaneen duim. ƒ 20. bij amputatie van alle leden vaneen anderen vinger. ƒ 20. bij amputatie vaneen volledig lid van een wijsvinger. ƒ 10.— bij amputatie van twee volledige leden vaneen anderen vinger. ƒ 5. bij amputatie van één volledig lid van een anderen vinger. ƒ 30. bij breuk vaneen bovenbeen. ƒ 30. bij breuk vaneen bovenarm. ƒ 25. bij breuk van ellepjjp en spaakbeen. ƒ 25. bij breuk vaneen scheenbeen. Indien geabonneerde niet is gezinshoofd inden zin der wet, heeft hij/zij duidelijk opgaaf te verstrekken aan het bureau van dit of aan een harer bijkantoren, van naam. voornamen, geboortedatum, beroep en straat, zoomede van elke verandering welke daarin moet worden aangebracht als b.v. bij huwelijk e.d. Aangifte moet binnen 3 maal 24 uur na den datum van het ongeval gesi. den. Ook al laat zich een eventueel ongeval inden beginne niet ernstig aanzien, is het raadzaam daarvan onmiddellijk aangifte te doen aan de administratie van di! blad. ---