AUGUSTIJNEN EEN HALVE EEUW IN FRIESLAND Klein dorp zonder katholieke kerk werd een centrum van apostolische activiteit Met de vestiging van het Augustijnenklooster te Witmarsum, het eerste mannenklooster sinds de reformatie in Friesland, werd een oude en roemvolle traditie in ere hersteld. Friesland, eens het land van de vele kloosters, waar in de Middeleeuwen de monniken onschatbaar veel hebben bijgedragen tot de godsdienstige, zedelijke en culturele verheffing van het volk, waar thans overal de stenen nog spreken van dit Katholieke verleden, maakte na eeuwen opnieuw kennis met een kloostergemeenschap op eigen bodem. Merkwaardig is het, dat het grootse ideaal van het voortzetten van de oude kloostertraditie niet de oorspronkelijke aanleiding was van het stichten van dit mannenklooster. De dringende behoefte aan een eigen kerkgebouw voor de Katholieken te Witmarsum en omgeving is de eerste aanleiding geweest. Deze konden hun kerkelijke plichten in eigen plaats niet vervullen en moesten hiervoor steeds naar Bolsward. Er is nog een schrijven bewaard gebleven van een Witmarsumer Katholiek, in December 1892 aan de toenmalige Aartsbisschop van Utrecht gericht, waarin op zeer vrijmoedige toon de noodzaak van ’n eigen kerkgebouw wordt uiteengezet --- Kloostertraditie hersteld Hoe pijnlijk de gezamenlijke Katholieken van Witmarsum en Arum het gemis van een eigen kerk voelden, blijkt uit dit schrijven intussen duidelijk. Maar toch heeft het nog bijna tien jaren geduurd, voordat de aartsbisschop een redelijke mogelijkheid zag om aan hun dringende bede te voldoen. Het was in de Meimaand van het jaar 1899 dat de Aartsbisschop van Utrecht, Mgr. H. v. d. Wetering, de Paters Augustijnen vroeg, of zij bereid waren, de bediening op zich te nemen van een nieuw te stichten parochie in Witmarsum. --- Augustijnen naar Witmarsum De Provinciaal van de Nederlandse Augustijnen, pater Bernardus van Eert, nam dit aanbod graag aan, onder voorwaarde echter, dat bij de kerk ’n klooster mocht worden gebouwd. De grond voor deze voorwaarde was, dat de Augustijnenprovincie nog geen eigen noviciaatshuis bezat, en terecht achtte Provinciaal van Eert het wenselijk en ideaal, dat de novicen hun eerste fcloostervorming ontvingen ineen afzonderlijk tehuis. Het stille Witmarsum leek hem daartoe bijzonder geschikt. In October van hetzelfde jaar kwam de goedkeuring van de Aartsbisschop af. Maar ook Rome moest over dit alles geraadpleegd worden, en zo verliep er nog een vol jaar, alvorens alle officiële stukken binnen waren. 16 Mei 1901 was reeds ’n grote dag voor de katholieken van Witmarsum en Arum. Die dag werd de eerste H. Mis in Witmarsum opgedragen door de Franciscanen-Pastoor van Bolsward, en wel ineen burgerhuis, tegenover het terrein van de nieuw te stichten kerk gelegen. In dit primitieve kerkje was het, dat op de elfde Augustus van hetzelfde jaar de Augustijnenpastoor de geïmproviseerde preekstoel beklom en de lang verbeide aartsbisschoppelijke brief voorlas, waarin door Mgr. v-d-Wetering werd besloten tot oprichting vaneen „nieuwe kerkelijke parochie te Witmarsum, onder de titel van de H. Nicolaas van Tolentino,” behorende tot het Dekenaat Sneek. De dag tevoren had Monseigneur. op voordracht van pater Provinciaal van Eert, pater Ignatius Reuma O.E.SA. benoemd tot pastoor van de nieuwe parochie. 2 Juli 1902 had de officiële eerste steen-legging plaats. Deze plechtigheid werd bij gewoond o-a. door de pastoors van Bolsward, Harlingen, Dronrijp en Makkum. Pastoor Rouma plaatste de steen. --- Dubbele traditie Aldus werd een dubbele oude traditie in ere hersteld: Op de eerste plaats kreeg Witmarsum na een vacature van bijna 4 eeuwen weer ’n Katholieke Pastoor inde persoon van pater Rouma. In het jaar 1536 immers legde Menno Simons, de laatste R. K. Pastoor van die gemeente, zijn ambt officieel neer, na zich reeds eerder losgemaakt te hebben van de Moederkerk. Vervolgens betekende de bouw van het nieuwe klooster ’n eerste teruggrijpen op de Middeleeuwse kloostertraditie, sinds inde woelingen der Reformatie alle Friese kloosters en abdijen waren ten gronde gegaan. Op de eerste Zondag van de Advent, 30 November 1002. werd de nieuwe kerk (architect was de heer A. J- van Schaik uit Utrecht) door pastoor Rouma ingezegend, waarna deze er de eerste H. Mis opdroeg. De feestpredicatie werd gehouden door pater Ambrosius Wybenga, geboren' in het naburige Pingjum. Het verdient vermelding dat heel veel Friese katholieken (en ook de pastoors van omliggende parochies) spontaan en royaal hebben bijgedragep tot een waardige ornamentering van het kerkinterieur. Er verliepen nog verscheidene maanden alvorens het kloostergebouw zover gereed was, dat ’t zijn nieuwe bewoners een behoorlijke huisvesting kon bieden. 25 September 1903 arriveerde de eerste conventualis van het nieuwe klooster: pater Thomas van der Vloodt. Hij werd geboren te Delfshaven bij Rotterdam in 1869, legde zijn kloostergeloften af in 1891 en ontving in 1895 de H- Priesterwijding. Dit was een man, die inde volle zin van het woord een „godsman” is geweest, wiens verdiensten voor Witmarsum en geheel Friesland moeilijk overschat kunnen worden. --- De eerste Hen jaren Het eerste decennium van de Witmarsumer – kloostergeschiedenis draagt dan ook onmiskenbaar het stempel van pater Thomas’ invloedrijke persoonlijkheid. Reeds vanaf 1901 vervulde hij het zo verantwoordelijke ambt van Novicenmeester in ’t klooster Mariénhage te Eindhoven. Toen in 1903 het Noviciaat verplaatst werd naar het stille Witmarsum, ging pater Thomas mee. 30 September kwamen de eerste vier Novicen, die hier hun eerste vorming in het religieuze leven zouden ontvangen. Onder hen was ook frater Antonius Smits, een latere Prior, en Pastoor van Witmarsum. --- Een merkwaardige datum 15 October 1905. Een merkwaardige datum inde annalen van Friesland! Op deze dag nam het gemeenschappelijk leven volgens de Regel van St. Augustinus in het kloostergebouw officieel een aanvang. De clausuur of het kloosterlijk Slot werd ingesteld, dat aan het geestelijk tehuis de gewijde sfeer geeft van een „omsloten hof”. De vier novicen werden gekleed in het zwarte habijt der Augustijnen en begonnen daarmee hun proefjaar. En tenslotte was het ook op deze dag, dat in Friesland na eeuwen van zwijgen voor het eerst weer het kerkelijk koorgebed van mannelijke religieuzen ten hemel steeg. Vanaf deze datum zou het officiële gemeenschapsgebed der kerk, dialoogsgewijze gereciteerd, in deze streken niet meer verstommen en voortaan het grote rhythme* bepalen van de kloosterlijke dagorde. „Haec dies quam fecit Dominus” Dit is de dag, die de Heer gemaakt heeft: Laat ons thans blij zijn en juichen! --- En pater van der Vloodt, die En pater van der Vloodt, die het initiatief nam tot een kloosterkroniek en haar tot zijn vertrek uit Witmarsum met ’n sierlijk handschrift in ongekunsteld latijn, zorgvuldig heeft bijgehouden, schrijft over deze dag: „Het eerste mannenklooster in deze streken na de Reformatie is thans.een feit. Laten we immer tonen onze verheven roeping waardig te zijn!” --- Grote figuren uit het kleine begin „Wie God bemint, moet ook zijn broedey beminnen” (1 Joh-4; 21). Liefde heeft immer behoefte zich te geven, zich mee te delen. Ook pater Thomas voelde die behoefte. 2ijn vurige Godsliefde liet zich niet opsluiten binnen de kloostermuren. In apostolische naastenliefde heeft hij haar uitgedragen tot inde wijde omtrek. Hij was er zich diep van bewust, dat hij naast religieus ook „priester” was. „Zoals de Vader Mij gezonden heeft, zo zend Ik U”. Levendig besefte hij, dat dit woord van Christus hem verantwoordelijk maakte voor het heil van zijn mdemensen, dat dit woord hem drong zijn leven te maken tot één voortdurend offer om zo „de goede geur van Christus te verspreiden.” Het simpele lesje, dat pater Thomas als magister zo vaak zijn jonge discipelen heeft meegegeven: „Laten wij ons leven aan God geven, Hij kan het beter bewaren dan wij!” heeft hij zelf in zijn leven consequent tot werkelijkheid gemaakt. De door hem zelf van 190?. tot 1915 bijgehouden kloosterkroniek legt ér een eenvoudig maar sprekend getuigenis vanaf. Een volledige opsomming van pater Thomas’ veie en variërende activiteiten is in kort bestek niet mogelijk. Gedurende de elf jaren, dat pater Thomas in Witmarsum verbleef, heeft hij op de grote jaarlijkse Landdagen van de politieke Friese Bond niet minder dan vijf keer het woord gevoerd. En de daar behandelde onderwerpen tekenen zijn gemeenschapszin: „Drankbestrijding en Katholicisme” (zelf is hij geheel zijn leven een vurige geheelonthouder geweest en in verschillende plaatsen van Friesland heeft hij ’t kruisverbond” opgericht); „Boerenleenbanken,” „Katholieke Pers” (geestdriftig heeft hij geijverd voor het eigen gewestelijk dagblad („Ons Noorden”); „Arbeidstoestanden;” „Waarom organisatie?” ■ Alles wat Gods eer kon bevorderen, pakte hij aan. Zo heeft hij in het „Maandblad voor het Katholieke huisgezin jarenlang het „Kinderhoekje verzorgd: kind met de kinderen!” Tnterieurfnto vav d" --- „Dat allen één zijn" Pater Thopias hield hartstochtelijk veel van de H. Kerk, zijn geestelijke Moeder, in wie hij Christus ontmoette. In Friesland trof hij de geliefde Moederkerk aan als een te nietig „mosterdzaadje”. Deze bevinding schrijnde zijn hart en sloeg in hem een apostolisch vuur los. „Dat allen één zijn!” Zo heeft Christus zelf ons voorgebeden. Ook pater Thomas zag helder in, dat het eerste en voornaamste middel tot eenwording van alle Christenen is: gebed, aanhoudend en vurig gebed! Tot dit doel bestond in die jaren het „Gebedenverbond.” waarvan in 1906 reeds een half millioen katholieken lid waren. In Friesland was pater Thomas er de grote proclamator van. Het grootse ideaal van de una Sancta hield hem voortdurend bezig. St. Paulus’ devies: „Christus Liefde dringt ons” was ook ziin devies- Reeds in 1911 had pater Thomas in het klooster te Witmarsum ’n „Inlichtingenbureau” opgericht, dat advertéerde in vele niet-kathoüeke kranten. Hier kon men gratis inlichtingen krijgen over alles wat men wenste te weten over de Katholieke Kerk: haar leer, haar wereldbeschouwing, Liturgie, haar. religieuze instellingen en gebruiken. Van meet af aan werd van dit Inlichtingenbureau ’n dankbaar gebruik gemaakt. Binnen enkele weken reeds waren ruim tachtig brieven aan het klooster bezorgd, die allen persoonlijk beantwoord werden. Bij dit moeizame en delicate werk vond pater Thomas een eminente medehelper in pater Alipius Abels, een man met een zeer zwak lichaam, maar met ’n sterke fijne geest, die van 1913 tot 1918 in het convent verbleef. --- De dood van Pater Thomas Toen in October van 1915 Pater Thomas Witmarsum verliet, omdat hij geroepen werd elders m het land zijn krachten in te zetten voor de uitbreiding van het Godsrijk, nam hij zijn plannen betreffende de Witmarsumse kloostergemeenschap als een nog onvervulde wens met zich mee. Ze hebben hem nooit meer verlaten, maar namen integendeel steeds vaster vormen aan. Als man van 61 jaar bood hij zich aan om als pionier naar Bolivia te gaan, om daar de grondslag te leggen van de nieuwe missie onder de Indianen. Zijn stage missie-arbeid daar te intensief voor zijn leeftijd, het ongewoon klimaat en de heel andere leefwijze sloopten binnen de drie jaar zijn krachten. Reeds in 1934 wérd Pater Thomas zwaar ziek. De Provinciaal van de Nederlandse Augustijnen. Pater Dr. Servus Makaay, maakte juist een visitatiereis door het nieuwe missiegebied. Aan het sterfbed van de missionaris gezeten, heeft pater Provinciaal nog een intiem onderhoud met hem gehad. Nu bleek opnieuw, welk een grote plaats zijn dierbaar Friesland in het hart van pater Thomas behouden had. Hij ontvouwde voor zijn Overste zijn nu geheel gerijpte plannen: er moest in Witmarsum een gastenkwartier komen, ruim genoeg om er ' studiedagen, weekends en besloten retraites te houden; de kleine parochiekerk moest uitgebreid worden en geschikt gemaakt voor een zo rijk mogelijke Liturgiebeleving: kloostergemeenschap en katholiek Friesland zouden hier dan elkaar moeten vinden om samen hun geloof te voeden aan de bron van de heilige Liturgie; hier zouden dan ook andersdenkenden kennis kunnen nemen van de schoonheid der katholieke Eredienst. Pater Makaay heeft aan zijn stervende medebroeder beloofd dat hij aan de uitvoering van diens grootse plannen zijn bijzondere zorg zou besteden. En pater Thomas van zijn kant beloofde na zijn dood bij God zijn bijzondere voorspraak inde gemeenschap der heiligen. 16 Febr. 1934 stierf hij een heiligen dood. --- Nomen est omen Toen pater van der Vloodt in het jaar 1915 Witmarsum verliet, zette pater Alipius Abels ’t werk in dezelfde geest voort pater Liberatus Snijders, een andere medehelper van pater Thomas, was reeds eerder naar een ander convent overgeplaatst. In 1918 werd tot sub-prior en novicenmeester te Witmarsum benoemd pater Willibrordus Bloem, een man met een even groot apostelhart en eenzelfde onvermoeibare wilskracht als zijn voorganger pater van der Vloodt. Vanaf de eerste dag van zijn verblijf in het klooster was pater Bloem een geestdriftige medehelper van pater Abels; en toen deze inde loop van het volgende jaar verplaatst werd naar Utrecht kon hij de verschillende werkzaamheden met een gerust hart overlaten aan pater Bloem. Pater Bloem! „Nomen est omen”, een naam is een voorteken' Inderdaad was zijn warmkloppend priesterhart als een heerlijk-bloeiende bloem: nimmer gesloten, maar altijd blij openstaande voor de milde straling van Gods Liefdezon, openstaande ook voor het lief en leed van zijn medemensen. Al heel spoedig had pater Bloem het hart van de Friezen veroverd zowel van de katholieken ■ als van de andersdenkenden. Zijn goedhartigheid was daarbij werkelijk spreekwoordelijk! Tien jaar lang, tot 1928, verbleef pater Bloem in het convent. Nog steeds is de naam van pater Bloem bij katholieken en nietkatholiekën alom bekend. Hij was een graag gezocht spreker om zijn bezielend en pakkend woord. De tegenwoordige prior van het klooster en pastoor van de parochie Witmarsum, pater A. F. A. M. Damen, die vorig jaar onder grote belangstelling te Witmarsum zijn 25-jarig priesterfeest vierde. --- Vragenbus „Ons Noorden” Voortbouwend op de apostolische idealen van pater van der Vloodt opende pater Bloem in 1924 een wekelijkse vragenbus in „Ons Noorden". Hierin kon hij zijn rijke kennis en veelzijdige ontwikkeling ruimschoots ontplooien. Voor honderden lezers is hij zode vraagbaak en wijze raadsman geweest; hiervan getuigen nog altijd de grote stapels vergeelde brieven in het archief. En'toen hij in 1928 verplaatst werd naar Eindhoven, heeft hij nog 6 jgar lang zijn vragenbus in „Ons Noorden’’ van daaruit voortgezet. .. , Dat hij met zijn gesproken en geschreven woord zo menige nietkatholiek helpen kon in diens' moeizaam zoeken naar geloof, zal hoofdzakelijk zijn verklaring vinden in het feit, dat pater Bloem een voorbeeldig kloosterling was en een man van gebed. Tientallen Nederlandse Augustijnen denken nog altijd met dankbaarheid terug aan de intensieve zorg en toewijding, die Magister Bloem aan zijn Novicen besteedde om hen tot hoogstaande religieuzen te vormen. En ook hierbij kruidde hij zijn tactvolle leiding met sprankelende humor. --- Behuizing te klein Over pater Thomas van der Vloodt, kan worden gezegd, dat zijn apostolaatswerk in Friesland meer gedragen werd door zijn persoonlijk ideaal dan door het gemeenschappelijk ideaal van de gehele communiteit. Dit geld nog meer voor het werk van pater Bloem. Door zijn vertrek uit Witmarsum kwam alle oecumenische activiteit vrijwel stil te liggen. Er kwamen nieuwe mensen met andere opdrachten en taken. Daarbij was het klooster schaars bevolkt, omdat in 1928 met pater Bloem ook het Noviciaat naar Eindhoven verplaatst werd. Deze maatregel was noodzakelijk, daar de behuizing in Witmarsum te klein was geworden. voor het ieder jaar groeiend aantal novicen. Dit had weer tot gevolg, dat nu het contemplatief aspect van het kloosterleven en de luisterrijke viering van de Liturgie practisch niet meer tot hun recht konden komen, daar de enkele overgebleven paters overbelast waren met het werk inde verschillende parochies van Friesland, waar zij de pastoors assistentie verleenden in hun geestelijke bediening. In deze twaalfjarige periode had het apostolaat onder de andersdenkende christenbroeders niet meerde volle aandacht en kon het ook niet hebben vanwege de bovengenoemde omstandigheden Wél bleef het klooster Informatiebureau, waaraan nog velen naar best vermogen hun krachten hebben gewijd, o.a. Prior Borst-Pauwels, pater Dr. Hieronymus Etmans, pater C. Vasen, pater Seroe, pater E. van Mulukom. In dit verband dient ook vermelding pater Norbertus Wouters. --- Ook Franciscanenklooster in Friesland Toen allengs steeds duidelijker werd, dat het Witmarsums convent niet meer in staat was tot leidinggevend apostolaats-werk besloot het Hoofdbestuur van de A.V. Petrus Canisius, een nieuw centrum voor oecumenische arbeid in Friesland op te richten, voor welke taak de paters Franciscanen werden aangezocht. Zo verrees tot dit doel een klooster van hen in Drachten (1933). De betekenis van Witmarsum daalde door dit feit nog meer. Het was dan ook heel begrijpelijk, dat de paters in Januari 1934 een schrijven ontvingen van de secretaris der Apologetische Vereniging, Prof. H. Metz, waarin hij adviseerde het Inlichtingenbureau maar op te heffen. De paters vonden het heel erg! Hun bezwaren werden als redelijk geaccepteerd, en zo werd Witmarsum, de „eerstgeborene” inde weder-ontsproten familie der Friese kloosters, als Informatiebureau gesubordineerd aan .Drachten „de oudste zal de jongste dienen”! Weliswaar werd p. Prior Borst-Pauwels korte tijd zelfs nog secretaris van de „Friese Commissie tot voorlichting aan andersdenkenden”, daar in 1934 het Noviciaat weer in Witmarsum terugkeerde en de fraters een zeer bruikbare hulp voor ’t administratieve werk konden betekenen, maar het klooster kon toch niet meer volop mee wegens tekort aan voor kloek apostolaatswerk beschikbare krachten. --- Vijftig jaren van Apostolaat Vooraanzicht van Klooster en Parochiekerk. --- EEN KIST MET BRIEVEN.... Een nieuw begin In Augustus 1940 werd Pater Maximilianus de Haas benoemd tot assistentiepater in Witmarsum. Hij ontdekt op de kloosterzolder een grote kist met brieven van pater van der Vloodt en p. Bloem. Bij het lexen daarvan wordt hij geboeid door het prachtig apostolaatswerk door deze oudere medebroeders verricht, en in zijn geest rijpt het plan om de nu haast uitgedoofde vlaspit in nieuwe gloed te ontsteken. De kloosterstichting te Drachten is intussen uitgegroeid tot ’n actief apostolaatscentrum met een „üthof” in St. Jacobiparochie, waar p. Siardus de Vries o.f.m. woont en werkt. Deze ontdekte in Pater Max (zoals hij in de wandel wordt genoemd) een vurige apostel. Op een convocatie van 1 Januari 1941 voor een vergadering van de „FrieSe Commissie”, gezonden aan pater Seroe te Witmarsum staat een krabbeltje van Pater Siardus: „Pater Max heeft goede ideeën. Kan best iets worden. Moedig U hem aan! Graag praat ik nog eens met hem”. Dat is weer het nieuwe begin geweest. Pater Max zocht contact met zijn klasgenoot pater Amatus van Straaten, die aan de universiteit te Nijmegen Theologie studeerde en samen vroegen ze aan Pater Provinciaal verlof om het werk van pater van der Vlopdt voort te zetten, en zich speciaal te mogen wijden aan het oecumenische werk in Friesland. 22 Augustus 1941 ontving Pater Max een schrijven van de Provinciaal, waarin de gevraagde toestemming werd verleend. 11 Juni 1943 behaalde p. Amatus de graad van Doctorandus in de Heilige Theologie te Nijmegen en op de 30e van diezelfde maand werd hij overgeplaatst naar het klooster te Witmarsum en benoemd tot Praeses van het Apostolaatswerk in Friesland. Nu behalve vanuit Drachten ’t oecumenisch werk zich ook vanuit Witmarsum weer meer zelfstandig begon te ontwikkelen,, werd het steeds duidelijker dat ed subordinatie van Witmarsum en Drachten destijds een redelijk en heizaam besluit v.d. A.V.P.C. inde nu ontstane omstandigheden een onhoudbare regeling was. --- Verschil van werkmethode In overleg werd de gewenste oplossing gevonden in het verschil van werkmethode. Het verschil tussen deze beide werkmethoden is een kwestie van accent-verschil De grenzen zijn meer vloeiend, schuiven als het ware meer over elkaar heen en vormen dus als vanzelf de basis voor een innige samenwerking. En gelukkig is deze samenwerking zeer harmonisch en zeer vruchtbaar. Zoals reeds eerder vemeld. is het plan om het klooster in Witmarsum te maken tot een cultureel en godsdienstig vormingscentrum, zelfs tamelijk gedetailleerd reeds afkomstig van Pater van der Vloodt, die op zijn ziekbed in Bolovia zijn ideeën uitvoerig besprak met Provinciaal Makaay (1934). In nauw contact met Pater-Provinciaal, werkte Pater Max de plannen toen * verder uit (1941) en kregen deze onder de leiding van Pater Amatus al spoedig hun definitieve vorm. In 1944 begon de Commissie-Ongering onder leiding van de Friese Commissie en met goedkeuring van de Aartsbisschop de nodige gelden in te zamelen en Pater Amatus nam een architect inde arm. Een jaar tevoren reeds was Pater Max ernstig ziek geworden vooral door zijn overmatige apostolische arbeid en in Utrecht, waar hij een rustkuur moest doormaken, vernam hij van de dokter de onzalige boodschap, dat hij beslist niet meer naar Friesland mocht terugkeren. Het was voor Pater Max, die we gerust de pionier mogen noemen van het herboren Augustijns apostolaatswerk in Friesland, een zwaar offer; maar hij bracht het edelmoedig, inde gelovige overtuiging, dat God geen werk vruchtbaar maakt zonder offers te vragen. --- De oorlog kwam ertussen Zijn plaats in Witmarsum wordt thans ingenomen door Pater Fredericus van Leur. De laatste oorlogsjaren " strooiden roet in het eten: de bouwplannen bleken nu niet te verwezenlijken .De hongerwinter 1944 1945 brak aan en vele noden vroegen om gelenigd te worden: vrachtwagens met voedsel vertrokken vanuit het klooster naar Amsterdam en Utrecht en keerden terug met ondervoede kinderen, die overal in Friesland werden ondergebracht; grote groepen evacué’s uit het Zuiden moesten onder dak en vragen geestelijke en dan nog de iegen zorgen: Pater Amatus werd voor korte tijd in Leeuwarden gevangen gezet en de novicen verrichtten gedwongen arbeidsdienst in Drente. Toch heeft deze donkere periode ook zijn lichtzijden: katholiek Limburg en overwegend protestant Friesland eertijds zo vreemd en onbekend voor elkaar sloten vriendschap, leerden elkaar kennen en waarderen. En toen tenslotte de bevrijding kwam. bleek de behoefte groot het gegroeid inter-kerkelijk contact te bewaren. Men vindt elkaar inde Nederlandse Volksbeweging, later uitgegroeid tot het huidige „Nederlandse Gesprekcentrum”, waarvan het secretariaat voor Friesland in het klooster is gevestigd; en Pater Amatus werd opgenomen in het „Fries Godgeleerd Gezelschap” als eerste en enige katholiek sinds de oprichting in 1838. --- Vormingscentrum „Vinea Domini” In November 1946 werd begonnen met de inrichting van het Vormingscentrum. Nieuwbouw was nog niet mogelijk, maar het interieur van het klooster werd gedeeltelijk verbouwd en ingericht tot gastenkwartier met conferentiezaal, eetzaal en een achttal gastenkamers (vijftien bedden). 25 Maart 1947 werd het nieuwe hospitium op plechtige wijze geopend door de hoogeerwaarde heer J. van Galkom, deken van Sneek. --- Doel van het Vormingscentrum Men heeft zich nu als doel gesteld: bijeenkomsten van religieuze en culturele aard te organiseren voor katholieken en niet-katholieken, zoals: retraites, studiedagen, interkerkelijke gesprekken en weekends over culturele of sociale problemen. Het klooster is dus geen retraitehuis of volkshogeschool, maar een centrum voor geestelijke en culturele vorming inde breedst mogelijke zin. Langzamerhand groeide de belangstelling voor het Vormingscentrum. Ook vele niet-kathoheken begonnen de waarde ervan te beseffen; vooral de oecumenische „Godsdienst-gesprekken” onder de voortreffelijke leiding van de Groningse hoogleraar, professor H. de Vos, vonden in Friesland en daarbuiten veel waardering om hun hoog niveau en om hun hartelijke en toch zakelijk-objectieve sfeer. Zeer veel predikanten, priesters en ontwikkelde leken hebben hier in gedachtenwisseling en discussie elkaar leren kennen en hoogachten, één als ze zich voelen in hun liefde voor de éne Waarheid die Christus is. In Februari 1950 boekte men de duizendste gast en precies een jaar later reeds de tweeduizendste! Dat brengt echter mée. dat men steeds pijnlijker het gebrek aan voldoende ruimte begint te voelen en de noodzaak van uitbreiding stijgt. In November 1949 verrees een houten logeerhuisje inde gastentuin, bestemd voor de dames, voor wie tot dan toe steeds in het dorp onderdak moest gezocht worden bij katholieken en nietkatholieke particulieren. Inde nieuwe logeergelegenheid vinden zestien gasten een slaapplaats. Toch is deze oplossing verre van voldoende: de bestendige drukte is storend voor de eigen kloosterstilte .temeer daar het klooster tevens noviciaatshuis is. De noodzaak wordt dns steeds dringender om tot nieuw-botiw over te gaan. Maar hoe aan de nodige gelden te komen? Er is een grote giro-actie on touw gezet en vele vrienden van het Apostolaat vinden hierin de gelegenheid hun bliivend vertrouwen in dat werk tot uitdrukking te brengen. Wanneer zal de eerste-steen-legging plaats vinden? Intussen wordt de werkzaamheid van het Vormingscentrum uitgebreid: behalve het organiseren van bijeenkomsten in het klooster .legt men zich nu ook toe op het verzorgen van godsdienstige' en culturele avonden overal in het Noorden. --- Ook een filmdienst Sinds October van het vorige jaar is deze vorm van activiteit uitgebreid met een filmdienst om goede en goedkope filmavonden te organiseren. Reeds in het eerste seizoen is van deze filmdienst veel en dankbaar gebruik gemaakt. Aangezien er in het Noorden des lands nog altijd weinig gelegenheid is met culturele curiosa in aanraking te komen, organiseert het Vormingscentrum ook tournee's door geheel het Noorden voor prominente geselschappen en kunstenaars, wier (Zie vervolg pagina 5) ---