GEEN ZAKENMAN. imith’s Weeklyv Sydney.) Agent: Uw assistent heeft mijnheer Brown vergif gegeven in plaats vaneen hoestmiddel en nu is hij dood. Apotheker: Hoor je dat, William? Hoe kun je verwachten dat de klanten nog terugkeeren, als je ze zóó behandelt? --- MOEILIJKE MOMENTEN. Als je met een boek, dat moeder leende, en dat je netjes terug moet brengen aan Mevrouw Pieters, wil oefenen om het op ie kin te balanceeren en je staat dan pet ongeluk boven een modderplas.,... --- Na de overwinning andere idealen dan het gele metaal. Direct na de verwoesting trol' hij maatregelen, om de hoofdstad uit haar puinhoopen als een Phoenix uit haar asch te doen herrijzen. Allereerst werd de drinkwaterleiding hersteld en een behoorlijk bouwplan ontworpen. De legers der Indiaansche bondgenooten werden met spoed huiswaarts gezonden alleen drages en werklieden hield men ter plaatse. De nieuwe vorst va nTetzcuco, die zijn troon aan Cortés dankte, zond zijn beste bouwmeesters, steenhouders en timmerlieden. Waar eens de grootste, aan den krijgsgod gewijde teocalli had gestaan ze werd geheel gesloopt en afgegraven kwam het hoofdplein der stad, de Plaza Mayor. Binnen vier jaar was ze weer een hoofdstad geworden, het Nieuwe Spanje, dat uit de puinhoopen van het oude rijk der Azteken ontstond, ten volle waardig. Voor twee generaties voorbij waren gegaan, had het klokgelui van dertig kerktorens het afschuwelijk gebonk der trommen vervangen, welke boven van de teocallis de geloovigen hadden opgeroepen voor de menschenoffers. Cortés heeft bij den herbouw der stad en het opnieuw reorganiseeren van het land blijk gegeven, dat hij een even groot organisator was als een krijgsman wat meer inde geschiedenis is voorgekomen. Van de vechtjassen zonder meer heeft de geschiedenis ook maar zelden aanleiding gevonden notitie te nemen. Uit de andere Spaansche bezittingen liet Cortés huisdieren invoeren koeien, varkens, schapen, geiten, ezels en paarden. Want het land had in het geheel geen veestapel en was er toch zoo bijzonder geschikt voor. Suikerriet, wijnstokken, olijven- en moerbezieboomen voor de zijdeteelt en vele andere gewassen werden voor den landbouw geïmporteerd. Zijn geniaal planwas van Mexico een groote Spaansche kolonie te maken, met eigen veeteelt, landbouw en industrie. Niet een wingewest, dat alleen maar staven goud naar het moederland zou sturen, maar een bloeiend nieuw Spanje, dat een groot aantal Spaansche immigranten zou opnemen en dat een christenrijk zou zijn, waar Spanjaarden en Indianen in vrede naast elkaar zouden leven. Daarom heeft hij zich dan ook zoolang mogelijk verzet tegen het stelsel der repartimientos of encomiendas dat op de West-Indische eilanden was toegepast waarbij het land onder de Spanjaarden verdeeld werd en de opgezetenen hun hoorigen werden. Aan Karei Vschrijft hij: „De bewoners van dit land zijn verstandelijk en lichamelijk beter ontwikkeld dan die der eilander en het zou onrechtvaardig zijn hen o denzelfden heerendienst te verplichten . Men bedenke hierbij, dat hij wel voor Spanje heeft inogen veroveren „iaar dat hii er nimmer onderkoning over »e weest is – zelfs Lijdends zijn leven werd dit reeds een ander. Altijd weer had hij momlUkftden ?an JurfdMßen aard met an eS S'“d“ïii“eijïirSpanic. waarvan *XS?2IS£ZS2&£ £. ver: bood zelfs de toezending van “ Cortés die echter dra zelf 70 bi onzen vuurmonden in Mexico lieten gieten en – fijne wraak! een zilveren aan Karei V deed toekomen. Daarop stond ingegoten. Aquesta nació sin par Yo en serviros sin segundo Vos sin igual én el mundo. Wat zeggen wil: Deze is zonder gelijke géboren, ik ben zonder gelijke in Uw dienst, Gij zijt zonder gelijke inde wereld. Hiermee drukte Cortés zeer zeker ook zijn dankbaarheid jegens Karei V uit, die hem door zijn persoonlijk ingrijpen gesteund had tegen de Raad van Indie ei de eeuwige aanvallen van zijn oorspronkelijken lastgever, den gouverneur van Cuba bij een speciaal decreet van it> Oct. 1522. Wat Cortés aan kuiperijen van Spaansche zijde in Mexico, de West-Indien en in Spanje zelf, te doorstaan heeft gehad, zou eenige boekdeelen vullen, j Voor de ergste slagen, welke Coiumbus troffen, is hij weliswaar gespaard gebleven maar zijn lot is tenslotte maar weinig minder bentfdenswaardig geweest. Het is trouwens begrijpelijk dat zoogewefdig een figuur zich tal van vijanden moest maken inde eerste plaats onder de hyenas, die zijn leeuwenspoor volgden maar zelfs ook onder overigens voortreffelijke lieden, die zijn tempo niet konden bijhouden of zijn adelaarsblik niet bezaten en alleen maar zijn zwakheden zagen. De Spaansche immigratie bevorderde hij ten zeerste. Groote sommen heeft hij ter beschikking gesteld om verarmde patriciërs te doen uitkomen en bruidschatten te geven aan hun dochters waarbij hij echter er wel op'lette, dat de meisjes uit goed Spaansch ras waren, zonder Joodsch of Moorsch bloed: De comendador Leonel de Cervantes, vader van zeven dochters, zag al deze meisjes daardoor een goed huwelijk sluiten. De zorg voor de kerstening der Indianen blijkt uit geheel zijn correspondentie en optreden. Zeer openhartig schrijft hij in deze aangelegenheid aan Karei V, dat Nieuw-Spanje onder alle omstandigheden te behoeden is voor de schanddaden, waartoe het leven vaneen deel der wereldlijke en vooral der hoogere geestelijkheid in die dagen inde oude wereld aanleiding gaf. De Kerk zelf aarzelde nog om de missionneering officieel ter hand te nemen al waren Spaansche aalmoezeniers op eigen houtje daar natuurlijk reeds mee doende omdat de voormannen in theologie en rechtsstudie niet zeker waren van het goede recht, dat Spanje had op de inbezitname en kolonisatie van Mexico. Tenslotte gaf de Paus zijn toestemming, het voldongen feit aanvaardend, en gingen de eerste officieele missionarissen scheep. In 1524 kwamen daarna twaalf Franciscanen. In tegenwoordigheid van Quauhtemotzin en de kazieken ontving Cortés deze gezanten van God door tot hun stomme verbazing voor de monniken te knielen en den zoom van hun pij te kussen. Ik denk dat de dochter van onzei boekhouder wel gauw zal gaan trouwen. Waarom denk je dat zoo? De ouwe heer is druk bezig haar hu,* welijksgift bijeen te leenen! o=o=o _lk laat me door ®f>“d de lK lezen vrij gezel 1 o=O=o Mn zal ik U den loop van de planeet Mars demonstreren. Mijn hoofd stelt de planeet°Mars voor. De projectielamp is de zon.Heeft misschien iemand nog eerst iets teJï.rja^professor, is Mars bewoond? Zeer terecht noemt Bernal Diaz, de bij uitstek bevoegde, Quauhtemotzin „een zeer ridderlijk man”. Hetzelfde mogen wij echter ook van Cortés zeggeil. Voor dezen geleid, zei de gevangen Indiaansche keizer: „Ik heb alles wat in mijn macht was gedaan om mij te verdedigen, mij en mijn volk. Zie in welken staat ik nu gebracht ben. O Malintzin, ik ben geheel in uw macht”. Deze woorden sprekend had hij de ponjaard aangeraakt, die aan Cortés’ gordel hing en met stemverheffing vervolgd: „Dood mij hiermee en bevrijd mij ineens van het leven”. Maar Cortés antwoordde ridderlijk: „Vrees niets. Wees verzekerd vaneen eervolle behandeling, gij hebt als een dapper krijgsman uw hoofdstad verdedigd. Een Spanjaard weet in zijn vijand den moed te waardeeren.” Vervolgens liet de conquistador de jonge vrouw van den overwonnen tegenstander, de jongste dochter van Monteczuma, voor zich komen en ontving hij haar met eerbied en hoffelijkheid. De gevangenen werden gerustgesteld en kregen een goed maal. Het slagregende een vreeselijke storm woei over de rookende puinhoopen der stad, die ineen strijd zonder hoop van vijfenzeventig dagen vrijwel volkomen ten onder was gegaan. Met geschut en moker waren breede doorgangen naar het hart der stad gebroken en heele wijken waren met den grond gelijk gemaakt. De bruggen waren weggenomen en met de versterkingen ervoor inde kanalen geworpen om vaste overgangen te verkrijgen. Op de terrassen, eertijds ware parken gelijk, lagen de lijken even hoog opgestapeld als op de kaden en inde straten. Cortés geeft op dat 50.000 menschen inde stad stierven van gebrek en dat er 67.000 gedood werden bij de laatste bestormingen men lette op dit laatste. Bernal Diaz zegt: „Ik heb de beschrijving van het beleg van Jerusalem gelezen, maar ik heb niets gezien dat een dergelijke verwoesting nabij kwam”. De Spanjaarden bezetten een rookende puinhoop, overdekt met 1 ijken. „Wij traden slechts op lijken” zegt Bernal Diaz. De overlevenden, een kleine minderheid, kregen toestemming de stad te verlaten. Srenge orders werden gegeven, dat niemand dezen ongelukkigen overlast of geweld zou aandoen. In lompen gehuld, met modder en bloed bedekt, op elkaar steunend van zwakte, waggelde een optocht van spookgestalten en levende geraamten de stad uit, waaruit een vreeselijke rotlucht opsteeg. Alleen door alles en alles te verbranden kon ze gezuiverd worden. De dagen volgende op de overwinning waren vrij droevig, er was zelfs geen noemenswaardige buit aan goud hierover later. Wel had men met een plechtige Hoogmis God en de Heilige Maagd bedankt, maarde soldateska vroeg ook om een wereldlijk feest en Cortés meende het zijn mannen niet te mogen onthouden. Gelukkig was er via Vera Cruz’ juist een goede voorraad Spaansche wijn en gemeste varkens gearriveerd de Mexicanen hadden geen vee en de menage had altijd maar kippen, visch en wildbraad opgediend. De veroverde stad zelve was voor het geven vaneen feest totaal ongeschikt en dus werd het banket te Coyahnacan, waar de zuidelijke verbindingsdijk den oever bereikte, aangericht. Het was niet zoo goed verzorgd als dat hetwelk Napoleon later zijn grognards onder de boomen inde Charnps Elysées zou aanbieden het grootste gedeelte der gasten moest zich met een staanplaats vergenoegen. Maarde pret was er niet minder om. Ze ontaardde tenslotte ineen dronkemansgelag, waarbij de gasten in volle wapenrusting vanwege de tijdsomstandigheden en omdat niemand gewone kleeding bij zich had van de trappe» der terrassen tuimelden, of met elkaar handgemeen werden. De tafels werden omgeworpen, de weinige damesgasten gedroegen zich zeer indecent, kortom het werd „een zooitje”. Alleen de algemeene dronkenschap voorkwam de Door SAPIENS allerergste dingen. „Het gewas van Noach deed sommige dwaasheden begaan”, zegt Bernal Diaz even kiesch als veelbeteekenend. De goede pater Almedo, de hoofdaalmoezenier, was overeen en ander ten diepste verontwaardigd. „Een treurige manier om God te danken en zijn bescherming te vragen voor de toekomst”, verklaarde hij aan Sandoval, om zich daarna bij Cortés te gaan beklagen. Deze antwoordde hem: „Eerwaarde Vader, ik kon den soldaten deze gelegenheid tot vermaak en vroolijkheid niet weigeren. Maar ik heb niet zonder weerzin mijn toestemming gegeven. De beurt is nu aan u Eerwaarde om ze een I goede preek te geven. „Pater Olmedo deed dit op zijn gewone, pakkende manier. De berouwvolle drohkenlappen hielden eerst een boetprocessie, kregen toen weer een homelie van hou-je vast, gingen daarna allen te biechten en tenslotte ter algemeene communie. Men hale vrij de schouders op over deze uitspatting en de daarop zoo spoedig gevolgde bekeering. Dan geeft men echter blijk niets te kunnen begrijpen van die merkwaardige geestesgesteldheid, den conquistadores eigen in zich vereenigend het sublieme en alle menschelijke zwakheden. Men droome zich dan maar eens de verovering vaneen kannibalenland dooreen heerleger van engelen. Vergete echter niet eens na te gaan of men zelf wel waardig zou zijn daarbij I dienst te nemen en dan naast en tegen I kannibalen strijdend zichzelf onbesmet te I bewaren. De schatten, die uit de veroverde stad bijeen gebracht waren, bleven ver beneden de raming. Nadat al het edel metaal was omgesmolten beschikte men slechts overeen gewicht van honderddertigduizend pesos de oro, evenveel gouden castellanos in gemunt geld waarvan er direct zesentwintigduizend voor Karei V moesten worden geresrveerd. Soldaten, officieren en de koninklijke schatmeesters maakte dit wild men beschuldigde de bondgenooten, de bemanning der brigantijnen en zelfs Cortés, dat zij zichzelf al geholpen hadden. Tenslotte werd bijzonder sterk het vermoeden, dat Quauhtemotzin zijn schatten had laten verbergen dan wel in het meer doen werpen. Om zichzelf vrij te pleiten en buiten deze onverkwikkelijke ruzie té houden, heeft Cortés toen toegelaten, dat de koninklijke schatmeesters den gevangen keizer en andere aanzienlijke Indianen gefolterd hebben om hun het geheim te ontwringen. Dit werpt zeer zeker een ernstige smet op Cortés’ riddereer, maar het woord van Bernal Diaz: „Doch het deed Cortés veel verdriet, dat zij een vorst als Guatemuz, koning van een land driewerf zoo groot als Castilie, uit gouddorst martelden” teekent den conquistador heel wat juister dan de gebruikelijke gruwelverhalen, welke ons den veroveraar schetsen persoonlijk bij de foltering van den ongelukkigen vorst de leiding hebbend en met een wellustig genoegen wachtend op het oogenblik, dat deze zijn geheim zou moeten verraden. Men dompelde de voeten van den keizer en van zijn neef, de vorst van Tacuba in kokende olie de laatste gilde van pijn, maar Quauhtemotzin vertrok geen spier van zijn gelaat en zei slechts tot zijn lotgenoot: „Lig ik soms ineen verkwikkend bad? „Hoe verschrikkelijk de foltering op het oogenblik zelve ook geweest moet zijn, de Azteken-keizer heeft ze nog jaren overleefd alvorens hij op tragische wijze aan zijn eind kwam nadat een samenzwering hem weer in zijn waardigheid had willen herstellen. Het resultaat der foltering was nihil. In aanvulling op de zesentwintig duizend castellanos, die met drie karveelen aan Karei V werden toegezonden, deed Cortés den keizer nog edelgesteenten, voornamelijk smaragden, zwarte parels, zilveren en gouden tempelvaatwerk, kostbare gewaden, slaven, enz. toekomen waardoor de totale waarde der zending op honöerdvijftigduizend ducaten kwam. Hierbij zijn niet berekend drie panters of Mexicaansche tijgers, waarvan er één tijdens den overtocht wist los te breken, twee man doodde en zes deerlijk verwondde om daarna in volle zee overboord te springen. Cortés, die van het goud wel gebruik heeft gemaakt daar waar het zijn doeleinden kon dienen, gaf blijken te beseffen, dat het alleen middel moest zijn en nooit doel. Een rijk toe te voegen aan de Spaansche kroon en millioenen kannibalen het christendom te brengen, was zijn hoofddoel. Men oefene vrij critiek uit op de middelen, welke hij meende te moeten en te mogen aanwenden, maar men verlage dezen waarlijk grooten man niet tot . een geluk- en een goudzoeker zonder --- SCHOENTJES. Zegt aan zijn vrouw, dat hij junior wel even de schoentjes aan zal trekken da’s zóó gebeurd. Vindt schoentje en denkt: „Het zal gemakkelijker g'aan als baby opzit en ik kniel.... Grijpt één voet en heeft bijna het schoentje eraan als baby uit louter levensvreugde begint te trappelen. Maar baby wordt plotseling door kinderliefde overmand en moet eerst pappie omhelzen, waarbii zijn lorgnet afvalt. Na een worstelwedstrijd wordt het been opnieuw gegrepen, maar nu is het schoentje gevallen. Slaat vroolijk de schoentjes tegen elkaar, terwijl vader gaat vrgaen of het wel beslist noodig is, dat het kind schoentjes aankrijgt, vandaag. ---