Zoo kwam Dr. Schaepman in do Tweede Kamer... door Professor Dr. Juf. Persijn. _ , , „v 0m een bijdrage (°P het/!^geCthnmng van yoor de standbeeld de voortreffelijke Tnbbergon, grooten „doctor”, ** «■ ** ■Vlaanderen de volgende interessante schets ter publicatie in O. D.) Hij mag er niet heen! Yeel vrienden van Schaepman oordeelden zoo, en van de beste mee. Zij die hem als dichter en als geleerde, als priester en als mensch het hoogst ’■waardeerden, hoefden niet eens met mekaar in overrleg te treden om te beamen dat de sterkste waarborg voor des Doctors volste ontwikkeling lag op de stille Rijsenburgsche studiekamer. ’t Oordeel van Thijm, die toch ook voor pers en politiek heel wat over had, bleef wat het sinds jaren was: geen priester in de Kamer. Ook Nuyens geloofde in ’t formeel verbod van de Grondwet; en zelfs na dat bij hem die zekerheid wegviel herhaalde hij: „Ik zag n liever een Nederlandschen Lacordaire of een katholieken da Cesta dan lid der Tweede Kamer.” Aartsbisschop Schaepman verkoos te zwijgen, hoe ook Geerdink en Van Ilenkelnm en anderen hun best deden om hem te doen spreken. Eenieder wist dat hij met den dag meer neiging voelde om zijn neef een eandidatur te verbieden. Hp zal wél naar de Tweede Kamer! De groote apostel voor Scliaepman-in-de-politiek was en bleef Mr. Haffmans. Zijn lijfspreuk „un poco pin di luee” had hij zoo goed als begraven onder den ijver om Schaepman’s Kamerlidmaatschap te schotelen, in Zuid en Noord, op allerlei wijze, gaar en ongaar. Bet gare kan men thans nog naproeven, smakelijk genoeg, uit de drie artikelen van ’t Venloosch Weekblad, die gerust mogen heeten de gedenkwaardigste en gevolgenzwaarste door het najaar 1879 over Nederland gebracht: „Kunnen katholieke geestelijken leden der Staten Generaal zijn?” Is het wenschelijk dat katholieke geestelijken leden der Kamer worden?” _ En Haffmans’ „nalezing” in zijn volgend weekblad besluit: „’t Is gelijk Groen zoo treffend zeide: Volgens artikel 91 der Grondwet bestaat er geen uitsluiting wegens het karakter maar wegens de gelijktijdige dienstwaarneming...” ’t Bleef stil. Geen enkel blad roerde een vin behalve de instemmende ~Courier,,<. i . men ook denk'e over Haffmans’ pleidooi en men dacht ook toen allerlei 011 verreweg de meeste Roomschen, en Vooral onder de geestelijkheid, in ’t Zuiden zoowel als in ’t Utreehtsche, gold de Venlosehe stem als een indrukwekkend Baptista-gelnid om ■— salva reverentia den weg te bereiden en de paden recht te maken. De Rijsenburgsche Seminariejeugd, aan den voet yan ’s Doctors katheder, werd gesterkt in haar geestdrift; schier alle oude bewonderaars evenzeer. – .is»? hths.p=,.r“ teLswje» zag hij van Uit de Kamer-tribunef^diearh§ Wekelijks bezocht, dat hij eenmaal daar beneden zou terecht komen langs een open deur, of met een duchtigen bons op een toeë, om ’t even. Intusschen vond hij het wijs, aldoor maarte werken aan de taak van eiken dag, naar Gods beste beschikkingen, en voor de rest zich heelemaal niet in te laten met wat de toekomst, die hp zoo graag doorpeilde voor ’t lot van Kerk, hem teO d bre?ïgen zon. Gnderwijl, van hinderpalen voor zijn gul optimisme geen kwestie. Sinds jaren verseheen bij op de Debating-club op het Bui- ! tenhof, net als zoovele anderen die daar kwarricn leeren kamerlid • worden, twintig diezelfde Debating-club, waarin daar, onder voorzitterschap van Mr VeT gers, den lateren griffier en minister,' jeugdige werkers als Gunning en Domela’ Nieuwenhuis, Jan ten Brink en Goeman Borgesius, De voormalige kamerpresident wist nog lekker te vertellen van Schaepman’s debatmg-jaren: hoe de joviaal-geniale Rijsenburger daar debuteerde; ’t zal in 75 p-e. iy’eest zijn; boe bij allen innam, ook de feribbeligsten tegen Rome, en hoe telkens ais hij met een speech stond gemeld, de vergadering voltallig was, want reeds toen domineerde hij ilet heele gezelschap met SPI „prachtige welsprekendheid”. Ten Brink, de man van de Franscbe revolutie, liet er heel wat veeren onder den Roomfcchen klauw; en uit 1877 herinnert zich JVlr. Borgesius een club-rede van Sehaepman over de grondwet, waarin werd betoogd dat men niet zoo star op de letter had te turen, maar dat ook de grondwet, naar gelang de gesehiednis vorderde haar zin ontwikkelen moest en zich aanpassen pan nieuwe tijdsomstandigheden Toen dan Borgesius op ’t einde van datzelfde jaar inde Kamer werd verkozen, had Schaepman hem al felieiteerend, rond uit opgebiecht :„Ik ben eigenlijk een beetje jaloersch op jon, ik wil ook naar de Kamer.” Daarop Goeman:: „Maar dat zal jou, als geestelijke, wel wat moeite kosten.” „Nu, dat komt wel terecht, besliste de Doctor; in elk geval wensch ik ’t beste van mijn leven te wijden aan de politiek.” Dit bleef een bekentenis intra muros evenzeer als al de politieke kransjes met Van Heukelum, Geerdink, Aukes, Oldenkott, Barge, enz. en al ’t geen er valt op te diepen uit brieven aan Thijm, en aan Nuyens vooral, ’t Geval was natuurlijk te kieseb om het aanhangig te maken bij ’t groote publiek; en van dit eigenaardig soort Strebertum naar een beschreven vaderschap wist Schaepman zich vrij te houden, hoewel hij bij zijn bezoeken in Twente aan enkele kapelaans, ou ’ leerlingen van hem, aleens hooren liet dat hij, kwam Hij te zetelen, het liefst voor zijn geboorteouwest zetelen zou. Intusschen was hij weer zoo bezig als ooit in „De Tijd” aan bespiegelingen over binnen- en buitenland, en ging bij op leesbeurten zoo hardnekkig als ooit; naar Utrecht over „Rembrandt”, naar Amsterdam over de zoo juist verschenen „Gedenkschriften aangaande Napoleon I, van Madame de Remusat en Prins von Metternich”, naar Deventer over de Europeesche politiek en voerde hij met Alberdingk een lange correspondentie over Molière’s „Tartuffe”. Intusschen had ook de bisschop van Breda, Mgr. Van Beek, de groote vriend van den jongen Schaepman te Rome, te kennen gegeven dat de priester-dieliter-redenaar in dè Kamer op zijn plaats wezen zou. En nu spoedden de tijden naar hun vervulling. In Juni 1880 werd Mr. A. F. X. Luyben benoemd inde rechtbank te ’s Bosch. Oningewijden vonden ’t wel een beetje vreemd, dat de oud-minister, die naar eën lidmaatschap inden Hoogen Baad of in den Baad van State dingen mocht, zoomaar zijn betrekking van Kamerlid en Burgemeester offerde voor een simpele plaats inde Rechtbank. Luyben was toen twee en zestig, eender Katholieke veteranen ter Kamer. Toen na de dood van Minister Borret in Januari 1868 de Departementen van Eeredmnst werden hersteld, aanvaardde voof vier maanden, want einde Z' ~echts trad het heele Ministerie af. Toch had benden tijd gehad om de wL» L7' der Aprilbeweging uit de ï® Sporftn ken weg te krijKfn wi f ® -praetljdie door de Ibteering Thlf il+letT'mm,ers’ den Bosch en B *eda afs r Plaarlem> plaatsen” der Bisschoppen dï?® Testingzoodat de hoogwaardigheden nieflinSr gedwongen waren m Sassenheim of fhZZ te dorperen. d Aldra nam het kiesdistrict Breda den ex-Minister als Tweede-Kamerlid op; tot in Juni ’BO dus, toen hij plaats liet voor Schaepman. Het vreemde van ’t geval werd immers eerlang opgehelderd. Jhr. p. J. J. A. M. van der Does de Willebois, lid der Gedeputeerde Staten, moest die waardigheid vaarwel zeggen uit hoofde van zijn huwelijk met de dochter Van den Commissaris des Konings. Eerlang, in 1884, zou dat worden goedgemaakt: hij zou zijn oom Luyben opvolgen als burgemeester van s Bosch Voorloopig ging Luyben zelf i ™aar in 1883> z°u bij bof, waarvan d±~er naar ’t Gerechts-Does de Willibois ru-ZZ C?de van der kwam het plan klaar K'nïZ' was' Zo° door Herman van der’ zijn vriend Schaepman moest nalst hem komen zetelen voor Breda . aar. daafmee was alles nog W niet m t reine, ’t Aartsbisdom immers verstokte zich m ’t zwijgen. Monseigneur Schaepman de Zwollenaar, had neef Herman kond gedaan dat het heelemaal nutte Toos ia te dienen was een officieele aanvraag oyerlieid een om vanwege de geestelijk® toelating te verkrijgen tot e aarop een didatuur. In geen geval zo antwoord komen. . . kerkvoogd Verder hield de voorzich =denken van zijn hart steeds vast bij * de hoogste een priesterslot, omstuwd d jjand-Haagsche wereldschheid. 1. n hij er boek van Pastorale Theology, en iets op vinden om Serina , ejen in het zich te laten vel. van ere volle restauratie- en salonverK wufte prinsenstede? , A Herman Maar Monseigneur heeft nu gezegd, Uwe Hoogwaardigkej had om schier een kwarteeuw den l.- zeiven niet na te speuren of ik voor ogg en te altijd de grens weet tussenen » jelen in veel. Trouwens- de paters js hun ’s Hage zijn hartelijk bereid, J hoUders gast op te nemen. En van u op kunt U toch best den zielelas 0 opiosde hunne laten glijden schik te sing scheen Monseigneur n ë hebben. g]ot morgen.) --- Zatergdag werd te ommen het jarlijksche kamp van de Theosofische Vereenlging „De Ster . , jaarliiksche kamp van de Theosofische Vereenlging „De Ster i, , werd te Ommen het dg aanhangers en volgelingen van Krishnamurti en in S Ö geopend waar ooM-t Begant verlaat met eenige volgehngen haar tent. D•> A „„in Daconl »r»! I m i .i —1 i --- BUITENLAND ALGEMEEN OVERZICHT. Rechter Thayer heef uitgedoor hem over Satrekken echter sproken doodvonnis beroep- Beiden met mogelijkheid van rdag inde zullen nu morgen middel van vroege ochtenduren geëxecuden electrischen st°e ov dan en gevast, teerd. Sacco heeft reed is aan-De bewaking van deJ7èw York is de zienlijk versterkt, ƒ itrauieurs. politie 'toegerust rnet j heeft aan . Senator Henn de J en ,geei Briand medegedeeldt (U Fran. meer te zullen ldtZ Zenbondsvergadesche delegatie ter ru afkeurt die, ring omdat hij de m bejmlde grooevenals vóór den 00”®*» gn meerder, te mogendheden in P® \ . lot der weheid aller landen ovei nei reU wil la,e„ bestip v„_ Jl f, «i !'M"“ VUak leden maand te Weene» f, gevonden, werden m tot – p – nen gearresteerd. Hiervan zyn ei ,ójo ter beschikking der justitie gesteld. --- De Märkische Spielgemeinde welke van 7 tot 21 Augustus in ons land vertoeft, pri op verschillende Mflrkische Spielgemeinde welke van 7 fot 21 Augustus in ons land vertoeft zal nn Plaatsen zang- en dansavonden geven. Op hotel Bilderberg te Oosterbeek werden een Jefntn-ieede»de het gezelschap genomen. Qrosser Reigen. Inzet: Brbsenpflücken ® 00 s van --- FRANKRIJK. Hoe Léon Daudet en Delest over de Fransche grens wisten te komen. Een redacteur van de Paris-Midi heeft van' Mauriee Pujo, den hoofdredacteur van de Action de volgende bijzonderhe den vernomen over de wijze waarop Léol Daudet de Belgische grens heeft gepasseerd. Daudet is ineen auto gestapt, die hem naar de eerste halte moest vervoeren, daar de reis 'n twee ritten zou geschieden. Hij ha 1! echter met den slechten toestand van da /ransche wegen niet voldoende rekening gehouden en door vertraging, moest de route op het laatste oogenblik gewijzigd worden. De camelots du roy hebben zich toen stout aangesteld en ze zijn met hun leider langs den neus der douane doorgereden. Het was nog niet volkomen donker, in aüe geval hebben de tolbeambten zich volkomen laten beetnemen., Daudet was lichtelijk gegrimeerd. De reis yan Delest was zeer bewogen. Da auto, die hem uit Parijs moest vervoeren, werd door de politie opgemerkt. Deze zond het signalement naar tal van politieposten. Onderweg wemelde het van gendarmen met karabijnen gewapend. Ineen dorp dat Ik niet mag noemen werd halt gehouden. Delest en aijn vrienden stapten af Ineen herberg. Ze werden op de hielen gevolgd door agenten la burger. Ineen oogwenk zaten Delest en de anderen weer in hun wagen door de auto der politie gevolgd. Deze reed echter met een gewone snelheid, zijnde een oudtj' democratische machine. Aan de bocht vaneen weg verwisselde Delest van auto en snelde naar de grens, terwijl ie politiemannen bij de achtervolging van ien eersten wagen op een dwaalspoor werien gevoerd. Waar is thans Daudet? Laat mij dat niet reggen, zei Pujo, want de Belgische persmanaen zullen hem gaan bestormen'. Men zal het weldra weten. Het is in alle geval inde buurt van Brussel. --- DUITSCHLAND. Bloedige botsingen te Saarbrücken. Bij een botsing te Saarbriicken tusschen betoogende arbeiders uit het Saargebied en de politie zijn 16 betoogers gewond van wie velen ernstig. Ook 35 man der politie liepen kwetsuren op. --- CHINA Groote ontploffing te Sjanghai. Er heeft te Sjanghai een groots ontploffing inde markthallen plaats gehad, waardoor buiten groote materieels schade 60 personen zijn gedood. Er waren. 1000 gewonden. --- Nogmaals: Verkeerd begrepen. , ,J’ B- Vesters heeft in „de Volksqpb anaermaal geantwoord op onze beom dZvT ov,er. ,den doelmatigsten weg ~ •'■*'■• arbeidersbeweging al den ge-S “ dp R-K- *= «r-b ’ B'.< neemt niet aan ons verkeerd eftfaetPen FteFte hebben’ geeft een uitvoerig citaat uit ons tweede artikel, en vervolgt: „Directie en commissarissen aldus en 'sehitF V6n »® redactloneele leiding aan, ders rm tTn nU onder de aandeelhoubewerinJ enWo?rdigers der Arbeidersmen een afwezigheid”, dan krijgt wie bii ctle commissarissen, met S,nf„ v“ “F f«X*»-TUE begrip 6 aJWeer verkeerd doeld en gezegd311 betgeen wij hebben beze den zin te 7"6 'U)orden leest zonder gelegd Si zL? Tan T" « de, „directie en ■ Zeg'?en ZIJ niet dat neele leiding dö redact’°- hoeve der Arbeidersbeweging 1^ aan te vangen a]tu-„ • niet veel is v.lk.krant-Kdnd» red.Sg “°eïïïht‘”* S SS" s»H kan aanleggen en daaromtrent leg wordt gepleegd met directie en Z nnssarissen”, mitsgaders dat men niet ~" ma ckelijk komt tot een maatstaf betrefl fende het onderwerp 8.-K arbeidert-1, gmg dien gewenscht wordt door iï^d' mate€wil^bevorderen”.de redlctiehsebdbernRbeKoeid 6n- gezegd dab de reeds weging, maar nog meer zouden kunnet doen, ind.en zij daarin worden gesteund terwijl de heer Vesters ons inden „ df, pk‘*,ï' red“*i“ *Xï aersbeweging alleen vermogen te doen wit XS“d£,.‘ v^ir»^r‘^k„xhs hn« v5* ters geeft cijfert de vrijheid wtl vf ' de tóholieke redacties beschikken en°7Z waagt alleen van de gebondenheid Z'J bebbe?. rekening te houden. Dat de heer Vesters ons voorstel tot on-Ssjf 2“ h« ...y»ikSkta„t”.„.ri,“ 2; HE.teVelk”eUrStellei.n,d is de ™ waarop 8 J V°ib °ns ar,tlkel van verleden Donderdag beantwoordt. Het hoofdorgaan der S. D. A. P. haalt insgelijks onze rectificatie van zijn. voorstelling van zaken aam maar laat daarop onmiddellijk volgen„Meer dan een verlegenheidspraatje kunnen wij er echter met in zien. Het blad had nadrukkelijk de houding dter katholieke pers jegens de arbeidersbeweging toea-o schreven aan het feit, dat de aandeelhonl ders van die arbeidersbeweging niets moesten hebben. Het is niet waar dat wij geschreven hebben: de aandeelhouders der R.-K ners rruZi ten van de R.-K arbeidersbeweging n;ets de6 aandeelLder^dieISteTdeTë. tr! SvoTdenn^SppdersWgingteS niet weinig verschil tuccnV» ’ dunkt ons, – letterlijk luidden van onze R.-K. d* macht groeien en hZ> i ersbewegmg' moet g eienen hoe welgezind de redacties on-sr‘S'.!*. desrsss. de zekerheid dat SeS^",'/0" j ont',re?kt zal worden n. i. s , ds voldoende rekening verlangens de,recht“atigl was Vipf oii , . ar*>eidersheweging, al IndeelLudf11 IYer°m’ dat er onder do menschee ..rs der katholieke dagbladen “an l!t Z1'In. dle niet inzicht hebben Inden -TiU ZSf.gen’ dr. Poels” – geeft 7 nltleg dlen ”Het Volk” er aan L, Lnr even veel verschil als er b.v. hoofde8 aan jUSSCken het gezegde: het hoofdorgaan der S. D. A. P. begunstigt onthei j-ZOOC a,n!tre bevordering der geheeld„ u a*s iemand die overtuigd is dat eri J