Uit andere plaatsen UIT VOORBURG. Voor de Vereeniging van Vrijzinnig Godsdienetigen zal Zondag 30 November te 10% uur inde Fransche Kerk aldaar optreden mej. C. Gerlings, doctor inde theologie te Zeist. Zooals men weet, is door de Algemeens Synode der Ned. Hervormde kerk tot nog toe op al hare verzoeken om toegelaten ia wórden tot de Evangeliebediening inde Ned. Hervormde kerk afwijzend beschikt. Ook de Synode van 1913 wees in hare zomervergadering nog zulk een verzoek af. Mej. dr. C. Gerlings is de tweede predikster, die voor de Vereeniging optreedt. --- De Paleis-Raadhuisquaestie. Naar het Hbl. verneemt, is het praeadvies van B. en W. van Amsterdam in zake de Paleis-Raadhuisquaestie gereed.Het zal binnenkort worden openbaar gemaakt, doch daaraan dient een behandeling in geheime zitting vooraf te gaan. De bedoeling van dit comité-generaal schijnt te zijn het gevoelen van den Raad te vernemen omtrent maatregelen, die tot oplossing van de Paleis-Raadhuis-quaestie kunnen leiden ineen richting, die de voorstanders van de inrichting van het Paleis tot Raadhuis kan bevredigen. Gedep. Staten van Groningen hebben de Prov. Staten voórgesteld de salarleering der lagere waterstaatsbeambten te wijzigen. De verhoogingen zijn zoodanig, dat in het geheel een extra-uitgaaf van f 5500 wordt gevorderd en varieeren van f 50—• f 100 per jaar. De heer J. Verheijen, sedert vele jaren lid van den Raad en wethouder der gemeente Wisch, is voornemens tegen 1 Jan. a.s» om gezondheidsredenen als zoodanig te bedanken. Bij het debat inde vorige Raadszitting te Rotterdam had de heer Van Aalten de vraag aangeroerd aangaande de bestemming van dein het gemeentelijk pensioenfonds beschikbare gelden. Deze zaak hadden’ B. en W. nog laten rusten met het oog op de onzekerheid, waarin men nog verkeert. Intusschen hebben B. en W. deze thans overwogen, doch zijn zij tot de conclusie gekomen, dat een definitieve beslissing nog geenszins kan gen amen. worden. Het actief van het pensioenfonds is globaal op 2 millioen te stellen. Daaruit zal moeten worden afgezonderd het noodige kapitaal om te voorzien inde geleidelijke afbetaling: 10. van de reeds toegekende weduwen- en weezenpensioenen; 20. van de nog toe te kennen pensioenen aan de achterblijvende betrekkingen van reeds gepensioneerde ambtenaren; 30. van bijzondere aanspraken, welke de tegenwoordige verordening geeft en eindelijk voor pensionneering van de na te laten betrekkingen van personeel, dat thans lid van het fonds is, doch wellicht zal blijken niet te kunnen vallen onder de Rijksregeling. Na aftrek vaneen en ander berekent men, dat zal overblijven 7 ton. Verder wijzen B. en W. er op, dat, waar de deelnemers van het fonds op eenmaal door de Rijksregeling de pensioenen voor hun weduwen en we azen met 22% pCt. verhoogd zien, er alles voor pleit, dat dit ook worde uitgestrekt tot de weduwen, wier echtgenooten tot diezelfde groep van deelhebbers hebben behoord en waaronder er natuurlijk zijn, die pas kort vóór 1 October 11. zijn overleden. Hiervoor 2 ton ramende, blijft 5 ton over. Omtrent de beschikking hierover zijn verschillende meeningan geopperd, maar reeds nu te komen met een bepaald voorstel is niet mogelijk. Het eenige wat B. en W. kunnen voorstellen is in beginsel te besluiten de pensioenen van de bovengenoemde categorieën met 22% pCt. te verhoogen en dat aan de geraamde 5 ton door de gemeente een bestemming zal worden gegeven zoo na mogelijk met de tegenwoordige overeenkomende. Het besluit van den Raad van Winschoten, waarbij de heer E. L. C. Vander Wonde niet werd herbenoemd tot lid van het Burgerlijk Armbestuur, heeft kwaad bloed gezet in dat college, maar ook bij de burgerij. Gedurende drie-en-twintig jaren heeft de heer v.d. Woude die functie waargenomen. De heer G. F. Bening, in zijn plaats benoemd, heeft Teeds te kennen gegeven niet inde plaats van den heer v.d. Woude te willen treden, de heer H. H. Boekhoff heeft reeds als lid bedankt, terwijl heit vrij zeker is, dat meerdere leden dit voorbeeld zullen volgen. De Lirnb, Koer. verneemt, dat jhr. de Jonge, leider der S. D. A. P. in Zuid-Limburg, en redacteur van de Volkstribuun, Maastricht metterwoon zal verlaten en zich zal vestigen te Apeldoorn. Nederl. Instituut van Landbouwkundigen. Gisteren had te Utrecht een algemeene vergadering plaats van het Nederlandsch Instituut van Landbouwkundigen, onder voorzitterschap van den heer F. E. Postuma. Na de vergadering met een korte toespraak geopend te hebben, deelde de voorzitter mede, dat een briefwisseling is gevoerd tusschen het bestuur van het Instituut en de gemeente Groningen over het rentmeesterschap dezer gemeente, waarbij bij sollicitatiebrief alleen meesters inde rechten of doctoren inde staatswetenschap werden gevraagd. Het bestuur heeft gemeend, dat hiervoor ook landbouwkundigen in aanmerking moesten komen, waarop door de gemeente afwijzend is beschikt, terwijl op een vraag van het Instituut om toezending van de instructie en het jaarverslag van den vroegeren titularis nooit antwoord is ingekomen. Verder deelde de voorzitter mede, dat het bestuur ineen brief aan het hoofdbestuur van de Hollandsche Maatschappij van Land bouw zijn wenschen heeft kenbaar gemaakt aangaande het secretariaat van genoemde Maatschappij, waarvoor men gaarne een landbouwkundige zag benoemd, terwijl tevens in overweging werd gegeven het salaris ad f 2000 slechts ais aanvangssalaris te willen beschouwen. De heer Lindeman, van-Utrecht, merkte dienaangaande op, dat wellicht inde vergadering van de Maatschappij enkele hoofd bestuursleden deze wenschen zullen ondersteunen. Na goedkeuring van de begroeting wordt inde vacature-Snellen gekozen de heer J-H. W. Th. Reimers, te Wageningen, als lid van het bestuur van het Instituut. De voorzitter deelde verder mede, dat in Januari een congresvergadering van het Instituut te Amsterdam zal worden gehouden, waarin besproken zullen worden de praeadviezen door verschillende deskundigen uitgebracht in zake de wet op de paardenfokkerij en de richting in welke zij kan worden verbeterd. Door verschillende leden werd geklaagd over de slechte positie, waarin de landbouwkundigen verkeeren in zake de promotie aan buitenlandsche universiteiten en werd de wenschelijkheïd uitgesproken, dat het bestuur den raad van bestuur der R. H. L. T. en B. S. te Wageningën hierop zal wijzen. Na rondvraag, waarbij over het talmen in zake de wet op het hooger landbouwonderwijs werd geklaagd en de wenschelijkheid werd uitgesproken, dat er meer contact kome tusschen Zuid-Afrika en Nederland aangaande wetenschappelijke landbouwbelangen, waaromtrent de heer Kroesen, van Den Haag, mededeelde, dat de eerstvolgende excursie van Zuid-Afrikaners door de Koninklijke Nederlandsche Landbouw-Vereeniging zal worden voorbereid, werd de vergadering gesloten. Inden namiddag vergaderde de afdeeling Cultura van het Ned. Instituut. Gisterenmiddag is te Utrecht de vergadering van de afdeeling Cultura van bovengenoemd Instituut geil ouden. Inde commissie tot nazien der rekening en verantwoording van den penningmeester Werden gekozen de heeren 0. Reitsma en Th. Mansbolt, beiden te Den Haag. De voorzitter deelde vervolgens mede, dat in Januari a.s. een congresvergadering zal worden gehouden, waarin de praeadviezen door verschillende deskundigen uitgebracht in zake de wet op de Paardenfokkerij en de richting waarin zij kan worden verbeterd, zullen worden besproken met het doel ieder belangstellende in deze quaestie de gelegenheid te geven zich ineen neutrale vereen iging aan de hand van deze adviezen uitte spreken over de voorgesteldo wijzigingen. De voorzitter sprak dan ook de verwachting uit, dat door verschillende paardenfokkers, leden van Regelingscommissies en Stamboeken deze vergadering zal worden bezocht, ten einde zoodoende aan de Tweede Kamer hun wenschen te kunnen kenbaar maken. --- GEMEENTERADEN UTRECHT. De Gemeenteraad vergaderde gisterenmiddag onder voorzitterschap van den burgemeester. De rekening over 1912/13 van het Utr. Stedelijk Orkest sluit met een nadeelig saldo ad f3183,17 en een totaal aan uitgaven van f 55.829,03%. Door den heer Van Leeuwen werd een motie ingediend, waarin B, en W. worden uitgenoodigd een onderzoek te doen instellen hoe de verhouding tusschen het Ütr. Stedelijk Orkest en de gemeente zal belmoren te zijn, om een einde te maken aan de noodlottige bestaansonzekerheid, waarin dat orkest zich bevindt en van dat onderzoek t. z. t. mededeeling te doen aan den Raad. Aan den heer Van Leeuwen zal later de gelegenheid worden geboden de motie nader toe te lichten. De Raad hechtte zijn goedkeuring aan een voordracht van B. en W. om het aantal ambtenaren ter gemeentesecretarie uitte breiden met een hoofdcommies, een commies en een adjunct-commies. Verworpen werd overeenkomstig het praeadvies van B. en W. een verzoek van den Bond van Nederlandsche .Gemeentewerklieden, afdeeling Utrecht, om wijziging te bren gen inden werktijd van de brugwachters. Ook werd verworpen een verzoek van dezelfde afdeeling in zake de loonen van de straatmakers. Gevraagd was om die loonen gelijk te stellen met die van metselaars, timmerlieden en steenhouwers. De Raad benoemde ten slotte tot leden van de Raadscommissie in wier handen de voordracht van B. en W. in zake den Schouwburg zal worden gesteld, de heeren Van Dijk, Van Bolhuis, Van Noordenne, Hoitsema, Vander Hegge Zijnen en Harte. Aan mr. Ph. G. H. Dop werd op zijn verzoek eervol ontslag verleend als leeraar in het handelsrecht en de handelswetenschappen aan de gemeente-inrichtingen van M.O. Voorts werd benoemd tot leeraar inde gymnastiek aan een openbare lagere school de heer H. J. H. Röpper, te Utrecht. De Raad machtigde B. en W. tot het tijdelijk opnemen van gelden van het dienstjaar 1914 tot een maximum van f 1.200.000 bij de Ned. Bank of de Rijk9postspaarbank, waarvan f250.000 hoogstens in rekeningcourant. Verder besloot de Raad tot het aangaan vaneen geldleening van f 1.000.000 tegen 4% PCL ROTTERDAM. Inde zitting van den Raad van gisterenmiddag werd ook aangenomen de door B, en W., in afwachting van het tot stand komen der wet tot toevoeging van Hoek van Holland aan Rotterdam voorgestelde voorzieningen als het inlichten vaneen hulpsecretarie, het aanstellen vaneen ambtenaar onder den titel van commissaris van Rotterdam en van verder personeel enz. De heer Ter Laan wee3 nog op verschillende behoeften die voorziening eischten als voldoende verloskundige hulp, regeling van het onderwijs en de salarieering van het personeel, doch dat zijn zooals de voorzitter antwoordde, alle zaken van later zorg. Daarna was aan de orde de voortzetting der bespreking in zake de niet-toetreding van geineentepersoneel tot het Rijkspensioenfonds voor weduwen en weezen. Wel was de vraag aangaande de bestemming van dein het gemeentelijk pensioenfonds beschikbare gelden door het indruk verschenen stuk van B. en W. een goede schrede vooruit gebracht, maar toch meende de wethouder van financiën ineen rede van ongeveer 2 uren nog te moeten antwoorden op hetgeen inde vorige zitting door de hoeren Spiekman en v. Aaltene was aangevoerd. Door den heer Spiekman was al een voorstel ingediend om te bepalen dat van den pensioengrondslag van de ambtenaren in dienst der gemeente Rotterdam die toetreden tot het Rijksfonds tot pensionneering van weduwen en weezen van gemeente-ambtenaren, een bedrag van f 500 van premiebetaling zal wonden vrijgesteld en de voor dit loonbedrag verschuldigde premie door de gemeente te doen betalen. Dit voorstel werd door den wethouder ten ernstigste bestreden. Voor het oogenbiik kan niet verder worden gegaan dan vast te stellen als punt van uitgang voor verdere voorstellen de beide beginselen in het schrijven van B. en W. neergelegd nl. 10. dat van het uit het pensioenfonds vrijkomende gemeentegeld gebruik zai worden gemaakt tot verhooging met 22% pCt., van de reeds toegekende, weduwe en weezenpensioenen, zoomede van de pensioenen voor de eventueele na te laten betrekkingen van de reeds gepensionneerde ambtenaren en 2ö. dat aan het overige bedrag (globaal geraamd op 5 ton) door de gemeente een bestemming zal worden gegeven zoo na mogelijk. met de tegenwoordige overeenkomendp. Inmiddels werden B. en W. bereid gevonden, na toelichting door den heer van Aalten, tot overneming vaneen door hem ingediend amendement om aan het slot van sub 2 toé te voegen: „met dien verstande dat dit in elk geval inde eerste plaats ten bate zal komen van de deelhebbers inde Pensioenfondsen voor weduwen en weezen van Gemeenteambtenaren, die voor hunne na te laten betrekkingen deelgerechtigd wor den in het bij art. 50 der Pensioenwet voor de Gemeente-ambtenaren 1913 bedoeld Pensioenfonds voor de gemeente-ambtenaren.’’ Het debat over de niet-toetreding van gemeentepersoneel tot het Rijkspensioenfonds voor weduwen en weezen nam nog de ge-, lieele avondzitting tot bijna middernacht in beslag. Slechts enkele nieuwe lichtpunten deden zich voor.Zoo vroeg de heer De Klerk, of nog niet een zeker bedrag over is van wat door de deelnemers gestort is. De heer Richters achtte ook eenige tegemoetkoming en premie wenschelijk, al achtte hij het voorstel-Spiekman van te verre strekking.- Ilij vroeg of B. en W. niet bereid konden gevonden worden,' daartoe bv. de f 80.000 vrij te houden als bij het gemeentefonds. De wethouder antwoordde, dat B. en W. op dit oogenblik geen verdere verklaring konden doen dan in hun schrijven van gisteren is gedaan. De socialisten werden door den voorzitter ernstig a faire genomen over de agitatie in hun bladen gewekt met aansporing tot niettoetreding. Hij roept als hoofd van den gemeentedienst allen ernstig toe: denkt, dat het offer, wat gevraagd wordt, veel geringer is dan het voordeel, dat uw nagelaten betrekkingen wacht; denkt dat gij er de zekerheid door krijgt, dat zij door uw arbeid ook na uw dood zullen kunnen leven en alzoo eenmaal gerust uw hoofd zult kunnen nederleggen. Ten laatste werd het voorstel-Spiekman met 22 tegen 5 stemmen verworpen. Het schrijven van B. en W. lokte geen verder debat uit. De voorzitter constateerde dus, dat hierdoor de positie aangewezen is, welke de Raad in deze inneemt en waarschuwde nog, dat zij die reeds verklaringen van niet-toetreding inzonden, die alsnog terug kunnen vragen. --- De diamantendiefstal. Omtrent dezen diefstal verneemt het N. v.d. D. nog, dat verscheidene Amsterdamsche firma’s er hij betrokken zijn, enkele voor bedragen van phm. f 45.000. Twee der meest belanghebbenden zijn naar Weenen vertrokken om de zaak nader te onderzoeken. Van algemeen» bekendheid is het, dat de handel, die vroeger en ook nu. nog in bloembollen wordt gedreven, soms tót het ongelooflijke grenst Voor de eerste tulpenbollen, die in ons land gekweekt werden, betaalde men soms ontzaglijke hooge prijzen. Den meesten bloembolienkweekers ligt het nog verseh in het geheugen, welke onzinnig hooge prijzen men een paar jaar terug voor de nieuwste soorten van Gladiolusbollen besteedde, soorten, die thans niet meer in aanzien zijn. Boven Haarlem, in het echte bollenland, is een bloemist, die nu in het bezit is van eenige nieuwe exemplaren van de nieuwste Narcisse, waarvoor eenigen tijd geleden 1000 zegge duizend gulden voor één bol is geboden. (N. v. N.) Te Amsterdam is aan de Kraansluis bij de Prins Hendrikkade het lijk opgehaald van schipper Rederikhof van de ~Batavier”, die gisterennacht waarschijnlijk in zijn slaap is overboord geslagen en verdronken. Te Borculo brak een hevige brand uit inde smederij van den heer Tijdink aan den Geesterschen weg. Het pand brandde tot den grond toe af. Oorzaak onbekend. Verzekering dekt de schade. Uit Alphen a. d. Rijn wordt aan de Rött. gemeld: Op hoogst droevige wijze is de circa 40-jarige werkman P. Kinkel om het leven gekomen. Varende met een schuit met cementputten geraakte hij, aan een brug gekomen zijnde, met het hoofd beklemd tusschen de brug en een cementput. Zeer ernstig aan het hoofd gewond, werd hij direct dooreen tweetal doctoren verbonden, welke zijn onmiddellijke doorzending per auto naar het Academisch Ziekenhuis te Leiden bevolen. Even nadat hij daar was aangekomen, is hij na een hevig lijden, gestorven. Inde omstandigheden, waaronder het lijk van den verdronken K. te Bodegraven heeft de justitie aanleiding gevonden een onderzoek in te stellen of hier een ongeluk dan wel misdaad in het spel is. Bij de grensplaats Bocholt is de 80- jarige rentenier H. H. door den van Emmerik komenden trein aangereden en gedood. --- STATEN-GENERAAL TWEEDE KAMER GESCHIL-EDMOND NARIK. Ineen nota naar aanleiding van het voorloopig verslag nopens het wetsontwerp tot machtiging om het geschil met Griekenland over de geldigheid van de pandovereenkomst gesloten door den Nederlandschen beschermeling Edmond Narik aan arbitrage te onderwerpen, zegt de Minister van buiteniandsche zaken, dat de keuze van den scheidsrechter werd beheerscht door de omstandigheid, dat deze moest worden gezocht onder de weinige rechtsgeleerden, die van de bijzondere rechtsveriioudingen, welke het hier hetrof een „ingaande studie” konden maken, terwijl er op het oogenblik waarop het compromis omtrent deze zaak met Griekenland werd gesloten, geen ven drag bestond, dat opdracht aan het permanente hof van arbitrage voorschreef. --- LAND- en ZEEMACHT Nationale militie 1912. Aan de Koningin is aangeboden een staa\, voorkomende in St.-Ct. 279, samengesteld uit de tabellarische verslagen omtrent den afloop, van de lichting der nationale militie van 1912. Bij K. B. van 6 October 1911 werd de hoegrootheid van vermelde lichting bepaald op 17.500 man, waarvan 12.300 man ter volledigs oefening en 5200 man tot korte oefening in te lijven. Van evenbedoelde 12.300 mal werden er 400 voor den dienst ter zee bastemd. Het aantal ingeschrevenen, waarnaar bij vorenvermeld besluit volgens art. 2 del Militiewet 1901 het aandeel van elke pTOvincie inde lichting is bepaald, bedroeg 53.66S tegen 55.096 in 1911. Het cijfer der lichtinj stond derhalve tot dat der ingeschrevenen als 1 :3.06. Bij de militie te land en bij de zeemilitie zijn ingelijfd 17.372 man. Onder dezen zijn niet begrepen 3245 man, die na hun inlijving, bij herkeuring ingevolge art. 100 van bovenaangehaalde wet voor den dienst zijn afgekeurd. Bij de zeemilitie werden 399 man ingelijfd. Uit hoofde van gemis van de gevorderde minimum-lengte werd aan 609 militieplichtigen vrijstelling verleend. T. a. v. 14 hunner geschiedde dit bij de herkeuring in art. 'OO der bovenaangehaalde wet bedoeld. On» evenvermelde reden werden er voor de lichtingen van 1908—1911 resp. 608, 636, 627 en 630 vrijgesteld. Wegens ziekelijke gesteldheid of gebreken werden voor de lichting van 1912 10.683 militieplichtigen vrijgesteld of daarvoor ongeschikt verklaard. Van dezen waren er reed» ingelijfd en had hun afkeuring plaat» ter gelegenheid van herkeuring ingevolge laatstgenoemd wetsartikel. Het aantal vrijgestelden, ongeschiktverklaarden en afgekeurden op grond van art. 45, 20. der Militiewet 1901, bedroeg in 1908— 1911 achtereenvolgend 9381, 10.928, 11.015 en 11.493. Van de lichting van 1912 werd aan 7543 militieplichtigen vrijstelling verleend wegens eigen militairen dienst, wegens broederdienst in persoon of bij plaatsvervanging volbracht of op grond van art. 50 der Militiewet 1901. Het aantal vrijgestelden om een dezer redenen bedroeg in 1908—1911 achtereenvolgen» 7925, 7641, 7600 en 7884. Het gezamenlijk aantal der om verschillende redenen vrijgestelde militieplichtigen van de lichting van 1912, met bijvoeging van hen, die van den dienst zijn uitgesloten (05) of tusschentijds zijn overleden (30), was 18.930. In 1908—1911 beliep het resp. 18.010, 19.313, 19.313 en 20.079. De Minister van Oorlog brengt door deze t---- kennis van belanghebbenden, dat in bei :■ 1914: A. bij de infanterie geen miliciens zullen worden aangewezen voor de opleiding tot verlofsofficier; B. bij de vesting-artillerie twintig miliciens voor bovenbedoelde opleiding zullen woriw aangewezen, of zooveel minder dan dit aan tal als zich miliciens vrijwillig voor die op leiding beschikbaar stellen en aan de daaromtrent gestelde eischen voldoen. Blijkens bij -de familie ontvangen telegrafisch bericht is te Weltevreden in defl ouderdom van 40 jaar overleden de heef Th. H. Weflers Bettink, gep. kapitein vat het Ned.-Ind. leger. De kapitein-adjudant jhr. H. Van Beresteijn, van het le reg. veld-art. te Utrechtr keert Zaterdag van zijn detacheering bij cU 3e divisie te Breda in het garnizoen terug. De paardenarts 2e kl. H. J. Weekenstroo, die bij het le reg. veld-art. te Utrecht is overgeplaatst, komt 1 December daar in garnizoen. De heer C. G. J. Bos, student inde geneeskunde aan de universiteit te Amsterdam, is toegelaten tot de verbintenis als adspirant-reserve-officier van gezondheid bij de landmacht hier te lande. De kapitein J. W. Von Henning, van het 16e reg. int., wordt 29 dezer ontheven van zijn detacheering te Breda en zal naar zijn garnizoen Amersfoort terugkeeren. Den kapitein der infanterie van het 0.-I. leger D. G. Draaijer is vergund ook dit leerjaar enkele lessen aan de Hoogere Krijgsschool alhier te volgen. Het ligt inde bedoeling van het legerbestuur het gedeelte van de 10e infanteriebrigade, in garnizoen te Helder, In 1914 schietoefeningen te doen houden op het eiland Texel. --- SPINOZA. Inde Vereeniging voor Wijsbegeerte sprak dr. W. Meijer, alhier, gisterenavond voor de tweede maal over Spinoza. Thans was diens psychologie aan de benrt. In tegenstelling met zijn voorgangers maakte Spinoza zich geheel vrij van de autoriteit des bijbels en bouwde hij zijn stelsel op uit ’s menschen zelfbewustzijn. /Vis vrijdenker stond hij dus ook tegenover het Christendom. Men moet zichzelf beschouwen als het geheel van het Al of een deel van het Al. Spinoza plaatste zich op het tweede standpunt. Spr. zette dit nader uiteen aan de hand van eenige hoofdstukken uit de Ethica. Uit het Eeuwige Wezen van de substantie poet ook de ziel worden verklaard. Zij behoort tot de modi (bestaanswijze) der Substantie, want alles staat in verband met het Eéne. Daarom is alles oneindig, eeuwig. Wij moeten alles beschouwen onder het gezichtspunt der eeuwigheid (sub specie aeterttitatis). Wat wij eindig noemen is slechts schijn, jvant alles wat is, is een modus van de Substantie. De orde en de opeenvolging der dingen inde natuur is dezelfde als die der verschijnselen (Paralleltheorie). Deze theorie stelt ons in staat tot opheffing van het dualisme. Ons denken en ons handelen worden uit één en hetzelfde beginsel verklaard. Spr. wil verder de ziel geheel en al op zichzelf beschouwen. Inden mensch, zegt Spinoza, is niets bestendigs, want wat altijd bestaat is eeuwig. De mensch heeft enkel duur. Op zichzelf heeft de mensch geen beteekenis. Hij is niet iets zelfstandigs inde natuur. Wij zien dit eigenaardig bevestigd in het leven van de kinderen met de natuur en in hun spreken inden derden persoon. Ouders en onderwijzers brengen het ~Ik”-begrip aan en daarmede de subject- en object-theorie, welke zij tot hun graf meesleepen. De ziel als eindig wezen doet zich aan ons voor inde eerste plaats als voorstelling. De ziel is een voorstelling (idea) van een werkelijk bestaand ding. Al wat indruk maakt op den zieldrager moet ook indruk maken op de ziel. Door de indrukken van huiten ontstaat in ons een amalgama van reflexen der buitenwereld. Daartegenover staan de volledige begrippen, die wij krijgen kunnen door de evidentie, logische deductie, de mathesis en Spinoza’s stelsel. Immers Spinoza achtte zijn stelsel even zeker als een meetkundige stelling. Wat goed is gedacht, is juist; het onjuiste, het niet goed gedachte. Hieruit volgen drie soorten van kennis: empirie of ervaring (historia naturalis), de ratio, d.i. vermogen van onderscheiden (filosofia naturalis) en het intellect. Waarheid is zekerheid, getuigt voor zich zelf. De mensch maakt zich van alles een beeld: zinnebeelden en denkbeelden. Na de leer der kennis behandelde spr. Spinoza’s wilsleer. Willen is volgens den wijsgeer slechts affirmare (bevestigen) en dientengevolge besluiten. Willen is eigenlijk besluiten, de wil datgene wat aan elke idee ten grondslag ligt. We kunnen dus niet spreken vaneen vrijen wil. Wij vergeten, dat wij niet weten, wat ons tot een daad bracht. Wjllen is het denken in het opzicht iijner actie. Willen en denken zijn een en hetzelfde. Naast den wil en dés kennis heerscht in de ziel ook de idea confusa, het verwarde, de hartstochten enz. De Ouden schreven deze toe aan booze geesten (Balthasar Bekkers verdreef ze), In onzen tijd wordt gesproken van de eischen van het gemoed. Spinoza wilde de aandoeningen redelijk verklaren als natuurverschijnsel.De natuurkunde kent ook de wet der traagheid. Het wezen van elk ding wil zioh uiten. Komt dit streven nu in botsing met iets dan ontstaat de verwarring. Het streven van den mensch openbaart zich als lust. Niet de voluntas (wil), maar de voluptas (begeerte). De voluptas is een lichaamsaandoening. Daarom, kan ook de voluptas plotseling wijzigen, zoodat de aandoening zich wijzigt Die aandoening van buiten kan de veerkracht des lichaams verhoogen of verminderen en evenzoo die van de ziel. Krachtens de wet der traagte zullen opgewektheid en neerslachtigheid zich trachten te handhaven. Gevoel van vermeerdering van lichaamskracht en zielekracht geeft vreugde, het om gekeerde leed. Vreugde gemengd met de gedachte aan het voorwerp, dat de vreugde opwekt is liefde, het omgekeerde dus leed gepaard met de gedachte aan het voorwerp, dat het leed verwekt, is haat. Spinoza heeft dit en de verwante verschijnselen sympathie en antipathie en andere mensehelijke hartstochten inden breede uitgewerkt. De hartstochten zijn feitelijk benamingen voor overdreven liefdes- of haatuitingen (passiones). Tegenover de passiones staan de actiones (doeningen). Zij wekken enkel vreugde, terwijl de passiones vreugde en leed veroorzaken. De actiones zijn handelingen geboren uit zuiver, juist, inzichtig denken. Zij zijnde teekenen van de kracht der mensehelijke ziel. De dingen goed te zien en te kennen verjaagt alle vrees. Het tegenwoordig- begrip „Onderbewustzijn" kent Spinoza niet, maar wel heeft ook hij eenige zaken, die hij nergens kan onderbrengen, uit de psychologie nam en ze verplaatste naar het menscheüjk lichaam. Ze behoorden daartoe zonder meer (o. a. het droomleven enz.). De onderscheiding: zuivere en andere rede kende Spinoza niet. Bij hem is de ratio het een en het al. Hoe die ratio nu ook tot het ware geluk leidt, zal spr. den volgenden keer uiteenzetten. --- Gemengd nieuws DE AMSTERDAMSCHE KINDERMOORD Mej. Nieuwenburg, de waardin van café „Meerzicht” te Nieuwendam, was gisteren ontboden in het cabinet van den officier van justitie te Amsterdam, mr. G. Baart de la Faillé, ten einde de belangrijke verklaringen, die zij inde zaak van hel vermoorde knaapje De Klerk heeft afgelegd, te herhalen. De Telegraaf heeft kans gezien, dat onderhoud bij te wonen of er een vrij gedetailleerd verslag van te krijgen, wat voor zoover ons bekend bij een verboor ten Parkette iets nieuws is, dat de aandacht verdiént „U hadt” —■ zoo zeide de officier, volgens het blad, tot haar „belangrijk nieuws over den moord, die dén 29en September aan den overkant van liet IJ plaats had. Waarom is u toen niet bij mij gekomen?” Waarop mejuffrouw Nieiuwenburg breedvoerig vertelde, hoe ’t met haar verklaring gegaan was. Zij herhaalde, hoe ’t haar nog vóór ’t inde kranten gestaan had, voorkwam, dat ’t niet in dein haak was met dien man, die een roeibootje bij haar huurde om met dat vreemde, beduusde knaapje te gaan spelevaren en die twee uur later zonder kind* terugkwam. Nogmaals wees zij er op, hoe zij, toen Zondag def moordzaak in baar café door de gasten besproken was, haar vermoeden uitte, dat de man en het knaapje bij haar geweest waren. Haar man zed.de toen, dat zij het niet onder zich mocht laten, waarop zij den gemeente-veldwachter van Nieuwendam verzocht bij haar te komen. Deze vertegenwoordiger der politie heeft haar toen een verhoor afgenomen en proces-verbaal opgemaakt van haar verklaring. Met dit proces-verbaal is de veldwachter Maandagmorgen vroeg naar Amsterdam gegaan. Dat was Maandag 6 October. Hij heeft, naar zij later vernam, dat proces-verbaal gedeponeerd bij de Amsterdamsche politie. De officier vroeg, of mej. Nieuwenburg later nog wat gehoord heeft van de zijde der politie. „Jawel”, antwoordde de getuige. „Er zijn twee rijksveldwachters van de Rijkspolitie te Buiksloot, bij mij geweest, die mij nader ondervraagd hebben!” „Waarom is u dan toch niet bij mij gekomen. Het betrof een moord, dat heeft u toch wel begrepen?” aldus de officier. Waarop de getuige antwóordde: „Ik dacht als de politie het weet, is ’t voldoende. Trouwens, het kind was toch dood. Had ik het kind kunnen behouden, dan zou geen moeite mij te veel zijn geweest Men heeft mij ook aangeraden naar de moeder van het knaapje te gaan. Maar wat had ik daar moeten doen? Die arme vrouw heeft al narigheid genoeg gehad. Ik meende, dat de politie, als ze meer van mij wilde weten, mij wel zou kunnen vinden. Wat ik wist had ik toch immers aan onzen veldwachter verteld?” Mr. Baart de la Failie vroeg haar toen eenige malen met nadruk, of zij niet in het kabinet van den rechter-commissaris, mr. Binsbergen, was ontboden. En toen dit door mejuffrouw Nieuwenburg ten stelligste ontkend wend, mompelde hij: „Zonderling!” De officier ging daarop mej. Nieuwenburg’s verklaring na, die reeds gepubliceerd werd en welke de getuige thans voor dezen rechterlijken ambtenaar bevestigde. Mr. Baart informeerde uitvoerig over de plaatse! ijke gesteldheid van café „Meerzicht" en liet de getuige een beschrijving geven, hoe men, het vaarwater volgend, naar den Buiksloter Ham kan komen. Dan kwam het rapport ter sprake, uitgebracht door de politie te Urk, over de woorden, die mej. Nieuwenburg tot een bewoonster van dit eiland gesproken had. De getuige erkende, deze woorden gesproken te hebben. Wanneer, dat wist zij niet meer. Doch de vrouw was zeker in haar café geweest. Er wordt daar nog herhaaldelijk over den moord gesproken. Ten slotte vroeg de officier, waarom mej. Nieuwenburg niet over Dijkman gesproken heeft; zij wist, blijkens het verslag, dat Dijkman niet de man was, die op 29 September een roeibootje huurde. Het was haar plicht geweest, dat aan de justitie mee te deelen. Doch mej. Nieuwenburg wees er op, dat er wel honderd personen in Amsterdam zijn, die Dijkman kennen. De man moge al wat op zijn kerfstok hebben, tot zulk een lagen moord is hij niet in staat; dat weet iedereen, die hem kent. Trouwens, men heeft haar niet naar Amsterdam laten komen, om haar met Dijkman te confronteereo. Wat zij wist, had zij meegedeeld. Zij meende, dat zij wel geroepen zou worden, als men aan haar getuigenis waarde hechtte. Het onderhoud was hiermede afgeJoopen. Te Nieuwendam wordt mej. Nieuwenburg volgens de Tel., nog steeds bestormd door personen, die haar nadere inlichtingen vragen, Groot is het aantal van hen, die, afgaand op de persoonsbeschrijving, die mej. Nieuwenburg van den man heeft gegeven, meenen, dat zij den vermoedelijkan dader kunnen aanwijzen. Het beste is, dat zij, die meenen inlichtingen te kunnen verschaffen, zich nu direct wenden tot den officier van justitie. Men schrijft ons uit Amsterdam: Inde zoo treurige moordzaak is nog steeds geen enkel lichtpunt ontstoken. Men weet, dat Dijkman, die zichzelf heeft aangemeld als de dader, zich nog steeds in preventieve hechtenis bevindt. Door de Rechtbank is de preventieve hechtenis met dertig dagen verlengd, zoodat in weerwil van de omstandigheid, dat Dijkman op zijn aanvankelijke bekentenis is teruggekomen, bij de justitie niet de geneigdheid schijnt te bestaan, om hem, althans voorloopig op vrije voeten te stellen. Wij vernamen, dat zulks geschiedt in verband met het onderzoek haar de geestvermogens van Dijkman, Hoe het echter zij, het schijnt vast te staan, dat Dijkman niet de werkelijke dader van den moord is. In deze overtuiging is de justitie versterkt door de aanwijzingen van mej. Nieuwenburg en van den ambtenaar, den heer Steenhuizen, wiens verhaal wij mededeelden. --- Vleeschprijzen. Men meldt aan het Nws.: Te Almeloo is eendruk bezochte arbeddersvergadering gehouden ter bespreking van de vraag, wat er dient gedaan te worden om te komen tot verlaging van de vleeschprijzen. Niettegenstaande het vee 15 è, 20 pet. in prijs is gedaald, kwam inde vleeschprijzen geen verandering. Besloten werd over te gaan tot het oprichten eener coöperatieve slagerij, indien er niet spoedig verandering kwam inden nu onhoudharen toestand. Nauwelijks kwam het spook „coöperatie” om den hoek kijken, of de slagers haastten zich de vleeschprijzen te verlagen. --- RECHTSWEZEN Gisteren dienden voor het kantonge recht alhier weder verschillende zaken te gen handelaren in sterken drank, met ver. gunning voor verkoop elders dan ter plaatse, die ten verkoop in voorraad hadden fleschjes met Elixer d’Anvers, zijnde een sterke, drank, terwijl die fleschjes minder inhielden dan 2 deciliters. De gemachtigde vaneen der beklaagden deed uitkomen, dat de vergunninghouders met die fleschjes allen er inliepen, want dat zij eenvoudig van buiten niet kunnen zien dat de inhoud van de gekurkte en gecapsuleerde fleschjes, die sprekend op elkaar gelijken, nu en dan eens inderdaad van inhoudsmaat verschillen. Maar dat verschil is zoo minimaal dat de gemachtigde zich niet begreep, dat de Haagsche drank* wet-rechercheurs, die z.i. wel tegen belangrijker drankwetsovertredingen hebben te waken, voor zulk een onbeduidend feit den vergunninghouders aanraking met den strafrechter bezorgen. Op verzoek van den gemachtigde werden ter terechtzitting, ten overstaan van dan kantonrechter, den ambtenaar van het O. M. en den griffier, proeven genomen, waaruit ten duidelijkste bleek, dat inderdaad da fleschjes, door welke omstandigheid dan ook, bv. doordien het glas van het eens fieschje dikker is dan van het andere, telkens van inhoudsmaat verschillen. Omdat, bij een aangetroffen voorraad van bv. 25 van die fleschjes, de overtreding deugdelijk te kunnen oonstateeren, zou ieder dier flesch- J®* moeten worden opengemaakt door den (Politieambtenaar, want zoo ooöit meende gemachtigde is hier éen, geen bij het Sehleken inhoud sverschil. De ambtenaar van het Openh. Ministère deed, na enkele juridische bezwaren tegen de dagvaarding als niet gegrond te hebben bestreden, uitkomen dat ook naar zijn lening de fabrikanten of leveranciers en Bn>s van het Elixer d’Anvers er de vergunninghouders lieten inloopen op deze wijze ®n zou als middel daartegen willen aunge- zien, dat de fabrikanten den inhoud ™n 2 deciliter in fleschjes deden met een Inhoudsmaat can 3 deciliters. Dan kon de ïaak, ook voor de wederverkoopers, beter gorden nagegaan. In elk geval was het feit nnt er minder dan 2 d.L. inde fleschjes geiV(*nden was, bewezen, maar zou de ambte- met het oog op het proefondervindegebleken inhoudsverschil der fleschjes, i'inchts lichte boeten eischen, nl. van f 1 en 12, ook de goede trouw in aanmerking negende. ---