Met de wichelroede naar Wieuwerd Grafkelder trekt jaarlijks duizenden bezoekers MUMMIES IN 7 EEUWEN OUDE KERK Ten tcesten van de spoorlijn Leeutcarden—- Sneek ligt in Friesland het merkwaardige dorpje Wieuwerd. In lang vervlogen tijden was het een welvarend vissersplaatsje van teel 180 huizen, gelegen aan de ~Middelzee’% thans ligt het als een karakteristiek agrarisch dorp temidden van uitgestrekte landerijen, waar vreedzaam de glanzende zwart-honte koeien grazen. Wieuwerd heeft een interessant historisch verleden. Geschiedschrijvers verhalen over de verwoesting van het dorp en het zich daar bevindende slot van de adellijke familie Walta, door de ~zwarte hoop” in 1514. Het slot werd weer opgebouwd, maar ging in latere woelingen opnieuw in vlammen op, om daarna voor de derde maal opgetrokken te worden. Na 1733 is het afgebroken, het geboomte werd uitgeroeid en verkocht. Het Walta-slot was inmiddels een middelpunt geweest van de godsdienstige secte derLabadisten, genoemd naar de predikant Jean de Labadie. De rijk begaafde AnnaMaria Schuurman, een vrouw met uitzonderlijke talenten, verbleef als volgelinge van de Labadie een aantal jaren te Wieuwerd, waar zij in 1678 stierf. Wat Wieuwerd echter heden nog steeds tot een merkwaardig dorp maakt, is het bezit vaneen grafkelder, tvaarin de lijken niet op normale wijze vergaan, maar door geheimzinnige inwerkingen gemummificeerd worden. „Het wonder van Wieuwerd”! Langs goede verharde wegen, kronkelend door het vlakke Friese landschap met zijn vele torentjes aan de gezichts-cinder, het ene dorpje na het andere passerend, komen we in Wieuwerd. De handwijzer op de laatste driesprong, enkele kilometers voor het dorp, vertelt het u reeds: „Naar de grafkelder”. Het is een rustig, net en vriéndelijk dorpje waar wij . (met onze wichelroede-loper) uit de wagen stappen. Het geeft een ruime en vredige indruk: opvallend is het direct, dat de kerk niet midden in het dorp staat, doch geheel aan de kant. Aan de zuidzijde van het kerkgebouw. de ingangszijde, is door de Koninklijke Nederlandse Touristenbond A.N.W.B. een emaille-bord aangebracht, met het volgende opschrift: „Ned. Hervormde kerk. Pl.m. 1200 gebouwd, 14e. 17e en 18e eeuw gewijzigd. 1860—1870 ommetseld. Toren 1888 gesloopt. Houten klokkestoel. Onder verhoogd koor grafkelder met gemummificeerde lijken.” De kerk, welke ons ontsloten wordt door de vrouw van de tegenwoordige conciërge van de grafkelder, S. Halbertsma (die deze functie al sinds vijftien jaar vervult), ziet er ook van binnen allesbehalve oud en bouwvallig uit. Er staat een fraai, groot orgel, waarvan men ons verzekerde, dat de klank heel mooi moet zijn. Vóór inde kerk, vlak voor het koor is een luik inde vloer. We dalen een trapje van acht eikenhouten treden af. dan nog een metselstenen trede en staan dan midden in „het wonder van Wieuwerd”. tegenover een viertal doodkisten, met glas afgedekt waarin personen die enige eeuwen eerder dan wij geleefd hebben nu als starre, verstijfde mummies een rustplaats hebben. Het is maar een betrekkeliik kleine, langwerpige ruimte, een gewitkalkt gewelf, met inde gebogen smalle zijkanten (evenwijdig met de zijkanten van de kerk Noord—Zuid georiënteerd) precies tegenover elkaar een getraliede opening. waardoor de buitenlucht kan binnentreden. De kisten staan op een later gemetselde kleine verhoging. De kelder moet volgens de beschikbare gegevens in 1609 gebouwd zijn. Dat klopt ook met het jaartal dat boven de kelder in het koor van de kerk inde muur is aangebracht. Er moeten oorspronkelijk elf kisten gestaan hebben, maar nadat in 1765 (dus anderhalve eeuw na de bouw van de kelder) het merkwaardige feit van de mummificering ontdekt was. zijn er. hoe ongelooflijk het ook moge klinken, zeven van deze mummies aan souvenier-jagerii ten offer gevallen. Behalve de 4 met glas afgedekte kisten, bevinden zich inde kelder -thans nog twee kisten met beenderen en doodshoofden. Een uit been gesneden bovenkaak van ’n kunstgebit uit één stuk wordt toegeschreven aan de vaardige handen van Anna Maria Schuurman. --- Experimenten met de wichelroede Men kan zich moeiliik voorstellen dat hetgeen men in deze grafkelder aanschouwt, zich hier reeds drie eeuwen of langer bevindt. De zware eikenhouten kisten zien er nog volkomen gaaf uit, het iizerwerk roest niet, van houtworm of iets dergeliiks is geen sprake. Ook inde kerk zelf trouwens niet. Het is. of ook hier de tijd zijn verwoestende invloed niet of in zeer vertraagd tempo doet gelden. Het in 1788 gebouwde orgel bleek, toen het in 1943 gerestaureerd werd. naar men ons vertelde, geen noemenswaardig herstel nodig te hebben. Wat is nu het geheim van de grafkelder te Wieuwerd? Al biina tweehonderd iaar prakkizeert en redeneert men hierover, maar het raadsel is tot nog toe steeds onopgelost gebleven. Er vindt ’n uitdrogingsproces plaats, maar toch ook nog iets anders, want vocht is toch niet de enige oorzaak van bederf. Er blijft biina geen gewicht inde beenderen over, ze ziin zo licht als ’n veertje. Eender lijken (naar men veronderstelt vaneen zilversmid te Leeuwarden) is eens gewogen en had toen een gewicht van drie kg. 57 jaar geleden heeft men een dode papagaai inde kelder gehangen. als experiment, t Beest hangt er nog. Totaal verdroogd. maar geheel intact. Geen spoor vaneen verrottingsproces, evenmin als bij de kin die er al 55 jaar hangt, de haan van 46 jaar geleden en de torenvalk die nog maar 9 jaar mummie is. Er is eens een Engelse Lord geweest, die on zijn landgoed de grafkelder tot inde kleinste bijzonderheden liet namaken. Alles klopte precies, alleen het verwachte effect bleef uit, want in de kelder gebrachte dode dieren vergingen op normale wijze. De bouw en afmetingen van de kelder geven dus niet de oplossing van het geheim. Wel was het opmerkelijk, dat toen men vroeger als experiment eens een der openingen inde zijwanden dichtmetselde, de binnengebrachte dode proefdieren wèl een verrottingsproces ondergingen. Men heeft toen natuurlijk dat venster spoedig weer open gemaakt. Onze wichelroede-loper was vol moed aan het experimenteren getogen. Zijn verwachtingen hier „aardstralen” te zullen aantreffen, werden niet beschaamd. Maar;; hij liep al spoedig met een hoogst verwonderd gezicht rond. Boven de kisten. voor naast en er achter. overal sloeg de roede uit. Nergens vat te krijgen op een rustpunt. Inde kerk precies hetzelfde. Nauwelijks was de staaldraad opnieuw gespannen of ze sloeg alweer naar beneden. „Zoiets heb ik nog nooit meegemaakt”. hoorden we hem mompelen. Systematisch werkte hij vervolgens de kerk door, om te trachten een schets van de banen der stralen te maken. Het resultaat was zeer eigenaardig. Een netwerk van elkaar kruisende lijnen, allemaal dicht bii elkaar. Toen hij mevr. Halbertsma. onze gids, dit resultaat mededeelde, toonde zij zich niet verwonderd. Verschillende wichelroedelopers waren inde loop der iaren. zoals ook nu onafhankelijk van elkaar, tot hetzelfde resultaat gekomen: sterke aardstraling, een netwerk van lijnen vormend. Een plaats is er inde kerk. waar de wichelroede plotseling een geheel andere uitslag vertoonde. Op een scherp begrensde oppervlakte van slechts enkele meters sloeg de staaldraad spontaan omhoog. Ook dit feit van geheel andere reactie was door andere wichelroedelopers op precies dezelfde plaats geconstateerd zo hoorden we van mevr. Halbertsma. Men veronderstelt, dat er misschien nog een andere kelder is, naast of onder de thans bekende. Wanneer men met een stok op de vloer van de kelder stampt, klinkt het inderdaad hol. Maar hier kan ook de verbeelding ons parten spelen. In ieder geval zou o.i. een onderzoek onder wetenschappelijke leiding de moeite waard kunnen zijn. --- Internationale bezienswaardigheid Per jaar trekt „het wonder van Wieuwerd” tussen de 5000 en 6000 bezoekers. In het vacantieseizoen vooral kan het erg druk zijn. Dan zijn er dagen van 150 a 200 bezoekers. En ze komen uit alle hoeken van de wereld. Zweden, Noorwegen, Duitsland, Frankrijk, België, Canada. Amerika, Australië, Spanje, ja noem maar op, overal vandaan. De grafkelder van Wieuwerd is een internationale bezienswaardigheid geworden. De bewoners van het dorp vinden het wel best. al die drukte. De bakker, kruidenier, caféhouder enz. kunnen het in hun inkomsten wel merken. Met die caféhouder en ziin vrouw maken we nog even een gezellig praatje bij de warme kachel. Ja, vroeger ging het bij het bezoeken van de grafkelder wel eens wat anders toe, zo horen we. Er is eens een conciërge 'geweest. lans geleden, die een bezoeker eender lijken eens wat beter wilde laten zien en daartoe de mummie plotseling uit de kist pakte. De bezoeker is in wilde schrik weggevlucht en niet weer terug gekomen. Natuurlijk kwam het gesprek ook op „Beppe Antsje”. de vrouw die zoveel over de grafkelder en Wieuwerd wist te vertellen. Zij. is kort geleden gestorven in de leeftijd van 102 jaar. Die Beppe Antsje dan, heeft het ongeveer 70 jaar geleden zelf meegemaakt, dat er op het kerkhof naast de kerk bij het maken van een nieuw graf een kist werd opgegraven, volkomen gaaf, met daarin het eveneens gave stoffelijk overschot van een vrouw met twee pasgeboren kinderen in de armen. Men kon in de gemeentegegevens nagaan, dat dit tragische drievoudige sterfgeval zich toen honderd jaar geleden had voorgedaan. Ja, die Beppe Antsje Is oud geworden. Maar Wieuwerd schijnt dan ook een gezond dorp te zijn. De dokter heeft het er niet erg druk en er wonen veel oude mensen. Een stuk of zes van tachtig jaar, 'een echtpaar van boven de negentig enz. En dat op een bevolking van slechts enkele honderden mensen. De wichelroede wordt weer voor de dag gehaald, want de caféhouder en zijn vrouw willen ook wel eens weten hoe het er bij hen met de aardstralen gesteld is. Het resultaat is precies gelijk als in de kerk! Overal sterke uitslag. Is het een wonder, dat wij de volgende dagen veel over aardstralen geprakkizeerd hebben, en over — als we ooit nog eens rijk worden — een villa te Wieuwerd? hd --- Geen teruggang in de woningbouwproductie Minister Witte heeft de Tweede Kamer verzekerd, dat vaneen teruggang inde woningbouwproductie geen sprake is. Het aantal woningen in uitvoering is van 36220 op 1 Januari 1952 gestegen tot ongeveer 53.000 op 1 October 1952. Zowel in het tweede als in het derde kwartaal zijn premiën verleend voor ongeveer 4000 woningen. Degenen, die hun aanvrage bij de verschillende directies van Wederopbouw voor 12 Mei van dit jaar hebben ingediend, kunnen inde loop van dit jaar nog op een beslissing rekenen. Van een onbeperkte premieverlening kan echter geen sprake zijn. Verder ligt het inde bedoeling van de minister over te gaan tot wijziging van de premieregeling woningbouw 1950. Hij verwacht echter niet, dat deze wijziging nog inde loop van dit jaar van kracht zal worden. --- Voor onze jonge Lezertjes OCTOBER is altijd een belangrijke maand voor de kabouters. Weet je, wat er dan gebeurt? Ik zal het je vertellen. October is de maand, waarin de kaooutermannen nieuwe huisjes kunnen huren. Elke herfst komen er weer mooie paddestoelen bij in het bos en het is iedereen bekend, dat de dwergjes graag in paddestoelen wonen. De kabouterkoning laat ze aardig inrichten en daarna verhuurt hij ze zelf. Hij is de baas over alle kabouterwoningen, over nieuwe en over oude. En niemand mag een huisje betrekken, oud of nieuw, zonder dat de koning toestemming geeft. Dat kan soms wel eens heel wat moeilijkheden geven, zoals kabouter Wimpelpimpel, een vrolijke klant, laatst ondervonden heeft. Wimpelpimpel wist, dat het huisje van Toon de Wèerprofeet leeg zou komen. Toon werd te oud, om' nog voor weerprofeet te spelen. Zijn huisje stond op een open plek in het bos, de beste plaats om weervoorspellingen te doen natuurlijk, maar een naar plaatsje voor kouwelijke kabouters met rheumatiek. Daarom wilde Toon er graag mee ophouden, ofschoon hij het wat jammer vond zijn fijne huisje te moeten verlaten. Het was ’t leukste kabouterhuisje, dat je ooit gezien had. Het dak was kersenrood met witte stippels en het raampje, dat er in zat, had helgroene luiken. In die luiken zat een klein hartje en ’s avonds, als Toon nog een paar boeken opsloeg over wind en regen, straalde daar een gouden schijnsel uit Wimpelpimpel had geen andere wens dan in dat huisje te mogen wonen/ Dan wil ik ook wel voor weerprofeet spelen, had hij bü zich zelf gezegd. Als ik Toon vraag, of hij mij even op dreef wil helpen, komt dat best voor elkaar. EN of het voor elkaar kwam? Ho ho, niet zo gauw. Er was namelijk nog iemand, die dolgraag in het huisje van Toon wilde wonen. Dat was Wiebel, een heel bekend dwergje in kabouterbos. Waarom die Wiebel zo bekend was? Wel, ten eerste was hij familie van de koning en ten tweede had hij de gewoonte om altijd van ’t ene been op het andere te gaan staan. Hij stond nooit op twee benen te- gelijk! Daarom heette hij Wiebel, zie je. Nu was het vreemd, dat die Wiebel ook zo „wiebelig” van aard was. Weet je, wat ik bedoel? Wiebel had nooit een vast plan. Hij kon nooit besluiten nemen. Hij was zo wispelturig als a15.... ja ik weet niet als wie of wat. Er zijn werkelijk geen woorden voor. Nu eens wilde hij dit, dan weer dat. Daarom maakte Wimpelpimpel zich ook eerst geen zorgen, toen hij hoorde, dat Wiebel ook iets voor het huisje van de weerprofeet voelde. „Morgen wil hij toch weer iets anders”, merkte hij luchtig op, maar.... dat gebeurde nu net niet. Wiebel scheen voor de eerste keer van zijn leven eens standvastig te zijn. „Ik wil in dat huisje en daar blijft het bij” zei hij zo maar. Eerst stonden de kabouters paf en daarna waren zij diep verontwaardigd. „Je verandert altijd van plan” zeiden ze, „maar nu je weet, dat Wimpelpimpel in Toon’s huisje wil, houd je ineens vol. Wat zijn dat voor kunsten? Denk je soms, dat jij meer mag dan een ander, omdat je familie van de koning bent?” Gelukkig trok de koning geen partij voor Wiebel, zijn «familielid, „Wou je ook in dat huisje?” zei hij enkel, „wel, dan weet ik het goed gemaakt. Ik geef jullie allebei een kans. Wie een v/eek lang kan zeggen, of ’t droog blijft of regenen gaat, komt in Toon’s huisje te wonen en wordt weerprofeet”. Kabouter Wiebel, keek even op zijn neus. Dat had hij niet gedacht, dat hij nu al een beetje voor weerprofeet moest spelen! „En wanneer begint die wedstrijd, majesteit?” vroeg hij toen. „Morgen” antwoordde de koning meteen, „en zeg het ook aan Wimpelpimpel. WIMPELPIMPELschrok niet zo erg als Wiebel. Hij had altijd veel van de natuur gehouden en daarom had hij zijn ogen steeds opengezet voor de zon en de maan, de wolken en de sterren, de bomen, de bloemen en de dieren. „Droog weer of regen?” zei hij peinzend, terwijl hij onder zijn rode muts krabbelde, „wat heb ik laatst toch ook weer in het bos gezien! O ja, de spinnen, natuurlijk.” De spinnen? Wat wilde Wimpelpimpel in ’s hemelsnaam met de spinnen? Dat is geen lang verhaal. Wimpelpimpel was gewoon elke dag een wandeling door het bos te maken en op een van die tochten had hij bemerkt, dat de spinnen hun webbetjes één twee drie inhalen, als er regen op komst is. „Wat zijn jullie toch druk?” had hij eerst gevraagd, „waarom ruimen jullie dat net zo haastig op? Heeft het soms geen werk genoeg gekost?” „Er komt regen” hadden de ijverige spinnen vlug gezegd en verder hadden zij geen tijd meer gehad om zich met hem te bemoeien. Maar Wimpelpimpel was een nieuwtje rijker geworden en dat kwam hem nu goed Van pas. Want je raadt zeker wel, wat hij iedere dag ging doen? Op de spinnen letten, alleen maar op de spinnen letten, ’s Morgens om een uur of elf ging hij op pad en om twaalf uur stond hij al voor de koning om te vertellen, of het droog bleef of ging regenen. „Jij bent vlug” zei de koning, „en.... je voorspellingen zijn altijd goed. Hoe doe je dat?’’ „Dat is mijn geheim, majesteit”, lachtte Wimpelpimpel en na een diepe buiging was hij weer verdwenen tot de volgende dag. MET Wiebel ging het echter slecht. Die dacht, dat je weersvoorspellingen moest doen met je grote teen. „Dat zal kabouter Toon ook wel gedaan hebben”, zei hij, „waarom zou hij anders Toon heten?” Wiebel had evenwel verkeerd gedacht. Al bleef hij zelfs op beide benen staan om allebei zijn grote tenen te kunnen raadplegen over ’t weer, steeds had hij het mis. De koning schudde zijn hoofd aan het einde van de week. „Jij kunt geen weerprofeet worden, Wiebel, je hebt er heus geen aanleg voor.” „Nee”, zei Wiebel benepen en hij trok een zuur gezicht. Maar Wimpelpimpel lachte! Want tegen hem zei de koning: „Me dunkt, dat jij maar in dat huisje van kabouter Toon moest gaan wonen, beste vrind”. „Proficiat” zeiden alle kabouters, die het hoorden en sommigen zongen er: ~Hoera voor Wimpelpimpel, hij won met vlag en wimpel!” Wimpelpimpel wordt weerprofeet --- Ondergrondse uitgebreid in Zweden’s hoofdstad ledere 4 minuten ’n trein; uniek beveiligingssysteem STOCKHOLM Sinds eind October kan Zweden’s hoofdstad zich verheugen overeen aanzienlijk uitgebreide ondergrondse treinverbinding. Voordat deze Westelijke ondergrondse officieel kon worden geopend, hadden de werkzaamheden zeven jaar geduurd en een kleine tweehonderd millioen gulden gekost. Reeds aan het begin van deze eeuw werden plannen ontworpen, om Stackholm’s verkeersproblemen door middel vaneen ondergrondse treinverbinding te verminderen. In 1933 werden deze plannen gedeeltelijk verwezenlijkt. Toen werd het eerste gedeelte van de ondergrondse geopend onder de rotsachtige heuvels van Södermalm, de zuidelijkste van de vier wijken, die Stockholm’s oude binnenstad omgeven. --- Om de vier minuten De nieuwe lijn is vijftien kilometer lang, waarvan vier onder de grond. Daarvan moest ongeveer een derde deel in graniet en andere harde steensoorten worden uitgehouwen. De nieuwe dienst zal op volle capaciteit een uurtotaal van 40.000 passagiers in iedere richting kunnen vervoeren met een maximum van één zeswagen-trin om de anderhalve minuut. De dienstregeling is echter op kleinere schaal begonnen, aldus ~Op reis”: één trein per vier minuten. Honderd wagens zullen in. bedrijf worden gesteld en vijftien worden er in reserve gehouden. Van de ondergrondse stations is dat onder de Kungsgatan de grootste, met een capaciteit van 30.C00 reizigers per uur. --- Uitbreiding De westelijke ondergrondse verbindt de snel groeiende Noord-Westlijke wijken van de stad met hef centrum. De derde etappe is het verbinden van de twee bestaande lijnen. Men hoopt in 1956 zo ver te zijn. De uitbreiding van de lijnen en het ontwerpen van eventueel nieuwe zal daarna worden overwogen om zo het hoofd te kunnen bieden aan de moeilijkheden op verkeersgebied, die zich voordoen als gevolg van de snelle uitbreiding van de stad. De donkergroene treinwagens zijn ongeveer dezelfde, welke in New York in gebruik zijn. Ze werden in Zweden in licentie gebouwd. De maximum snelheid bedraagt 65 km. per uur. De deuren worden door middel van samengeperste lucht geopend en gesloten. Er is een uniek systeem uitgedacht om de veiligheid zo hoog mogelijk op te voeren. Door middel van electrische impulsen krijgt de bestuurder aanwijzingen over de snelheid, waarmee hij mag rijden. Rijdt hij desondanks te snel, dan weerklinkt inde cabine een waarschuwinssignaal. Volgt de bestuurder dit evenmin op, dan wordt even later de noodrem in werlring gesteld, zonder dat hij dat kan verhinderen. --- St. Maartenskapel Bergum in gebruik genomen Mgr. Th. Huurdeman verrichtte inwijdingsplechtigheid (jLdaa66v\sx3a azuo uv^) BERGUM Voor pater Doesburg en zijn parochianen van de St. Maartens Uthof te Bergum was het gisteren een belangrijke en blijde dag. En niet voor hen alléén. Uit de grote belangstelling, vooral ook van geestelijke zijde, bleek wel, dat de betekenis van dit feestelijke gebeuren: de plechtige inwijding van de nieuwe Sint Maartenskapel, uitging boven die vaneen plaatselijk feit alleen. Want het was op deze feestdag van St. Martinus, de patroon der Middeleeuwse parochie van Bergum, dat het eerste Katholieke kerkgebouw sedert de Reformatie in deze gemeente in gebruik werd genomen en weer onder zijn bescherming gesteld. Het is een fraaie kapel geworden, sober doch smaakvol van bouw, een monument van het Uthofwerk van het Minderbroederklooster te Drachten, een getuigenis van wat een hard-zwoegende, idealistische patur in vurig Godsvertrouwen wist te bereiken. Na de wijdingsplechtigheid, verricht door Mgr. Th. Huurdeman, Vicaris-Generaal van het Aartsbisdom, die zegenend langs buiten- en binnenmuren trok, waarbij de voorspraak van alle Heiligen werd ingeroepen en psalmen werden gezongen waarin reeds het oude Israël zijn verlangen uitdrukte naar de tempel als het huis waar God en Zijn volk wonen, werd een Pontificale H. Mis opgedragen. Mgr. Huurdeman werd hierbij geassisteerd door de Hoogeerw. heer Deken Th. R. Holtmann van Leeuwarden, als presbyter-assistens, de Zeereerw. pater drs. M. Staverman 0.F.M., Gardiaan van het Minderbroederklooster te Drachten, als diaken, en de Zeereérw. heer F. E. M. Stemeberg, pastoor te Dokkum, als sub-diaken. De lagere functies werden vervuld door paters en broeders van het Minderbroederklooster te Drachten. De Wisselende gezangen werden uitgevoerd door de paters van het klooster te Drachten, 0.1.v. pater Halvard Hettema O.F.M. Het zangkoor „Ad Laudem Dei” van de St. Bonifatiuskerk te Leeuwarden voerde 0.1.v. de heer Jacq. Bos de driestemmige Missa Super Amor Gesu Amero, van P. Os- wald Jae|gi, uit. --- Huis van God De predicatie werd gehouden door pater Siardus de Vries OFM, de priester die destijds onder moeilijke omstandigheden de eerste Uthof van Drachten te Sint Jacobi-parochie heeft bediend. Vandaag is dit huis heil wedervaren, zo haalde spr. de woorden van de H. Lucas aan. Hierin ligt de diepe betekenis van de plechtigheid van deze dag besloten. Dit huis is thans onttrokken aan het profane en van nu af aan geworden het huis van Christus, waar Hij temidden is van de zijnen, welke Hy lief heeft. Hier wil Jezus ook op onbloedige wijze het H. Kruisoffer tegenwoordig stellen, onder de mystieke gedaante vaneen stukje brood. Het is mij bekend, zo zeide spr., hoe de Katholieken van Bergum en omgeving, onder de bezielende leiding van hun pater, vurig verlangd hebben naar dit Godshuis. En is het thans niet zo, dat God als het ware tot hen zegt, als eens tot koning Salomo toen deze de tempel voltooide: „Ik heb uw gebed verhoord”? Dit is het huis van God. Moge het voor u allen ook zijn: de deur naar de hemel. --- Receptie In café „’t Roodhert” werd na afloop van deze eerste kerkdienst een receptie gehouden, waarbij door vele sprekers het woord werd gevoerd. Namens de parochie Bergum sprak de heer R. v. d. Hof een welkomstwoord. Een andere parochiaan, de heer H. Ravensloot te Veenwouden, sprak zijn dank uit voor de komst van Mgr. Huurdeman en gaf een overzicht van de moeilijkheden waarmede men de afgelopen jaren te Bergum met het opdragen van de H. Mis te kampen heeft gehad. Men had tenslotte bij andersdenkenden ineen veel te kleine ruimte hiervoor een goed onderdak gevonden en men kan zich indenken, aldus spr., welk een rijkdom thans deze kerk voor ons betekent. Namens de Katholieken van St. Maartens Uthof wilde hij inde persoon van de burgemeester van Tietjerksteradeel, mr. Oppedijk van Veen, het hele dorp danken voor de genoten gastvrijheid en de verzekering geven, dat de Katholieken zich loyale burgers van de gemeente zouden betonen. Dank bracht hij ook aan de Paters Franciscanen en in het bijzonder aan Pater Doesburg, die steeds een voorbeeld en helpende vriend voor allen is geweest. Als herinnering bood hij namens de parochianen aan Mgr. Huurdeman, burgemeester Oppedijk van Veen, de Hoogeerw. Pater E. Hazebroek, Custos der Minderbroeders in Nederland en de Gardiaan van het Minderbroedersklooster te Drachten, elk een ingelijste foto van de nieuwe kapel aan. De voorzitter van de St. Willibrordvereniging, prof. dr. J. G. M. Willebrands, die met het dagelijks bestuur, de Zeereerw. heer H. L. J. M. Sondaal, de Hoogeerw. heer L. A. Th. Rooyackers en de Zeereerw. pater dr. J. Witte S.J. aanwezig was, sprak woorden van oprechte belangstelling en groot medeleven. Namens de St. Willibrordvereniging feliciteerde hij pater Doesburg en het Aartsbisdom met dit Godshuis en schonk een enveloppe met inhoud voor de verdere aankleding ervan. Pater Doesburg hield een blijgestemde geestige toespraak, waaruit de grote dankbaarheid voor het thans bereikte duidelijk bleek. Een droom van jaren geleden reeds, is verwezenlijkt. Ik kan het me haast niet indenken, zo zeide hij. Spr. hoopte, dat zijn parochianen in daden, als trouwe zonen van de Kerk, hun dank zouden tonen. Oprechte dank bracht spr. ook aan de burgemeester voor diens grote medewerking en eerlijk begrip, aan de Custos der Minderbroeders voor alle offers die de Orde wilde brengen om het Uthofwerk door te zetten, aan prof. Zeegers van de Katholieke Universiteit voor het objectieve onderzoek waarmede hij de Uthof Bergum gediend heeft, aan de architecten J. Starmans te Utrecht en H. J. Bak te Groningen voor de bijzondere zorg welke zij aan deze bouw besteed hebben, aan de aannemers A. Bosgraaf te Bergum en W. Kloetstra te Noord-Bergum, die met liefde en vakkundigheid, ineen uitstekende geest, een juweeltje van een kapel hebben neergezet, aan de pastoor van Dokkum, die met het kerkbestuur van die parochie aanwezig was (Bergum ressorteert als parochie onder Dokkum) voor diens spontane medewerking en aan prof. Willebrands voor het financiële geschenk, maar meer nog voor het grote begrip en de ontvangen steun. Een treffend dankwoord sprak pater Doesburg tenslotte tot de dames Blom en Vellinga, beiden niet-katholiek, waarvan de een jarenlang een Katholiek hulpkapelletje in huis heeft gehad en de ander een Katholiek priester. Als herinnering aan deze jaren overhandigde pater Doesburg beiden een ingelijste foto. Woorden van hartelijke gelukwens werden voorts gesproken door de Gardiaan van het klooster te Drachten, pater drs. M. Staverman, door Mgr. Huurdeman, die Friesland gelukkig prees met wat hier mogelijk is, door burgemeester Oppedijk van Veen, die alle bewondering had voor het werk van pater Doesburg en niet had gedacht dat hij nog eens huurder van de gemeente zou worden, door Custos pater Hazebroek, die in deze gebeurtenis misschien een voorteken zag van een langzame terugkeer van Friesland naar die mooie tijd van vroeger, toen hier een rijk Katholiek leven bloeide, door pater prior dr. J. Kobessen van het Augustijnenconvent te Witmarsum, die wees op de goede samenwerking van de apostolaatscentra Witmarsum en Drachten en door pastoor Sterneberg van Dokkum. --- Bisschoppen op „vredescongres” Onder dwang WENEN. Politieke kringen te Wenen verwachten, zo verneemt het K.N.P.. dat verscheidene bisschoppen en kerkeliike hoogwaardigheidsbekleders uit Hongarije en Tsjecho-Slowakije gedwongen zullen worden deel te .nemen aan het Vredescongres van Wenen. Zoals bekend heeft de Wereldvredesraad. de internationale communistische mantelorganisatie. dit congres op 5 December te Wenen belegd. De verwachtingen, die deze Weense kringen uiten op grond van voorbereidingen, "welke zii gadeslaan, gaan nog verder. Men vreest namelijk, dat de bisschoppen. die met geweld naar het congres zullen worden gebracht, gedwongen zullen worden hun handtekening te zetten onder z.g. vredesresoluties. welke in voorbereiding zijn en een beroep zullen doen op de christelijke wereld van het westen. Zelfs zii het onder het grootst mogelijke voorbehoud dient melding te worden gemaakt van het' gerucht, dat kardinaal Mindszenty door de radio een vredesoproep moet houden, welke in het Latijn. Hongaars en Duits zal worden uitgezonden. --- De bebossing moet worden uitgebreid Met uitzondering van Engelanr heeft Nederland het laagste bebossingscijfer van alle West-Europese landen, n.l. 7,6. Het bos werd inde loop van de laatste 50 jaren steeds meer teruggedrongen naar de minder goede gronden. Om de houtproductie op peil té houden is het daarom noodzakelijk de bebossing uitte breiden. Minister Mansholt meent, dat deze uitbreiding ook in het algemeen belang noodzakelijk is. ---