Buitenlands WEEK OVERZICHT De Cummunistische staatsgreep in Berlijn Op het gebied van de vertrapping van recht en democratie door de communistische laars4 verbazen wij ons over weinig' meer, In dit opzicht hebben de vroegere nazi’s inde communisten reeds lang hun meester gevonden. Toch heeft de brutale wijze, waarop de communisten deze week het wettig gekozen Berlijnse gemeentebestuur aan de kant hebben gezet, ojjr het te vervangen door een communistische marionettenregering die zich alleen kan handhaven met de steun van de Russische bajonetten, opnieuw afschuw en verontwaardiging' gewekt in alle landen, waar de democratie nog iets meer in tel is dan een demagogische leuze, welke ’n verolinde massa moet degraderen tot een willoos werktuig vaneen satanische bende. Na het gebeurde in Hongarije en vooral na de brutale staatsgreep in Tsjecho-Slowakije, wist de wereld, waartoe de communisten in staat zijn, als het er om gaat de rechten en vrijheden van de volkeren te vertrappen. Maar toch zijn ze in staat op dit terrein telkens opnieuw eigen records te slaan. Volgens de bepalingen van de overeenkomst, door de Grote Vier voor het bestuur van de stad Berlijn getroffen, moeten daar om de twee jaar vrije demo cratische verkiezingen plaats; hebben voor de samenstelling van ’t gemeentebestuur. De vier mogendheden, die de stad bezetten, hebben zich bij het verdrag van Potsdam verklaard, de beslissingen van deze gekozen gemeenteraad te eerbiedigen, voor zover dit bestuur niet in botsing komt met de belangen der bezetters. De eerste veikiezingen, nu twee jaar geleden, waren een grote teleurstelling_voor de Russen, want het bleek, dat zelfs inde Russische sector, ondanks de protectie der Russen van de communistenlijsten, de communisten het daar niet verder brachten dan 22 pet. van het totaal aantal stemmen. Met lede ogen moesten de Russen het dan ook aanzien, dat de door hen benoemde communistische bestuursleden, voor deze duidelijke uitspraak van de volkswil, hun posten moesten ruimen. Vanaf dat moment is de politiek van de Russische speldeprikken tegen het Berlijnse gemeentebestuur begonnen. De door de raad gekozen burgemeester werd door de Russen niet geaccepteerd, omdat deze een sociaal-democraat was. De tweede keuze werd opnieuw dooreen Russisch veto getroffen. Tenslotte, toen de raad voet bij stuk hield en weigerde een burgemeester te kiezen uif de communistische minderheid, legden de Russen zich neer bij de keuze, maar begonnen van dat moment af, de socialistische bestuurders, wat men zou kunnen noemen, weg te pesten. Men maakte hen het leven zo zuur mogelijk, bedreigde hen voortdurend, arresteerde hun naaste familieleden enz. Maarde wettig gekozen bestuurders bleven op hun post. Twee jaren zijn sindsdien verlopen en nu in October hadden nieuwe gemeenteraadsverkiezingen gehouden moeten worden. Maarde communisten, die de laatste 2 jaar nog veel meer aanhang onder de kiezers verloren hebben, begrepen, dat ze nu voor een groot deel in Berlijn zouden worden weggevaagd. Daarom verklaarden de Russen, dat de verkiezingen niet konden plaats hebben. Berlijn zou rustiger tijden moeten afwachten, maar intussen waren het de Russen zelf, die door hun onsympathieke blokkade-maatregelen, die onrust verwekten. De geallieerden stonden er echter op dat het verdrag van Potsdam zou worden uitgevoerd en de verkiezingen gehouden werden. Toen gaven de Russen toestemming, maar onder voorwaarde, dat in hun zone, zij de verkiezingscampagne zouden organiseren en alleen candidaten op de lijst mochten komen, waartegen de Russen geen bezwaar hadden. Tegen deze grove schending van een vrij en algemeen kiesrecht protesteerden de geallieerden en het gemeentebestuur van Berlijn verklaarde deze voorwaarden niet te accepteren. Dan geen verkiezingen, zeiden de Russen. Dan maar zonder de Russische zone, zeiden de anderen, maarde verkiezingen gaan door. Na eerst nog op alle mogelijke wijzen geprobeerd te hebben, deze verkiezingen te saboteren, heeft men nu van de week de staatsgreep ondernomen. Met steun van de Russen, heeft het handjevol communisten, het stadhuis, dat inde Russische zone ligt, bezet, en het wettig gekozen gemeentebestuur af gezet en vervangen dooreen stelletje communisten, wier mandaat geen andere waarde heeft, dan dat zij het ontvingen van de Russische, bezettingsautoriteiten. A.s. Zondag zal de Berlijnse bevolking, voor zover deze zich vrij kan uitspreken, over deze nieuweschending door de communisten van de democratische volksvrijheden, wei een duidelijk vonnis uitspreken. Dat zal voor de communisten overigens geen verrassing zijn, ze hebben dit vonnis zien aankomen en zich daardoor inde onmogelijkste bochten gewrongen om er aan te ontkomen. Nu hen dit niet gelukt is, hebben ze niet geaarzeld door een brutale greep naar de macht aan dit vonnis zoveel mogelijk te ontkomen. Het zal hen niet veel baten. Zeker, ze zullen zich van die uitspraak der kiezers niets aantrekken, voor de democratische volksrechten heeft het Kremlin nu eenmaal een grenzenloze minachting. Zc zullen steunende op de kracht van hun bajonetten ,hun communistische marionetten in Berlijn handhaven. Maar allen, die geloven inde duurzame kracht van het recht en de voosheid van het militaire geweld, zullen Zondag aan de uitspraak van de vrije kiezers in Berlijn een veel hogere waarde hechten, dan aan het brutale machtsmisbruik van de communisten inde afgelopen week opnieuw met zulk een zeldzame, grofheid uitgevoerde staatsgreep. de Gasperl ...od tournée... --- Italië tussen twee vuren De Italiaanse premier de Gasperi heeft de laatste weken een tocht gemaakt door Europa, om de internationale staatslieden te winnen voor de Italiaanse eis, dat de Afrikaanse koloniën aan dit land teruggegeven worden. Het blijkt nu, dat de Grote Vier het over dit probleem niet eens zijn. Op zich niets vreemds, want natuurlijk is Rusland niet bereid, nu Italië dit jaar op zo ondubbelzinnige wijze bij de grote verkiezingen Moskoude bons gaf, dit „reactionnaire” land zijn oude koloniën terug te geven. Maar nu schijnt Engeland in deze aan de kant van Rusland te staan, terwijl de Ver Staten en Frankrijk sterk voor de teruggave aan Italië geporteerd zijn. Rusland wil de Italiaanse koloniën onder ’n gemeenschappelijk beheer stellen van de Grote Vier, om op die wijze ook een belangrijke vinger inde pap te krijgen in N.-Afrika. Voor dit laatste voelt Engeland natuurlijk niets, maar in Londen zou men van Tobroek in elk geval een tweede Gibraltar willen maken, n.l. een sterke oorlogshaven, onder Engelse heerschappij. Om diezelfde z-eden zouden de Engelsen ook invloecl willen houden aan de verdere Noordkust van Afrika en wel controle over Tripolitanië. Niet vanwege de zandwoestijnen natuurlijk, waarover Mussolini reeds smalend sprak maar vandwege de grote strategische waarde van deze .kuststreek, welke in de afgelopen oorlog opnieuw zo duidelijk gebleken is. Dat deze kwestie de Italianen ten zeerste beroert, behoeft geen nader betoog. De bezittingen in Afrika zijn alle Italianen dierbaar en men voelt er heel weinig voor, deze aan Engeland af te staan. Toch is het standpunt van Engeland niet onbegrijpelijk. Nu Egypte zich volkomen onafhankelijk heeft gemaakt, men het mandaatgebied Palestina kwijt is en bovendien door de Palestijnse oplossing aren de Arabieren ook nog tegen zich in het harnas heeft gejaagd, komen Alexandrië en Haiffa niet meer in aanmerking voor een Engelse vlootbasis en zou dus de Middellandse Zee vrijwel onverdedigbaar zijn geworden tegen een macht, die het vasteland van Europa zou beheersen. Malta bleek inde laatste oorlog nog slechts een defensieve waarde te hebben ineen periode, waarin het luchtwapen zulk een, overheersende rol speelt. Dit meest gebombardeerde eiland was een allesbehalve veilige schutsplaats voor de vloot. Het is ook' allerminst uitgesloten, dat de oorlog een geheel ander verloop zou hebben gehad, indien Hitler eerder overtuigd was geweest van het grote strategische belang van N.-Afrika, want toen hij zijn beste veldmaarschalk daar heen stuurde en zijn beste pantserlegers, hadden de Italianen de zaak reeds hopeloos ver knoeid en was de mogelijkheid voor een behoorlijke toevoer naar Afrika, door de Engelsen reeds afdoende geblokkeerd.' Engeland vreest nu, dat wanneer bij een eventuele nieuwe oorlog, deze ÏMoord-Afrikaanse kuststrook opnieuw in Italiaanse handen zou zijn, heel Afrika gevaar zou lopen. Want er zijn nu geen Engelse troepen meer in Egypte om dit gevaar te keren. Wil Engeland zekerheid hebben, dat de grote petroleumbronnen in het Middenoosten niet in vijandelijke handenvallen en de weg naar Indië door de vijand niet wordt afgesneden, dan moet Engeland naast Gibraltar en Malta, ook kunnen beschikken over Tobroek als oorlogshaven en over Tripolis als militaire basis. Om dezelfde strategische redenen voelen de Engelsen er niets voor, om Erytrea aan de Rode Zee, weer in Italiaanse handen te spelen. Hierbij speelt Engeland ook met het z.g. gevaar, dat Italië nog eens communistisch wordt en dan zouden al deze belangrijke strategische punten in het Middenoosten Rusland in handenvallen en zou Moskou een militaire voorsprong krijgen, welke voor de gehele wereld noodlottig zou worden. Het is intussen te begrijpen, dat de Italianen door deze Engelse houding diep geschokt-zijn, ook al blijft Frankrijk op het standpunt staan, dat de z.g. fascistische koloniën aan Italië moeten worden terug gegeven en meent ook Amerika, dat de vernedering van het wegschenken van de koloniën aan Engeland, zulk een diepe weerslag zal vinden bij het Italiaanse volk, dat* men daardoor de communisten een kans zou geven, die ze anders nimmer meer in Italië krijgen. Op dat stramien schijnt ook de Gasperi sterk geborduurd te hebben, maar Engeland heeft hij daarmee niet kunnen overtuigen, wel Parijs en ook Washington. Overigens geloven ook wij, dat het communistische gevaar in Italië niet, groot meer is, althans veel minder groot dan in Frankrijk. Alleen als Engeland zijn zin zou krijgen, zou dit gevaar weer accuut worden. Overigens mag de vraag' gesteld worden of het wel verstandig is van de Italiaanse pers, zulk een heftige anti-Engelse toon aan te slaan, als op dit ogenblik het geval is. Want de grote «vaarde en de ernst van de Engelse argumenten kan men toch zeker niet onderschatten en deze gaan zeker ver uit boven, wat men zou kunnen noemen, de oude Britse imperialistische roofzucht. --- Frankrijk en het Ruhrprobleem Ongeveer in dezelfde politieke sfeer, als waarvan hier boven sprake is, bij de oplosing van het vraagstuk der Italiaanse koloniale problemen, ligt het probleem van de oplossing van het Ruhrvraagstuk. Ook hier wordt een juiste oplossing beheerst door de vrees, welke nu altijd niet de beste raadgeefster is. Onze lezers kennen de kwestie. De Ver. Staten en Engeland wilden de Ruhr weer in het bezit stellen van de Duitsers zelf, omdat men meent, dat een eigen Duits beheer de productie op de hoogst mogelijke wijze zal stimuleren. En aan de kolen en het staal van het rijke Ruhr-gebied heeft West-Europa dringend behoefte. Immers wil men de Rijn maken tot een krachtige verdedigingslijn tegen een dreigende Russische invasie, dan zal men het Duitse volk en de producten van de Ruhr hiervoor nodig hebben. Vandaar dat Londen en Washington, uit vrees voor Rusland, bereid zijn over alle andere overwegingen heen te stappen en de Ruhr weer onder Duits beheer te stellen. In Parijs koestert men echter een andere, niet minder sterke vrees, n.l. voor een nieuw economisch sterk Duitsland. Gij, zo redeneert Parijs tot Washington en Londen, zijt bereid uit vrees voor Rusland, Duitsland weer groot en sterk te maken, maar welke waarborgen hebt gij, dat dit nieüwe Duitsland straks geen gemene zaak met Rusland maakt? Of dat dit nieuwe Duitsland de poging van Hitler niet zal herhalen, n.l. eerst af rekenen met West-Europa en dan met Rusland ? Het is inde afgelopen dagen gebleken, dat de Benelux-landen hier meer aan de kant van Frankrijk, dan aan die van Engeland en Amerika staan! Ook deze lage landen vrezen, dat het brengen van het rijke Puhrgebied onder het beheer van Duitsland, zal leiden tot een spoedige Duitse economische opbloei, die men in deze landen tegelijk begeert, maar toch ook vreest. Wanneer men nu reeds de revanche-stemmen in Duitse kringen hoort, is die vrees niet helemaal zo ongegrond. Donderdagavond heeft de Franse Nationale Vergadering met een zeer grote meerderheid ook uiting gegeven aan deze vrees en zich uitgesproken tegen de Engelse en Amerikaanse plannen. Gelukkig heeft men dit gedaan in bewoordingen, die elk nationaal karakter misten, mSar die daarom in Washington en Londen zeker niet minder indruk zullen maken. In elk geval weten Marshall en Bevin, dat wanneer zij met hun plannen inzake het Ruhrgebied voet bij stuk houden, er geen Franse regering mogelijk is, die aan dit beleid kan meedoen. Laten we hopen, dat dit waardige en bezadigde döbat inde Franse Nationale Vergadering de mogelijkheid heeft verstrekt voor een compromis, waarbij met de wederzijdse belangen zoveel moge'lijk rekening zal worden gehouden. Ooit omdat niemand kan ontkennen, dat voor beide standpuntén wel iets en misschien wel veel te zeggen valt! --- Palembang, het Indonesisch Giethoorn Het Palestijnse probleem Nog slechts enkele dagen en de Assemblee, welke twee maanden lang onafgebroken in Parijs is bijeen geweest, zal weer voor een jaar uiteen gaan. Dat deze U.N.0.-bijeenkomst tot belangrijke resultaten heeft geleid, zal moeilijk kunnen worden gezegd. Met de Berlijnse kwestie is men niets verder gekomen; de toelating van landen als Italië, Portugal enz. die volkomen ten onrechte door en Russisch veto werden getroffen, is een feit gebleven. Ook met de Palestijnse kwestie, we bepalen ons nu maar tot deze drie punten, is men weinig verder gekomen. De verzoeningscommissie van drie, welke Donderdag na langdurige debatten is ingesteld, heeft practisch dezelfde opdracht, als reeds een half jaar geleden aan rGaaf Bernadotto. is gegeven en wat tot diens verdelingsplan heeft geleid, dat tenslotte maar weinig steun heeft ondervonden. Een voorstel de Joodse staat officieel tot de U.1)T.0. toe te laten, kon niet de goedkeuring var Engeland krijgen, ofschoon de Ver. Staten er zich voor verklaarden. De houding van Engeland is in deze begrijpelijker dan die van Amerika, want tegelijk met het instellen van een verzoeningscommissie de Joodse staat feeds officieel te erkennen, zou psychologisch zeer verkeerd zijn en de Arabieren het practisch onmogelijk maken, aan deze verzoeningscommissie deel te nemen. Want deze stellen zich nog altijd op het standpunt dat een verzoeningspolitiek alleen slagen kan, wanneer de Joodse staat niet de facto wordt erkend. Want aan deze politiek, kunnen de Arabieren niet meedoen, zo zeide hun woordvoerder heel nadrukkelijk. Ook dit standpunt is niet onbegrijpelijk. Men mag toch niet over het hoofd zien, dat de Arabieren in Palestina al bijna 20 eeuwen ongestoord leven en het land bewonen en bebouwen. Nu komt er plotseling een betrekkelijk kleine groep Joden, op grond van zeer betwistbare historische rechten met de eis, dat de Arabieren dit land moeten ontruimen, omdat zij er zich vóllen vestigen. Joden uit verschillende delen van Europa, die geen enkel recht op dit land kunnen doen gelden, eisen deze gronden en steden op, waar 20 eeuwen geleden hun voorouders ineen betrekkelijk klein aantal jaren gewoond hebben. Zeker, het feit, dat de Joden, in tal van landen opgejaag'd en vervolgd worden, doet menselijker wijze medelijden en sympathie voor hen ontstaan en maakt ook het verlangen bij velen begrijpelijk, dat deze mensen nu eindelijk sen stuk grondgebied krijgen, dat zij als hun eigen land kunnen beschouwen en waarop ze nu eens rustig kunnen leven. Maar dat mag óns toch de ogen niet doen sluiten voor de rechten van hen, die dit land al eeuwen bewonen en bebouwen en die nu van huis en erf verdreven worden, omdat de Joden er zich willen vestigen. Zouden de Amerikanen, wanneer de Joden hun oog hadden laten vallen op een stuk Amerikaans grondgebied, zo soepel zijn geweest, als ze nu voor de Joden zijn, nu de Arabieren het kind van de rekening worden? Met alle medelijden en waardering voor het lot der Joden, mag men toch zijn ogen niet sluiten voor de rechten van andere volkeren, wanneer die hierdoor in het gedrang komen! Intussen is de U.N.O. er niet in geslaagd ook dit vraagstuk tot een oplossing te brengen, al mag de waarde niet – ontkend worden van het feit, dat zij er wel in geslaagd is in Jeruzalem de vijandelijkheden te doen staken. , De vraag is alleen maar, hoe lang deze vrede met het geweer aan de voet, inde huidige impasse te handhaven is. Palembang, het Indonesisch Giethoorn --- U.S.A. en China WASHINGTON. Waarnemers hebben verklaard, dat de V. S. een communistische regering in Noord-China niet zullen erkennen, zolang er nog een regering Tsjang Kai Sjek bestaat, ook al zou die de wijk moeten nemen naar een plaats in Zuid-China. De realiteit van de toestand, aldus deze waarnemers, zou de V. S. echter kunnen noodzaken een normaal Amerikaans zakenleven in Noord-China zoveel mogelijk aan te moedigen. Amerikaanse diplomatieke en militaire functionarissen wilden vandaag geen voorspelling doen over de wijze waarop de toestand in China zich zou kunnen ontwikkelen. Zij zeiden, dat de toestand „gestadig slechter” wordt, hetgeen de formulering vaneen doeltreffende Amerikaanse politiek • moeilijk maakte. De mogelijkheid dat de door de communisten geleide legers regelrecht naar de noordelijke oever van de Jangtse zouden doorstoten, maakte de Amerikaanse plannen voor hulp aan Tsjang Kai Sjek nog onzekerder. Verzet tegen het communisme, waar dan ook, lag ten grondslag aan de Amerikaanse buitenlandse Apolitiek, maar of verzet in China mogelijk was, was nog niet uitgemaakt en kon ook niet worden vastgesteld inde huidige onzekere toestand. Dit is het standpunt, dat naar verwacht wordt ter kennis zal worden gebracht van mevrouw Tsjang Kai Sjek, die thans inde V. S. vertoeft om te trachten hulp te krijgen. President Truman heeft verklaard, dat hij bereid was haar te ontvangen. De president ontkende, dat generaal Douglas Mac Arthur, de geallieerde opperbevelhebber in Japan, naar China zou gaan. Verder ontnield de president zich van commentaar op de toestand in China. --- Pearl Harbour ’n verrassing? t Men mag in het boek van de Amerikaanse historicus Charles Beard: „President Roosevelt and the Coming of the War 1941”, waaraan wij hier verleden week een eerste artikel wijdden, niet méér zoeken dan de schrijver zelf bedoeld heeft te geven. Niet de diepere oorzaken van de Amerikaanse tussenkomst in de oorlog tegen Duitsland en Japan zoekt hij te ontleden, noch de verantwoordelijkheden vast te stellen (daarover handelt hij in een ander werk: „American Foreign Policy in the Making, 1932— 1940”). Zijn doel reikt niet verder dan het nauwkeurig beschrijven van de feiten, die het uitbreken der vijandelijkheden onmiddellijk zijn voorafgegaan. Zoals wij het hier reeds aanstipten, is het er Beard vooral om te doen de tegenstelling tussen de schijn en dewerkelijkheid van Roosevelt’s buitenlandse politiek te beklemtonen (en te veroordelen). Hij verwijt de president ten opzichte van Duitsland en Japan een politiek gevoerd te hebben, die onvermijdelijk tot ’n gewapend conflict moest leiden — en dit, zonder de Amerikaanse kiezers, die hem hun vertrouwen geschonken hadden omdat hij beloofd had het land buiten de oorlog te houden „tenzij het aangevallen werd”, noch het Congres, dat alleen bevoegd is over oorlog en vrede te beslissen, te hebben ingelicht over de drijfveren en de ontwikkeling van zijn 'buitenlands beleid. Roosevelt, aldus de thesis van Beard, heeft het Amerikaanse volk eenvoudig bedrogen en het Congres voor het voldongen feit van de vijandelijke aanval geplaatst, omdat hij wist, dat de publieke opinie fel tegen een vrijwillige deelneming aan de oorlog gekant was. Verleden week brachten wij, in grote lijnen, een samenwerking van Beard’s betoo'g over de politiek van Roosevelt ten opzichte van Duitsland in 1941. Vandaag willen wij even onze aandacht wijden aan de gebeurtenissen, die tot de Japanse aanval op Pearl Harbour geleid hebben. --- De officiële versie Volgens de officiële versie, zoals zij vorm gekregen heeft in de verklaringen | van Roosevelt zelf, was de Japanse aan\ val op Pearl Harbour, op 7 Decemtoer 1941, voor de president een volledige verrassing. Sedert maanden werden er tussen de Verenigde Staten en Japan onderhandelingen gevoerd voor het behoud van de vrede in de Stille Oceaan, Japfen had echter intussen de oorlog voorbereid en opzettelijk getracht, door valse verklaringen, de Ver. Staten om de tuin te leiden en de illusie te verwekken, dat de vrede niet in gevaar was. Zelfs vaaruit bleek, dat de Japanse regering bereid was over een voorstel tot vredelievende oplossing van de hangende kwesties besprekingen te-voeren. (Het voorstel van Tokio een conferentie Roosevelt-Konoye ergens in de Indische Oceaan te beleggen, was toen juist door Washington verworpen). Meer nog: uit dezelfde bron vernam men te Washington, flat de Japanse regering inderdaad oprecht naa,r een „modus vivendi” met de Ver. Staten verlangde en dat dit voorstel (feitelijk het tweede dus) haar „laatste woord” was. Er is reden te geloven, dat Roosevelt cr ernstig aan gedacht heeft over een „modus vivendi” te onderhandelen. Op 5 November hadden generaal Marshall, toen chef van de Generam Staf, en Admiraal Stark, chef van de vlootoperaties, hem een memorandum overhandigd, waarin zij er sterk op aandrongen geen militaire actie tegen Japan te 'beginnen alvorens het leger en de vloot beter tot de oorlog zouden voorbereid zijn. Staatssecretaris Huil schijnt ook aanvankelijk van de wenselijkheid en de mogelijkheid van een „modus vivendi” te zijn overtuigd geweest. De hoogste ambtenaren van de afdeling voor de zaken van het Verre Oosten hadden in deze zin geadviseerd. Maar van Chinese zijde kwamen er „hysterische” (het woord is van Cordeil Huil zelf) protesten tegen een mogelijke minnelijke schikking, die ook door Churchill gesteund werden, terwijl Lord Halifax, de Britse ambassadeur te Washington, voor een bestand ijverde. Welke argumenten Huil, na raadpleging met Roosevelt, het plan plotseling hebben doen opgeven, kan thans nog niet uitgemaakt worden. Op 26 November overhandigde de Staatssecretaris aan de Japanse ambassadeur het historisch memorandum, dat hij zelf als een ultimatum toeschouwde en waarvan hij wist, dat de Japanners het eveneens als dusdanig zouden beschouwen. Hoe Roosevelt zich de ontwikkeling van de toestand in de laatste dagen van November voorstelde, leest men uit het Dagboek van de toenmalige minister van Oorlog, Stimson. Op 25 November 1941, de dag vóór de overhandiging van Hull’s memorandum aan de Japanse ambassadeur, had er een vergadering plaats van het oorlogskabinet. „Daar werd, schrijft Beard, niet over de vredesmogelijkheden, maar over de oorlog en over de wijze waarop hij zou kunnen •beginnen, gediscussieerd”. Roosevelt bracht geheel de kwestie van de betrekkingen met Japan ter sprake. Volgens Stimson (een onverdacht getuige in dit geval), zei de President, het waarschijnlijk te achten, dat de Japanners over enkele dagen zouden aanvallen. „De kwestie was, hoe wij de Japanners in een positie zouden manoeuvreren, derwijze dat zij het eerste schot losten zonder dat wij daarvoor al te veel gevaar liepen.’*» --- „Dat betekent oorlog” Op 27 November, de dag na het overhandigen van Hull’s nota aan de Japanse ambassadeur, gingen van de departementen van Oorlog en van Marine waarschuwingen aan al de bevelhebbers van Amerikaanse bases in de Stille Oceaan. In het debat over de verantwoordelijkheden voor Pearl Harbour, is er over de betekenis van deze waarschuwingen fel geredetwist. Vast staat, dat zij tegenstrijdig waren en in elk geval niet duidelijk. Het feit, dat de waarschuwingen geseind werden, bewijst, volgens Beard, dat Roosevelt, Huil Stimson en Knox er van overtuigd waren, dat de diplomatieke besprekingen met Jppan practisch ten einde waren. De volgende dag onderschepten de inlichtingsdiensten van het Amerikaanse leger een geheim telegram van do Japanse regering aan de ambassadeur te Washington, waarin hem medegedeeld werd, dat het antwoord op de „vernederende nota” van 26 November over twee of drie dagen zou volgen en dat zij niet als een basis van onderhandelingen kon beschouwd worden. Intussen mocht de ambassadeur de indruk niet verwekken, dat de besprekingen afgesprongen waren. Op 6 December (wij moeten hier veel geheime berichten uit Tokio aan de Japanse ambassade te Washington onbesproken laten),' rond 15 uur, onderschepte de Amerikaanse spionnagedienst een telegram uit Tokio aan Nomoera, waaruit bleek, dat het Japanse antwoord op de Amerikaarfte nota spoedig zou volgen. Rond half tien ’s avonds waren de dertien eerste fragmenten van het antwoord ter kennis van Roosevelt gebracht. Volgens de marine-officier, die de ontcijferde telegrammen aan Roosevelt persoonlijk, jin zijn bureau op het Witte Huis, oveiliandigde, zou deze aan Harry Hopkins, ’die bij hem was, toen spontaan gezegd hebben: „Dat toetekent oorlog!” Het verdient te worden aangestipt, dat Roosevelt, na kennisneming van het Japanse antwoord, het niet nodig geacht heeft nadere waarschuwingen aan de bevelhebbers der Amerikaanse bases in de Stille Oceaan te doen seinen. Eerst de volgende dag, 7 December, in de loop van de voormiddag, zou Generaal Marshall, na inzage te hebben genomen van het telegram uit Tokio, dat Nomoera opdracht gaf,‘ te 13 uur, het Japanse antwoord op de Amerikaanse nota van 26 November aan staatssecretaris Huil te overhandigen, nog pogen een ultieme waarschuwing te zenden. Te Pearl Harbour werd deze echter pas na de Japanse aanval ontvangen. In zijn werk beklemtoont Beard herhaaideiijk'da*. Roosevelt en zijn otimiddeiiijke medewerkers veeleer op een oorlog in de Atlantische dan in de Stille Oceaan aanstuurden. Men kan men dan vragen waarom de president niet zo gemanoeuvreerd heeft, dat d« feitelijke „snooiing war" in de Atlantische Oceaan tegen dc Duitse duikboten Men tot oen ïorin—* oonog ontwikkelde Roosevelt heeft dat niet gekund, schrijft Beard, omdat spoedig bleek, dat dc „aanvallen” van Duitse duikboten teger Amerikaanse •destroyers in werkelykheie uitgelokt waren door de Amerikaans! oorlogsbodems zelf. Toen de president en Cordeil Huil besloten het memorandum van 23 November aan Japan ti overhandigen, waren de kansen op eci oorlogsverklaring door het Congres aar Duitsland of (en) Japan uitex'st miniem „Maar op grond van de onderschepte telegrammen en andere informatiebronnen, hadden zij reden te geloven, dat hei memorandum zou verworpen worden, ei dat de daaruit volgende impasse tot oorlog zou leiden.” (De Nieuwe Gids, — Brussel) ---