Fransche gevangenen. Een slagveld na den strijd. Het slagveld geeft de Duitschers nog altijd gelegenheid tot philosofeeren. Zoo kwam de correspondent van de Kóln. Zeit. bij het Zuiderleger, Julius Von Wickede, bij het zien van de 500 a 600 gevangene T' rco’s op de gedachte of het gevoelen van Karl Vogt, over de afstamming van de menschen van de apen, waar of onwaar was. Gelukkig, zegt hij, dat het in den Bijbel anders staat, want onder de gevangene Turco’s heb ik kerels gezien, die meer op ourang-outangs dan op menschen geleken. Wat de Negerstam leelijks kan produceeren, schrijft Wickede, vindt men hier in prachtexemplaren vertegenwoordigd. Anderen wederom hebben koppen van classieke schoonheid, zuiver van vorm, en alleen de van wildheid fonkelende, wild vliegende oogen geven hun iets verschrikkelijks. Menigeen van deze Turco’s herinnert aan een panther in zijn kooi. Velen hunner zijn overigens geen Afrikanen, maar Malthezers, Sicilianen, Egyptenaars; in éen woord, wat men aan boeven van alle kusten van de Middellandsche Zee kan bijeenbrengen, — en het is bekend dat daar een rijke verzameling te vinden is, die het menschelijk geslacht juist niet tot bijzondere eer verstrekt, — heeft de heer Louis Napoleon de beleefdheid gehad ons te willen zenden. »Zoo de heer, zoo de knecht,” zegt het spreekwoord terecht. Vele van deze Turco’s zijn in hunne gevangenschap nog woest en wild, en herhaalde malen worden zij door de soldaten van hun escorte wegens verzet tegen de orde, ja niet zelden wegens poging tot sluipmoord afgemaakt. Anderen zijn kruipend onderdanig, de meerderheid daarentegen volkomen onverschillig, of kenmerkt zich zelfs in de gevangenschap door een aapachtige vrool kheid. Velen van de gevangene Franschen zien dan ook met verachting op deze kameraden neder. »Het zijn geen eerlijke soldaten, zeggen de Beieren en Westfalen, het zijn roovers en bandieten en een schande is het voor de schurken en aartsspitsboeven van Napoleon, dat hij zulk volk tegen ons vechten Jaat; hij moet zeker wel gebrek hebben aan behoorlijke soldaten.” Men heeft bij Wörth lijken op het slagveld gevonden , waarvan de oogen uitgestoken en de tongen uitgesneden waren, en 14 Beiersche jagers, die omsingeld werden en zich aan de Turco’s wilden overgeven, zijn door hen met dolkmessen de keel afgesneden. De Beieren zijn woedend en willen nu de Turco’s geen pardon meer geven, terwijl de Noordduitsche soldaten in hun onuitroeibare goedmoedigheid dit nog altijd doen. Ook onder de officieren van de Turco’s, zijn woeste, stoute maar niets minder dan beschaafde mannen. Een hunner was een Corzikaan, van een ander vertelden zelfs de Fransche officieren dat hij wegens doodslag uit ijverzucht reeds tot tien jaren galeistraf was veroordeeld, maar thans door den Keizer na een jaar in de gevangenis doorgebiacht te hebben , kwijtschelding van straf verkregen had, omdat hij als een woest soldaat bekend, behoorlijk tegen de Pruisen moest vechten. Het schijnt, schrijft Wichede, dat men deze drie regimenten Turco’s met opzet vooraan heeft geplaatst, opdat zij door hun woestheid onze soldaten schrik zouden aanjagen en zoo hen tot wijken brengen. Napoleon heeft zich echter evenals in alle dingen, ook hier weder misrekend. Juist de Turco’s hebben, en te recht, de woede van al onze soldaten zoozeer gaande gemaakt, dat zij thans met dubbele kracht voorwaarts stormen. Wat de Fransche gevangenen betreft, schrijft de genoemde correspondent, men vindt daaronder zeer verschillende gestalten. Daar zijn oude sergante, met de teekens van langdurigen dienst en versierd met 4 a 5 orden en medailles, inde Krim, Algeriê, Mexico en Italië, na zwaren strijd verworven. Er zijn prachtige soldaten onder met sch rpe trekken in ’t gelaat, waarop moed en tevens verstand staat te lezen. Zij gedragen zich zeer fatsoenlijk, zijn beleefd maar terughoudend, en men kan het hun zoo recht goed aanz en, dat het hun diep smart, dat zij thans als gevangenen onder de gehate Pruisen zijn. Verder zijn er veel gewone linie-soldaten, waaronder vele zeer klein van gestalten met onverschillige gezichten, vermoeid en uitgehongerd. Zoodra er maar een oogenblik halt gemaakt wordt, werpen zij zich op den grond, om ’t even of zij op een morsige straat of op een mesthoop te land komen. Onder de gevangen Fransche jagers zijn vele Corsikanen en Savoyaarden, die zeer in hun schik waren en vreemd opkeken, wanneer zij in het Italiaansch werden aangesproken. Groote, kloeke soldaten vond men onder de kurassiers, waarvan bij Wörth een heel regiment is inde pan gehakt. liet waren meest allen Noormannen. Artilleristen zijn er weinig gevangen genomen, en eveneens weinig van het genie-korps. Op Keizer Napoleon schelden haast alle gevangenen en werpen hem allerlei verwenschingen naar het hoofd. Misschien geschiedt dit evenwel om de sympathie der Duitschers te verwerven. Groote verscheidenheid heerscht onder de Fransche officieren van allerlei rang. Velen hunner zijn zonder twijfel mannen van beschaving en ontwikkeling en gedragen zich fatsoenlijk, zijn beleefd maar op een afstand; anderen daarentegen schijnen recht ruwe, onbeschaafde wezens, die ook nu nog op gewone arrogante en aanmatigende wijze zouden willen optreden, en b. v. nauw teruggroeten, wanneer de Pruisische officieren nogal het eerst groeten. Ook willen zij niet zelden nog j retensies maken en eischen hier, waar de overwinnaars zich dikwijls nog ontberingen moeten getroosten, bijzondere attenties. Als bewijs van de aanmatigingen van sommige Fransche officieren, diene o. a. het volgende: een oude Pruisische generaal met grijzen baard, sprak twee ongewonde Fransche gevangen officieren zeer vriendelijk aan. De vlegels groetten nauwelijks terug en verkozen niet eens van hun stoelen op te. staan. Een Pruisisch onderofficier, een reus vaneen kerel!, die er bij stond, pakte den eenen Franschman, een jong kereltje met een brutaal gezicht, bij den kraag, richtte hem op, en duwen hem toen tegen den grond, zeggende: «zeg eens, manneke , wanneer een Pruisisch generaal je de eer aandoet, ook maar een woord tot je te spreken, dan past bet je op te staan.” Fluks sprong nu ook de andere officier op. Dragen zulke voorvallen bij om het leven vaneen correspondent wat op te vroolijken, alle opgewektheid verdwijnt, wanneer men weder het slagveld betreedt. In het kleine Wissembourg bevonden zich na den slag van Wörth 3000 gekwetsten. Alle openbare gebouwen waren er mee opgevuld; dagelijks reden lange treinen naar alle oorden van Duitschland om de lichtgewonden zoo spoedig mogelijk te vervoeren; op kleine ossenwagens werden zij van het slagveld naar Wissembourg gebracht; ook na twee en drie dagen vond men inde bosschen gekwetsten liggen, die al dien tijd zonder eten of drinken geweest waren. Trouwens wanneer 80 000 man een geheelen zomerschen dag uiterst vei woed met naaldgeweer en chassepots, met mitrailleuses en granaten elkander beschieten, dan spreekt het van zelf, dat de dooden en gewonden bij duizenden geteld worden. Zonderlinge combinaties ziet men soms op die wagens. Daar een Arabier met zijn wit kleed, thans door bloed als rood geverfd; de witte tulband hangt half nog op het kaal geschoren hoofd; als gebronst lijkt dat gelaat, de donkere oogen rollen wild heen en weder, krampachtig beweegt zich de ontbloote borst; en naast hem ligt een groote, blonde, blauwoogige, gebaarde Westfaler, de type vaneen Noordduitscher, thans door bloedverlies iets bleekei en geheel uitgeput. De Kabyl en de Westfaler laten elkander thans met rust; de smart heeft hen, die gisteren in grimmige woede tegenóver elkander stonden, tot goede kameraden gemaakt. Eu onder al dit bloed en deze ellende, onder deze scharen van gewonden, wandelen als engelen des vredes de nonnen en diakonessen, overal helpend, overal troostend en lavend. Zij geven hurine gaven aan den Turco en den Duitsclier, den Korsikaan en den bandiet, dien Napoleon tegen ons ophitste, zoo goed als aan den jongeling , die vol geestdrift de wapenen greep om voor Duitschlands eer te strijden. De non of de diakones kent slechts lijdende medemenschen, die behoefte hebben aan verzorging, een ander onderscheid bestaat voor hen niet. Ginds knielt een non neder te midden vaneen groep stervenden. Zij reikt het kruis, dat zij bij zich draagt, den Westfaal; dankbaar drukt de stervende het aan de lippen, een laatste zucht, een laatste kreet: «heilige Maria” en hij is niet meer. Naast hem ligt een Afrikaan, wien eveneens slechts weinige oogenblikken resten; ook hem reikt de non het teeken des kruises, maarde zoon der woestijn keert verachtelijk het hoofd af. Dit ziet een Duitscher, die vroeger een tocht met het Fransche leger in Algerië had meegemaakt en zich het Muzelmansche gebed nog herinnerde; hij fluistert den stervende in het oor Allah il Allah, en keert hem met het gelaat naar Mekka; een dankbaar gegrijns beloonde dezen liefdedienst, en in zijn doodstrijd grijpt de Arabier de hand van den vreemdeling, die hem het sterven had verzacht. --- TELEGRAMMEN. Van liet oorlogstooneel. Pruisisch lloofYlliwaï-tiar te Pont-A-Mousson, 17 Aug., 7 u. 10 m. ’sav. De luitenant-generaal Von Alvensleben is den 16n met het 3e armeekorps ten Westen van Metz op de terugtochtslinie van den vijand voorwaarts gerukt naar Verdun. Er heeft een bloedige strijdplaats gehad met de Fransche divisiên Decaen, Ladmirault, Frossard, Canrobert en de keizerlijke garde. Door het 10de armeekorps, door afdeelingen van het Bste en 9de korps, onder opperbevel van Prins Frederik Karei achtereenvolgens ondersteund, werd de vijand, ondanks diens aanzienlijke overmacht, na een heete worsteling van twaalf uren op Metz teruggeworpen. De verliezen bij alle wapens zijn aan beide zijden zeer aanzienlijk. De generaals Von Döring en Von Wedell zijn gevallen; de generaals Von Rauch en Von Grüter zijn gekwetst. Z. M. de Koning begroette heden de troepen op het zegerijk veroverde slagveld. Pont-h-Mousson, 47 Augustus. (Pruisisch Hoofdkwartier). De maarschalk Bazaine, gereed van Metz naar Verdun terug te trekken, werd gisterenmorgen 9 uren door de 5e Brandenburgsche divisie, die reeds aan den slag bij Saarbrück had deelgenomen, aangevallen en tegengehouden. Onze troepen legden in dit gevecht, waarin zij vier Fransche legerkorpsen, waaronder de garde, tegenover zich hadden, welke dapper vochten en goed werden aangevoerd, een voorbeeldigen heldenmoed aan den dag. Eerst nadat de strijd zes uren geduurd had, kregen zij versterking door het intusschen aangekomen 40e legerkorps. De verliezen zijn aan beide zijden zeer aanzienlijk, maar ons doel is volkomen bereikt: de Franschen zijn verhinderd hun terugtocht te volbrengen en naar Metz teruggeslagen. De Franschen verloren in het geheel 2000 gevangenen, twee adelaars en zeven stukken geschut; zij hebben de conventie van Genève geschonden door te schieten op de ambulance. Berlijn, 48 Augustus. Een telegram van den Koning aan de Koningin afgezonden uit het hoofdkwartier te Pont-a-Mousson bericht nog behalve de bekende bijzonderheden, dat de slag heeft plaats gehad bij Mars-la-Tour. De kavalerie veroverde 2 adelaars en 7 kanonnen. Saartorüefa:, 47 Augustus. Koning Wilhelm heeft den generaal Bonin, tot dusver gouverneur-generaal van het 3de en 4de armee-korps, tot gouverneur-generaal van Lotharingen, en den luitenantgeneraal graaf Bismarck-Bohlen, tot dusver commandant van Berlijn, tot gouverneur-generaal van den Elzas benoemd. Wittow, (eiland Rügen) 47 Augustus. Een afdeeling van de vloot, bestaande uit de Grille en de kanonneei booten Dracke, Blitz en Salamander, is hedennamiddag ten Westen van het eiland Rügen in gevecht geweest met vier Fransche pantserfregatten, een korvet en een adviesjacht. De vijandelijke vloot is tegenwoordig nog aan de zeezijde van Dorbusch. Deze, onder bevel van den Franschen vice-admiraal, werd het eerst door de Grille Noordwaarts van Darferort aangetroffen. Er hebben geene verliezen plaats gehad. Berlijn, 47 Augustus. (Particulier Telegram). Aangezien de Elbe en Wezer geblokkeerd zijn, heeft het Russische gouvernement het transito-vervoer via Riga, zonder betaling van rechten, aan Pruisen toegestaan. Ook Engeland zal van Riga voor het transito-vervoer gebruik maken. (N. R. Ct.) Metz, 47 Augustus. Officiëele Fransche berichten. Gisteren had er een ernstig treffen plaats bij Gravelotte. Wij bleven overwinnaars, maar onze verliezen zijn groot. Verdun, 47 Augustus. (Van Fransche zijde.) Een telegrafisch bericht uit Brecy meldt, dat de slag nog altijd voortduurt. Aan den kant van Mars la Tour scheen het gevecht ons gunstig. Te Brecy werd een groot aantal gekwetsten, Franschen en Pruisen, aangebracht. Vaneen anderen kant bericht men, dat een korps van ongeveer 4200 man artillerie en cavalerie kampeert op de bergvlakte tusschen Brecy en St. Jean. Dit korps doet verkenningen tot Brecy. Reizigers van Mars la Tour spreken vaneen ernstig treffen, dat gisteren zou hebben plaats gehad met een hoofdkorps van het Pruisische leger, dat op de Moezel zou zijn teruggeworpen en duchtig aangevallen door de Fransche cavalerie en de garde. Het gerucht wil, dat de generaals Bataille en Frossard zijn gekwetst. Parijs», 18 Augustus. Het Journal officiel behelst een depêche van den maarschalk Bazaine van gisteren (Woensdag) middag 4 uur. » Gisteren heb ik den ganschen dag slag geleverd tusschen Doncourt cn Vionville. De vijand is teruggeslagen. Wij hebben den nacht op de veroverde positiën doorgebracht. Ik staak de beweging voor eenige uren om mijne ammunitie weder geheel aan te vullen. »Wij hebben Prins Frederik Karei en den generaal Steinmetz tegenover ons gehad.” ParU» » 18 Augustus. Het Journal officiel bevat een besluit van gisteren, waarbij de generaal Trochu wordt benoemd tot ouverneur van Parijs en opperbevelhebber van de gezam • lijke strijdkrachten, die met de verdediging van de hoofdstad belast zullen worden. Een depêche van den maarschalk Bazaine uit het hoofdkwartier, van eergisteren, zegt, dat dien morgen het legerkorps van Prins Frederik Karei een zeer hevigen aanval deed op den rechtervleugel van onze positie. Een divisie cavalerie onder den generaal Forton en het 2e legerkorps, onder generaal Frossard, hielden zich goed. De korpsen, rechts en links van Rezonville geéchelonneerd, zijn achtereenvolgens deel komen nemen aan het gevecht, dat tot het vallen van den avond heeft geduurd. De vijand had aanzienlijke strijdkrachten ontwikkeld. Hij beproefde bij herhaling opnieuw aan te vallen , maar werd telkens met kracht afgeslagen. Tegen het einde van den dag Irachtte een nieuw legerkorps onzen linkervleugel om te trekken. Wij hebben ons overal in onze positiën gehandhaafd en den vijand aanzienlijke verliezen toegebracht. De generaal Bataille is gekwetst. Toen het gevecht op het hevigst was, werd de generale staf van den maarschalk dooreen regiment uhlanen gechargeerd. Twintig man van het escorte werden buiten gevecht gesteld en de bevelvoerende kapitein gedood. Om acht uur ’s avonds was de vijand op de geheele linie teruggedreven. Men schat het aantal troepen, dat aan den slag heeft deelgenomen, op 120000. IParijs, 18 Augustus. In het Wetgevend Lichaam heeft Gambetta gevraagd, of er maatregelen genomen waren tegen de vreemdelingen, ten gevolge van het gebeurde te La Villette. De Minister Palikao heeft geantwoord, dat de schuldigen voor den krijgsraad zijn gebracht. Over de nieuwstijdingen van het leger heeft de Minister gezegd: wij hebben een kleine overwinning behaald. De vijand heeft Phalsbourg aangevallen en verloor 1300 man. Hij verzocht de Kamer de vragen uitte stellen tot de gewichtige tijdingen waren aangekomen. De heer Thiers hoopte, dat Parijs desnoodig aan den vijand een onoverwinlijken tegenstand zou bieden. Om dat doel te bereiken moest alles verlaten worden bij nadering van den vijand en te Parijs binnengehaald ; men moest de landbewoners toestaan met al hun voorraad naar de hoofdstad te vluchten. De Minister Duvernois antwoordde, dat de quaestie van den leeftocht een voortdurend voorwerp was van de overweging der Regeering. Wij zijn geheel in staat om inde proviandeering te voorzien, inzonderheid door het middel, door den heer Thiers voorgesteld. De Kamer nam daarop het besluit morgen weder bijeen te komen. Parjjs, 17 Augustus. (Particulier telegram..) Het Fransche Gouvernement heeft den uitvoer van teer en pek verboden. (N. 11. Ct.) Brussel, 18 Augustus. Het Journal de Bruxelles deelt een brief mede van den Paus aan den Koning van Pruisen van den 22n Juli, waarin Pius IX zijn bemiddeling aanbiedt tot herstelling van den vrede. De Paus zegt daarin, dat hy ook geschreven heeft aan den Keizer. Het blad deelt tevens het antwoord mede van den Koning van Pruisen dato 30 Juli. Z. M. schrijft daarin dat zijn begeerte niet geweest is den oorlog te provoceeren, dat hij bereid is te hooren naar het woord van den Paus, het zwaard inde scheede te steken, indien de onaf hankelijkheid blijft bewaard, indien de Paus zekerheid kan aanbieden, dat de schikkingen in waarheid vredelievend zijn en waarborgen geven tegen een herhaling van den aanval op den vrede en de rust van Europa. Mechelen, 17 Augustus. (Particulier telegram.) De Prins van Joinville en de Hertog van Ghartres hebben zich hier metterwoon gevestigd. (N. R. Ct.) Londen, 17 Augustus. Lord Granville ontving Zondag te Walmercastle bij Dover een bezoek van Benedelti, die naar Frankrijk terugkeerde, en later een bezoek van Bernstorff. Voorts wordt gemeld, dat Achille Murat Granville Zaterdag heeft bezocht. Laatstgenoemde is naar Londen teruggekeerd, en heeft gisteren De Lavalette ontvangen. De Times dringt krachtig aan op een bemiddeling van Engeland. Weenen, 17 Augustus. De Wiener-Abendpost spreekt de mededeelingen tegen van den W'eener correspondent van de Times, betreffende het opkomen van den graaf Von Beust tegen de hem van Fransche zijde toegeschreven denkbeelden. Een onbevooroordeelde beschouwing van de tijdsomstandigheden en der uitwendige verhoudingen, onder welke de onderstelde bedreiging van Frankrijk zou geschied zijn, maakt de mededeelingen tot een gemakkelijk als zoodanig te herkennen, alleronwaarschijnlijkst verzinsel. Eveneens is er niet de minste grond voor de mededeelingen van de Times betreffende vredesvoorstellen, welke door Oostenrijk gedaan zouden zijn, en betreffende de voorwaarden, waarvan deze zouden uitgaan. Kopeiilxagfen, 18 Augustus. Het Ministerie van Builenlandsche Zaken heeft bericht ontvangen dat de blokkade der havens inde Oostzee den 15 dezer is begonnen. --- BINNENLAND. Roode Kruis. ’sQravenhage, 18 Augustus. Nog ontvangen en bij het Haagsche Comité gestort: van M. M. ƒlO. Met de vorige opgaven ƒ1013,50. --- Residentienieuws. Hofberichten. Z. M. de Koning heeft gisterennamiddag weder een langdurig bezoek gebracht aan de zieken en lijders, die zich in het garnizoens-hospitaal alhier bevinden, en hen van alle ververschingen en verkwikkingen doen voorzien. Z. M. heeft hedenmorgen eerst de troepen inde Maliebaan en vervolgens het kamp te Waalsdorp bezocht. Naar men ons mededeelt, heeft de Minister van Justitie de redactiën van eenige Nederlandsche dagbladen vermaand, zich te onthouden van heftige aanvallen tegen vreemde Souvereinen. ■Waarschijnlijk doelt deze vermaning op de wel van 28 September 1816 (S. 51), wier eerste artikel luidt: ïDegenen, die in hunne geschriften vreemde Souvereinen of Vorsten in hun personeel karakter hoonen of beleedigen, de wettigheid van hun geslacht en regeering tegenspreken of in twijfel trekken, of hunne daden met hoonende of beleedigende woorden berispen, zullen voor de eerste reize worden bestraft met eene geldboete van f 500, of bijaldien zij niet in staat zijn dezelve te voldoen, met eene gevangenisstraf van zes maanden. Het herhaald misdrijf zal bestraft worden met eene gevangenis van éen tot drie jaren.” Het doet ons genoegen, dat de aandacht van den Minister van Justitie gevallen is op de wet van 1816, wier bestaan velen hier te lande onbekend is. We hopen dat die geschonken aandacht ten gevolge hebben zal een wetsvoordracht aan de Staten-Generaal tot haar afschaffing, daar ze geheel in strijd is met het beginsel van drukpersvrijheid, in onze wetgeving opgenomen, en waaraan de afschaffing van het dagbladzegel de kroon opzette. Maarde wet van 1816 heeft nog een ander bezwaar, dat haar vooral in deze dagen zeer gevaarlijk maakt voor de Nederlandsche journalistiek, namelijk dut ze (in art. 4) bepaalt dat aanklachten wegens dein art. 1 genoemde overtredingen, wanneer ze door de vertegenwoordigers der vreemde gouvernementen bij den Minister van Buitcnlandsche Zaken worden gedaan, door de Justitie moeten vervolgd worden. De wet van 1816, strijdt derhalve niet alleen met de drukpersvrijheid, maar met de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, en behoort hoe eer hoe beter uit ons Staatsblad geschrapt te worden. Deßotterdamsche Maasbode, die haar tweeden jaargang beleeft, beklaagt zich dat ze tot heden door plaatsgebrek verhinderd is geweest hare lezers over de ischoone Vereeniging” van het Roode Kruiste onderhouden. De andere ultramontaansche bladen hebben blijkbaar totnogtoe aan hetzelfde plaatsgebrek gelaboreerd. Sedert de heer Nuijens inde katholieke brochurenverzameling onlangs eene aanprijzing schreef van die »schoone Vereeniging”, welke hij erkende , ïdat onder de katholieken weinig bekend was,” schijnen die bladen, hoe ook met oorlogsberichten overkropt, toch nog een plaatsje te kunnen vinden om haar lezers over het Roode Kruis tte onderhouden. Subordinatie boven alles I De Grondwet (niet die van 1848, maarde Rosendaalsche en Nieuwe Zevenbergsche Courant) beveelt een candidaat voor de Provinciale Staten van Noord-Brabant aan o. a. met de volgende zinsneden : «Een zeer schoon en behartigingswaardig voorbeeld heeft ons nog onlangs het naburig België gegeven. Ofschoon de oorlog aan hunne grenzen woedde, zijnde goedgezinden echter als éen man opgestaan om de ware beginselen van orde en vrijheid te doen zegevieren.” We gelooven dat men zich wel wat te veel illusiën maakt, wanneer men ook voor Nederland een ultramontaansch bewind, evenals in België verwacht. Zoo lang de ultramontaansche kiesvereenigingen candidaten als den heer Van Foreest moeten ondersteunen, bestaat daarvoor geen gevaar. Nog voegt het blad er bij: «Onze vijanden slapen nimmer. Het verderfelijk en door de k'erk veroordeeld liberalisme is steeds wakend, en ligt steeds op den loer om de goedgezinde kiezers te verschalken.” Hierin is de Grondwet althans openhartig. Volgens de Tijd gelden de uitspraken van de Kerken van den syllabus bv. alleen quaestiën van hoogere metaphysica. De Grondwet zegt botweg: «het liberalisme is door de Kerk veroordeeld.” De heer G. Collins protesteert ineen Franschen brief aan de N. Rott. Ct. tegen het beginsel, door den Duitschen generalen staf aangenomen, dat de ingezetene, die zich bij de troepen voegt inden aanval of in de verdediging, na het gevecht kan worden doodgeschoten. Ongetwijfeld zijn er gevallen, waarin de gewone burger tegenover het vijandelijk leger moet geacht worden moord te plegen. Maarden burger, die ineen regelmatig gevecht met den soldaat zijn land heeft verdedigd, als moordenaar te behandelen, dat is geen oorlogsrecht, maar barbaarschheid. De ingezetene, die met de wapenen in de hand wordt gevangen genomen, moet in dat geval volkomen gelijkgesteld worden met den soldaat en als krijgsgevangene worden behandeld. De heer Collins hoopt de aandacht van eenige Nederlandsche juristen en publicisten op deze quaestie van volkenrecht te hebben gevestigd. Hedenmorgen heeft de Minister van Oorlog, vergezeld van den Secretaris-Generaal bij zijn departement, generaal-majoor Hardenberg, zich per Rhijnspoor naar Utrecht begeven. Naar wij vernemen , is mr. J. L. H. A. bar on Gericke van Herwijnen, benoemd gezant van Z. M. bij htt hof van Groot-Brittannië, heden alhier aangekomen en door Z. M. den Koning ineen bijzonder gehoor ontvangen. Z. Exc. zal naar Brussel terugkeeren, cn inde volgende week naar Londen vertrekken. Heden is rondgedeeld de begrooting van Nederlandsch Indië voor 1871. Zij beloopt : Middelen in Nederland f49 138 374 » J> Indië – 70 553 700 f 119 692 074 Uitgaven in Nederland ƒl9 085 884 d d Indië -90 219 508 lO9 305 392 Geraamd batig slot ... f 10 386 682 De Minister van Koloniën stelt voor daarvan als bijdrage aan de middelen tot dekking van ’s Rijks uitgaven niet meer te bestemmen dan ƒlO 000 000. Door dit voorstel beoogt hij geenszins terug te treden in het debat over eene «bepaalde bijdrage”; daaromtrent zal de wet tot wijziging der Indische comptabiliteitswet moeten beslissen. Maar er wordt gelet op de omstandigheid, dat het tegenwoordige begrootings-ontwerp vermoedelijk nog vele wijzigingen zal moeten ondergaan, ten gevolge van de inlichtingen en opgaven, sedert de indiening uit Indië ontvangen, en die als gewoonlijk zullen worden gebruikt bij de Memorie van Beantwoording op het Verslag van de Tweede Kamer. De van hier vertrokken expeditie van het Roode Kruis heeft van haar aankomst te Luxemburg kennis gegeven aan de Fransche en Noordduitsche Regeeringen, en is daarop door de Noordduitsche autoriteit uitgenoodigd om zich naar Saarbrflck te begeven , waar een groote menigte gekwetsten bijeen is. Aan die uitnoodiging is gevolg gegeven, en jl. Maandag zijn onze stadgenooten naar Saarbrück vertrokken. Ten gevolge ' an de gevechten van Zondag en volgende dagen is hun hulp daar meer dan ooit noodig. Zij zullen er van nabij getuigen zijn van de door den oorlog geslagen wonden, en ruimschoots de gelegenheid hebben om aan de inspraak van hun menschlievend hart te voldoen. Wij wenschen hun moed en kracht om de aangevatte taak te vervullen. Zij zal zwaar genoeg zijn. De Indépendance Beige en de Kölnische Zeitung vermeldden dezer dagen met blijkbare ingenomenheid de belangstelling, welke in Nederland het Roode Kruis ondervindt, en maken melding zoowel van de ruime giften, waardoor Z. M. de Koning die Vereeniging heeft ondersteund, als van de herhaalde bewijzen van deelneming, welke zij van H. M. de Koningin ondervindt, vooral blijkbaar in het meermalen bijwonen van het aan de ziekenverpleegsters van het Haagsche Comité gegeven onderricht in verplegen en verbandleggen. Steeds komen belangrijke bezendingen van allerlei goederen inde magazijnen van het Roode Kruis aan. Zoo werden van het Comité te Arnhem heden een bezending verbandmiddelen, ververschingen, tabak en sigaren enz. enz. ontvangen, in elf kisten, elf manden en twee balen verpakt, nadat hetzelfde Comité inde vorige week reeds een voorloopige bezending had ingezonden. Men meene echter niet dat er reeds genoeg voorraad inde magazijnen is. De bloedige gevechten der laatste dagen hebben voor de zelfopofferende liefde van het Roode Kruis een onafzienbaar veld geopend. Van de Ne lerlandsche liefdadigheid wordt veel gevraagd zij kan echter ook veel geven. Het Weekblad van het Regt verneemt, dat de vergaderingen van de Nederlandsche Juristenvereeniging op 40 September a.s. zullen worden besloten met een gemeenschappelijken maaltijd in het Stedelijk Badhuis te Scheveningen, en dat bij die gelegenheid ter harer eere een buitengewoon vuurwerk op het terras zal worden afgestoken. Met den door de Rhijnspoorwegmaatschappij georganiseerden volkstrein zijn hier gisteren ruim 4300 personen aangekomen. Bij den terugkeer is een conducteur van den trein gevallen en zeer zwaar aan de beenen gewond. De politiedienaar der eerste klasse A. Roos een ijverig en verdienstelijk beambte, had gisterenavond bij het instappen vaneen rijtuig, waarmede hij ter verrichting van dienstzaken van ’s Gravenhage naar Scheveningen wilde rijden, het ongeluk zijn voet ernstig te bezeeren, zoodat hij vooreerst geen dienst zal kunnen doen. Een schrijver, niet zeer ingenomen met den persoon vangraaf Bismarck, schreef voor eenige maanden ineen Engelsch tijdschrift een studie over den bondskanselier, die inde Revue britannique werd opgenomen, en thans onder den titel: »Hoe Pruisen zich wil uitbreiden, Graaf Bismarcks politiek,” in ’t Hollandsch vertaald bij J. van Egmond jr. te Arnhem uitgegeven is. De titel geeft min juist den inhoud weer. Hij, die het werkje opslaat in het denkbeeld dat hij er de geheimen van PruisensJ buitenlandsche politiek in onthuld zal vinden, en door de lezing de vraag beantwoord of Nederland al dan niet gevaar loopt de nachtmerrie vangraaf Van Zuylen, de annexatie van ons vaderland, bewaarheid te zien '■ zal zich ongetwijfeld teleurgesteld gevoelen. Maar wanneer wij in het naschrift aan het einde der brochure lezen: »Wij hebben slechts getracht in deze bladzijden het leven en de loopbaan te schetsen van dezen zeldzamen man. Hoe onvolledig onze arbeid ook zij, wij zouden ons zeer verwonderen, dat onze karakterstudie niet te eeniger tijd gerechtvaardigd werd door de feiten, welke de aanstaande geschiedschrijvers van Pruisen en Europa zullen te vermelden hebben,” dan mogen we getuigen, dat de schrijver zijn doel volkomen bereikt heeft. Hij levert ons een heldere en min of meer onpartijdige schets van het leven en bedrijf (tot in-1869) van den graaf Von Bismarck, die stellig, hoe weinig sympathie men ook voor de door hem in zijn politiek gebezigde middelen moge gevoelen, door ieder geteld zal worden onder de merkwaardige mannen der negentiende eeuw. Ook om een naderen blik te slaan inde aanleiding tot den tegenwoordigen oorlog, kunnen we een lezing der brochure iedereen aanraden. Het kamp op de Houtensche vlakte is door Z. K. H. den Prins van Oranje afgekeurd en reeds opgebroken. Er zal nu een kamp boven de Bildt worden opgericht. De spoorwegbrug over de Maas te Hedel is Dinsdagmorgen beproefd. De brug was over de geheele lengte met spoorstaven belegd, en bij een beweegbaren last van ongeveer 330 000 kilo’s, boog de grootste spanning slechts 30 millimeters door. Een plan tot redding van menschen, vee en goederen in geval van watersnood, werd volgens de Stoompost eenigen tijd geleden aan den Koning voorgesteld. Volgens dat plan zou langs onze rivieren, althans waar doorbraken te vreezen zijn, een soortgelijk beginsel van reddingsboot als langs de stranden in werking worden gebracht. Speciale vaartuigen met platten bodem zouden worden gebouwd, hetzij van hout, hetzij, om ook tegen het ijs te kunnen dienen, van ijzer. Deze vaartuigen zouden dan op vaste stations worden gelegd en verder eene vaste bemanning hebben, die zich naar gelang van plaatselijke omstandigheden zou hebben te oefenen in het hanteeren van riemen, zetboomen, haken als anderszins. Een plaatselijk toezicht op ieder station en voorts een algemeen toezicht zou voor den goeden gang der zaken dienen te zorgen. De op die wijze georganiseerde reddingsbooten zouden voornamelijk moeten dienen om in geval van doorbraak de menschen te hulp te komen, die in hun woningen of elders door het water zijn ingesloten. Het gevoelen der gemeente- en waterschaps-besturen is over dit voorstel ingewonnen. Als waarschijnlijke oorzaak van de gas opspuitende bron bij Delft geeft het Leidsch Dagblad het volgende op. Sedert jaren bevindt zich op vrij groote diepte, 17 a 18 meter, tusschen twee zware kleilagen een groote menigte plantaardige zelfstandigheden, die langzamerhand tot veen overgegaan, zooals altijd bij rotting der planten onder water een aanzienlijke hoeveelheid gas hebben gevormd, voornamelijk moerasgas. Door de zware kleilagen kon dit niet ontsnappen en verkreeg door de gedurig nieuwe vorming een al grooter en grooter wordende spanning, zoodat een groote hoeveelheid gas in het water werd opgelost. Na een lange reeks van jaren werd door het inheien der buizen de bovenste kleilaag doorboord en alzoo een uitweg gegeven aan het zoo sterk samengeperste gas en water, dat toen meer dan 12 uren achtereen met kracht ontsnapte. Door het voortdurend aanstroomen van het water' uit al de deelen der vrij uitgestrekte laag is langzamerhand ter plaatse van de buis een eigenaardig gevormde holte of ketel ontstaan, waarin zich water en gas moet ver zamelenvóór het inde buis kan opspuiten. Door de vergrooting der holte en de vermindering der kracht, waarmede het aangevoerd wordt, neemt de tijd voor het vullen van het onderaardsche reservoir ook toe en dus ook de tijd tusschen de elkander opvolgende uitspuitingen. Hoogst waarschijnlijk zal het geheele verschijnsel na verloop van eenigen tijd ophouden, als zooveel gas en water ontsnapt is, dat er geen voldoende spanning meer ontstaat. * Amsterdam, 18 Augustus. De discussiën aan het einde der gemeenteraads-zitting van gisteren hebben het overtuigend bewijs geleverd dat de brandbluschmiddelen hier ter stede zich niet in voldoenden staat bevinden. Welke moeite de wethouder van financiën zich geven mocht om het voorgevallene bij den brand op de Utrechtsche straat te verontschuldigen, de raadsleden, die over de zaak het woord voerden, waren eenparig van oordeel dat dadelijke en krachtige voorziening noodzakelijk was, Zoolang niet de dienst der stoombrandspuiten zoodanig is geregeld, dat deze bluschmiddelen bij dag en nacht gereed staan om binnen weinige minuten water te geven op het terrein van den brand, waarheen zij in vliegenden spoed moeten gebracht worden, zoolang brengen de daaraan bestede duizenden geen rente op. Men zal, desgevorderd met geldelijken steun van assuradeuren, grooter kosten moeten maken en evenals in het buitenland een altijd waakzaam korps pompiers organiseeren. * Gouda, 17 Augustus. Hedenmorgen kwam een trein, van Amsterdam komende, ten gevolge vaneen verkeerd gestelden wissel in botsing met een stilstaande locomotief, waardoor een wagon derailleerde, de conducteur van zijn bok naar beneden viel en eene niet belangrijke kwetsuur aan bet hoofd ontving. Door den schok viel een dame voorover op een bank en bezeerde zich het aangezicht. De overige passagiers kwamen met den schrik vrij. Dit ongeval heefteen oponthoud vaneen uur ongeveer veroorzaakt. De bedaarde fermeteit van den stationschef alhier wordt zeer geroemd. * Delfshaven, 17 Augustus. De commissie tot de oprichting van het standbeeld van Piet Hein alhier, heeft aan besteed het daarstellen vaneen ijzeren hek daaromheen, dat is aangenomen voor de som van ƒ 300 door den heer N. A. Spionk, mr. smid alhier. * Gorinchem, 17 Augustus. De rechtbank alhier heeft voor de vaceerende plaats van lid in dat college opgemaakt de navolgende aanbeveling, als: mrs. J. Van Heukelom, H. W. De Basj jhr. O. Q. Van Swinderen, subst.-griffiers bij de rechtbanken te Leiden, Haarlem en Arnhem. Zntfen, 17 Augustus. Bij de gisteren plaats gehad hebbende herstemming voor een lid der Provinciale Staten in dit hoofdkiesdislrict is het voorgevoel der redactie van Het Vaderland bevestigd en gekozen de heer dr. \V. C. H. Staring te Laren met 262 van de. 498 geldig uitgebrachte stemmen. De heer mr. H. J. Ardesch v. Hamel bekwam 236 stemmen. Jl. Maandag heeft zich hier definitief een afdeeling van het Roode Kruis geconstitueerd, welke thans reeds ruim een 100-tal leden telt. * Leeuwarden, 17 Augustus. De vlasbouw, inde laatste jaren van steeds toenemenden omvang in deze provincie, heeft ook dit jaar weder op uitgebreide schaal plaats gehad. Ofschoon de opbrengst in het algemeen minder groot is dan ten vorigen jare, wordt de qualiteit, voor zoover men er nu reeds over kan oordeelen, wel zoo goed geacht te zijn als toen. Vreesde men een oogenblik voor de roest, waarvan dit gewas in 1869 nog al hier en daar had te lijden, de uitkomst heeft doen zien, dat die vrees weinig of geen grond had. Over de laatste tien jaren was het getal met vlas bebouwde hectaren in ronde cijfers als volgt: 1860, 4390; 1861, 4010; 1862, 4080; 1863, 4160; 1864, 5600; 1865, 4735; 1866, 5000; 1867, 5560; 1868, 5800; 1869, 6785. De gemiddelde opbrengst over dit tijdvak, berekend in kilogr., was per hectare: aan vezelstof 578.5 (in 1869 707), aan lijnzaad 12.2 (in 1869, 11). Ook de verbouw van cichorei is steeds toenemende. Over de laatste tien jaren was met dit gewas gemiddeld beteeld 1268 hectaren en de gemiddelde opbrengst per hectare 18593 kilogram. In 1869 waren deze cijfers 1820 en 19 240. De verbouw van koolzaad neemt daarentegen sterk af. Over de laatste tien jaren werd daarmede gemiddeld bezaaid: zomer-koolzaad 2886 hectaren, gemiddelde opbrengst per hectare 23.1 hectoliter (1869 565 hectaren en 22.3 hectoliter); winter-koolzaad 192 hectaren, gemiddelde opbrengst per hectare 20.6 hectoliter (1869, 116 hectaren en 18 hectoliter). Aan de oproeping van Burgemeester en Wethouders tot vrijwillige dienstneming ter handhaving van de orde en rust inde gemeente is slechts door 17 ingezetenen gehoor gegeven. De eerste, die zich kwam aanbieden, is een man van 72 jaren, genaamd J. Hoogerbeets, die den slag van Waterloo bijgewoond en aan den tiendaagschen veldtocht deelgenomen heeft. Vóór deze oproeping hadden zich echter reeds een 40-tal Jtangemeld De varkensziekte, die ten vorigen jare in veel mindere male dan vroeger wel in deze provincie werd waargenomen, vertoont zich thans in verscheiden gemeenten dezer provincie en heeft daar reeds vele varkens doen sterven. Er zijn zelfs boeren, die bijna geen enkel varken meer hebben overgehouden. Sedert eenige' dagen heeft hier de keuring plaats gehad van de door het departement van Oorlog gerequireerde paarden voor het leger. Er waren 230 stuks uit deze provincie benoodigd. De keurings-commissie heeft echter van de aangeboden paarden slechts 96 goedgekeurd. * Groningen, 16 Augustus. De persoon van B. Rotgers, die den 28en Mei 1869 gevangen is genomen wegens poging tot diefstal bij nacht door meer dan éen persoon met aanneming van de benaming vaneen openbaar ambtenaar, en voor dat feit den 15en Sept. 1869 tot 5 jaren tuchthuis is gecondamneerd, is heden op vrije voeten gesteld, omdat is gebleken dat niet hij, maar anderen de daders zijn geweest van dit feit. Vijftien maanden heeft de man nu gezeten. De veertien getuigen, die bij de terechtzitting tegen Rotgers hebben getuigd, zal het bang te moede zijn als zij vernemen, dat zij onwetend en onwillens den man ineen diep rampzaligen toestand hebben gebracht. * Groningsen, 17 Augustus. Heden werd het stoffelijk overschot van mr. 11. R. Eyssonius Wichers, procureur-generaal bij het Provinciaal Gerechtshof te dezer stede, ridder der orde van den Nederlandschen Leeuw, op de Zuiderbegraafplaats plechtig ter aarde besteld. De stoet werd gevolgd, behalve door de familie des overledenen , door de leden van de rechterlijke macht, door den deken van de orde van advocaten, en dooreen groot aantal vrienden en belangstellenden. Korte berichten uit het Binnenland. Het burgerlijk armbestuur te Appelscha heeft de armenpraktijk tot 10. Januari a.s. aan twee doctoren uitbesteed voor f 1000 ’s jaars. Zij die lust mochten gevoelen voor een bedevaart naar Kevelaar, kunnen die zonder gevaar ondernemen. Te Maastricht heeft een processie plaats gehad. De Groningsche jonge dames zullen den raad van mevr. Storm—Vander Gilijs volgen en zelf bet Weerbaarheids-vaandel borduren. Onlangs werd op een goeden nacht inde Afgescheiden kerkte Hoogkerk een inbraak gepleegd, waarvan het eigenaardige was dat den volgenden morgen niets vermist werd. De Amsterdamsche politie maakt volgens Het Noorden bekend, dat de eigenaar van een stuk geld, dezer dagen op de straat gevonden, zich bij haar kan aanmelden. Het blad zegt niet, of er maatregelen genomen zijn tegen al te grooten toevloed van eigenaars. De aanbouw van Bodegraven vordert goed. De cipier in het huis van arrest te Assen heeft slechts drie kostgangers, die allen voor het hof moeten terechtstaan. De ontvanger van Stadbroek in Limburg heeft ketelmuziek gehad. – Te Leerdam is een hofstede in brand geraakt, door dat een van de koperen gewichten eener klok neerviel op een bij toeval daaronder geplaatst doosje lucifers , dat in brand vloog. De te Zwijndrecht ontdekte slang was ineen lading rijshout van Eindhoven aangebracht en bij de lossing van het schip ontsnapt. De pastoor P. J. Van Leeuwen te Schiedam heeft gisteren zijn 25-jarig priesterschap gevierd. Een geacht ingezetene van Linden bij Grave is even buiten Nijmegen door zijn eigen zwaargeladen kar overreden. Pi het gehucht Leijenbroeck bij Sittard zijn drie huizen benevens de reeds geborgen oogst, alles geassureerd , afgebrand. Mgr. Van Ewijk is met zijn reisgezellen den lln Juli na een zeer voorspoedige reis van 38 dagen in Curagao aangekomen. ---