Een merkwaardige schaakpartij door F. B. Hernamt Op een Zondag in het begin van Januari het was inden strengen winter, toen de Corsicaansche Veroveraar op den grooten veldtocht naar Ruslandwas stond Johannes Baumann, de predikant, na den kerkdienst voor kolonel de Vigny, die zich met zijn adjudant sedert eenige weken inde pastorie had ingekwartierd. Buiten boven de sneeuwvelden en boven het tuintje voor de pastorie, waarvan de met sneeuw beladen koomen een gedeelte van het oude dorpskerkje aan het gezicht onttrokken, stond matbleek de zon. Van de dakgoot hingen kristalblanke ijskegels, die tot de rareikten. Inde kamer daarentegen was het behageJijk warm. Zware houtblokken vlamden en knetterden inden open haard. De kolonel, die aan de oude, kunstig gebeeldkouwde schrijftafel • van den dominé zat, groette met eeri vluchtige hoofdbeweging. Vervolgens wees hij met ®fh achteloos gebaar op een stoel en zeide: „U hebt eeu klacht, naar ik zoo juist van luitenant Laroute Verneem. Wat wenscht U? Ik hoop niet, dat U weer B,et een kleinigheid komt aandragen!” De predikant beschouwde een oogenblik peinzend hem opgedrongen gast, die bleek en vermoeid Voor hem aan de tafel zat en die ondanks zijn met Soud behangen, eng aansluitende uniform geheel geen militair voorkomen had. Met vaste stem zeide hij dan: •■Eenmaal ben ik met een klacht bij U gekomen, zooala U weet, ging het toen om de eer vaneen fatsoenlik meisje, die één van uw manschappen waagde aan tasten. Dat, kolonel, was geen kleinigheid!” >.Een boerendeern!” De kolonel geeuwde achter z’n slanke, geringde hand. Wat waren die dominees toch bekrompen en lastige lieden! Die nietige kwestie was '■°ch reeds lang van de baan en vergeten'. „De beseffende persoon heeft z’n straf gekregen!” zei hij Achtbaar verveeld. „Mijn lieden zijn soldaten, dominé, Seen kluizenaars of monniken!” ■■Dat weet ik”, antwoordde Johannes Baumann ernstig en keek vol weemoed en droefheid naar buiten, haar het wintersche landschap. Doch nu mengde ook Laroute, de adjudant, die bij bat raam stond, zich in het gesprek: „De gebezigde Uitdrukkingen waren misschien wat al te kras. Maar den vorigen Zondag hebben de soldaten het werkelijk k bont gemaakt, Markies!” ■■lk ken die geschiedenis!” weerde de kolonel geprikkeld af. „De kerels hebben inde herberg een drinkgelag gehouden en half inden roes wat gezongen en spektakel gemaakt. Dat is zoo soldatenaard, waarde dominee! Dat daardoor de kerkdienst eenigermate verstoord werd, is jammer. Ik heb echter maatregelen getroffen, die een herhaling van dergelijke ongewenschte voorvallen zullen voorkomen. Ik neem aan, dat U daarmede tevreden bent.” Een teeken met de hand, een nauwelijks merkbare buiging, en voor kolonel de Vigny was de zaak afgedaan. Johannes Baumann kende de nerveuze geraaktheid van den bleek uitzienden man en wist, hoe driftig hij ineen hevige ontstemming kon zijn. Hij streed echter voor een heilige zaak. „Uw manschappen hebben,” zeide hij rustig, „hoewel zij wisten, dat er dienst inde kerk werd gehouden, luid geschreeuwd en gezongen. Wel hebben enkelen geprobeerd tot kalmte te manen, maarde belhamels hadden de overhand. Ook naar de waarschuwingen van den waard werd niet geluisterd, zelfs hebben de soldaten den man later gedwongen, de ramen naar de kerkzijde toe te openen!” „Ik stem toe: een eenigszins wild genoegen!” gaf de kolonel verstoord en korzelig ten antwoord. „Maar het is in brooddronkenheid geschied.” „Een wild genoegen, een spel, kolonel? Mijn gemeente voelt het als heilgschennis, wanneer in ergelijke baldadigheid enkele van uw mannen bovendien nog onder de preek leege flesschen tegen den muur der kerk stuk smijten!” De kolonel wierp een cachet, dat hij in zijn zenuwachtig bewegende handen hield, heftig op het schrijfblad en sprong van z’n stoel op: „Wat gebeurd is, kan lk niet meer ongedaan maken! De kerels zijn terecht gewezen en dienovereenkomstig zijn maatregelen getroffen. Wat wilt U nog meer?” Opgewonden werd deze vraag geuit, ze leek een bedekte bedreiging. Johannes Baumann echter keek den vreemden bevelhebber rustig in het gelaat. Zijn gemeentewas in haar heiligste gevoelens gekwetst. Daarom zeide hij vastberaden: „Kolonel, U zult begrijpen, dat ik mijn gemeenteleden een opheldering moet geven. Ik verzoek om een schriftelijke verklaring, die het optreden van deze lieden afkeurt en veroordeelt, en waarin op de één of andere wijze spijt over het gebeurde wordt betuigd.” „Een schriftelijke verklaring?!” De kolonel stond ’n oogenblik stom van verbazing. Dan overtrok een honende glimlach zijn verwelkt gelaat. „Hoor je, laroute?” wendde hij zich levendig tot den luitenant bij het raam, „hij wil een verklaring op papier! Verontschuldigen zal ik mij voor zijn boeren en knechten. Een kostelijke inval is dat!” De luitenant zag op den straatweg, die tusschen de sneeuwvelden doorliep, een ruiter aangaloppeeren. Zijn sabel en de kleurige stukken van zijn uniform schitterden in het zonlicht. „Een koerier!” schoot het snel door zijn hoofd, „het ontbreekt er nog maar aan, dat hij een slechte tijding brengt!” Hij trad een schrede de kamer binnen. „Onze soldaten hebben zich misdragen, Markies!” zeide hij vriendelijk-correct, „wij zijn den predikant en zijn gemeente wel een zekere genoegdoening verschuldigd.” „Dus ook jij verwacht, dat ik mij voor mijn volk zal kleineeren! Interessant, luitenant!” hoonde de kolonel in moeilijk te beheerschen drift. „De Markies de Vigny zal zich wegens de onbetamelijkheid van zijn manschappen voor boeren en knechten moeten verontschuldigen !” Hoefslagen klonken voor het huis, een haastige vraag aan den wachtpost buiten, drong tot de kamer door. De adjudant zeide: „Deze menschen is onrecht aangedaan, ze zijn door uw soldaten bespot, Markies. Het verzoek van den predikant is daarom niet onbillijk. En boeren? Nu, is een boer, die ons den zegen van het brood bezorgt, minderwaardig? leder zijn eer, en U bent edelman en officier!” „Wil je den schoolmeester uithangen?” vroeg de kolonel scherp. Aan zijn slapen zwol een ader op. Hetzelfde moment stond plotseling de koerier inde kamer en salueerde: „Een dringende aangelegenheid, kolonel!” Deze nam haastig het verzegelde schrijven in ontvangst. Voor hij echter het couvert openbrak, keerde hij zich naar den wachtenden predikant en zei kalmer: „U ziet, ik heb nu gewichtiger dingen te behandelen. Vanmiddag echter verwacht ik U voor een partij schaak. Dan zullen we verder over uw vraag spreken.” De koerier scheen onaangename berichten naar de pastorie te hebben gebracht. Weliswaar verried geen woord, ook niet de geringste aanduiding iets van den inhoud der melding; toen echter de dominee tegenover den kolonel aan het schaakbord zal, viel hem spoedig diens ongedurigheid en gejaagdheid op. De kolonel, anders vooVz'chtig en met overleg zet na zet berekenend, speelde doelloos en haastig, maakte fout op fout en raakte spoedig in het nauw. „Ik geloof dat de partij verloren is, Markies!” zeide luitenant Laroute, die zwijgend den gang van het spel had gadegeslagen. „Verloren?” De kolonel weersprak dit op levendig gehaasten toon. „Er is nog niets verloren, noch hier op het bord, noch elders ” Hij onderbrak zich zelf plotseling. „U bent aan zet, dominee,” zei hij dan. „Ik geef het nog niet op, integendeel. U zult in het gunstigste geval met remise tevreden moeten zijn!” „Ik sta op wfi.st,” antwoordde de dominee kalm, en hij dacht aan het document, dat de ijlbode dezen morgen had gebracht. Welke tijding zou het bevatten ? Zou in Rusland ? „U bent aan de beurt!” drong de kolonel aan. „Ik geef het nog niet verloren. Menige partij, die er hopeloozer voorstond is gewonnen. U bent zeker van uw zaak! Goed! Ik geef U een pracht kans! Wint U, dan krijgt U de verlangde verklaring op papier, in het andere geval is de kwestie van de baan. Aangenomen?” Een oogenblik aarzelde de dominee. Mocht hij dezen voorslag aanvaarden, de beslissing over zulk een ernstige zaak aan de grillen van het spel, een toeval, overlaten? De partij stond voor hem weliswaar gunstig, de kolonel was echter een scherpzinnig, geroutineerd speler, rijk aan ideeën. Aan den anderen kant overlegde Johannes Baumann bij zichzelf: „Misschien is dit de eenige mogelijkheid!” ’n Gelukje ? Was dit spel toch niet iets meer dan een bloot geluk? Wie gaf hem op eenmaal die rustige zekerheid, het vaste vertrouwen, dat hij zou winnen? Heimelijk knikte de luitenant hem aanmoedigend toe. Dan boog hij zich over het schaakbord en deed zijn zet. De kolonel verweerde zich wanhopig, offerde in hopelooze positie een toren. Toen was de strijd beslist. Wrevelig schoof de kolonel het bord van zich af. „Het is een ongeluksdag vandaag!” enrak de kolonel gelaten, „maar het geluk is wisselvallig, dominee! Morgen zullen we het weer naar onze zijde dwingen. Het papier zult U echter hebben.” Inden nacht werd de dominee bij een zieke geroepen. In het huis heerschte nog steeds een onrustige stemming. Inde vertrekken van den kolonel brandde nog licht. Ordonnansen en koeriers kwamen en gingen, en de commandostem van den kolonel klonk bijzonder scherp en opgewonden. Op de gang ontmoette luitenant Laroute den predikant. „Het schrijven ligt reeds klaar,” zei hij vriendelijk. „Wilt U een oogenblik wachten?” Dat heeft tijd tot morgen,” dankte de dominee hartelijk, „maar ik ben U zeer verplicht voor uw hulp, luitenant!” „Daarvoor is geen reden!” weerde de adjudant hoffelijk af. „Maar ik verzoek U toch te willen wachten; ik weet niet, wat er morgen is.” Er moeten uit Rusland zeer slechte tijdingen zijn gekomen, overdacht de dominee, en tegelijk vervulde een blijde hoop zijn hart. Kwam er een wending, de bevrijding van vreemde overheersching en onderdrukking? Nog was alles onzeker, een bange hoop slechts, die toch als een heldere lichtstraal in het donker viel, zooals een stille Paaschjubel zich reeds ongemerkt vermengt met de diepe droefheid van de laatste lijdensdagen. De luitenant bracht het bewuste schrijven. „Ik dank U”, zeide de dominee hartelijk, „God behoede U verder.” Vriendelijk boog de adjudant. De dominee sloot het belangrijke stuk in z’n kamer weg. Een oogenblik bleef hij in biddende houding staan, dan ging hij op weg over de besneeuwde nachtelijke velden. Ook inde omliggende dorpen heerschte een ongewone opgewondenheid. Honden blaften, vaag weerklonk ergens een trompetsignaal. „Er moet iets op handen zijn!” dacht de dominee nogmaals. Hij bleef staan en luisterde scherp. Trok de vreemde bezetting af? Het zag er werkelijk naar uit, ook de opmerking van den luitenant wees in die rich« ting. Johannes Baumann ademde diep de koude nachtlucht in. Dan zou de nood en alle leed van jaren voorbij zijn. Wanneer het werkelijkheid zou blijken te zijn, dat daar ver in Rusland de hoogste Machthebber den Corsicaanschen veroveraar inden weg was getreden, dan zou het eigen land.... Het werd den predikant onuitsprekev'k ruim om het hart. Nog echter was het niet de tijd voor zulk een vreugde, bedacht hij zich. Een zieke wachtte. Met een biddend hart vervolgde hij zijn weg, beschenen door het schaarsche licht vaneen lantaarn, die hij hij zich droeg. Op den terugweg, nadat hij den zieke den troost van het Evangelie had gebracht, zag hij nog juist de laatste Franschen tusschen de huizen van zijn dorp wegtrekken. --- Sicilië SICILIë is een land apart. In velerlei opzicht zelfs. Ligging, historie, bevolking en niet he» minst het klimaat werken daartoe mee. Dit laatste zelfs in die mate, dat in vele prospectussen waarmee men den vreemdeling naar Sicilië tracht te lokken, wordt beweerd, dat het een aardsch paradijs is. Nu valt er inderdaad van het klimaat veel goeds te zeggen. Speciaal de lente die reeds in Januari aanvangt als vervolg op een winter die toch altijd nog belangrijk milder is dan een Hollandsche zomer, is wel geschikt om den mensch ineen dankbare stemming te brengen. Het zou echter weer verkeerd zijn te meenen dat Sicilië niets anders kent dan diep-blauwe luchten en milden zonneschijn. Zelfs op Sicilië kan het weer een enkele maal den reiziger nog parten spelen, maar deze kwade kans kan niet beletten dat het verblijf op dit gezegende eiland voor den toerist een bijzondere aantrekkelijkheid heeft. Dit beteekent dan, indien men er eenmaal is. Want de reis er heen is vér. Het is een afstand die voor Hollanders bijna een bezwaar wordt, tenzij de beschikbare tijd toelaat de route geheel over zee te kiezen. Is men in zijn tijd meer beperkt, dan Is de meest aangewezen weg die over Rome en Napels, mits men overeen zoodanig sterken wil beschikt dat men zich door de bekoring van deze beide plaatsen of hun omgeving, niet laat vasthouden. Dergelijke gevaren zijn op den weg menigvuldig. Pompeji, de Vesuvius en dan ’t wonder mooie Capri. In Napels heeft men dan nog altijd de keus tusschen de boot naar Palermo met welke tocht een nacht en gedeelte van den volgenden morgen gemoeid is, en den trein via Messina. Ook deze laatste route kan alleen inden nacht worden afgelegd, daar de sneltreinen alleen inden vooravond uit Napels vertrekken. De oversteek van de Straat van Messina, met trein en al op zeer goed ingerichte booten, vormt inden vroegen morgen een aangename afwisseling. Men doet hier aan den Zuidpunt van Italië de zaken op zijn gemak. De snelste sneltrein rijdt nog maar, wat wij zouden noemen, een sukkeldrafje, en doet tien uur overeen traject van 430 K.M.. Maar eenmaal op Silicië aangekomen, telt men de aan de reis verbonden bezwaren licht en komt men zeer bepaald onder den indruk van het groote verschil dat er bestaat niet alleen tusschen Silicië en overig Europa maar ook tusschen dit eiland en overig Italië waarmede het in velerlei opzicht zoo nauw verbonden is. • Silicië is oud, héél oud. In menig groote plaats als Palermo, Syracuse, Agrigento of Taormina zien wijde talrijke overblijfselen uit de tijdperken eener vroegere cultuur, menigmaal schier ongerept bewaard. Dieper landwaarts in, zijn het de hoog inde bergen gelegen kleinere plaatsjes, met hun smalle, dikwijls trapsgewijze aangelegde straatjes, met hun primitieve behuizingen die ons ineen andere wereld verplaatsen. Een wereld die echter niet altijd even mooi en zeker géén paradijs is, want Silicië moge mooi zijn, wonder mooi, het kent ook zijn armoede, schrijnende armoe en woningtoestanden, zooals in Zuidelijke streken helaas nog maar al te veel worden aangetroffen. Indien men ook de alleroudste berichten over Silicië onder de „historie” zou willen rangschikken zou zij ons terug voeren naar den Mythologischen tijd waarvan het nut wel zeer problematiek zou zijn. De bekende geschiedenis is werkelijk al oud genoeg, overspant een tijdruimte die aan onze historische kennis reeds meer dan voldoende eischen stelt. Zij vangt aan met de vestiging der Phoeniciërs inde vijftiende eeuw voor Christus of althans daaromtrent. Inde dertiende eeuw v. Chr. leidt hun vestiging reeds tot de stichting van Palermo, dat langen tijd zulk een belangrijk steunpunt voor hun handel blijven zou. Enkele eeuwen later vestigden zich op verschillende punten van het eiland de Grieken, het verrijkende met de schatten van hun toenmaals zoo bloeiende cultuur. Zij werden weer gevolgd door Joniers en Doriers en nog meer anderen en geleidelijk wordt dan Sicilië wat wij in hedendaagsche termen zouden noemen: het slagveld van Europa. De geschiedenis van Sicilië wordt een wereldgeschiedenis in miniatuur, want het is een land van ruzie, van ruzie in het groot en zonder eind, waaraan de heele toenmaals bekende wereld te pas komt. Na den aanvang van onze jaartelling weet het mee te spreken van de Mooren en de Noormannen waarvan de eersten zich voornamelijk In Palermo nestelden, terwijl de herinnering aan de laatsten nog voortleeft inden naam van koning Roger, wiens dochter, door haar huwelijk met Heinrich VI, zoon van Barbarossa, dezen den kroon van Sicilië doen toekomen. Het blijft dan tot ongeveer het midden der dertiende eeuw onder het huis der Hohenstaufen, te samen met verschillende vorstendommen in Zuid-Italië, welke reeds door de Noormannen waren onderworpen, en zijn lot zal de eerste eeuwen dan in meerdere of mindere mate gekoppeld zijn aan dat van Napels, terwijl de heerschers elkaar met een zekere regelmaat afwisselen. Franschen onder Anjou, Franschen onder Napoleon, de Spanjaarden op velerlei tijden, de Oostenrijkers, alles onderbroken door korte perioden van meerdere of mindere zelfstandigheid, leidt tenslotte in 1860 tot de samenvoeging met Italië. Het Sicilië der 20e eeuw is echter rustig, héél rustig en de Sicilianen zijn een voorkomend en vriendelijk volk voor eiken vreemdeling van welke nationaliteit ook. Trouwens de Siciliaan zelf vereenigt in zich zeer onderscheiden nationaliteiten. Niet zonder een zekere trots beweert hij Siciliaan te zijn hetgeen voor hem iets heel anders beteekent dan Italiaan. De oppervlakte van het eiland zal ongeveer gelijk zijn aan het drievierde deel van Nederland. Een groot deel ervan is bergachtig, maar ook deze deelen kenmerken zich, dooreen opvallende vruchtbaarheid, hoewel er ook, en vooral in het droge jaargetijde, streken zijn van zeldzame dorheid. De bevolking beoefent land- en tuinbouw en vooral deze laatste heeft kennelijk de liefde van haar hart. Zij verzorgt haar sinaasappel- en citroenboomen alsof het haar kinderen zijn. Boomgaarden en tuinen zijn voorbeelden van netheid en zorg. Al het iSttnuft waarover de Sicilaan beschikt wordt aangewend om het schaarsche water om en bij zijn aanplant te houden, en het resultaat stelt niet te leur. Het geeft een rijkdom aan fruit te zien, die ons, menschen uit het Noorden, vreemd aandoet. Maar ook de bloemen worden niet vergeten, In het bijzonder zijn het de tuinen inde centra’s van vreemdelingenverkeer waaraan de uiterste zorg wordt besteed en die met hun verscheidenheid van kleuren, waaronder de blauwe regen domineert, het geheel tot één grooten tuin maken. Als zoodanig mag Taormina, gelegen aan de Oostkust van het eiland wel inde eerste plaats worden genoemd. De naam van het station is dan ook: Taormina—Giardini, de tuinen van Taormina. Gelegen op 200 M. boven de zee, maar met het strand, dat echter niet al te veel te beteekenen heeft, met prachtige wegen verbonden, heeft men, daar bijna elk hotel op een gunstig, vooruitstekende rots is gebouwd, een zeldzaam mooi uitzicht over de diep blauwe zee, die gezien vanaf deze afstand, volmaakt onbewogen schijnt. Het plaatsje zélf is heel oud en sehilderaehtig evenals het iets verder landwaarts in en hooger gelegen Castel Hola. Men vindt er nog de vrij goed bewaarde overblijfselen vaneen Grieksch theater van zeer groote afmetingen dateerend uit de vijfde eeuw voor Christus. De best bewaarde bouwwerken uit de oudheid liggen voor het meerendeel verspreid langs de Oost- en Zuidkust van het eiland. Meest bekend in dit opzicht is Agrigento waar het vooral de Grieksche tempels zijn die het oog van den bezoeker boeien, waaronder er zijn die de stormen van zoovele eeuwen vrij goed hebben doorstaan. Dein de 5e eeuw v. Chr. gebouwde Concordiatempel, bleef b.v. héél goel bewaard, misschien ook wel doordat zij inde middeleeuwen een tijdlang dienst deed als kerk. Maar ook de minder goed bewaarde overblijfselen van de Zeustempel (112 X 55 M.) en die van Castor en Pollux zijn nog zeer indrukwekkend. Hoewel ook in Palermo, hoofdstad met 500.000 inwoners, wel het een en ander uit de vroegste oudheid bewaard bleef, zijn het in deze plaats toch meer herinneringen uiteen latere periode die ons bezig houden. De Mooren en later de Noormannen lieten hier zeer duidelijke sporen achter. Van wat zij aan bouwwerken hebben gesticht bleef nog vrij veel bewaard. Een Hollander die Sicilië bezoekt, zal stellig niet verzuimen ook Syracuse in zijn reisplan op te nemen, tenminste, indien hij zijn jaartallen kent. Immers: „1676 De Ruyter sneuvelt bij Syracuse”. Het Syracuse van thans weet daar evenwel niet van. Meen dan 2000 jaren vóór De Ruyters- verschijning voor Syracuse werd daar den 30en Augustus 413 v. Chr. de machtige Atheensche vloot door die van Syracuse volkomen vernietigd. Het was de vaderstad van Archimedes welke hier ook bij de verovering van Syracuse door de Romeinen in 212 v. Chr. het leven liet. In elk geval, men gaat naar Syracuse. De spoorweg voert lang de Oostkust, vaoorbij Taormina en Catania waar hij zich een weg baant dooreen oude lavastroom van de Etna, vervolgens langs Augusto, een in opkomst zijnde havenstad, inde omgeving waarvan men ook aantreft zoutwinningen uit zeewater, op uitgebreide schaal, Het is in het algemeen opvallend over hoeveel goede havens Italië op de Oostkust van Sicilië beschikt, terwijl aan de verbetering en uitbreiding ervan nog voortdurend wordt voortgewerkt. Te Syracuse aangekomen krijgt men toch werkelijk een weinig het gevoel van niet meer verder te kunnen, tenzij men zich dooreen reisbureau laat bewegen een oversteek naar Tripolis te maken. Men kan niet zeggen dat Syracuse als stad bijzondere aantrekkelijkheden bezit, tenzij men uitsluitend reist om bouwkundige overblijfselen uit de oudheid te zien. De stad bestaat uit twee deelen, oorspronkelijk door een zeer nauwe zeeëngte gescheiden, doch sinds overoude tijden dooreen dam met elkaar verbonden. Het eene gedeelte, op een eilandje gelegen is de oudste nederzetting en is ook thans nog een goed bewaard stadje, maar van geringen omvang. Ge wandelt dit stedeke, dat zóó uit zee schijnt op te rijzen, ineen half uur om. Het grootere stadsdeel ligt op den vasten wal, waar reeds in oude tijden de stadsuitbreiding plaats vond, want reeds vóór den aanvang onzer jaartelling was Syraceuse uitgegroeid tot een stad van 400.000 inwoners, waarop echter een sterke terugslag volgde. In dit gedeelte vindt men nog zeer belangrijke overblijfselen uit den Griekschen tijd, onder meer van het groote theater, waar nu nog, gedurende sommige tijden van het jaar, klassieke stukken worden opgevoerd. Men moet ook hier, evenals in Taormina, bewonderen de wijze waarop de bouwmeesters der oudheid er in geslaagd zijnde goede plaats voor hun scheppingen te kiezen, maar ook de genialiteit, de grootheid van gedachte welke uit hun werken nog na vijfentwintig eeuwen spreekt. Het valt dan ook wel moeilijk zich op Sjcilië gelijk trouwens in geheel Italië, vrij te houden van ’n groetenden weerzin tegen wat men noemt: de moderne zakekelijkheid inde architectuur. Syracuse is dus oud, en het draagt daarvan het stempel. Gesticht in 734 v. Chr. heeft het slechts 20 jaar jongere brieven dan Rome, Bij een verblijf in Syracuse, bij een wandeling door de stad of langs de haven is het tenslotte toch weer niet De Ruyter waar we in ’t bijzonder aan denken, maar veel meer aan wat wij lezen in Handelingen 28 : 12: „En als wij te Syracuse aangekomen waren bleven wij aldaar drie dagen.’* Paulus te Syracuse. Op weg naar Rome, maar het onderhoud benuttend om te getuigen van zijn Heer. Een weinig'Stuitend vinden wij het als wij zien hoe dit verblijf wordt benut om toeristen te trekken. Wij lazen ineen prospectus: Te Syracuse wijst men U het altaar waar Paulus de mis zou bediend hebben." Nu, men heeft het mij niet getoond, maar ik moet er bijvoegen, ik heb er niet naar gevraagd ook, Elk landschap heeft zijn eigen stoffeering. Bij een Hollandseh polderland behooren knotwilgen of watermolens. Egypte heeft zijn pyramiden en kameelen. , Bij Sicilië behoort de cactus en de ezel. Zij stoffeeren het landschap elk op eigen wijze, maaï zijn er onafscheidelijk mee verbonden. De cactus opgeschoten tot dicht ineen gedrongen hagen, doet dienst als erfafscheiding en groeit ook overigens op elke plaats die door geen andere plant wordt ingenomen. De ezel verricht vélerlei diensten. Hij stoffeert de hoofdstraten zoowel als de talrijk® dreven tusschen de olijven en amandelboomgaarden, hij doet dienst als trek- maar ook als lastdier. Inden vroegen ochtend paart zijn geluid zich met dat van het jubelend vogelenheir en op Uw wande* lingen balkt hij U welwillend tegen. Ook doet hij veelvuldig dienst als versieringsmotief op allerlei kunstvoorwerpen waarmee men U op Sici* lië wil trachten gelukkig te maken. Waar de auto U niet brengen kan, of niet brengt vanwege den benzineprijs van 50 cent per Liter, brengt de ezel U zonder mankeeren. Mits ge over voldoenden tijd beschikt. Ook de Siciliaansche ezel kent geen overhaasting, Daaraan moet ge in dit land ook niet meedoen. Sicilië is werkelijk geen land voor Sight Seeing CarS, ooko al heeft Cook inde voornaamste plaatsen zijn bureaux. Naar de Etna kunt ge, althans grootendeels met ’n auto, maar ge behoort den tocht te doen per ezel. Men geniet dan op bijzondere wijze van het telkens wisselende landschap met zijn zwaar beladen sinaas* appel- en citroenboomen, met de schitterende vergezichten over de zee en men behoudt bij deze wijze van vervoer ook langer de herinnering aan den tocht, Sicilië Is, wat het vreemdelingenbezoek betreft, wel heel sterk door den oorlog getroffen. De EngelscheiJ die wel speciaal hier het overgroote contingent vorm* den, worden geheel gemist en van compensatie in derf vorm van toegenomen bezoek uit andere landen is geeh sprake. I'l' hl ; !1" i ♦l'”’! Voor reisgezelschappen, waarvoor in Italië veelal het woord „caravanof’ (karavaan) gebruikt wordt, is Sicilië blijkbaar nog rijkelijk ver, hetgeen vooral voor Holland geldt. ’ Overigens kan men er niets dan goeds van zeggert» Land en luyden zijn aantrekkelijk. Het klimaat niet minder. Men zorgt er goed voor den vreemdeling, In Taormina is zelfs een voortreffelijk Hotel-EensioiJ onder Hollandsche directie. j i ! 1 i 1 Men moet echter den tijd hebben en....„ artlsjokkeii kunnen eten. i Dit laatste geldt trouwens voor geheel Italië. C. EEN SICILIAAN OP Z’N EZEL --- ONS ROMAN DIE ALLES WEL MAAKT BIJVOEGSEL DOOR P. BROUWER 129 als je mij ’t recht geeft met intiemer naam zou willen noemen, dit kan ik betuigen na nauwkeurig zelfonderzoek, als voor Gods aangezicht,, dat dit vuur en die warmte bij mij gevonden wo:rden. De liefde eener eerste jeugd, neen! die kan ik u niet geven. Maarde volle, gelouterde liefde van den gerijpten man, die wél; die zal, als je ze aanneemt, Jeanette! laat ik één keer dien naam mogen neerschrijven, voor jou zijn, voor jou alleen; mijn onwankelbare mannetrouw, als je die niet verstoot, mijn leven lang, tot aan mijn laatsten ademtocht!” In dien geest is de gansche brief geschreven. Dominé pleit met een enkel woord voor Maria, die in haar laatste meisjesjaren een leidsvrouw zoo noodig heeft, wat Frits betreft, die is meest bij zijn grootouders thuis, waar hij ’t gymnasium volgen kan en daarna gaat hij naar de academie, zoodat hij slechts bij tusschenpoozen in ’t ouderlijk huis vertoeft. Of Ds. Donkerman iets weet van ’t geheim harer ziel? Met geen enkel woord zinspeelt hij er op. ’t Kan ook moeilijk zoo zijn, dat geheim gaat met den ouden Krijtman in ’t graf: daar kent ze haar „meester” wel v00r.... Doch haar gedachten zijn hiermee bij diens zoon aangeland. Wat ze ds. Donkerman antwoorden zal, weet ze niet. Daar moet over worden nagedacht; dat moet voor Gods aangezicht, gebracht, maar dit weet ze nu al reeds; ze mag en zal nooit haar ja zeggen, als het een leugen in haar mond zou zijn! Daar is de huwelijke staat te heilig voor. Daarvoor is Gods wet te streng, die daar zegt; „Gij zult geen valsch getuigenis spreken tegen uw naaste!” Dat heeft iemand als dr. Donkerman niet aan haar verdiend. Ze is nu van Théo Krijtman los Maar zal dat ook zoo zijn, als ze in ’t vaderland terugkomt, hem ontmoeten kan, ja wanneer er tijden kunnen komen, dat ze hem haast dagelijks ziet en spreekt? Ze meent het wel, maar.... als ze zich eens vergist...— Dat zou ’t een leven-van-leugen zijn! „Och, Heere! kat kan een menschenleven toch moeilijk zijn!” % 130 Hééft ze ds. Donkerman waarlijk lief? Neen, zóó mag de vraag niet worden gesteld; dat is niet eerlijk. Als ze zijn aanzoek aanneemt; als ze hem voor Gods aangezicht trouw belooft, zou ze dan in Gods kracht die belofte kunnen houden en is ds; Donkerman de man, dien ze haar liefde zou kunnen schenken? Ja, zoo staat het weer wel. Maar als dan.... Théo’s' vrouw, hoorde ze weleens„ is niet sterk Met een schrik schokt Jeanette overeind. Da t is een inblazing van Satan in haar ziel! „O, Heere, mijn God! verlos mij van den Booze!” zucht ze. Vreeselijk, die gedachte alléén! Plotseling gaat haar een licht op. Niets geschiedt bij toeval; alles is van den Heere. Als nu God haar een weg opent, om dooreen huwelijk met een man, dien ze liefhebben kan en met wien ze meent gelukkig te kunnen zijn, om inde sterke burcht vaneen eigen huisgezin, bij haar eigen man, gebonden door den heiligen band des huwelijks, beveiligd door „de trouw” waarop God zelf het „amen” zegelde, des te veiliger te kunnen zijn voor de listige omleidingen des Satans, Zal ze dan hierin Gods weg niet zien? Drie dagen later, ineen hartelijk schrijven, ging Jeannette’s jawoord naar de pastorie van Oostervoort. En de „jonge weduwe” had grooten vrede.' XXVIII. Het „Stoephuis” is in rep en roer. Eerst zijn er een paar weken lang timmerlieden en stukadoors, schilders en behangers in bezig geweest, nadat de lieden van de electriciteit, die de geleidingen moesten leggen en tal van lichtpunten aanbrengen, het huis tot een „halve ruïne” hadden gemaakt, als Jonge Jaap, die met zijn vrouw het oppertoezicht had, hun verontwaardigd verweet. Doch erg teerhartig waren die mannen niet. Ze haalden de schouders op over de praat van zoo’n »,outsider”. 131 „Wij moeten er toch door!” zeiden ze. „Maar dat hoeft daarom toch zóó niet!” viel Jaap uit, „’t had toch wel wat voorzichtiger gekund!” Maarde arbeiders haalden wederom de schouders op en grinnikten wat onder elkaar, zoo’n dorpsche praatjesmaker ! Jaap had zijn gramschap voorts maar ingeslikt, doch Mina, die anders voor elk die in of bij het „Stoephuis” werkte met plezier ’n „bak koffie” over had, verklaarde beslist, dat zulke „stekelvarkens” van haar op geen droppel te rekenen hhdden. Gelukkig had het niet lang geduurd. Daarna waren allerlei ambachtslieden van ’t dorp gekomen, die heel wat gematigder te werk gingen en met wie behoorlijk te praten was. Mina bracht met plezier haar koffie. Maakte een praatje en een grapje, vaak met haar tweede op den arm en hoorde allerlei nieuwtjes, die ze dan thuis weer aan Jaap vertelde, dewelke uit zichzelf wat zwijgzaam was en niet zoo met de lieden praten kon, maar ’t toch wel graag had, als zijn raptongige wederhelft hem van allerlei uit de dorpsgeschiedenissen van den dag meedeelen kon. Toen de ambachtslieden klaar waren, zette Mina er een paar schoonmaaksters in, die van den kelder tot den nok alles een „fijne beurt” moesten geven, Mina’s eer was er mee gemoeid, dat mevrouw, als zij komt, geen enkele aanmerking hebben zal. Want dit was de groote tijding in Oostervoort: „Professor Donkerman èn zijn vrouw komen den ganschen zomer hier ter plaatse doorbrengen!” het dorp voelde het als een éér. Straks, eind Mei, komen ze reeds. De professor heeft dan nog wel colleges en examens, maar er is dit voorjaar inden Stoephuistuin, met den ingang naast de tuinmanswoning een garage gebouwd, waar prof. Donkerman straks zijn eigen auto stalt, die hem ineen goed uur van Oostervoort naar de academiestad brengt. Het was eigenlijk vrij onverwacht. Zijn voorganger, nog inde kracht zijns levens, was door een ongeval getroffen en een ernstige operatie had hem wel in ’t leven behouden, doch voor den katheder ongeschikt gemaakt, zoodat hij pensioen had moeten aanvragen. 132 Uit drie ernstige candidaten was toen dr. Donkerman gekozen. Het was een van de hoogtepunten in Jeannette’s leven, toen de Oostervoortsche predikant, die pas enkele weken publiek met de wduwe verloofd was, ’t telegram dat zijn benoeming meldde, inde hand, ’t dorpsplein overstak, het Stoephuis binnenkwam, waar Jeannette haar korten verlovingstijd doorbracht en met schitterende oogen, als de helden der oudheid hun trofée, zijn benoeming voor zijn uitverkoren „dame” nederlegde. Jeannette mee is blij verrast. „Daar heb je me nooit iets van gezegd!” verwijt ze hem schertsend. „Dat durfde ik niet, liefste! ’t waste onzeker. Ik rekende er in ’t minst niet op. Ik drijf niet de bescheidenheid zoo ver, dat ik me zelf voor een leerstoel ongeschikt achten zou, met Gods hulp geloof ik, dat ik slagen zal, maarde anderen hadden minstens evenveel wetenschappelijke aanspraak als ik. Maar nu ’t zoo is, ben ik dankbaar en blij, Jeannette en .og wel inde eerste plaats om jou ik had eigenlijk ’t gevoel, dat jij toch wel wat te goed was voor „maar ’n dorpspredikant” de nieuwe „prof” zal daarginds in ’t een en ander nogal tegenvallen, maar ze zullen jaloersch zijn van zijn vrouw ” Jeannette wilde hem bestraffen: Maar Zijn Hooggeleerde liet het haar niet toe, pakte haar als een jonge minnaar om den hals en sloot haar mond met kussen, meer studentikoos dan professoraal. • „Géén professor van papier en perkament,” schertste zij. „Daar zal mijn jonge vrouw me wel voor bewaren,” was ’t antwoord. „Gekheid!” zegt Jeannette, voor den spiegel ’t haar wat in orde schikkend. „We hebben er beiden de grijze draden al doorheen loopen; we zullen geen dwaasheden beginnen.... wil „mijn prof” ’n kop thee toe, schel dan even, dan kunnen we eens als ernstige menschen praten, hoe dat nu straks moet.” Als Jeannette met lichten tred heen en weer gaat van de theetafel naar de kast en straks naar de keuken, ongekunsteld en toch met zekere bevalligheid, dan ziet Donkerman haar met welgevallen na; hij weet nu wel zeker dat haar 133 ja woord geen verstands-conclusie is geweest, doch dat wel wezenlijk haar hart hem toebehoort. En hij dankt er zijn God voor. Ze hadden graag, Jeannette en hij, „in alle stilte” willen trouwen, zooals men dat noemt, maar ze begrepen dra, dat dit in Oostervoort niet ging! Dat zou het dorp eenvoudig niet hebben geduld! Oostervoort was trotsch op dit huwelijk. Neen, dat is niet geheel juist gezegd: Oostervoort voelde voor dit „paar”; het was een soort algemeene familiegebeurtenis; Oostervoort hield van deze twee en wou dit nu eens toonen ook. Beiden hadden veel voor dit dorp gedaan. Ze zouden het ook straks, als ze inde academiestad woonden, niet vergeten, want het „Stoephuis” houden ze aan; ’t blijft alles in zijn ouden doen en Jeannette had openhartig gezegd: „Altijd inde stad zijn, kan ik niet meer en de „professor” heeft me beloofd, als we weer eens fijn willlen uitrusten van ’t drukke stadsleven en eens echt op ons gemak en ons verhaal komen, dan gaan we eens ’n week of wat naar Oostervoort! Het dorp wilde nu ook eens toonen, hoe hoog ’t aanstaande echtpaar bij allen aangeschreven stond. ’t Cadeau, dat den geliefden predikant en zijn aanstaande echtgenoote namens de gansche gemeente werd aangeboden was vorstelijk en het jong „paar” was er eigenlijk verlegen mee, maar toen de oude Krijtman, die ’t overhandigde, hun zei dat nu letterlijk niemand, zelfs de armste niet, zoo min als de vrijdenker of de jood, zich onttrokken had, aanvaardden de „jongelui” als Krijtman hen schertsend noemde, het met groote blijdschap. Zij beantwoordden het met ’t geven vaneen feestavond inde oude school, waar alle gevers met hun echtgenooten vrijen toegang hadden en waar een overvloed was zei een bijbelvast manneken, wiens baard droop van vettigheid en most of men bij Ahasveros zelf aan den maatijd zat. De huwelijksreis was naar ’n heel klein • Achterhoeksch dorpje geweest, dat ze niemand hadden genoemd en waar nog naar geraden wordt. Toen een paar weken op Oostervoort terug: pakken en verhuizen. En daarop had de Zaterdagsche dorpskrant een uitvoerig • • \ 134 verslag gegeven van de plechtigheid, waarbij Dr. Donkerman ’t eerst optrad in zijn professorale ambt. Toen was ’t stil geworden in Oostervoort; ’n dominee hebben ze nog niet terug en alles, ’t Dorp en ’t Veen, verheugt zich dat de professor en zijn vrouw, zéker den ganschen zomer! op ’t dorp zullen vertoeven. En toen ze ’r waren en men de professorale familie gezien en gesproken had, toen ging ’t van mond tot mond, als ’n heugelijke gebeurtenis, waarover de heele dorpsfamilie zich verblijdt, dat vroeg inden herfst „Jaantje Verley” een kleine wacht. ... „En zij heeft beslist gewild, dat haar kind hiér in Oostervoort, waar ze zelf geboren en getogen is, ter wereld komen zou!’’ Dat voelde het dorp als iets groots. Professor Donkerman, èn zijn vrouw, èn zijn kind, mogen bij den Burgerlijken Stand elders ingeschreven zijn; de professor mag reeds een vaderlandsche vermaardheid gekregen hebben en zijn vrouw cosmopolietisch zijn bereisd: Ze zijn en blijven hunner één! Jeannette zit weer voor ’t eerst gekleed in haar armstoel. ’n Weinig op zij staat de wieg, waarin de verpleegster zooeven het kind heeft te slapen gelegd. Gevaar is er niet geweest, maarde jonge moeder heeft het toch wel moeilijk gehad en dat is haar nog aan te zien; de blos op haar wangen keerde nog niet terug; ze viel af en er staan kringen om haar Dogen. „Maar dat komt alles terecht!” zegt dokter. „Mevrouw heeft een kerngezond gestel,” heeft hij professor gerustgesteld, „maar u moet niet vergeten, dat ze niet meer is in haar eerste jeugd. Maar als ze straks weer buiten komen kan en maar flink eten (blijft, dan is ze met drie maanden volkomen de krasse vrouw weer van voorheen.” „Of oude meester Krijtman mevrouw even spreken mag?” komt de verpleegster binnen. Morgen zal Jeannette voor ’t eerst ontvangen, maar dit is een uitzondering! Hij is nu wel aan de „laatste ronde” toe, de oude man! Zelfs dit kleine eind, over ’t plein heen, viel hem zwaar; Vermoeid en hijgend zit hij inden stoel, dien zuster hem toeschoof, nadat hij de jonge moeder zoo recht hartelijk heeft gelukgewenscht. 135 ' „’t Uurwerk loopt af,” zegt hij weemoedig. Maar dadelijk, of hij vreest een verkeerden indruk te hebben gewekt, voegt hij er aan toe; „Maar op de laatste seconde van den tijd volgt de eerste der eeuwigheid!” „En de pas is in orde?” vraagt Jeannette met een beeld aan haar vele reizen ontleend. „Volkomen!” is ’t antwoord, dat gegeven wordt met schitterend oog. ’n Poosje praten ze over alles en allerlei. „Maar nu moet meester eerst mijn jongen toch zien!” zegt Jeannette. En met al de moedertrots bij de wieg van den eersteling, slaat ze ’t kleed op zij en beiden zien op ’t slapend kindeken neer, zooals hij daar ligt, ’t mondje iets open, de vuistjes geklemd, beeld van gezondheid en rust. „Nu voel je jezelf pas werkelijk rijk, is ’t niet?” vraagt meester. „De Heere gaf mij al mijne begeerte, meester! . De Heere heeft a11e5..... welgemaakt!” „Loof den Heere, mijne ziel! en vergeet geen van zijn weldaden,” zegt meester 'zacht. „Amen!” fluistert Jeannette in diepe ontroering, gebogen over de wieg van haar kind. „Halleluja, amen!” *• EINDE, ---