Maar u hebt in twee maanden drie — Maar u hebt in twee maanden drie diensten gehad! — Ja, mevrouw, ik. word veel gevraagd. (Welt am Sonntag, Miinchen.) --- Heb je er geen last van, dat die — Heb je er %een last van, dat die Schotsclie familie boven jullie des avonds altijd danst? — Nee. Als het ons vervalt, zetten we gewoon onze radio af. (Holite Humour, Lo-nxLen). --- Anton van Duinkerken over onze toekomst. „Een tweede Spanje?” en „De Keuze.” kei Ijk nationaal-socialistisch zou zijn, dan stierf de sympathie onmiddellijk uit! Volgens Anton van Duinkerken nemende Roomsche sympathieën voor het nazidom hoorbaar toe. Wij achten dat niet aannemelijk. Het nazidom is in ons land over zijn hoogtepunt heen; de sympathieën nemen hoorbaar af. Kan het eigenlijk wel anders l bij een beweging als de N.S.B. met haar figuren, met haar geschriften, met haar Nationaal Dagblad”? De redevoeringen en artikelen van Mussert, van den Limburg- i schen graaf met den Franschen naam en I net Duitsche accent stellen zulk een geeste- / lijke armoede ten toon, zulk een maniakaJe gezindheid, dat ze voor een critisch mensch I niet te lezen en niet on»-* k„i.-- / met re rezen en met aan te hooren zijn. De wereld wil echter altijd bedrogen worden j en zooals de Duitscher zegt (en toepastj: Die Dummen werden nicht alle. De N.S.B. heeft bU de Statenverkiezingen eenige honderdduizenden stemmen gehaald: zij zal in Mei ajs. wederom een groot aantai behalen en zil zal in~de nieuwe Tweede Kamer een fractie vormen welke vermoedelijk zes tot acht leden zal tellen. Of ze aan de Staatspartij veel schade zal doen is een andere vraag. Wij achten het niet waarschijnlijk. De eenige reden tot ongerustheid tegenover deze beweging is de mogelijkheid, dat slachtoffers van de tijden en van de economische politiek-Colljn aan de N S B. hun stem zullen ceven onder het motto: Het zal allicht beter zijn dan nu! | Een psychologisch element, waaraan Hitier zijn opkomst niet het minst te danken heeft gehad. Anders staat het met de Jongere k.uholieke intellectueelen. Zeer aeker bestaat onder een deel van hen een tendenz naar reents radicalisme. Zonder dat men dit onderschat, behoeft men het echter ook niet te orerschatten. Tien Japen geleden waren vele jongeren wat men noemt fascistisch georiënteerd". Met de oncrkisehe toegankelijkheid der Jeugd voor woorden en leuzen was men enthousiast gestemd over „het jonge Italië", dat aan het „verouderde Europa" een stralend voorbeeld sou geren. In tien Jaren zijn echter veel schoone beelden verbleekt, terwijl de critische geest sterker is geworden. De buitenlandsche voorbeelden hebben voor katholieke jongeren tegenwoordig cl zeer weinig aantrekkelijkheid meer. Van Dui:«chland zullen we maar niet eens spreken. Over Italië met zijn müitariseermg van het hee'e volk. zijn tot beginsel verheven begin*ellooopport'„nisme en zijn verheerüiking van beleer van het geweld behoeven * * ook niet veel te zeggen. De sensus cathollcus reeds moet aan jeugdige katholieke inteüec- • het streven naar de staatsmacht. „Het vertrouwen op staatsmacht is ijdel. Het streven ernaar is overbodig.” Deze tegenstelling is valsch. Natuurlijk is „staatsmacht” (wij nemen aan, dat daarmede wordt bedoeld de invloed der katholieken door middel van huil politieke organisatie op het landsbestuur) ijdel, wanneer zij niet wordt gedragen door beleving der beginselen. Maar ■Waaruit volgt, dat het streven ernaar overbodig is?j Leo XIII zegt het in zijn encyclieken wel anders. „Met het middel mag dit doel niet worden vereenzelvigd.” Neen, maar diè vermaning is niet bepaald nieuw. En in géén geval kan ze dienst doen om het middel weg te doen bergen! Er zijn onder de katholieken voorstanders vaneen anderen staatsvorm, tegenstanders van democratie en parlementarisme of van de carricatuur, welke zij zich in hun geest daarvan hebben gemaakt! Het komt ons voor, dat men bij hen onderscheid moet maken tusschen in hoofdzaak twee categorieën. Er zijn er, Wier sympathieën met fascisme of nationaal-socialisme berusten op alles behalve op staatkundige gronden. Een algemeene ontevredenheid over den economischen toestand; teleurstellende ervaringen met Haagsche crisis-instanties, waarbij onbedrevenheid van ambtenaren met zaken van economischen aard is gebleken; gemelijke I stemming over „sociale lasten” en over de inperking van de vroegere vrijheid vaneen werkgever door sociale wetten en Arbeidsinspectie dergelijke factoren vindt men veel bij een deel van de voorstanders der j N.S.B. Het is doodeenvoudige reactie; hadden zij de overtuiging dat de N.S.B. wer- tueelen een intuïtieve waarschuwing geven, dat deze vormen van rechtsch radicalisme niet hun idealen kunnen zijn. Maar de „hernieuwing”, de „herordening” uit deze bewegingen blijven niet zonder bekoring op velen, zegt van Duinkerken. Waarom moeten zij dit daar zoeken? Voor hernieuwing en herordening van de menschelijke samenleving hebben wij noch het fascisme noch het nazidom noodig; wij hebben iets van oneindig grooter betrouwbaarheid. Wij hebben Rome, en een Rome dat spreekt, duidelijk, helder en magistraal. Het woord van Rome verdient meer warm enthousiasme dan de opgeschroefde, onwaarachtige en potsierlijke kopij in fascistische blaadjes en N.5.8.-uitgaven. Dat men van geestdrift onder ons niet zoo veel uiterlijke blijken vindt als men zou wenschen is waar. Maar het is eenigszins te verklaren door de zeer zakelijke sfeer van onze politiek; door de onaangename wetenschap, dat wij altijd een minderheid blijven n en zonder de medewerking van anderen . / geen veranderingen kunnen aanbrengen. ’ / Een zeer teekenend geval hebben we pas / nog gezien bij de behandeling van de / Grondwetsherziening. De amendementen / van den heer Goseling inzake openbare j I lichamen voor beroep en bedrijf werden i I verworpen, en het typeerenüe was, dat de ƒ I sociaal-democraten uit bekrompen partij-I overwegingen broederlijk met de Vrijheidsbonders tegen stemden. Zulke ervaringen, / j welke trouwens herhaaldelijk worden opge- / daan, zijn wel in staat het hoofd koeler te / p maken dan het hart warm is! / m De kern van het artikel van Anton van Duinkerken ligt echter ineen uitlating welke ons het recht geeft te spreken van het sterkste staal van défaitisme, onder ernstige schrijvers in onzen kring gehoord. Wij zullen daar ineen laatste artikel nader op terug komen. n. Het artikel van Anton van Duinkerken in „De Gemeenschap” van Januari is getiteld: „De Keuze”. In verband met dezen titel stelt de schrijver inden aanhef de vraag: „Stelt het aangebroken jaar ons voor een keuze, welke ons van buiten af en tegen onzen wil werd opgedrongen, of zullen de Nederlandsche katholieken de kracht vinden om door handhaving hunner staatkundige en cultureele zelfstandigheid té voorkomen, dat hun samenleving wordt verdeeld en. overheerscht?” Hij stelt de vraag ook met het oog op de aanstaande verkiezingen, maar, zoo zegt hij, ze had eerder gesteld mogen worden. Wat Anton van Duinkerken in dit verband o.a. schrijft over de houding der -DGomsche massa” tegenover het gevaar vaneen eventueele overrompeling kan zonder overdrijving worden genoemd het sterkste staal van défaitisme, onder ernstige schrijvers in onzen kring tot nu toe geuit. Dat zegt op zich zelf nog niet, dat het allemaal onjuist zou zijn; er kan ook een gegrond défaitisme zijn. het in dit geval gegrond is? Noch de schrijver noch iemand anders kan het met zekerheid uitmaken. De toekomst zal het wel uitwijzen. Geheel los daarvan moet men nü echter constateeren, dat de schrijver weinig moeite doet om zijn inktzwart pessimisme met nadere aanduidingen aannemelijk te maken. Pessimistisch is hij vooreerst over de R.K. Staatspartij. De binnen het partijverband bestaande meeningsverschillen door Praeco. „groeiden tot uitersten” en de verscheidenheden „ontwikkelden zich tot tegenstellingen.” Het dreigt een scheuring te worden: het zal mettertijd een politieke tegenstelling worden. Onder de rechtsgezinden bestaat duidelijke sympathie voor fascisme en nationaal-socialisme. Het zal Anton van Duinkerken misschien verbazen, maar die klachten over tegenstellingen inde R. K. Staatspartij zijn zeer oud. We hebben ze kunnen hooren van liberalen, van socialisten, van anti-papisten. Hoe dikwijls het uit elkaar vallen der partij al is voorspeld, zoowel door politieke als door sociale tegenstellingen, zouden we niet meer kunnen zeggen. Intusschen overleeft de. partij alle ongeluksprofeten.... Verschillen, verscheidenheden, zelfs tegenstellingen zijn ineen partij ais de onze een heel natuurlijk verschijnsel Een partij als de onze, die niet op de eerste plaats dooreen practische politieke visie samen wordt gebracht, maar door zedelijke beginselen, welke óók den principieelen grondslag der staatkunde bepalen, zal uiteraard groote verscheidenheden toonen. Bij geen andere partij is het zoo normaal, dat er een rechter en een linkervleugel is; Dr. Schaepman erkende dat in zijn tijd al. Zij die tot de R. K. Staatspartij behooren of op haar stemmen, vormen een bonte geestelijke verscheidenheid. Afkomst, aanleg, ambt, beroep of werk, ervaring, mentaliteit, karakter dit alles zijn factoren voor het vormen van de persoonlijkheid en ten deele ook voor haar standpunt tegenover de practische oplossing van sociale en politieke vraagstukken. Het is vroeger nooit anders geweest en het zal ook nooit anders zijn. Niettemin is de emancipatie der katholieken mogelijk geworden door het verband van allen in de ééne partij, de partij waarvan Paus Pius XI tegen een van onze Bisschoppen zeide, dat de eenheid der katholieken in het verband dier partij tot eiken prijs behouden moest blijven. Wij gaan een stap verder en beweren, dat de verschillen en tegenstellingen thans veel minder scherp zijn dan op vorige tijdstippen. Men is altijd' geneigd, de verschijnselen van zijn eigen tijd te overschatten, als men die vaneen vroegere periode niet kent. De meeste partijleden hebben geen vermoeden van de felle tegenstellingen, van de bittere botsingen tussehen de katholieken van, veertig, vijftig jaar geleden: tegenstellingen en, felle strijd om den persoon van Dr. Schaepman, om successievelijk alle punten der geleidelijke lemocratische evolutie. De thans bestaande tegenstellingen steken daarbij tam af. ■n wat de sociale tegenstellingen betreft: ■irds de dagen dat werknemers en werknvers elkander met dikke brochures bedreuen en dat is nog pas een jaar of en geieden is er inde verhouding veel eranderd. De gemeenschappelijke druk er crisis en de gemeenschappelijke strijd meen andere economische politiek hebien nen veel dichter bij elkaar gebraeftt. den merkt inde partij niets van tegen,tellingen tusschen deze beide groepen; ;eker niet van tegenstellingen welke de oarcij in gevaar zouden brengen. Blijft de vraag 01 er velen onder ons sympat-hiseeren met fascisme of nationaal-socialisme: wij komen daar nog op terug. Wij vinden in het artikel van Anton van Duinkerken uitingen over zaken, welke men onmogelijk juist kan beoordeelen als men ze los maakt van het verband met andere dingen. Zoo zegt hij b.v., dat de katholieken in hun samenwerking op het terrein der politiek het altijd hebben gezocht met hen, die overeenkomst vertoonden in uitwendige belijdenis, inplaats dat zij (de katholieken) kozen „voor de evangelieleer tegen al degenert, die de evangelische waarden van vrijheid, rechtvaardigheid en naastenliefde inde samenwei'king miskennen.” Hij bedoelt blijkbaar, dat zij samenwerkten met de protestanten terwijl dezen toch in economicis liberaal waren, waartegenover b.v. bij de socialistische beweging onbewust de anima naturaliter christiana zich uitspraak inde reactie tegen het liberaal-kapitalistische stelsel.Maar met zulk een summiere verklaring is dit punt niet half afgedaan. Men dient op de eerste plaats in aanmerking te nemen, dat ten tijde van het begin der samenwerking met de protestanten de katholieken op hen waren aangewezen voor den gemeenschappelijken strijd voor de emancipatie en het bijzonder onderwijs. Dr. Schaepman wist wat hij deed; hij wist wat toén noodig was. De socialisten beteekenden toen nog niets. Het sociale besef moest bij de katholieken nog groeien; pas in 1891 kwam „Rerum NovETum” uit. De politieke emancipatie was trouwens geen werkje vaneen slordig half jaar of zoo; pas in 1920 werd de gelijkstelling van het bijzonder onderwijs in de wet verankerd! En wat de socialisten, betreft, er zou voor de Staatspartij zoo goed als zeker geen mogelijkheid hebben bestaan tot politieke samenwerking' met een partij, welke pas inde laatste vijf, zes jaren op verschillend terrein is begonnen veranderingen te toonen, zonder welke een samenwerking inde politiek geen voldoende basis zou hebben gehad. Het is waar, dat de coalitie de partijen van links heeft gebracht tot méér vijandigheid tegen de christelijke gedachte inde staatkunde dan zónder coalitie zou zijn geschied. Maar dat kon geen reden zijnde samenwerking met de protestantsche partijen van de hand te wijzen of ontijdig af te breken. ledere medaille heeft haar keerzijde. En il faut juger les faits d’après leur dates! Een ander punt dat tot tegenspraak uitlokt is de willekeurige tegenstelling, welke gemaakt wordt tusschen „de hernieuwing van den katholieken geest” en --- – Moet je niet gaan gieten? — Moet je niet gaan gieten? — Nee, m’n vriend van het Meteorol. Instituut heeft me beloofd het te laten regenen. XGazz, JU, Venetië J --- – Hij is zoo verstrooid; hij — Hij is zoo verstrooid; hij wou z’n paraplu dicht doen en toen merkte hij pas, dat hij ze thuis had laten staan. (Gass, Ill.t Vcmttlëj ---