DE AFWATERING VAN ZUID-LIMBURG IN DE MAASVALLEI HET EENIGE MIDDEL TOT VERBETERING ** Inde jongste uitgave van den Limburgschen Streekplannendienst, die wij in ons nummer van 10 November bespraken, komt een bijdrage voor van Ir. J. E. A. Telders over „De afwatering van Zuid-Limburg” waarin bijzondere aandacht wordt geschonken aan de Maasvallei, die zooals de schrijver constateert, geregeld aan overstroomingen blootstaat. Uit het rapport over de „Verbetering van de Maas van groote afvoeren”, dat de bekende hoofdingenieur van den Rijkswaterstaat, wijlen Dr. C. W. Lely, in ’t jaar 1926 uitbracht, blijkt op blz. 19, dat in het 55-jarig tijdvak van 1871—1926 de Maas niet minder dan 94 maal te Maastricht boven het peil van 45 M. + N.A P. is gestegen. Van deze 94 hooge, standen werden er 68 waargenomen tijdens de drie wintermaanden: December, Januari en Februari; voorts 11 in Maart en 10 in November, terwijl de vijf overige over de zeven resteerende maanden verdeeld waren. Hieruit blijkt, dat verreweg de meeste (en hoogste) watervloeden in het Najaar en den Winter optreden,- terwijl inde Lente en den Zomer de Maasvallei slechts bij hooge uitzondering door hoog water wordt geteisterd. Hierin zal wellicht eender oorzaken te vinden zijn, dat er in heel de negentiende en twintigste eeuw bijna niets is' gebeurd om een einde te maken aan een misstand, waarvan Ir. Telders getuigt, dat bij iederen hoogen rivierstand telkens de oeverlanden overstroomen of althans zoo drassig worden, dat er vaneen behoorlijke afwatering geen sprake kan zijn. Dat dergelijke overstroomingen altijd, maar speciaal in het voorjaar zeer ongunstig werken op de bodemcultuur, behoeft geen nader betoog. Toch blijkt Ir. Telders allesbehalve optimistisch gestemd ten aanzien der kansen op afdoende verbetering van deze kwaal. Ziehier immers wat hij schrijft op blz. 81: „Dijkenaanleg heeft alleen tot resultaat, dat men het hooge rivierwater kan keeren: maar achter de dijken is de aandrang van het kwelwater zoo groot, dat uitgestrekte terreinen toch onder water komen te staan. Afvoeren van dit kwelwater naar een lager punt van de Maas, is wegens het betrekkelijk geringe verval practisch niet uitvoerbaar, terwijl een greppelsysteem den aanvoer van het kwelwater sterk kan doen toenemen. Bij bemaling stuit men op dezelfde bezwaren en bovendien zouden de bemalingskosten zeer groot zijn.” Men ziet, dat het een droevig perspectief is, ’t welk de schrijver opent: „De toestand is slecht, maar er is weinig of niets aan te doen”. Ziedaar beknopt samengevat de slotsom van dit deskundig betoog. Dat het hier een oude kwaal geldt, blijkt uit ’t feit, dat op dezen misstand reeds anno 1912 de openbare aandacht werd gevestigd in ’t voortreffelijk rapport van de beroemde „Nederlandsch-Belgische Commissie tot onderzoek van de kanalisatie der gemeenschappelijke Maas.” Men herinnert zich wellicht nog, dat deze Commissie in Mei 1906 werd ingesteld door de beide Regeeringen van Nederland en België en dat de beste waterstaatkundigen der twee landen zes jaar lang hebben gezwoegd aan een verslag, dat in September 1912, vergezeld van niet minder dan 37 bijlagen, is verschenen. Reeds op blz. 7 van dit lijvig document legt de Commissie zonder aarzelen den vinger op de wonde-plek inde afwatering der Maasvallei. „Tal van bedijkingen zonder eenig bepaald stelsel zijn langs de Maas aanwezig, hetzij op de grens van het rivierbed, hetzij in het overstroomingsgebied.” En op blz. 75 wordt in nota V ter „bepaling van ’t dwarsprofiel der rivier”, deze oorsprongsfout nogmaals blootgelegd in termen, die aan duidelijkheid niets te wenschen overlaten. Ziehier den Nederlandschen tekst van het tweetalig rapport: „Langs de gemeenschappelijke Maas zijn vele niet aaneengesloten dijken door de oeverbewoners aangelegd, zonder stelsel en in zeer afwisselende richtingen. Door den aanleg dezer dijken is dikwijls het winterbed der rivier vernauwd: verschillende hunner naderen den stroom op korten afstand en loopen soms zelfs onmiddellijk langs den oever. „Tegenover de dorpen Elsloo en Berg, op Nederlandsch gebied gelegen, komen twee karakteristieke vernauwingen voor (waarvan de tweede het sterkst is) die eenerzüds door dijken op Belgisch terrein en anderzijds door hooge oevers op Nederlandsch gebied zijn ingesloten. „De breedte van het winterbed in deze vernauwingen vermindert te Elsloo tot ongeveer 290 Meter, en te Berg zelfs tot slechts 170 Meter.” Ziedaar dus de eigenlijke oorzaak van de slechte afwatering in het Maasdal. Men heeft vanouds maar raak gebouwd aan de rivierdijken, zonder stelsel, zonder onderling verband, zonder rekening te houden met de onontbeerlijke breedte van het Winterbed. Het resultaat kan men bij iederen hoogwaterstand waarnemen: hevig lekkende waterkeeringen, overmaat van kwelwater, waaraan al te dikwijls ‘de uitweg benedenwaarts is afgesneden. Blijft de rivier stijgen tot boven 46.50 -f N.A.P. bij Maastricht, dan stijgt meteen de kans op waterrampen inde Maasvallei. Immers, dan doet zich inde beide vernauwingen het hachelijk verschijnsel van „stuwing” voor, Buiten evenredigheid met den elders waargenomen was stapelt de watermassa zich zienderoogen op in het veel te nauwe winterbed en scheurt de onverstandig aangelegde dijken als spinrag, met een min of meer verwoestenden watersnood tot onafwendbaar gevolg. En waar de dijken behouden blijven, neemt de last van het kwelwater dermate toe, dat men ook daar zonder overdrijving vaneen watersnood kan spreken. Men kent derhalve reeds ruim een kwarteeuw de kwaal van den wateroverlast. Maar men kent ook het geneesmiddel: normaliseering van de Maasbedding en waar noodig rationeele oeververdediging door stelselmatigen dijkaanleg. Men leze het tweetalige rapport passim, bij voorkeur inden Franschen tekst,1) dan zal men zien, dat de heeren ingenieurs uit de oude school niets aan het toeval hebben overgelaten. Daar zij den aanleg van verschillende scheepvaart-stuwen inde grensrivier veronderstelden, hebben zij speciaal omtrent de afwatering van de Maasvallei een aantal behartenswaardige wenken ten beste gegeven. (Men zie o.m. bijlage VI en den tekst van het rapport: blz. 40 tot 55). Omdat inde huidige omstandigheden tusschen Maastricht en Maasbracht van scheepvaartstuwen geen sprake meer is, biedt de oplossing van het vraagstuk momenteel geen bijzondere moeilijkheden. Want het is onjuist, dat het verval langs de Maas in Limburg „betrekkelijk gering” is. Het is integendeel zeer aanzienlijk! Van Maastricht tot Maeseyck bedraagt het in de kronkelende bedding niet minder dan 44 centimeters per strekkende kilometer.2) Het kan dus niet moeilijk zijn het kwelwater inde Maasvallei geregeld af te voeren, mits wordt voldaan aan de eerstnoodige voorwaarden: opruiming der vernauwingen inde beddingen en regelmatige dijkaanleg op een voorzichtigen afstand van het Zomerbed, zoodat een voldoende ruimte voor het Winterbed overblijft. Maar alvorens dit sindslang voorbereid en uiterst zegenrijk werk ter hand genomen kan worden, dient vooraf overeenstemming te worden verkregen tusschen de beide oeverstaten: Nederland en België! Hier schuilt de kern der kwestie, die met struisvogelpolitiek geen stap verder te brengen is. Trouwens, de kansen op overeenstemming staan thans gunstiger dan ooit te voren. De groote twistappel, het Maaswater, is door de uitspraak van het Internationaal Hof van permanente Justitie, buiten geding gesteld. En de regeling der scheepvaart op de Maas heeft nagenoeg alle beteekenis verloren. Zoodoende is het vraagstuk beperkt tot de beddingverbetering der rivier met het oog op groote afvoeren en tot de oeververdediging dooreen in onderling overleg vastgesteld rationeel systeem van aaneengesloten waterkeeringen. Zou dit overleg bij de veelverbeterde verhouding tusschen de buurstaten onbereikbaar zijn? Wij meenen, dat een blijmoedige verwachting dienomtrent alleszins gemotiveerd mag heeten. En wij hopen, dat deze verwachting eerlang in vervulling moge gaan, ’) Het is wel merkwaardig, dat hoewel reeds destijds in België de twee landstalen wettelijk gelijkgerechtigd waren, het rapport der Ned.- Belgische commissie blijkbaar in het Fransch opgesteld en daarna in het Nederlandsch vertaald is! De beleefdheid tegenover de Waalsche „vernuftelingen” is zoodoende toch wel erg ver gedreven ! -) Dat een verval van 44 c.M. per Kilometer zeer aanzienlijk is leert de vergelijking zoowel met Rijn en Waal als met de Maas beneden Venlo, waar het niet meer dan zes centimeter per strekkenden Kilometer bedraagt en waar men toch ook middelen heeft weten Ie vinden om het kwelwater onschadelijk te maken. --- Provinciale Staten van Limburg De najaarszitting. In naam der Koningin verklaarde Dinsdagmorgen de Commissaris der Koningin in Limburg Mr. Dr. van Sonsbeeck, de najaarszitting der Prov. Staten voor geopend. Na deze opening hield de gouverneur de volgende rede: Aan de gelukwenschen, welke lI.M. de Koningin op 6 September j.l. allerwege ter gelegenheid van het veertigjarig regeeringsjubileum toevloeiden, heeft de Provincie Limburg deelgenomen dooreen schrijven van Ged. Staten, waarin deze mede namens Uwe vergadering de eerbiedige en hartelijke gevoelens van dit Gewest vertolkten. Wij mochten daarop een schrijven van Hare Majesteit ontvangen, waarin de Koningin Hare erkentelijkheid voor onze wenschen betuigde. Aan het nationaal défilé, dat dien dag voor het Paleis te Amsterdam werd gehouden, nam Limburg, dank zij de goede voorbereiding onder leiding van den Heer Jhr. Mr. G. Michiels van Kessenich en een daartoe gevormd comité enthousiast en veelzijdig deel en persoonlijk mocht ik de meest waardeerende bewoordingen van Hare Majesteit in ontvangst nemen; ik had de gelukkige gelegenheid deze onmiddellijk kan de deelnemers en hun leiding te kunnen overbrengen. In onze eerste zitting na deze gedenkwaardige viering is het mij een behoefte in dezen kring een weerklank te geven van de stemming, welke niet minder dan elders ook in Limburg inde Septemberdagen heerschte, verzekerd dat de Limburgsche onderdanen zich hartelijk vereenigen met,, de bewijzen van aanhankelijkheid in het gansc'he land tot uiting gekomen, zich aansluitend bij de bede, dat het zegenrijk bestuur van Hare Majesteit met Gods bijstand nog langdurig voortzetting moge vinden. Met applaus onderstreepte de vergadering dezen wensch, waarna de toelating van het N.5.8.-lid, de heer P. Hameleers, aan de orde kwam. Aangezien deze uiterlijk 19 October zijn geloofsbrieven had moeten inzenden en eerst 27 October Ingekomen zijn, heeft hij zijn nieuw lidmaatschap verloren en behoeven de geloofsbrieven niet onderzocht te worden. Aldus werd besloten door de vergadering. De voorzitter deelde verder mede, dat van B. en W. van Maastricht een subsidie-aanvrage van f 500,—- was binnengekomen voor de gemeentebibliotheek. Het verzoek werd in handen van Ged. Staten gesteld. Bij het rapport omtrent het heffen van opcenten, was een verzoek van den minister van Binnenl. Zaken aan Ged. Staten om het vaststellen van het aantal opcenten op de grondbelasting vroeger vast te stellen, daar door té laat vaststellen vertraging en aanslagen in het gedrang kwamen, met gevolg renteverlies, meer oninbare posten. De voorzitter deed daarom het voorstel in deze eerste vergadering het aantal opcenten vast te stellen op 20 van de hoofdsom der grondbelasting 1939. Van S.D.A.P. en R.K.S.- zijde kwamen hiertegen bezwaren, zoodat besloten werd aan den minister te berichten, dat vrijwel zeker 20 opcenten zullen geheven worden op de Grondbelasting. De andere ingekomen stukken en rapporten werden of voor kennisgeving aangenomen of naar de afdeelingen verwezen of aangehouden. Nadat de afdeelingen getrokken waren, werd de volgende vergadering vastgesteld op Woensdag 14 December a.s. om 10 uur. --- Provinciale Staten naar de Peel. De voorzitter was gebleken, dat de leden er prijs op zouden stellen eens kennis te maken met de binnenkolonisatie en de Peelonlginning', welke bij Sevenum aan den gang is. Hij stelde daarom voor daarheen op 21 November a.s. een uitstapje te maken, zoodat tegen 11 uur aldaar verzamelen is, waar de leider van den Streekplandienst Ir. Froger, allereerst ter plaatse een korte inleiding zal houden. Na deze uitnoodiging werd de vergadering verdaagd. --- Wielrijdster te Blerick aangereden en gedood Dinsdagavond omstreeks acht uur fietsten op den Horsterweg drie dames, moeder, dochter en hun huishoudster, terugkomend vaneen bezoek aan den notaris. Nabij Californie kwamen de sturen van de rijwielen van moeder en dochter met elkaar in aanraking, hetgeen de aandacnt van de huishoudster trok. Hierdoor maakte zij een zwenking naar links, waardoor zij juist voor een met snelle vaart naderende personenauto kwam. Zij werd tegen den grond gesmakt en bleef met een ernstige hoofdwonde liggen Het slachtoffer, de 40-jarige mej. W. Arts, was vrijwel op slag dood. Het lijk is naar het ziekenhuis te Venl o. overgebracht. Den bestuurder van de auto treftl vermoedelijk geen schuld. --- Z. M. Koning Leopold van België zal Maandag 21 November a.s. te Amsterdam Z. M. Koning Leopold van België zal Maandag 21 November a.s. te Amsterdam arriveeren voor een officieel bezoek aan Nederland. --- Ongeluk op onbewaakten overweg Paard en wagen door Dieseltrein aangereden. – Mist benam uitzicht op de baan. Dinsdagmiddag omstreeks half twee heeft een van Den Haag komende extra-Dieseltrein met leeg materieel nabij Nootdorp op den onbewaakten overweg een daar passeerenden met een paard bespannen wagen aangereden, welke met galanterie-artikelen was geladen. De galanteriehandelaar N. uit Delft stak loopend den overweg over, terwijl hij het paard aan de teugels leidde. Plotseling werd de wagen door den trein gegrepen. N. werd tegen den grond gesmakt en de wagen met inhoud eenige honderden meters meegesleurd en totaal verbrijzeld. De man, die per ziekenauto naar zijn woning is overgebracht, had eenige kneuzingen opgeloopen, terwijl hij bovendien een zenuwschok heeft gekregen. Geneeskundige hulp, zoowel als de burgemeester en veldwachters van Nootdorp waren spoedig ter plaatse. Het paard werd licht gekwetst. N. had bij het oversteken van den overweg de grootst mogelijke voorzichtigheid betracht, zoodat dit ongeluk alleen is toe te schrijven aan den mist. De trein, waarvan het voorste treinstel aan den neus werd beschadigd, had een kwartier vertraging. --- Vrachtauto verongelukt Een doode, drie licht gewonden. Dinsdagnacht om half een is nabij het dorp Putten een vrachtauto van de verhuisonderneming Langstra en van Veen te Rotterdam, welke van Zwartsluis naar laatstgenoemde stad terugkeerde, door Onbekende oorzaak van den rijweg geraakt, tegen een kilometerpaaltje en vervolgens tegen eenige boomen gereden en geheel vernield. Van de vier personen, die zich inde cabine bevonden, werd de heer H. van Veen uit Rotterdam zoo ernstig gewond, dat hij na een kwartier is bezweken. De chauffeur, de heer Wuntje uit Rotterdam, kreeg een lichte hersenschudding en onbeteekenende verwondingen, lerv ijl de echtgeuoote van den heer van Veen en diens dochtertje lichte kwetsuren opliepen. Nadat dokter Vonk uit Putten de eerste hulp had verleend, zijnde drie gewonden naar een pension ■in de omgeving overgebracht. Het stoffelijk overschot van den heer van Veen is naar de lalgemeene begraafplaats vervoerd. --- Op den 70sten verjaardag van koning Victor Op den 70sten verjaardag van koning Victor Emanuel van Italië reikte Mussolini te Rome persoonlijk onderscheidingen uit aan militairen die zich voor het land op bijzondere wijze verdienstelijk hadden gemaakt. --- De uitvaart en teraardebstelling van het stoffelijk overschot der slachtoffers De uitvaart en teraardebstelting vaij het stoffelijk overschot der slachtoffers van den warenhuisbrana te Marseille heeft onder zeer groote deelneming plaats gehad. — Een overzicht tijdens de plechtigheid. --- Het bezoek van Z. M. den Koning der Belgen aan H. M. de Koningin der Nederlanden Het programma. Men meldt ons van officieele zijde, dat het programma van het bezoek, dat Z. M. de Koning der Belgen aan H. M. de Koningin der Nederlanden zal brengen, als volgt is vastgesteld. Maandag 21 November. I. n.m. aankomst van Z. M. den Koning der Belgen te Roosendaal. Opwachting van de Noderlandsche autoriteiten en den eeredienst. 3.00 n.m. aankomst van Z. M. den Koning acr Belgen aan het Centraal Station te Amsterdam. Begroeting door 11. M. de Koningin. Hunne Majesteiten begeven zich naar het Koninklijk paleis. 6.45 n.m. ontvangt Z. M. de Koning der Belgen de hoofden van missies. 8.00 n.m. gala-dienr inde Burgerzaal. 10.00 n.m. taptoe op den Dam. Dinsdag 22 November. 10.30 v.m. hunne Majesteiten begeven zich naar het Raadhuis. 10.45 v.m. ontvangst aldaar door het gemeentebestuur van Amsterdam. 11. v.m. hunne Majesteiten begeven zich van het Raadhuis naar Soestdijk. Noenmaal inden familiekring. 3.00 n.m. hunne Majesteiten begeven zich naar het monument der Belgen. 3.45 n.m. vertrek van hun Majesteiten naar Amsterdam. Bezoek aan het Rijksmuseum. 7.30 n.m. diner inde Burgerzaal. 9.15 n.m. vertrek van hunne Majesteiten naar het Concertgebouw ter bijwoning van het concert, aangeboden aan Z. M. den Koning der Belgen door het Gemeentebestuur van Amsterdam. Woensdag 23 November. 10.30 v.m. vertrek naar de Fokkerfabrieken. 10.45 v.m. bezoek aan die fabrieken. 1.30 n.m. noenmaal van hunne Majesteiten. 2.45 n.m. vertrek naar den Haag. 4.00 n.m. aankomst aan het paleis Noordeinde. 4.25 n.m. vertrek van Z. M. den Koning der Belgen naar de Belgische legatie. Donderdag 24 November. 1.13 v.m. vertrek van Z. M. den Koning der Belgen van het station Hollandsche Spoor. 2.18 n.m. aankomst te Roosendaal. Afscheid van de Nederlandsche autoriteiten en eeredienst. --- De toelating van Joodsche vluchtelingen in ons land Voorstel van Amsterdamschen gemeenteraad. Bij den aanvang van de zitting van den Amster-Jamschen gemeenteraad van Dinsdag heeft de voorzitter van de sociaal-democratisehe raadsfractie, dhr. W. J. Matthijssen, een voorstel ingediend, dat de burgemeester vanwege zijn urgentie aan de agenda toevoegde en terstond aan de orde stelde. Na een korte discussie werd het met algemeene stemmen aangenomen. Het voorstel luidt aldus: De gemeenteraad van Amsterdam noodigt Burgemeester en wethouders van Amsterdam uit, te bevorderen dat, zoodra de regeering besluit tot toelating van joodsche vluchtelingen, op groote schaal huisvesting wordt verschaft, onder meer in gemeentegebouwen en mede met behulp van de burgerij in het eerst noodige voor deze vluchtelingen te voorzien. --- Examens EXAMEN WISKUNDE L. O. ’s-Gravenhage, 15 November. Geslaagd de heer H. J. A. Spee, Blerick. ---