DE CULTUREELE BETEEKENIS DER VOORMATIGE EGMONDER ABDIJ. door DOM. A. BEEKMAN O.S.B. 111. Ten aanhoore van de heidenen zongen zij ie psalmen en hymnen op dezelfde indruk'ekkende Gregoriaansche melodieën als nog eden ten dage inde abdijkerken weerklinken n waardoor ook nu nog bezoekers worden etrokken, die zich voor eenigen tijd willen osmaken uit de woelige en gejaagde wereld n enkele dagen doorbrengen binnen de verterkende rust der kloostermuren. In of bij iie abdij vestigden de monniken een school en werkplaatsen. Zij gaven raadgevingen bij j ie bebouwing der velden en voor de verbeuring van den veestapel, waarbij zij op >p praktische wijze voorgingen, evenals dat log heden ten dage geschiedt. Maar zooals iu werd ook toenmaals daarvan geen aantekening gehouden. Als men lange eeuwen ater zal vragen, onder welke stuwkracht de andbouwers van sommige streken in ons and, die op dit eigen oogenblik profiteeren /an het voorbeeld en de raadgevingen der nonmken en de experimenten, op het klooslergoed genomen, hun bedrijf hebben verbeerd en meer loonend gemaakt, dan zal men pezen inde meeste gevallen alleen slechts iat de overlevering kunnen kennen, die zich oms uitspreekt ineen plaatsnaam, zooals ns Monnikendam, dat bovendien eén monuk met kap in zijn wapen voert. Slechts een nkele maal zal ineen jaarboek of op een re,enmg als bij toeval een bevestiging worden einnrienwan Sommige veronderstellingen indevitavan Ruopert van Mettlach, slechts enkele tientallen jaren na'het feit zelf, dat wordt meegedeeld, geschreven, Staat het hoofdmotief aangegeven, waarom Dirk II de stichting van de abdij ondernam, ,en dat geen andere was dan van de-monniken zelf. Met de enkele woorden cultoresmonasticae observantiae inibi Deo vacare constituit, die door den kloosterregel zijn geïnspireerd, geeft hij op volledige en juiste wijze den eigen aard van het Benedictijner monnikenleven inde Egmonder abdij weer. De kloosterlingen bleven dus trouw aan den geest van de Sint-Baafs-abdij te Gent, waaruit zij met groote waarschijnlijkheid zijn Voortgekomen. Immers de namen van Dirk 11, die den titel van Graaf van Gent voerde, en zijn zoon Egbert worden aangetroffen op het necrologium van de Sint-Baafs-abdij; dezelfde Dirk en zijn zoon Arnoud zijn verder bekend als weldoeners van de Sint-Pieter-abdij, die eveneens te Gent was gelegen; bovendien was op de rijke altaartafel, door de stichters aan de Egmonder-abdij geschonken, naast de afbeelding van Sint Albertus 1 ook die van Sint Bavo aangebracht. Het feit dat, toen Egbert, die zijn opleiding inde Egmonder abdij had genoten, als Aartsbisschop van Trier omstreeks 977 daar in het Sint Matthias-klooster den regel van Sint Benedictus wilde invoeren, hij eveneens de eerste monniken uit de Sint-Baaf liet komen, versterkt bovendien de veronderstelling. Merkwaardig genoeg om hier te vermelden is, dat Run aanvoerder cremer Was, een rries, —* wat kan worden geïnterpreteerd door „een Hollander” —, zoodat wij hier het bewijs hebben, dat er toenmaals in Gent ook Hollandsche monniken waren. Als laatste argument' moge gelden, dat Dirk II met Vlaanderen relaties onderhield. Zijn gemalin Hildegardis was, zooals algemeen wordt aangenomen,; leen dochter van den Graaf van Vlaanderen.' De Sint-Baafs-abdij stond toen in vollen bloei. In 937 door Gerard van Brogne her-1 steid, was zij in enkele jaren zoowel op geestelijk .ajs stoffelijk gebied zoo hoog gestegen, dat ze als een modelklooster werd beschouwd en het middelpunt is kunnen worden van de hervormbeweging, die zich inde noordelijke landen begon af te teekenen. In 952 wordt vanuit Gent de Sint-Benedietus-abdij in Noord-Frankrijk hervormd; in 961 werden monniken naar Normandië uitgezonden, en kort daarop naar Engeland; in 977, zooals we zagen, naar Trier. De stichting van Egmond sluit dus natuurlijk aan bij deze kloosterhervormingen. Inde 12de eeuw zal Egmond aan Gent nog twee Abten öntleenen, Wouter, wellicht de grootste, die Egmond ooit heeft gehad, en Lambert, diens tweede opvolger. Over het peil der beschaving van de kloosterfamilie, die zich daar hoog in het Noorden te midden vaneen nog half barbaarsche bevolking nederzette, kunnen we ons dank zij enkele gegeven aangaande de kunstschatten en de bibliotheek een zekere voorstelling maken. Reeds wezen we op de merkwaardigheid, dat het klooster öf althans de abdijkerk uit natuursteen, was opgetrokken. Met eenige nauwkeurigheid is niet meer op te maken, hoe de bouw er heeft uitgezien. Omstreeks 1140 werd de kerk dooreen nieuwe vervangen, maar ook van deze is zoo goed als niets bekend. De zorgvuldige uitgevoerde dubbelschilderij uit het aartsbisschoppelijk museum is niet veel meer dan een reconstructie eerder met meer dan tnèt’fnlnder verbeelding, ZIJ het dan met behulp van de toen nog aanwezige ruinen inde 17de eeuw, ineengezet. De afbeeldingen dezer ruinen, die vah jaar tot jaar zijn vervaardigd, voornamelijk die door Schwegman te Haarlem naar schetsen van van Brussel in koper zijn gebracht, geven slechts een volledig beeld van de torens uit duifsteen en van de meer noordelijk gelegen parochiekerk, waar vanaf de inneming van Alkmaar de Protestanten in het koor hun diensten hebben gehouden en die dus gedeeltelijk eenigszins werd onderhouden. In 1798 dreigde de Zuidertoren, die het zwaarst gebouwd was de andere was reeds onherstelbaar verloren f—, in te storten. Op het behoud van dit zeldzaam monument van Romaansche bouwkunst uit de 12de eeuw in ons land, werd wel aangedrongen, maar dé regeering stak geen hand uit om den toren, .hoewel hij als vuurbaak en gevangenis dienst deed, te restaureeren. In December van dat jaar stortte de spits naar omlaag; de verdere slooping was spoedig voleind. Reeds vanaf de eerste jaren der nederzetting werd het heiligdom met kunstschatten opgesierd. Van de sarcophaag, waarin het gebeente van Sint Adelbert met eerbied werd bewaard, verhaalt de Vita, dat hij door de zorgen van Dirk II met smaakvol kunstwerk werd versierd. Bovendien schonken de Graaf en zijn gemalin de reeds vermelde altaartafel, die met gouden platen en edelsteenen was versierd en waarop in relief verschillende voorstellingen waren aangebracht: eerstens binnen ineen krans, dooreen cherub en seraf en andere symbolen geflankeerd, het kruis met de beeltenis van den Zaligmaker, met boven en onder de Evangelisten en Apostelen; verder pint Adelbert en Sint Bavo aan de eene zijde, JSint Maarten en Sint Willebrord aan de andere. In elk der vier hoeken stond een grijsaard uit de Apocalycs. met waterkruik, voor-SïeÜende elk der païadijsstroomen, symbool |der genaden, die vanaf het Kruis over de wereld stroomen. Om tweeërlei reden was dit retabel hoogst (merkwaardig. Het was niet alleen het oudste van ons iand, maar zélfs het oudst bekende in het algemeen, zoodat het de begindata® bepaalt, waarop werd begonnen retabels ach' ter het altaar op te richten. Uit de geschil Ven bronnen zou men niet anders concludee* ren, dan dat de retabels niet voor het begi», der 11de eeuw in gebruik schijnen te zijn gekomen. Het Egmonder retabel is echter uil de tweede helft der 10de eeuw. Geen enkel retabel uit deze en zelfs uit de 11de eeuw is tot ons gekomen, waarom het dubbel te betreuren is, dat het in het begin der 16dé ;euw, toen het nog de bewondering van Heda, die er een beschrijving van maakte, opwekte, spoorloos is verdwenen. Een primitieve afbeelding ervan komt voor op een miniatuuï uit de 10de eeuw in het kostbare Evangeliarium van Egmond mede een geschenk van den Graaf, en dat thans inde Koninklijke' bibliotheek te Den Haag berust waar het Is voorgesteld als een vleugelretabel met gesloten luiken. De andere reden, waarom het retabel bijzonder interessant was, is, dat Christus aan het Kruis op een wijze was afgebeeld, die den geest illustreert, welke, zooals we even hebben aangegeven, de middeleeuwen heeft beheerscht. Het kruisoffer was voorgesteld alg een overwinning, door namelijk den Heiland niet als den grooten Duider, maar verheerlijkt, met de koningskroon op het hoofd, aad het kruis af te beelden; regnavit a ligno Deus, In verheerlijkten staat is Christus immer heis Hoofd der geestelijke gemeenschap, zooals de Apostel Paulus in vlammende woorden meerdere malen heeft neergeschreven. Wordt vervolgd. --- Familiebericht Advertentiën t Heden overleed te Bussum Kias"1' Mom" •»’ Mevr, de Wed. A. C. PEL— FOHREN It&iSS™-*- WOLLE, 20 Augustus 1934. --- Advertentie GEVESTIGD te HENGELO: i Dr- A- L. C. PALIES ! Arts voor Zenuw en Zielsziekten Enschedeschestr. 154 Tel. 3980 Spreekuur vanaf 21 Aug. van U-2, van 7-8 – Behalve Zaterdagavond en Zondag. ""az-z. 1894 1934 40-JARIC JU mi ciiiu. Receptie Zaterdag as Aua a 8l Gebouw Odeon van 4-e uur Grande Soireé-Dansante in ’» gebouw Odeon. 1 Aanvang ± lO'/jUur. ",Ssij.“VbÏÏatum mastenbroek Aan belanghebbenden ' lijsten ter teekening zuflenS ïf z ïf,v4 ZWOLLE ’ PLAATST UW FAMILIEADVERTENTIES IN UW EIGEN R. K. OVERIJSELSCH DAGBLAD Partij oude Kranten te koop, Te bevragen bureau O.D. lO – Zwolle --- Advertentie cTCoBt geen zorg om voor een backlisch een chique, tevens goed zittende Maatmantel tekoopen Zoo’n Maatmantel maken wij gedurende de maand Augustus tegen den speciale prijs van I 25.—. – – – Wij ontvingen reeds de nieuwe Stoffen en Modeplaten Loopt u even bij ons binnen? Maison Gillet Dames Maatkleeding Melkmarkt 12 -Tel. 545 – Zwolle Mej. TROOSTER Voorstraat 27a Zwolle GRONDIGE OPLEIDING voor ’t examen Nuttige Handwerken 1935 Aanvang der lessen September ||| UNENBERG |EERBOEKEN KI. Overstraat 24 DEVENTER Brandende Voeten , direct verholpen met Dr. ScholTs BADZOUT 40 cent per pak H. PAANAKKER GROOTB MARKT 15 ZWOLLE Aanbestedïng- Op Maandag 27 Augusius 1V34, te 11 uur v.m. zal door de Directie der Nederlandsche Middenstandsbank te Amsterdam, inde „Bouwkundige Vereeniging”, Klooster 11 te Deventer, publiek worden aanbesteed: Perceel 1: Het verbouwen van „Het Middenstandshuis” Keizerstraat 18 te Deventer Perceel 2: Het glas- en verfwerk. kri?geeSnekteeen ziin te ver* (restitutieT 7 stftnTe/h 10- van den architect, Keizers raaVTs gegeven 0 aanwUaing wordt Ir. W. P. c. KNUTTEL Architect B. N. A. --- Advertentie Oe Erkende Pontschool is gevestigd : Roggenstraat 14a, Tel. 179, Zwolle DEVENTER – KEIZERSTRAAT 18 – TELEFOON 4926 Cursussen in: STENO – TYPEN – BOEKHOUDEN – HANPELSCORR. – TALEN – PPL. L.O. HANDELSCORR. EN CONVERSATIE ~ Bekwame ieeraren. Aangifte dagelijks 9—lB uur Zwolle: Woensdags- en Vrijdagsavonds van 20—21 uur Deventer: Dinsdags en Vrijdagsavonds van 18V2—20 uur Nederlandsche Spoorwegen ingang van 1 Sept. 1934 wordt de tramweg ® ZWOLLE—BLOKZIJL GESLOTEN en wordt __«_vo°r reizigersvervoer door de N.V. Spoorweg-Maatschappij Zwolle—Blokzijl een Autobusdienst BW Zwolle Blokzijl v.v. geopend, terwijl voor stukgoederenvervoer de plaatsen aan boven- M genoemden tramweg als A. T. O. -stat i o n s 5 ~ gehandhaafd blijven. timmer-metselwerk ONTWERPEN • BE6ROOTEN UITVOEREN NIEUWBOUW • VERBOUW ONDERHOUDSWERK LEUSSINK bloemendalstraat to TELEF. 328 ZWOLLE H.H. WINKELIERS WEDSTRUD-BONNEN VAN NIEMEIJER'S ™EE kunnen bij ons in- QbRUILD WORDEN. 1111 H. HARTSTRA – van Hattemstraat 8 – Tel. 866 – Zwolle Grossier in Niemijer’s Koffie en Thee H.A.SLOT ACCOUNTANT vestigt bijkantoor te Leeraar M.O. Boekhouden Gedipl. Belastingconsulent Deventer, Zwolscheweg 111 Telefoon 2726 ~ Kaalte, ftrrootestr. 123, Telef. 71 Inrichten bijhouden en controleeren van boekhoudingen, nnmaken’van balansen, behandelen van alle belasting„Lefl opmaken van vennoolschaps- en andere contracten etc Opleiding voor alle examens in boekhouden (Ver. van r pprarenl Merc., acte Handelskenms L.O. Cusussen beginnen Sent en later. Lesgeld f 8.- per maand voor 6 lesuren. fnHchtingen en aangifte eiken Donderdagnamiddag te Raalte, Grootestraat 123. --- Advertentie Da’s pas Was! Vlei» JiHMnwnnnHMHHi ED.SCHAEPMAN ZWOLLE – MECHELEN Sallandia vloer-wasl Daar kunt U het vloerzeil mae glanzend krijgen met Sallandia Linoleumwa.. Glanzend en... toch niet glad als men •r overheen loopt. Geen vuile voetstap, pen iaat het na. Een prima was, die alleen maar bij Uwen drogist of meubelmaker kunt krijgen. Nu, U weet wel» vakmenschen verkoopen gewoonlijk •Heen de betere artikelen. En Juist daarom zal Uw drogist of meubel» maker U ook Sallandia Llnoleum-vloer» Was aanbevelen. Sallandia --- Advertentie Bosa _ 40-JARIG BESTAAN B. Z. Z. h EZOEKT «SATERDAG EN «bONDAG – DE INTERNATIONALE- EN NATIONALE ZWEM- EN POLOWEDSTRIJDEN D IN HET SPORTFONDSENBAD – ZWOLLË w ■ – <■ £ Aanvang: Zaterdag 8 uur n.m. – Zondag 2 uur n.nv f BEZOEK VAN DE SPAANSCHE ZWEM EN WATERPOLOPLOEG „CLUB DE NATACIO BARCELONA1' oj waartegen de beste Nederlandsche zwemmers(sters) zullen uitkomen. Voof bijzonderheden zi« v strooi- en aanplakbiljetten T s morgens een flink bord Havermout *s middags een dubbele portie Pudding ’s avonds een lekkere kop Cacao De Gruyter’s Havermout Havermout p. pond . « v 12-14 Havermout p. pak . * . 12-18 De Gruyter’s Pudding Diversesmaken . . p.pak 7-15 Pudding-sausen « , p- pakje .4 De Gruyter’s Cacao Cacao p. 'A pnd. blik 25-4Q-5Q De Gruyter’s Chocolade Chocolade reepen. , t • 3-5 Napolitains en Tabletten 15 DE GRUYTER nUCKERHOFF ISIS gnpORTIAHD IfelS jyjflßWlpBk AWmteJßwam DUCKERHQFIF-DOPPELvoorspoedeischea m FMpHT -ae bouwwerken, Ma 2‘a 3 dag en vol Bi^^slT^SßJJ^l^soet7deverharaenodkisbnQnMgeM< ---