Dit Nommer bestaat uit TWEE Bladen. Eerste Blad. ’s Gravenhage , 21 Maart. Een groot aantal grossiers, handelaars en slijters in gedistilleerd hebben zich onlangs tot den Koning gewend met eerbiedig verzoek, dat door de zorg van Z. M. art. 3 no. 8 van de wet van 28 Juni d 881 (Stbl. no. 97), tot regeling van den kleinhandel in sterken drank en tot beteugeling van openbare dronkenschap, een zoodanige wijziging moge ondergaan, dat het verbod om gedistilleerd in het kleinte verkoopen ineen localiteit, waar een andere winkelnering wordt uitgeoefend, worde ingetrokken. Andere belanghebbenden sluiten zich daarbij in hoofdzaak aan, maar zijn met iets minder tevreden. Zij vragen namelijk alleen wijziging van bedoeld artikel in dezen zin, dat de verboden vereeniging van verkoop van sterken drank met dien van andere winkelwaren worde beperkt tot de plaatsen, waar sterke drank op de plaats zelf getapt wordt. Bedoelde adressen hebben over het geheele land bij belanghebbenden gecirculeerd en zijn door meer dan 1000 personen geteekend. Toch waren er ook verscheiden winkeliers, die met deze adresbeweging om ineen pas ingevoerde wet een ingrijpende wijziging te krijgen niet wilden meedoen sommigen niet, omdat zij oordeelden, dat het overbodige moeite zou zijn te vragen, dat ten behoeve van enkelen op een in het algemeen belang genomen maatregel weder zou worden teruggekomen, anderen niet, omdat zij niet konden inzien, dat voldoening aan de geuite wenschen in hun eigen belang zou zijn. Thans zoo redeneerden deze laatsten worden wijdoor de concurrentie gedwongen om behalve kruidenierswaren t:nrd«re levensmiddelen ook sterken drank te ■verkoopen. Deden wij het niet, dan zouden wij vreezen, dat sommige onzer klanten ook voor hun andere waren zouden gaan naar winkels, waar ook sterke drank te koop is. Daarom nemen wij vergunning, niet om de groote winst, welke aan den drankverkoop als zoodanig verbonden is, maar om onze klanten te believen. Wordt nu echter met 1 Mei 1884 de combinatie van drankverkoop met andere winkelnering absoluut verboden, dan staan alle concurrenten op gelijke lijn, dan zal men in geen ■enkelen kruidenierswinkel meer sterken drank kunnen bekomen en zullen wij blijde zijn den verkoop van dit artikel aan slijterijen en tapperijen te kunnen overlaten. Het schijnt wel, dat vóór eenige maanden de overgroote meerderheid van de belanghebbenden er zoo over heeft gedacht, want het thans zoo bestreden artikel 3 no. 8 is na rijp beraad met algemeene stemmen inde wet opgenoraen, zonder dat toentertijd ook maar éen enkel belanghebbende er zich tegen verzet heeft. Voornamelijk aan den aandrang van de Tweede Kamer is het te wijten, dat genoemd verbod tot wet is verheven. De Minister van Justitie was wel is waai- van den beginne af van het verderfelijke der vereeniging van drankverkoop met andere nering overtuigd, maar hij wilde toch nog aan Burgemeester en Wethouders de bevoegdheid geven om tot het voortzetten van het vereenigd bedrijf vergunning te geven, waar zij dat noodig achtten. Maarde Tweede Kamer vond blijkens haar voorloopig verslag dergelijk facultatief verbod niet voldoende. Aan den éenen kant wilde zij aan gemeentebesturen niet de vrijheid laten om naar goedvinden te geven of te weigeren, daar dan de belanghebbenden te veel van de willekeur van B. en W. afhankelijk zouden zijn; aan den anderen kant achtte zij het hoogst wenschelijk, clat dooreen algemeen verbod aan de samenvoeging van allerlei neringen met drankverkoop voorgoed een einde werd gemaakt, omdat bedoelde combinatie eender gevaarlijkstejmiddelen van verleiding is voor vrouwen en kinderen. De Minister van Justitie aarzelde niet om aan het verlangen van de Kamer te voldoen, maar meende toch ook den overgang voor deze categorie van belanghebbenden zoo mild mogelijk te moeten maken, zoodat wel het verbod der vereeniging van drankverkoop met andere neringen inde wet werd opgenomen, maar met de volgende beperkingen en reserves : 10. Tc; 1 Mei 1884 mag aan reeds bestaande gecombineerde drankwinkels de vergunning om sterken drank in het kleinte verkoopen niet worden geweigerd ; 20. Op dien datum hebben de belanghebbenden nog de keus om óf hun gewone winkelzaak voort te zetten, óf uitsluitend sterken drank te verkoopen; 30. Zelfs na dien datum mogen zij hun vereenigde zaak voortzetten, indien zij slechts zorgen, dat er vóór dien tijd tusschen de plaats, waar sterke drank, en de plaats, waar andere zaken worden verkocht, een voldoende afscheiding is gemaakt, zoodat er tusschen beide geen gemeenschap meer bestaat; 40. In kommen van dorpen, waar niet meer dan twee verkoopplaatsen van sterken drank bestaan, kan ook nog na 1 Mei 1884 vergunning voor de uitoefening eener gecombineerde zaak op de gewone wijze, worden gegeven. Met dat voorbehoud vond het verbod inde Tweede Kamer bij niemand bezwaar. Wel maakte de heer Heydenrijck nog de opmerking, dat de termijn tot Mei 1884 wel wat kort was, maar bij die opmerking bleef het, en er is zelfs geen poging gedaan om den termijn te verlengen. Er waren dan ook wel degelijk overwegende redenen, waarom men in het algemeen belang, vermindering van kroegen en drankwinkels op groote schaal noodig achtende, het besluit nam om inde eerste plaats aan de uitoefening van drankverkoop met andere winkelnering een einde te maken. Kort saarogevat, zijn die redenen deze: 10. omdat de sterke drank, als hij ook verkrijgbaar wordt gesteld in winkels, waar men levensmiddelen koopt, veel spoediger dan anders een volksdrank wordt en als vervulling vaneen eerste levensbehoefte wordt beschouwd; 20. omdat de verkoop van sterken drank vooral op die plaatsen moet worden geweerd, waar tal van personen om andere redenen moeten samenkomen ; 30. omdat drankverkoop in winkels vooral voor de vrouwen en kinderen een bron van verleiding is, want dat vele vrouwen ofschoon schromende telkens een tapperij of slijterij binnen te gaan er niets in zien om bij haar gewone boodschappen ook de brandewijnftesch te vullen of om haar kinderen voor dat doel naar den winkel te zenden; 40. omdat aan een opruiming van gewone kroegen altijd dit gevaar verbonden is, dat het drankverbruik in huiselijken kring er door vermeerdert, en het dus van het grootste belang is, dat tegelijkertijd ook de gelegenheden om voor huiselijk gebruik de drankflesch te vullen verminderen. Om dezelfde redenen heeft men ook in Zweden en Schotland de combinatie van drankverkoop met andere neringen geheel verboden, en men denkt er niet aan op dat verbod terug te komen. Zelfs waren er bij de parlementaire enquête, die vóór enkele jaren in Engeland is gehouden, verscheiden getuigen, die er op aandrongen om het verbod op geheel Engeland toepasselijk te maken; en dat men daartoe nog niet is overgegaan, is waarschijnlijk alleen hieraan te wijten, dat het licenserecht voor dergelijke v-ereenigde bedrijven aldaar zóo hoog is, dat aanzienlijke uitbreiding niet is te wachten. Hoe het verbod bij ons zal werken, is natuurlijk niet vooraf met zekerheid te zeggen, maar er is sedert 1878 niets voorgevallen, waardoor zou gebleken zijn, dat de maatregel, die toen algemeen wenschelijk werd geacht, thans, zonder nog in werking te zijn getreden, wel zonder schade weer kan worden ingetrokken. Dat vele grossiers en winkeliers door de uitvoering van art. 3 no. 8 benadeeld worden, wie zal het ontkennen ? In het algemeen belang echter zullen zij evenals tal van anderen, op wie maatregelen als uitvloeisel van het politietoezicht drukken, zich die schade moeten getroosten. Trouwens de belanghebbenden gevoelen zelf, dat het algemeen belang niet aan hun particuliere belangen kan worden opgeolferd, en daarom trachten zij te betoogen, dat voldoening aan hun wensch eigenlijk in het belang van de zaak der drankbestrijding zal zijn! Een klein staaltje om te doen zien aan welke overdrijving men zich schuldig maakt, ten einde ten minste iets te kunnen aanvoeren, wat naar bevordering van algemeen belang zweemt. Zóo wordt bv. beweerd, dat] (in geen gemeente des Rijks, met uitzondering wellicht van zeer enkele, de bedoelde neringen (in kruidenierswaren enz.) een bestaan kunnen opleveren sonder levens den verkoop van sterken drankhui het klein daarbij uitte oefenen! Is dat ernst? zou men mogen vragen. Eigenlijk zou dus de drankverkoop moeten worden toegelaten om aan de verkoopers van eerste levensmiddelen een bestaan te verschaffen. Werkelijk als dat waar was, dan zou de drankwet nog lang niet kras genoeg zijn om aan een zóo allerellendigsten toestand een einde te maken. Maar het is gelukkig niet waar. Beter klinkt dan ook het argument, dat de gecombineerde winkels daarom |in jj stand moeten blijven, omdat anders de vrouwen naar slijterijen en kroegen gaan om drank te halen wat nog gevaarlijker is. Men vergeet echter, dat ook het aantal kroegen en slijterijen allengs verminderen zal, dat niet elke verkoopplaats van sterken drank zonder meer een gevaarlijker plaats van verleiding is dan een vereenigd bedrijf en vooral, dat tegenover de vrouwen, die voortaan naar een slijterij zullen gaan, er vele andere zullen zijn, die geen sterken drank meer zullen halen. Het aantal gecombineerde drankwinkels wordt op tienduizend geschat. Stel nu, dat daarvan achtduizend op 1 Mei 1884 verdwijnen is het dan niet meer dan waarschijnlijk, dat die maatregel op de vermindering van drankmisbruik in huiselijken kring een gunstigen invloed zal uitoefenen? Het zou dus zeer te betreuren zijn, indien aan het verzoek van belanghebbenden werd toegegeven. Eén van de grondslagen van de nauwelijks ingevoerde drankwet zou worden ondermijnd, en ook de uitvoering van de andere overgangsbepalingen zou er in hooge mate door bemoeilijkt worden. --- BUITENLAND. POLITIEK OVERZICHT. ’s GRAVENHAGE, 21 Maart Nu de gevreesde 18e Maart zoo rustig is voorbij gegaan, zijnde Fransche republikeinen weder vol moed, ja, zij overdrijven hun gerustheid op dezelfde wijze als zij hun vrees overdreven hebben; naaiden toon te oordeelen, die thans wordt aangeslagen, had eigenlijk iedereen verwacht, dat er Zondag niets zou gebeuren en was het belachelijk om aan een oproer te denken. Gelukkig heeft de Regeering er anders over gedacht, en waren er geen maatregelen genomen, wie weet wat er dan had kunnen geschieden. De bedoeling van de gerustheidsoverdrijving is echter duidelijk; men wil gaarne de republiek voorstellen als den veiligsten van alle regeeringsvormen, en tevens aan handel en nijverheid den moed inboezemen, welke voor ondernemingen een eerste vereischte is. De Regeering heeft nu al den tijd om haar plannen voor de toekomst te overwegen; zij verkeert het gewone partij-gescharrel van de Kamer nog daargelaten ineen moeilijke positie; de klachten over armoede onder de arbeidende klasse mogen door sommigen overdreven worden, een feit is het dat er gebrek is aan werk en daarmee de armoede steeds toeneemt; verschaffen van werk is gemakkelijker gezegd dan gedaan, want daarvoor is veel geld noodig en zelfs voor de voortzetting van de openbare werken welke reeds ontworpen zijn, moet geleend worden, want met de staatsfinanciën ziet het niet gunstig uit en het vaststellen der eerstvolgende begrooting zal met veel moeilijkheden gepaard gaan. De telegraaf bracht gisterenavond uit Berlijn het bericht dat het ontslag van den chef der admiraliteit Von Stosch gevolgd is; men verwachtte algemeen de benoeming van den vice-admiraal Batsch, maar weer is de voorkeur gegeven aan een hoofdofficier van de landmacht, luitenant-generaal Caprivi. De onderhandelingen tusschen Duitschland en Spanje over de verlenging van het handelstractaat hebben tot geen resultaat geleid en bij den Duitschen Bondsraad is thans het voorstel ingediend om het invoerrecht van de meeste Spaansche artikelen met het maximum, d.i. 50 pCt. te verhoogen; als motief wordt opgegeven het hooge algemeene tarief, dat voor Duitsche waren thans in Spanje in werking treedt. Inde Spaansche Kamer werd de Minister van Financiën gisteren daarover geïnterpelleerd; de Minister zeide, dat hij op den Duitschen maatregel niet met represailles zou antwoorden, maar op Duitsche artikelen alleen het tarief toepassen, dat geldt voor die landen, die geen verdrag met Spanje hebben. De afgevaardigde Diaz Romero deelde mede, dat hij een voorstel zou indienen tot represaiile-maatregelen, zoodra Duitschland de thans bij den Bondsraad voorgestelde hooge rechten invoerde. Do «Norddeutsche” deelt mede, dat tot haar groot genoegen door particulieren gitten zijn ingezonden om de kosten te dekken voor den eeonomischen raad, welke door den Landdag werden verworpen, en derhalve deze »heilzame” instelling zal kunnen worden behouden. Ook het Engelsche Parlement is thans met vacantie naar huis, het Hoogerhuis tot 3 April, het Lagerhuis tot 29 Maart. De berichten uit het Egyptische Soedan melden, dat de opstand nog lang niet bedwongen is; waarschijnlijk zal dat vooreerst ook het geval niet zijn, omdat de Egyptische soldaten inde eerste plaats uitmunten door lafhartigheid. Bij de gevechten aan den Witten Nijl lieten vijf officieren en de dokter van het regiment zich ziek melden. Een hoofdofficier viel van schrik inden Nijl en toen men hem uit het water haalde, was hij doofstom. Een majoor werd inde algemeene verwarring dooreen kogel zijner eigene manschappen van het leven beroofd. In weerwil van dat alles sloegen de rebellen op de vlucht. Niettemin heeft de opperbevelhebber gemeend, den Khedive ridderorden te moeten vragen voor alle officieren, die aan den strijd deelnamen. Men meent, dat de opstand zijn oorspronkelijk godsdienstig karakter verloren heeft en een waarlijk nationale oorlog is geworden. Het geheele land komt in opstand om de onderdrukkers te verdelgen. Neemt de Egyptische Regeering intijds geen maatregelen, dan zou de opstandlicht over de grenzen van het eigenlijke Egypte kunnen overslaan. Uit Petersburg komen voortdurend berichten van personen die zich doodgeschoten hebben, of zich dood hebben willen maken, omdat zij door de Nihilisten werden aangewezen om den Gzaar te vermoorden, maar het. hun op het rechte oogenblik aan moed ontbrak. Zoo ook nu weer vaneen student, die den Czaar zou doodschieten bij het feest van de Finsche lijfgarde; hij verzuimde het juiste oogenblik en om nu niet door de Nihilisten vermoord te worden, opende hij zich een ader in een badinrichting; hij werd nog bijtijds gevonden en is thans herstellend; verschillende inhechtenisnemingen zouden hierop weder gevolgd zijn. --- De zaak-Peltzer. Te 11 uren werd de zitting geopend. Het eerst nam de advocaat-generaal het woord. Hij deelde de onderhandelingen mede, welke tusschen het Openbaar Ministerie en de verdedigers van de beschuldigden waren gevoerd over den gefailleerden koopman, die lid was van de jury. Die persoon was in 1865 in Frankrijk wegens frauduleus bankroet vervolgd, maar niet veroordeeld. Wat van het daarop betreffend dossier kon worden overgelegd was ook aan de advocaten meegedeeld; andere stukken van particulieren aard konden niet worden overgelegd, maar het Hof gaf aan de advocaten het recht te beweren, dat het bedoelde lid der jury in 1859, dus nog voor zijn faillissement, zijn boedel ten bate van derden had afgestaan. De advocaat Picard betoogde daarop, dat het lid der jury derhalve niet bevoegd was als zoodanig te fungeeren, omdat het niet gebleken of bewezen was, dat hij later zijn schuldeischers had schadeloos gesteld. En derhalve was de uitspraak van de jury niet geldig. Vervolgens betoogde Picard, dat een ander lid van de jury, die zich ingenieur noemde, geen ingenieur was. Men had hem verward met een naamgenoot, evenals hij te Luik geboren, die wél bevoegd zou zijn geweest. Ook door die persoonsverwarring was het vonnis nietig. Het Hof kon over dergelijke onregelmatigheden niet heenstappen. De advocaat zeide verder, dat de akte van beschuldiging de wet had geschonden. Zulk een akte mocht alleen zijn een uiteenzetting van de feiten; in plaats daarvan had men daarin uit schriftelijke getuigenissen geciteerd, uit verklaringen van getuigen, die rechtens niet mochten worden gehoord (o. a. van de moeder van de Peltzers). Een akte van beschuldiging mocht een analyse geven van het verhoor, dat door den rechter van instructie werd geleid, niet den woordelijken inhoud van .schriftelijke getuigenissen. Picard wees er op, dat de getuige Prévost niet onder eede was gehoord; wel was hem volgens het proces-verbaal de eed afgenomen, maar dat procesverbaal was eerst opgemaakt na afloop van de geheele zitting en verdiende dus in rechten geen geloof Verschillende personen en bladen hadden dit verzuim opgemerkt en dit verzuim maakt het vonnis nietig. De stembriefjes, aan de jury-leden uitgereikt, waren alleen in het Fransch gesteld, terwijl zij volgens de wet ook in het Vlaamsch moesten geschreven zijn. De samenstelling van het hof van assises geschiedde volgens Picard niet geheel overeenkomstig de wet en de vragen, tot de jury gericht, gaven aanleiding tot verwarring ten nadeele van Armand, meende hij. Art. 66 van het «Code Pénal” noemde verschillende zaken in éen adem; bij de derde vraag had men die moeten splitsen, want het was natuurlijk geheel wat anders of men een misdrijf zelf pleegde, dan wel of men daarbij tegenwoordig was, of daartoe door giften, beloften, bedreigingen meewerkte. Door de zaken niet te splitsen was de stemming van de jury onzuiver geworden. Op grond vaneen en ander eischte Picard cassatie van het vonnis. De adv.-gen. kwam hiertegen op. Het doode lid van de jury was behoorlijk vervangen geworden; drie leden van de jury waren geen Belgen van geboorte, maar zij waren Belgen geworden door de wet en hadden dus dezelfde rechten. Zoo was de adv. Robert ook geen Belg van geboorte, maar hij was het geworden door de wet. Wat het gefailleerde lid van de jury aangaat, deze had slechts even zitting genomen en geen deel genomen aan de uitspraak van de jury, maar al ware dit wel het geval geweest, vonnissen, buiten België uitgesproken tegen Belgen, hebben geen kracht in België zelf; van oincapacité civile” van den bedoelden persoon was dus geen sprake. Vreemd vond de advocaat-generaal het, dat de advocaten vroeger geen bezwaren tegen den persoon in quaestie hadden in het midden gebracht, evenmin als tegen den ingenieur, aan wiens bevoegdheid men thans twijfelde. Men had daarmede voor het hof van assises moeten komen, niet voor het hof van cassatie. Van persoonsverwisseling kon geen sprake zijn, want éen der heeren is vermoedelijk reeds lang dood. Onbewezen was het, dat het proces-verbaal van Prévosts getuigenis te laat zou zijn opgemaakt. Ook kon de adv.-generaal niet toegeven, dat de vragen aan de jury niet goed waren gesteld. Hij concludeerde tot verwerping van den eisch tot cassatie. De zitting werd gesloten. Heden te II uren uitspraak. --- BELGISCHE BRIEVEN. (Particuliere correspondentie.) Brussel, 20 Maart. Gebrek aan tijd en aan plaats heeft mij belet, in mijn jongste schrijven zoo lang bij de parlementaire gebeurtenissen stil te staan, als ik dat wel had gewenscht. Zij waren immers in menig opzicht een nalezing overwaardig en zij zijn dat nog. Vooreerst de Senaat en het nazien door de Kamer van de geloofsbrieven der heeren Cornet, clericaal, en Bisschoffsheim, liberaal, die respectievelijk te Zinik ofte wel Soignies en te Brussel werden gekozen. Wel meldde ik reeds terloops, dat de eerste niet werd toegelaten, doch de vraag waarop zijn verkiezing schipbreuk leed is te belangwekkend dan dat ik er als met een polsstok overheen spring. ZÜ is het bovendien, omdat de meerderheid, door den heer Cornet niet toe te laten, tegelijk het lot van den heer Picard besliste, die bij de jongste verkiezing vaneen senator te Brussel inde vrijzinnige kiesvereeniging onzer stad als candidaat tegenover den heer Bisschoffsheim stond en toen, tot groote teleurstelling der democraten of althans der naïeven van die partij, het onderspit delfde. De heer Cornet was, evenals weleer de heer Picard, door Ged. Staten zijner provincie op de lijst der verkiesbaren voor den Senaat gebracht. Dat was echter, eveneens als in het geval van den heer Picard, geschied, omdat het bedoelde college, in strijd met de onveranderlijke rechtspraak onzes lands, het patentrecht onder den aanslag had begrepen, dat de gekozene als gecommanditeerde eener maatschappij betaalt. In het uiterst afdoende rapport der commissie ad hoe werd er inzonderheid op gedrukt: 10. dat de vermelding des heeren Cornet op de bedoelde lijst der hoogstaangeslagenen , zooals reeds bij herhaling werd uitgemaakt, niet meer dan een presumptie is, en 20. dat met het aldus betaalde patentrecht geen rekening bij de vaststelling van den belasting-aanslag moet worden gehouden. Immers niet door den gecommanditeerde, maar door de maatschappij wordt dat recht gekweten. Dat recht kan dus haar alleen ten goede komen. Bovendien hoe kan dat aandeel van den gecommanditeerde worden berekend? Wel had de heer Cornet getracht het bezit vaneen zeker getal aandeelen te bewijzen, doch wie weet of hij er morgen nog eigenaar van zal wezen of dat zij niet voor deze gelegenheid werden geleend? Integendeel is de aandeelhouder daarenboven geen mede-eigenaar van het maatschappelijk actief, dat geheel aan den rechtspersoon (de maatschappij) behoort. Hij is slechts een soort schuldeischer van deze. Eindelijk voerde de commissie de tegenovergestelde leer ad absurdum, door aan te duiden, dat, ging de zienswijze van de verdedigers der toelating van den heer Cornet op, niets zou beletten, een of andere schijn-maatschappij met het uitsluitend doel op te richten, dezen of genen persoon tot een voor den Senaat verkiesbaren candidaat te stempelen. Ik zeide l eeds, dat de meerderheid zich met de zienswijze der commissie vereenigde. De toelating van den heer Bischofl'sheim is beknopter af te doen. Wel had de commissie,' die dooreen toeval voor het meerendeel uit leden dei" rechterzijde bestond, tot het afwijzen van dien heer geconcludeerd, nadat men zoowel in het rapport als inde beraadslaging op een wijze, die zelfs een schooljongen had moeten doen blozen, indigenaat, nationaliteit en domicilie dooreeDgehaspeld bad. Doch de bestrijding was ten gevolge daarvan zoo gemakkelijk, dat zelfs de commissie haar conclusiën overj boord wierp en de geheete rechterzijde als éen man met de linkerzijde stemde en de heer [Bischoffsheim met algemeene stemmen werd toegelaten. Voorts hield die Karr.er zich met de begrooting van Justitie bezig. Toen men tot het eerste artikel was genaderd, stond de baron d'Anethan, de aanvoerder der rechterzijde, op om te verklaren, waarom hij geen deel aan de stemming over het budget zou nemen. Zijn redenen waren de uitwijzing van vreemde priesters, de houding des Ministers inde Kamer tegenover het amendement tot vermindering van de bezoldiging der bisschoppen, de afschaffing der bezoldiging van dein de toekomst te benoemen kanunniken en de toekomstige vermindering van het aantal kapelaans. Die verklaring lokte een zeer krachtig antwoord van den Minister uit. tlij trachtte zijn houding tegenover den clerus door de gedragslijn van deze te rechtvaardigen, terwijl hij er aan herinnerde, dat het oordeel vaneen deel der rechterzijde over de handelingen der geestelijkheid niet anders dan het zijne luidde. Of had de heer d’Anethan niet met eenigen zijner vrienden den H. Stoel gewaarschuwd, dat de houding van den clerus den godsdienst zou doen haten en verachten? »Ik zeg het u in het aangezicht, ik nagel u aan uw bank vast,” riep de heer Bara uit. «Hebt gij al of niet verklaard, dat de geestelijkheid den godsdienst doet verachten ? Ik tart u het tegendeel te beweren. En indien gij dat verklaard hebt, waarom tast gij ons aan, terwijl wij slechts uw woorden herhalen ?” .. . En de baron d’Anethan zweeg evenals zijn vrienden. Niet minder afdoende was de wijze, waarop de Minister de poging verijdelde om het clericalisme als het geneesmiddel tegen het anarchisme voor te stellen. Hij herinnerde er aan, dat de Commune te Parijs uitbrak, nadat de fratres alleen de opvoeding en het onderwijs "in handen hadden gehad. En de «Zwarte hand” in Spanje, waar de R.-K. godsdienst die van den Staat is ? En in lerland, waar de geestelijkheid heer en meester is? In België daarentegen, waar het liberalisme bovendrijft, is geen dier buitensporigheden te bespeuren. Maarde clericale partij drijft een gevaarlijk spel, ging de heer Bara voort, of verbeeldt zij zich, dat de geestelijkheid de wetten des lands kan aantasten zonder de socialisten te rechtvaardigen, die den eigendom en de openbare orde bestrijden. Sommige wetten, beweren de clericalen. eerbiedigen het geweten niet. Maar mag de mindere man niet met evenveel recht beweren, dat ook de wetten, die eigendom en rijkdommen beschermen, met geweten en recht in strijd zijn? Ten slotte werd de begrooting met 33 tegen 6 stemmen bekrachtigd. De 21 overige clericalen hielden zich buiten stemming. De Kamer deed van haar zijde de begrooting van openbaar Onderwijs af. De vertraging der behandeling van dat budget aan de eene zijde, bet verlangen de Paaschvacantie den 16n der maand aan te vangen aan de andere zijde hadden ten gevolge, dat menig punt öf geheel verwaarloosd, óf slechts ten halve behandeld werd. Toch werd menig gewichtig onderdeel ter sprake gebracht. Zoo vergeleek de heer Jottrand der linkerzijde de uitgaven, die in ons land voor het onderwijs worden gedaan, met de sommen, die daarvoor in Schotland worden besteed. Daar wordt op een bevolking van 3 730000 zielen, jaarlijks alleen voor lager onderwijs (cijfer van 1879) fr. 31 146000 uitgegeven. Trekt men daarvan fr. 11500000 voor het bouwen van scholen af, dan bedraagt de geheele som per hoofd fr. 9. Volgens dezelfde verhouding zou België met het bouwen van scholen jaarlijks fr. 50 247 000 en zonder dat fr. 29400000 alleen voor lager onderwijs moeten besteden, terwijl dat cijfer slechts fr. 14422 000 bedraagt. Dat wordt door den Staat betaald. Maar voegt men er zelfs 6 \ millioen bij voor hetgeen door gewesten en gemeenten wordt bekostigd, dan nog verkrijgt men slechts een totaal van 21 millioen. Tegelijk bracht de heer Jottrand de welsprekende statistiek te pas, die dezer dagen werd openbaargemaakt omtrent den graad van ontwikkeling van de manschappen van het contingent, dat den 16n October jl. in dienst trad en bygevolg onder de onderwijswet van 1842 werd opgevoed, op wier graf de clericalen thans, nu zij niet meer bestaat, krokodillenlranen plegen te storten. Inderdaad is die staat verpletterend. Van de 8917 ondervraagde miliciens konden 2437 niet en 6480 wel schrijven. Van de 2437, die niet schrijven konden, hadden 560 geen school bezocht. Van de 1877, die de school wel bezocht hadden en die niet schrijven konden, wisten 811 hun naam niet te teekenen, 458 deden dat onvolkomen en slechts 608 wisten het zonder fout te doen. Een ander lid der linkerzijde, de heer Janson, drong op de invoering van het verplicht schoolbezoek aan. Hij vond echter geen open oor bij den Minister van Openbaar Onderwijs. Immers de heer Van Humbeeck, hoewel het groote voordeel der verplichting niet ontkennende, beweerde, dat België ineen geheel bijzonderen toestand verkeert. De volstrekte vrijheid van onderwijs, die daar heerscht, ontneemt toch de Regeering het middel de waarde van elke der bijzondere scholen te beoordeelen. En van de verplichting alleen openbare scholen te bezoeken verklaarde de Minister tegenstander te wezen, al wordt haar wettigheid ook door voorname rechtsgeleerden verdedigd. Het budget werd met 69 tegen 41 stemmen aangenomen. Maar nog eens, hoeveel onderdeelen moesten niet worden verwaarloosd, en inzonderheid hoeveel onjuiste, door de rechterzijde aangevoerde feiten moesten wegens gebrek aan tijd onbeantwoord blijven. Zoo ken ik een lid der linkerzijde, dat zich de moeite bad gegeven de dezer dagen door den heer Malou omtrent het bezoek der clericale scholen opgemaakte statistiek op den keper te beschouwen, waarbij hij tot de volgende tamelijk verrassendej uitkomsten kwam. Laat mij inde eerste plaats terloops vermelden, dat het bezoek der openbare scholen in 1881 en 1882 met 12000 of 6000 kinderen ’s jaars is toegenomen. Waarop ik echter meer bijzonder wil drukken, is het volgende. De ondervinding heelt geleerd, dat zich in ons land op 1000 inwoners 150 kinderen bevinden, wier ouderdom met dien der lagere school overeenkomt. Dat cijfer is wel bij benadering vastgesteld, doch de ondervinding heeft het geijkt. Voegt men echter de resultaten der bedoelde statistiek van den heer Malou bij de ofticiëele gegevens, dan I*- men, dat in ons land p.m. 1 millioen kinderen «f 20 ten honderd (in plaats van 15) eenigerhande school bezoeken. En dan heeft men hen natuurlijk nog niet eens medegerekend, die geen school bezoeken. En overweegt men dan, dat de cijfers van den heer Malou door niemand kunnen worden gecontroleerd, terwijl die van mijn vriend uit ■onwraakbare olïiciëele bronnen zijn geput, dan is het niet moeilijk te ontdekken, waar de knoop zit. Trouwens, ziehier een voorbeeld hoe de clericalen hun statistieken opblazen. Te Mouscron nabij de Eransche grens bestaat een inrichting onder den naam van «Cours des dames de Marie”. ’t Is een middelbare school voor meisjes, die bovendien voor verreweg het grootste deel door jonge dames uit de nabijgelegen Fransche gemeenten wordt bezocht. Dat belet echter niet, dat de leerlingen dier kostschool onder de Belgische kinderen zijn opgenomen, die een bijzondere clericaie school voor lager onderwijs bezoeken. «Ab uno disce omnes”. De «Moniteur” heeft eindelijk de vroeger door mij aangekondigde Kon. besluiten openbaargemaakt, waarbij de heer Dubois-Thoru als gouverneur -der provincie Brabant ontslagen, en de heer Heyvaert, gouverneur van West-Vlaanderen, in zijn plaats benoemd wordt. De voormalige substituut van den procureur des Konings, de heer De Brouwer, die nog kortelings inde internationale rechtbank in Egypte zetelde, vervangt den heer Heyvaert. Eergisterenavond vierden de hier wonende Duitschers den geboortedag van hun Keizer door het houden vaneen feestmaal. Toen men zou gaan aanzitten, vond de voorzitter van het festijn, de heer Duden, op zijn bord een groote enveloppe, waarin een papier, dat met roode letters de volgende woorden inde Duitscbe taal bevatte r «Terwijl gij vergadert zijt, om den Keizer te huldigen, beraadslagen wij over de middelen om de gezamenlijke keizers en koningen uit den weg te ruimen. Neemt u in acht, dat wij u niet eveneens inde lucht doen springen, voor gij tot het nagerecht zijt genaderd!” Was het ernst of kortswijl? De meesten der aanzittenden geloofden het laatst". Niettemin waren eenigen volstrekt niet op hun gemak. Gelukkig vernam men echter gedurende het feest geen andere ontploffingen dan die der champagne-flesschen. --- FEUILLETON VAN "HET VADERLAND" HET TOONEEL van 33 Maart 1883. Sedert geld als een niet te versmaden macht in – werelds beloop erkend is, baart het geen wonder, dat lieden, die ruim van het «aardsche slijk” voorzien zijn, liefst na hun dood nog blijven regeeren. Geld moge niet alles zijn, in onze materialistische tijden of ze vroeger anders waren! deelt het een spreekwoordelijke «macht” met «kennis”. Die geld heeft regeert op een begrensd, maar toch zeer ruim gebied. Hoeveel temeer moet h ij zich aan zijn aardsche goederen hechten, die buiten zijn geld geen dierbare liefdepanden bezit en nooit in ideale sfeeren gezweefd heefl. Wat zal hij na zijn dood met zijn fortuin doen? Aan het bevorderen van goede doeleinden of het begunstigen van wild vreemden kan zulk een César Girodot niet denken. Niets rest hem, dan zijn fortuin na te laten aan neven en nichten, die op hem azen en hem volmaakt onverschillig zijn. Nog te regeeren na zijn dood en de lieden, die hij niet lijden mocht, tegen elkaar fn het harnas te jagen, misschen met de kans van °P die wijze zijn lieve geld nog aan een goed kantoor bezorgd te krijgen, ziedaar de aanleiding van het zonderlinge testament van mijnheer César Girodot. Césars oude vriend en de notaris worden met achterdochtige of nieuwsgierige blikken bespied door het wonderlijke troepje erfgenamen, ten sterfhuize vergaderd. Het testament wordt geopend; elk herinnert zich de weldaden, den overleden oom bewezen, en hoopt op erkentelijkheid. Girodot was echler een humorist en een menschenkenner en ! had de macht en den vloek van het geld genoeg leeren kennen, om het niet door onwaardigen te willen doen verspillen ot het bij te doen dragen tot het onheil van hen, dis goed waren. Hoe luidde ongeveer het testament? Dien afgunstigen, dommen hoofdcommies in zijn kale zwarte rokje, die een woeste, nijdige vreugd aan den dag zou leggen, wanneer hij met mijn geld zijn verdienstelijken chef de oogen uit kon steken, wil ik mijn fortuin liever niet nalaten; ook houd ik niet van zijn huichelachtige vrouw, die fleemt en leelijk is; nog minder van hun zoon, die op lage, karige wijze geld uitgeeft en toch schulden maakt, er waarschijnlijk ouwelijke liefjes op nahoudt, ze met afgepast geld betaalt en zich aan slechten wijn bedrinkt. Zijn broer, den geleerden en gedecoreerden scheikundige Félix Girodot, mag ik vrij wat beter lijden, maar dat lid van het instituut is te zwak, te soezig en vooral te dom in geldzaken. Hij zal mijn goede geld niet genoeg kunnen verdedigen, het niet vermeerderen en . . . ik wilde gaarne een rijk mensch achterlaten. Dien ruwen, plompen boer Langlumeau, die niets voor een ander, zelfs niet voor de armen overheeft, en uit gierigheid naast zijn volle graanschuren dood zou blijven, haat ik eenvoudig. Die vent heeft stellig nog nooit een edelmoedige gedachte gehad. Zelfs tegenover zijn erfoom heeft hij zich zoo leelijk mogelijk voorgedaan; niet eens de kunst verstaan van zijn leelijke trekken wat te verbergen; wat dacht hij wel van me ? In zijn bezit zouden mijn louis d’or hun glans verliezen, en mijn zilveren kronen zou hij als slaven doen werken en zweeten. En dan die opgeblazen, lage speculant Lehuchoir! Die gunsteling van de fortuin en het toeval, met zijn geldzuchtige verkwisting en valsche weelde, die alles met een ergje doet, wiens luxe een leugen is, een middel om anderen zand inde oogen te strooien en hen zoodoende cijnsplichtig te maken aan zijn schatkist. Liet ik hem mijn geld na, dan zou ik mij spoedig in mijn graf omkeeren. Wanneer ik mijn fortuin schonk aan de onbedorven harten Lucien en Pauline ? Maar dan zal mijn neef misschien niet meer werken en mijn nicht om haar geld getrouwd worden ! Het eenige, wat de oudvrijer er op weet, is op een vergadering de familie bij stemming uitte laten maken, wie van hen met den pot van bijna anderhalf millioen zal gaan strijken. Dit is ongeveer de inhoud van het eerste bedrijf. Men ziet de verschillende familieleden komen; zij uiten hun verwachtingen en aanspraken, geven zich over aan allerlei bespiegelingen en plannen, wanneer de aap hun mocht worden, en gunnen den toeschouwer op die wijze eeu blik op hun karakter te slaan. Als opzet voor een comédie de caractère is dit eerste bedrijf uitstekend. De verschillende typen zijn scherp, maar toch artistiek geteek'end. Het gezelschap, waarin men zich bevindt, moge voor het grootste deel onsmakelijk, ja afkeerwekkend zijn, wanneer men de leden als menschel! beschouwt; de schrijvers van het blijspel ditmaal geen kluchtspel Belot en Villetard hebben genoeg goeden smaak en talent gehad om aan het leelijke de artistieke bekoring te geven, die zelfs de meest drastische karikaturen der Franschen en Engelschen kenmerkt, maar die men bij de Duitschers vergeefs zoekt. Wat uitmuntend type is die Isidore Girodot, en wat voortreffelijk werd hij door Faassen vertolkt! Wanneer de kracht der voorstelling dezelfde had kunnen zijn, zouden we toch wat meer fijnheid in de typeering van Faassen gewenscht hebben. Wij herinneren ons nog altijd »de Huichelaars” (Les Faux Bonhomraes) van Théodore Barrière, een jaar of wat geleden door de Amsterdamsche Afdeeling der Vereeniging gespeeld, toen Albregt en Veltman deel uitmaakten van het gezelschap. Er was misschien wat minder naturalisme in die vertolking, maar een zekere artistieke gekuischtheid en beperking stempelde het geheel tot fijner kunstwerk. Zooals men thans het gelijksoortige stuk van Belot opvoerde, vroeg men zich wel eens af, of het Testament van César Girodot inderdaad tot het repertoire van het Théatre Francais behoorde. Het weergeven van het karakter van Isidore was wel zóo, dat de schrijvers, Belot en Villetard, inden heer Faassen stellig een groot tooneelspeler gezien zouden hebjaen, wanneer zij inde zaal tegenwoordig waren geweest. Maar ze zouden de opmerking hebben gemaakt, dat de familie Isidore Girodot, eenmaal de Moerdijk gepasseerd, haar cachet van Franschen bij de douanen had achtergelaten. Het tweede bedrijf van Belots blijspel is iets minder vermakelijk, maar toch nog kostelijk en boeiend genoeg, want men heeft belang leeren stellen in Césars testament en vermoedt, dat de lieve bloedverwanten vol ijver om stemmen zullen komplotteeren en dit tot grappige verwikkelingen zal leiden. De rijke speculant Lehuchoir, die met veel verve, maar wel wat wild door den heer De la Mar werd gespeeld, heeft de geheele familie uitgenoodigd op zijn fraai ingerichte villa. Niets is te goed voor de waarde neven en nichten, maar dezen zijn slim genoeg om niet inde kaars te vliegen, maar van deze nieuwste speculatie van den rijken beursman zooveel mogelijk vruchten te trekken. Isidore steekt op aanraden van zijn beminnelijke wederhelft al de klontjes broodsuiker, die bij de koffie en de likeur gediend worden, inden zak. De speculant tracht zijn vrij gevoelige, eerlijke vrouw over te halen een liefdesintrige op touw te zetten met Lucien, den inderdaad fatsoenlijken neef (Jan C. De Vos). Men kan zich begrijpen, dat de verkiezingsstrijd in dit bedrijf even listig als heftig is, want, wordt er bedrog ontdekt, dan heeft Césars vriend en executeur het recht den uitslag der verkiezing nietig te verklaren. De rol van dien vriend, Massias, werd met kalme waardigheid gespeeld door den heer Legras. Het ploertige zoontje van Isidore Girodot (Poolman), die natuurlijk op zijn eigen vader had moeten stemmen, ziet meer voordeel in het verkoopen van zijn stem, want dan krijgt hij geld in handen, terwijl papa zich niet uit zou kleeden, vóór hij naar bed ging. De vermakelijke verwarring, door de hebzucht ontstaan, is zóo algemeen, dat bij de opening van de stembus niemand vermoedt, hoe de uitspraak luiden zal. De vrouw van den speculant, Hortense Lehuchoir, heeft onder den verderfehjken invloed van haar mande stemmen vermeesterd van de eenige waardigen, Pauline en Lucien, maar nu zij bemerkt, dat beiden eerlijk spel hebben gespeeld en zich niets om de erfenis hebben bekommerd, ontwaakt haar oorspronkelijke, goede natuur, wordt zij de belangen van haar man afvallig en kent zij de erfenis toe aan de nicht en neef, die elkaar beminnen en die de eenige eerlijke stemmers geweest zijn. Hortense Lehuchoir werd op zeer beschaafden toon gespeeld door mejuffrouw Schepers, een actrice, die we tot heden niet ineen belangrijke rol gezien hadden. Stem, manieren en spel getuigen van studie en beschaving, maar kunnen winnen in kracht en zelfvertrouwen. Mejuffrouw Van Eyken gaf als Pauline, dochter van den scheikundige Félix, wel geen aanleiding tot afkeuring, maar ook zij schoot te kort in degelijke typeering en kracht, hoedanigheden, die alleen door ernstige studie verkregen worden. Van de andere spelers (mevrouw Faassen-Van Velsen en de heeren Schramada, Mutters, Jan C. De Vos en Vink) verdient vooral de lieer Mutters een woord van waardeer' ng. A. C. L. --- Advertentie Nieuwe Abonnés ont- vangen „Het Vaderland” tot 1 April gratis. ---