Wieringermeer binnenkort een kwarteeuw droog Proefkonijn voor andere inpolderingen in het IJsselmeer (Van onze speciale verslaggever) In Augustus is het 25 jaar geleden, dat de Wieringermeer kwam droog te vallen. Eén generatie boeren heeft er thans gepionierd. Hun zoons beginnen langzamerhand het werk over te nemen. De vaders beperken zich meer en meer tot een adviserende taak. Sommigen laten zich inde dorpen van de polder, waar zij hun pionierswerk hebben verricht, thans een klein villaatje bouwen. En ze vinden er de rust om zich te bezinnen op wat gedaan werd, zonder echter te vergeten de Woensdagse graanbeurs in hotel Smit in Middenmeer te bezoeken. Een prachtig stuk werk heeft deze generatie verricht. Wij mensen van deze tijd kunnen het zien. Vijf en twintig jaar geleden was er moed en vertrouwen nodig om er aan te beginnen. Slechts weinigen bezaten dat vertrouwen, die moed. Zekér, de mannen uit de studeerkamer wisten wel zeker dat hier een rijke toekomst geboren was, maarde mannen van de praktijk dachten er anders over. Hoeveel déraillementen waren er in het verleden al geweest bij de ontginning van .nieuw gewonnen land? En mompelden de omstanders de boeren uit de rondgebieden van de Wieringermeer niet, dat men maar beter het geld direct inde Zuiderzee had kunnen gooien? Nee, toen in 1934 de eerste verpachtingen konden plaats vinden, was de belangstelling van de boeren maar uiterst miniem. Met kunst en vliegwerk moesten de candidaten hier naar toe gehaald worden. Onder een dun sliklaagje lag het geld opgetast, maar men zag het niet. Men wilde het pas geloven, toen de eerste goede resultaten gemeld werden. Toen ja, toen kwam de grote stroom van liefhebbers los. Wanneer er nadien vijftig boerderijen verpacht moesten worden, waren er als regel meer dan duizend candidaten --- Geselecteerde bevolking En zo heeft er een scherpe selectie kunnen plaats vinden van de geslachten, die hier op dit jonge land werden toegelaten. Men kreeg slechts een kans, wanneer men het initiatief getoond had zelf eens een kijkje te komen nemen. En dan nog maar alleen, wanneer men aan bepaalde normen ten aanzien van technische capaciteiten en schoolopleiding kan voldoen. Was dat alles in orde bevonden, dan kregen de candidaten volkomen onverwacht bezoek, om een indruk te krijgen van hun normale doen en laten in gezin en werk. Deze selectie, geplaatst tegen de achtergrond van de gemengde bevolkingssamenstelling van ons land, geeft een beeld van de mensen aan wie de zorg voor dit jonge land tenslotte werd overgelaten. Bijna 18 pet. van die bevolking werd uit Groningen getrokken, ruim 13 pet. uit Friesland, 28 pet. uit het aangrenzende Noord-Holland, 11 pet. uit Zeeland. Utrecht en Limburg leverden het kleinste contingent met resp. 0,98 pet. en 1,38 pet. De 25-jarige geschiedenis van deze 20.000 hectaren nieuw land heeft vele facetten. Ir. A. Ovinge die rentmeester is over dit thans weer zo welvarend gebied, kan er over meepraten. Hij heeft de ontwikkeling van 1929 van meet af gevolgd, en er enthousiast aan deelgenomen. Hij ziet nog kans bij zijn gehoor het beeld op te roepen van de kale woestenij waarvoor men een kwart eeuw geleden kwam te staan, toen het water langzaam terugliep tot inde diepst gelegen zuidoostelijke hoek. Hij herinnert zich, hoe toen pas achter het teruglopende water aan de moeilijkheden begonnen. Het was een enorme moddervlakte, die direct weer blank kwam te staan, als het regende. Vaak was de grond zo nat, dat er ten behoeve van het bodemkundig onderzoek, eerst een dijkje opgeworpen moest worden rond de plek, waar grondmonsters genomen werden. Per vlet trachtte men de polder in te komen, maar hoe verde~ het water daalde, hoe bezwaarlijker werd dat. De voorgebaggerde hoofdkanalen die tevens de toevoerwegen van het water waren voor de gemalen „Lely” en „Leemans”, spoelden weer dicht. Vooral in 1931 ging hierdoor veel tijd verloren, zodat men rustig mag zeggen, dat de Wieringermeer de eerste tijd na het droogvallen, een volkomen ontoegankelijk terreinwas. Het zand inde Noordwesthoek is het eerst begaanbaar geweest. Hier is ook het eerste steunpunt gebouwd, waar machines, zaaizaden, paarden, e.d. konden worden ondergebracht. Een steunpunt voor een gebied van 300 hectare, van waar uit de cultivering van de grond kon worden begonnen, waarvoor de indeling reeds klaar was, voordat het water nog geheel verdwenen was. --- Boerderijbouw Zodra de grootste risico’s verdwenen waren, verrezen de boerderijen: 37 staatsbedrijven en 475 pachtbedrijven, met er omheen van 8 tot 96 hectare land, met een gemiddelde van plm. 32 ha. Duizend hectare is verdeeld over de 37 domeinbedrijven, die niet als proefboerderijen, maar als normale bedrijven worden beheerd dooreen bedrijfsleider. Ze zijn verdeeld over alle gronden: de zandgronden, de zavelgrond en de zware kleigebieden. Omdat ze alle apart geëxploiteerd worden, hebben ze reeds een keur van gegevens opgeleverd als waardemeter voor de grond. Het is van veel belang niet alleen in pachtkwesties, maar ook in verband met de exploitatie van andere nieuwe polders. Men mag het rustig zo zeggen, dat de hele Wieringermeer één enorm proefgebied is geweest voor de Noordoostpolder en aanstonds voor de Flevolanden en de Markerwaard. Troosteloos beeld van de inundatie. --- Land der zee aontrukt En voor wat de boerderijbouw betreft, voor een veel groter gebied. Uit tal van experimenten is hier een boerderij ontwikkeld, die nu als Wieringermeertype bekendheid heeft gekregen. Een gebundelde ervaring voor boerderijbouw was er eigenlijk niet in ons land. ledere streek had zijn eigen type. De voordelen van de meeste van deze Nederlandse bedrijven heeft men kunnen verenigen in het Wieringermeertype. De ervaringen, die bij deze ontwikkeling werden opgedaan, zijn van grote betekenis gebleken bij het herstel van tal van verwoeste bedrijven na de oorlog, evenals bij de bouw inde N.0.- polder, al werd daar van de traditionele bouw afgeweken, omdat het programma wilde, dat er 300 bedrijven ineen jaar tijds gereed zouden komen. --- Inundatie en herstel De geschiedenis van de Wieringermeer, opgezet en verlopen langs tevoren nauwkeurig bepaalde, strak wetenschappelijke lijnen, had een onbewogen geschiedenis kunnen blijven. Het rendement dat er voor de bedrijven gevonden werd, bleek reeds spoedig zelfs hoger, dan was becijferd. En omdat een polderexploitatie nu eenmaal een zakelijk-economische kwestie is, was er dus alleen maar tevredenheid. De geschiedenis van de laatste oorlogsmaanden ligt ons nog te vers in het geheugen, dat we niet meer zouden weten dat de Wieringermeer ook z’n zwarte bladzijden heeft. Achttien dagen voor de capitulatie van de Duitsers kreeg de bevolking acht uur de tijd om huis en haard te ontvluchten. Het zorgvuldig bewerkte land, de trotse hofsteden, huisraad en machines, moesten worden prijsgegeven aan het water, waar het vijftien jaar tevoren aan was ontrukt. Zes weken na de capitulatie werd alweer aan het herstel van de vernielde dijken begonnen. Weer zes weken later konden de pompen van „Lely” en „Leemans” in werking gesteld worden. Hulppompen kwamen de capaciteit verdubbelen . 11 December 1945 om 9 uur des morgens had het water zijn oorspronkelijke polderpeil weer bereikt. In vier maanden tijds was volbracht, waarvoor in 1930 6% maand nodig waren geweest. Hoe verheugend dit feit op zichzelf was, de aanblik van dit kort tevoren nog zo welvarende gebied was desastreus. Van de 512 boerderijen waren er 411 meer of minder ernstig beschadigd. De drie dorpen waren voor het grootste deel weggevaagd. Van de 150 huizen in Wieringerwerf, was er maar één behouden. De beplanting wasdood en de sloten waren dichtgeslibd. Zo was de situatie eind 1945. Precies negen later later, eind van het vorig jaar, waren alle sporen van de inundatie alweer uitgewist. Met enig ceremonieel is de sleutel van de laatst herbouwde boerderij op 18 December 1953 overgedragen. Er kan thans weer over nieuwbouw in dit gebied gedacht worden. Inde Zuidoosthoek is een strook grond, thans verpacht als los zand, waar nog tien boerderijen geplaatst kunnen worden. Dan is de polder „vol”. Het is niet de bedoeling de Wieringermeer in nakomende jaren opnieuw te verkavelen. Daar is men wat schichtig voor. Men weet, dat men met de huidige constellatie een goede levensvatbaarheid gegeven'heeft aan de bedrijven. Misschien zou de gemiddelde grootte iets minder geweest hebben kunnen zijn. Op sociale gronden wordt de gemiddelde bedrijfsgrootte inde N.0.-poïder tenminste 25 ha. Hier inde Wieringermeer is het 32 ha. Maar het is een verantwoord geheel geworden. Débacles zijn uitgebleven en de opbrengsten zijn meegevallen; dit laatste ook dank zij de omstandigheid, dat er de laatste 25 jaar veel productiever rassen naar voren zijn gekomen. Maar niet alleen daarom. Vergelijkt men de productiecijfers per hectare van de Wieringermeer met andere landbouwgebieden, dan blijkt het beeld van de Wieringermeer uitermate gunstig te zijn. Ondanks het gemis van gebouwen, werd er in 1946 alweer geoogst. --- Veranderde structuur Merkwaardig genoeg heeft zich in deze kwart eeuw inde Wieringermeer een belangrijke wijziging voltrokken inde waardering van de grondsoorten. De zwaarste gronden zijn niet de meest attractieve gebleken. De middelzware gronden en de zavelgrond blijken de voorkeur te verdienen. Wij hebben Ir. Ovinge nog gevraagd, of mogelijk inde naaste toekomst industrievestiging inde Wieringermeer bevorderd zal worden. Ons bleek, dat dit punt ernstig overwogen is. Gedacht is aan een suikerfabriek, vlasserij, strokartonindustrie, en aan een zuivelfabriek. Na rijp beraad moest op verschillende gronden tot de slotsom worden gekomen, dat deze vestigingen op dit ogenblik niet aantrekkelijk zijn. Maar ook zonder dat heeft de thans 25-jarige Wieringermeer alle voorwaarden in zich verenigd voor een rijke ontplooiing. pen, welk een grote taak er voor ons mensen ligt ten opzichte van dat weerloze trouwe dier. Maar, zegt de heer Nieuwenhuysen, ik ben wars van alle overdreven dierenvergoding, die alleen maar schade kan aanrichten. En de mensen zijn vanzelfsprekend belangrijker dan de dieren. Denkt u niet, dat als er een hond en een dame in de gracht vallen ik alleen de hond er uit haal. Natuurlijk zou ik eerst de vrouw redden en dan mijn best doen om de hond op het droge te krijgen. George Nieuwenhuysen houdt van mensen, van mensen zoals ze zijn. _ Aanvankelijk had hij predikant willen worden. Door bepaalde omstandigheden kon dit geen doorgang vinden. Op het Ogenblik staat hij overigens toch op de kansel. Hij is Hervormd evangelist en spreekt schier elke dag in verscheidene plaatsen van ons land over de verhouding: schepping-dier-mens. Natuurlijk, zouden wij haast zeggen, spreekt hij ook voor de dierenbescherming. De afgelopen vijftien jaar vervulde hij zesduizend spreekbeurten voor een totaal gehoor van zevenhonderdduizend mensen.... Hij houdt bijeenkomsten voor scholieren, jeugdorganisaties, de massajeugd en geeft cursussen aan politiemannen en marechaussee’s. Hij verstaat de kunst vriendschap te sluiten met de jeugd. Hij weet haar te boeien en tot enthousiasme mee te slepen inde strijd tegen het onrecht, dat de dieren in Nederland wordt aangedaan. Verleden jaar kreeg hij op zijn zestigste verjaardag 999 brieven en pakketjes van jongens en meisjes uit het hele land. --- Landbouw en veeteelt De Wieringermeer is een akkerbouwgebied. In 1954 was er van de plm. 18.000 ha cultuurgrond slechts 1490 ha grasland inde vorm van 1 a 2-jarige kunstweiden. De voornaamste gewassen waren in 1954 2425 ha wintertarwe, 886 ha haver, 489 ha zomergerst, 1409 ha erwten, 1904 ha vlas, 1589 ha pootaardappelen, 938 ha consumptieaardappelen, 2078 ha suikerbieten. Gemiddeld zijnde opbrengsten de laatste vijf jaar plus minus 5000 kg wintertarwe per ha, 5050 kg haver per ha, 3600 kg erwten per ha, 49.000 kg suikerbieten per ha. --- Data en feifen De inpoldering van de Wieringermeer is een onderdeel van ’t omvangrijke werk van de afsluiting en gedeeltelijke drooglegging van de Zuiderzee, waartoe bij de wet van 14 Juni 1918 werd besloten. Deze afsluiting werd een feit op 28 Mei 1932, toen de plm. 30 km lange afsluitdijk tussen Noord-Holland en Friesland werd gesloten. Gelijktijdig werd de eerste polder de Wieringermeer drooggelegd. Inde jaren 1927—’29 werden de dijken er van gebouwd, waarna de inmiddels gereed gekomen gemalen „Lely” en „Leemans” inde eerste helft van het jaar 1930 de polder in 6!4 maand hebben leeggepompt. Op 21 Augustus 1930 was de polder droog. Daarna begon de taak de zeebodem om te vormen tot een modern landbouwgebied. --- George Nieuwenhuijsen: Zilveren directeur van de Ned. Dierenbescherming (Vaneen speciale verslaggever) TJ et was op een Zaterdagavond, enkele maanden geleden. De heer G. Nieuwenhuysen, de directeur van de Ned. Ver. tot Bescherming van Dieren, was klaar met zijn werk en wilde naar bed gaan. Hij stapte de slaapkamer binnen en ontdekte op zijn sprei twee mollige zwarte poesjes, die hij nog nooit eerder gezien had. Later hoorde hij, dat lieden, die gezinsuitbreiding van hun kat niet op prijs stelden, de diertjes door het open raam inde slaapkamer hadden gezet. Hij is immers directeur van de dierenbescherming, zullen ze gedacht hebben. Een beter tehuis kunnen ze niet wensen dan daar inde Prinses Mariestraat 40 in Den Haag. Hun gedachten zijn uitgekomen. Dikki en Mieky lijden een vorstenleventje en komen niets te kort. Van Mieky worden er zelfs foto’s verkocht ten bate van de dierenbescherming. Dit is één van die onbelangrijke, maar daarom niet minder grappige avontuurtjes uit het leven van George Niewenhuysen, die Woensdag 23 Maart zijn zilveren jubileum viert als direqteur van de Ned. Ver. tot Bescherming van Dieren. Op zijn vijfde verjaardag had zijn moeder hem ’n hondje beloofd Doch toen de kleine George wakker werd en zijn bedje uitstapje zag hij geen hondje. Hij holde in zijn hansop naar zijn moeder. Waar is het hondje? vroeg hij. Dat zullen wede volgende week wel gaan kopen antwoordde zijn moeder, die dacht dat de hondenliefde van haar zoontje slechts een bevlieging was. Doch dat was het helemaal niet! En de toekomstige directeur rende in zijn gestreepte hansop de straat op en kwam enkele minuten later hijgend weer thuis, met in zijn armen een kleine keeshond! Nu heb ik er toch één riep hij triomfantelijk uit.... Er is nog een gebeurtenis in het leven van de zilveren directeur, die hem altijd zal bijblijven. Hij was zeven jaar en wandelde op een mooie zomermiddag met zijn moeder over de Regentesselaan. Er werd een hond aangereden dooreen auto. Het dier werd tegen de kant van de weg gesmakt en bloedde verschrikkelijk. De auto reed door. En de hond bleef liggen. Sindsdien ben ik gaan begrij- Voor die en andere jongens en meisjes schreef hij verscheidene kinderboeken, die zeer inde smaak bleken te vallen. Hij is een kindervriend van de eerste rang. Door al deze jeugdbijeenkomsten en filmavonden, soms gebeurde dit in de openlucht, zoals enige tijd geleden in Rotterdam, waar zesduizend personen toestroomden, werd de vereniging een begrip voor ons volk. In de laatste 10 jaar is het ledental van negenduizend gestegen tot zeventigduizend en nog steeds melden zich leden aan. Overal ondervindt de vereniging de nodige medewerking. Het onderwijs is ingeschakeld, de boerenbonden aanvaardden de adviezen en de dierenbeschermingswet is drie weken geleden aan de leden van de Tweede Kamer aangeboden. En als die er door komt, is het heel wat beter gesteld met de dierenbescherming in ons land. George Nieuwenhuysen .. dierenbeschermer .. --- J. B. Schuil, schrijver van ,De Katjangs’ werd 80 jaar Oudofficier weet nog altijd jongenshart te boeien De Haarlemse schrijver-criticus J. B. Schuil, die Zondag 80 jaar werd heeft vescheidene toneelstukken geschreven, die in het begin van deze eeuw kasstukken waren voor verschillende voorname toneelgezelschappen in Amsterdam, Rotterdam en Den Haag. Maar „De Katjangs” en andere jongensboeken doen zijn naam tot op de huidige dag voortleven bij een belangrijk deel van ons volk. Zijn toneelstukken „Fatsoen”, „Gedeballoteerd”, „De zedelijkheidsdictator” en dergelijke liggen vergeten ergens ineen hoek. „Verouderd!” zegt de tachtigjarige zelf. „Als ik tegenwoordig aan de mensen vertel, dat ik toneelstukken heb geschreven, kijken ze me ongelovig aan. Een toneelstukis maar een kort leven beschoren. Maar een enkel werk, een enkele schrijver gaat langer mee. Heyermans bijvoorbeeld. Zelfs een Jan Fabricius wordt door de jongeren nauwelijks meer gekend. Met een jongensboek is dat anders. De avonturen, die jongeren van vijftig jaar geleden konden boeien, blijken het nu ook nog goed te doen. Na de oorlog zijn er al weer een paar herdrukken van al mijn boeken verschenen. En van mijn boek „Rob en de stroper” zond de N.C.R.V. een hoorspel uit voor de jeugd,1 dat goed aansloeg. De heer J. B. Schuil, die geboortig is uit Franeker, zijn jeugdjaren in Harlingen gesleten heeft, waar zijn vader muziekdirecteur was, nooit kinderen gehad heeft, scheen niet voorbestemd te zijn voor de schrijverij. Hij kreeg een officiersopleiding voor ’t K.N.I.L. Slechts acht jaar is hij rond de eeuwwisseling in het toenmalige Indië gebleven. Zijn vrouw kon niet tegen het klimaat, en dus repatrieerde hij. Enige jaren woonde hij in Den Helder, maar in 1908 kwam hij naar Haarlem waar hij al gauw als toneelcriticus contact had met het Haarlems Dagblad en zjjn vrouw weldra haar tijd gaf aan een grote kring van zangleerlingen. Vorige maand precies vijftig jaar geleden ging zijn eerste toneelstuk inde stadsschouwburg. „Gedeballoteerd”, een Indisch blijspel, waarin de ambtelijke toestanden uit die dagen gehekeld werden. Op een eenzame post op Borneo is dit stuk geschreven hoewel de heer Schuil destijds in geen zeven jaar goed toneel gezien had. Het kostte geen moeite om het geplaatste krijgen. „Och”, zegt' de heer Schuil nu, wanneer we met hem in gesprek komen in het stemmig gemeubileerde pension „Climatis” aan de Wagenweg in Haarlem, waar hij sinds ongeveer een jaar woont, „Och, ik geloof, dat het vroeger allemaal veel gemakkelijker gng dan tegenwoordig. Nu moet je eerst een prijsvraag zus of zo gewonnen hebben, of ’n naam zo hebben, wil je gespeeld worden. In mijn tijd heb ik Vander Lugt Melsert eens op een Zaterdagmiddag m’n „Zedelijkheidsdictator voorgelezen. Om twee uur begon ik er aan en om vier uur verklaarde hij, dat ie ’t wilde spelen. Kom daar tegenwoordig eens om !” De heer Schuil schrijft thans niet meer. lemand, die jongensboeken schrijft, moet jong, fris zijn. Dat is iemand van tachtig jaar niet meer. Niet, dat ik me oud voel, maar ik sta nu te ver van de jeugd af. Ongeveer twintig jaar geleden heb ik m’n laatste jongensboek geschreven. De bewerking van één uit die reeks als radiohoorspel, heb ik anderhalf jaar geleden wel weer zelf gedaan, evenals de bewerking van de herdrukken. Het is me opgevallen, dat er maar heel weinig in veranderd behoefde te worden. Alleen wat vroeger een rijtuig was, is nu een auto, een gaspitje wordt nu een electrisch comfoor, tenzij het verhaal natuurlijk van oudere datum is.” „Zjjn al uw boeken fantasie geweest?” „Nee, waarachtig niet. Het boek „Jan van Beek”, herinnert aan mijn eigen-één-jarige-kostschool-tijd in Velp. Ik heb er alleen mijn directeur onrecht mee aangedaan, want dat was een bovenste beste baas, eigenlijk een goeierd, terwijl ik Jan van Beek tegenover een verschrikkelijk strengedirecteur geplaatst heb. Dat was voor de jongens immers veel interessanter. Van „De A.F.C.-ers” weet iedere Haarlemmer dat het de geschiedenis vaneen groep H.F.C.-ers is. Men heeft wel eens gedacht dat ik zelf een enthousiast voetballer geweest ben, maar ik heb nooit achter een voetbai aangelopen. „De Katjangs” en „Rob de Stroper” zijn fantasieverhalen. Maar „Artapappa’s” is weer een boek dat op de werkelijkheid is afgestemd. Eén van die jongens is indertijd als protégé van Kruger naar Nederland gestuurd. Het is spijtig genoeg een jammerlijke mislukking geworden”. Ik probeer nog zoveel mogelijk contact met de jongeren te houden. De schrijver Diok Laan is een goede vriend van me. Wat die presteert met zijn kleuterboeken, zou ik nooit gekund hebben” zegt de 80-jarige heer Schuil die een jeugdige grijsaard is, wiens gezondheid alleen het laatst# jaar even te lijden heeft gehad. ---