Een „jonge" kerk in een oud gehucht Vijftien predikanten en twee hulppredikers dienden de 100-jarige kerk ii Honderd jaar kerkelijk leven, verdeeld over twee betrekkelijk kleine dorpen, biedt uiteraard niet zo’n geweldig boeiend verhaal. De grootste moeilijkheden lagen nog al eens op het terrein der financiën. Telkens weer die predikantsvacatures, en telkens opnieuw met de vraag of het traktement werkelijk niet wat kon worden opgevoerd, of er werkelijk niet iets te verbeteren en te restaureren viel aan de pastorie (die nu ook haar 100e verjaardag viert!) De economische omstandigheden der gemeenteleden lieten vaak niet toe, (men meende dat althans) om de „hoofdelijke omslag” te verhogen, ondanks alle aandrang van synodale en andere kerkelijke missives. Vijftien predikanten en twee hulppredikers hebben in deze 100 jaar hier gewerkt, benevens de consulenten, meestal de predikant van Rolde, die inde vele vacatures voor langer of korter tijd optraden. Ineen bijna 18-jarige vacature, van 1887—1905, waarbij, meest om financiële redenen, er geen dominee voor Grolloo meer scheen te vinden te zijn, werkte er gedurende 6 jaar een godsdienstonderwijzer, dat was „goedkoper.” --- Nobel initiatief Maar toen gingen er In Drenthe toch stemmen op, dat het zo niet langer kon. Moest de gemeente Grolloo-Schoonloo blijven bestaan, of na deze 50 jaar weer verdwijnen," en dus weer onderdeel van Rolde worden? Een comité van vooraanstaande personen in deze provincie, alle figuren, die behoorden tot de vrijzinnige richting, onder voorzitterschap van Dr. P. H. Suringar, conrector van het gymnasium in Assen, richtten zich in 1904 ineen circulaire tot de verschillende kerken en kerkelijke organisaties van vrijzinnige aard in Nederland. Allerlei giften, 'kerkcollecten, jaarlijkse contributies enz. vielen ten deel aan dit „Grolloo-Fonds”, (waaronder een gift van H.M. Koningin Emma), dat in staat bleek voortaan het predikantstraktement met jaarlijks plm. 300 gulden te verhogen, en het werkt gelukkig nog. Dti hielp. Lange vacatures kwamen niet meer voor. De laatste 50 jaar liep het predikamtswerk weer regelmatig. Godsdienstige twist of onenigheid kwam niet meer voor. Natuurlijk was de ene predikant meer geliefd dan de andere, maar dat waren zuiver persoonlijke redenen, en hadden met de godsdienstige overtuiging niet te maken. Trouwens, het kerkelijk leven van de laatste 100 jaar in zo’n kleine plaats als Grolloo is eigenlijk een weerspiegeling van het levender Drentse kerken, althans op het zandgedeelte. Wanneer wij als tegenstelling nemen Humanisme-Calvinisme, dan is zeker het overgrote deel der Protestantse Drenten meer naar het Humanistische gekeerd. Waarbij dan nog te bedenken valt, dat de waardering van de kerk en al wat met haar samenhangt teruggaat in vele gevallen op „oude gebruiken”. Denk aan bijv. kinderdoop en begrafenisplechtigheden. Zo iets schaft een goede Drent niet zo gauw af, ook al staat hij tamelijk ver van de kerk af, en is de kerkgang hem totaal vreemd geworden, Het is natuurlijk ondoenlijk ineen artikel als dit op deze dingen dieper in te gaan. Wat elders geschiedde, had ook in Grolloo plaats. Wanneer men de bloei vaneen kerkelijke gemeente afmeet naar het aantal kerkgangers, dan zag het er hier de laatste 25 jaar niet zo heel rooskleurig uit, zomin als inde meeste Drentse dorpen. --- Verenigingsleven en clubverband Maar er zijn natuurlijk ook andere maatstaven denkbaar, en niet-kerkgaand is natuurlijk niet hetzelfde als ongodsdienstig. Toch heeft ook Grolloo zijn deel gehad ineen meer bewust opgebouwd verenigingsleven en clubverband. Ik denk hierbij aan uitgebreide catechesaties, jongerenclubs, kerkkoor, vrouwenverenigingen vanwege de kerk. lekespelen, jeugdkerkdiensten, zondagsscholen, zoals dat alom plaats vond. Hoe betrekkelijk gemakkelijk kwam hier een orgelfonds tot stand, waaruit 9 maanden later ’n nieuw kerkorgel kon worden bekostigd, en met de aanschaf van ’n vast spelpodium inde kerk voor de lekespelen was het evenzo, ’n Zeer eenvoudig ~Dorpsblad”( ook van de kerk uitgaande) bereikt zowat Alle gezinnen. Dat dit alles zo gemakkelijk ging en gaat, dat dit alles zo harmonisch aandoet, vindt zijn diepste oorzaak in het feit, dat hier de dorpsgemeenschap zowat samenhangt met het levender Ned. Herv. Kerk. Grolloo is een van de zeer weinige dorpen gebleven, waar er naast de Hervormde Kerk geen ander kerkgenootschap of gezindte te vinden in, op een zeer enkele uitzondering na. Het lijkt volstrekt ondenkbaar, dat hier in afzienbare tijd bijv. een Roomse kerk of een Christelijke school zou komen. Dat was in 1853 zo, en het is honderd jaar later nog zo. Het is een typisch Vrijzinnig-Protestantse gemeenschap, al ligt helaas bij velen het accent meer op het „niet-dit of niet-dat zijn”, dan op een welbewust tot-de-Kerk-van-Christus-behoren. Op de lijst van kerkelijke gezindten in Drenthe van 1945 komen ruim 30 namen van grotere en kleinere kerken en berkjes voor. Grolloo kent er maar één van. Dit alles heeft zijn bekoring, maar ook zijn bezwaren. --- Het Groller Holt Toch wel merkwaardig die sinds 100 jaar zo weinig veranderde gemeenschap, die „jonge” kerk in dat oude gehucht, dat al zo’n bekende klank had, eeuwen voordat er van het bouwen vaneen eigen kerk sprake was. Want wie de naam „Groller Holt” noemt, raakt daarmee veel belangrijke gebeurtenissen voor de geschiedenis en de ontwikkeling van de gehele „Olde Lantschap”. Immers in het Groller Holt, waarvan een klein restant nog te vinden is aan de weg tussen Grolloo en Schoonloo, nu Natuurmonument, kwamen de „eigenerfden” samen ter Landdag. Hier werd, 19 Maart 1580, het besluit genomen de Unie van Utrecht te ondertekenen, waarbij Drenthe zich bij de andere gewesten aansloot, die zich losmaakten van de Spaanse overheerser. Hier werden de eerste Gedeputeerden gekozen, uit Eigenerfden en Ridderschap. Hier werd de eed van trouw afgelegd*aan de Generaliteit en aan de Protestantse religie. Telkens weer blijkt dat ’t Qroller Holt de geliefde plaats van samenkomst was, tot in 1696 toe, hoewel in 1602 al besloten was tot verplaatsing van de Landdag naar Assen Het oude en het nieuwe Grolloo kwamen even naast elkaar te staan in onze schets over het oude gehucht met z’n (voor Drenthe althans) jonge kerk. Er is veel van het oude weggevallen, ook in die laatste honderd jaar, en dat is in sommige opzichten wel goed. Wat wel is gebleven, is de kern van die geestelijke nazaten, van Hagting, Haange en Beijering, die trouw willen blijven aan de geestelijke beloften en bedoelingen van hun voorouders. Zo gaat de Grolloër kerk en gemeente haar tweede eeuw in, en met vertrouwen. E. van Ruytemberg --- Spelmoment van de wedstrijd voorlopig FIFA-eljtal—Barcelona, die gisteren Spelmoment van de wedstrijd voorlopig FIFA-elftal—Barcelona, die gisteren te Amsterdam werd gespeeld. Rechts Vucas (FIFA) en links Biosca (Barcelona). In het midden de Oostenrijker Happel. --- Bij de terugkeer van het hospitaal. Bij de terugkeer van het hospitaal, kerkschip De Hoop heeft Ome Jan van Zutphen zich Woensdag te IJmuiden aan boord begeven en is mee opgevaren naar Amsterdam, „om eens nader kennis te maken met de instelling waarvoor hij zo hard gewerkt heeft”. --- Prinses Wilhelmina incognito in Amsterdam De particuliere secretaris van prinses Wilhelmina meldt ons, dat prinses Wilhelmina voor enige weken te Amsterdam verblijf houdt, doch daar streng incognito wenst te wonen. --- Tandartsen tegen verhoging loongrens De Nederlandse Maatschappij tot Bevordering der Tandheelkunde heeft op haar algemene vergadering te Hengelo een motie aangenomen, waarin zij haar bezwaren kenbaar maakt tegen de verhoging van de loongrenzen van de sociale verzekering tot f 6000 De maatschappij is van mening, dat het huidige systeem reeds tot schier onoverkomelijke moeilijkheden leidt. Zij acht de tandheelkundige verzorging bij de voorgenomen uitbreiding van de kring der verzekerden onuitvoerbaar en deze uitbreiding daarom onaanvaardbaar. Zij draagt het hoofdbestuur op, in overleg met de andere medewerkersgroepen wegen te zoeken ter verbetering van het thans geldende ziekenfondssysteem. --- Verloren onderzeeboot teruggevonden De Nederlandse kustvaarder „Fiat” heeft de door de Duitse sleepboot „Stein” verloren onderzeeboot aangetroffen en een lid van haar bemanning aan boord van de onderzeeboot gezet. De onderzeeboot wordt thans door de „Fiat” naar Hoek van Holland gesleept. De onderzeeboot was bestemd voor de sloop. Direct nadat de melding was binnengekomen dat de onderzeeboot was waargenomen is de reddingboot van Hoek van Holland, de „President Jan Leis” voor alle veiligheid even poolshoogte gaan nemen. Ook de Nederlandse sleepboot „Ebro” is uitgevaren om te trachten de onderzeeboot op sleeptouw te krijgen. --- Clark Gable verovert harten der Maastrichtenaren Liefhebsters genoeg om hem een zoen te geven (Van onze speciale verslaggever) Er hangt een Zondagse stemming in Maastricht. En dat alleen omdat er een Amerikaanse filmmaatschappij haar bivak heeft opgeslagen. Deze filmmaatschappij wekt in Maastricht weer de Septemberdagen van 1944 tot leven en de bevolking doet enthousiast mee. Tot zelfs de pastoor en de kapelaans van de magistrale O.L. Vrouwe Basiliek van de Sterre der Zee aan het rustieke O.L. Vrouweplein zijn onder de indruk. Wij maakten hier de opname mee inde kruisgang van dit indrukwekkende kerkgebouw met zijn mengeling van gothiek en renaissance. Clark Gable, lieveling van alle bioscoopbezoeksters komt hier. Als kolonel Deventer van het Amerikaanse bevrijdingsleger niet kolonel De Winter, zoals vele kranten schrijven zal hij hier een spion ontmaskeren, die zich als Engels officier heeft ingedrongen inde rijen der bevrijders. Er moet hier een scène opgenomen worden die op de film maar enkele minuten zal duren, maar voor de opname zijn verscheidene uren nodig. Kapelaan Reinartz, breed en genoeglijk temidden van de andere toeschouwers hier inde kruisgang valt het op, zoals het iedereen opvalt, met hoeveel zorg Clark Gable in zijn correcte kolonelsuniform wordt omringd. Wanneer er een paar haren van zijn weelderige kuif niet recht vallen schiet onmiddellijk de M. G. M.-kapper toe, van wie insiders ons weten te vertellen, dat hij beter gehonoreerd wordt dan een Nederlandse secretaris-generaal. En aangezien een secretaresse, een butler en een perschef Clark Gable ook nog omringen, zei kapelaan Reinartz in zijn gezapig Limburgs: „Ik denk dat ie nog een assistent heeft om de knopen van z’n broek vast te maken”. Een onderdrukte lach welt naar boven uit de kleine groep omstanders, die de schalkse opmerking van meneerde kapelaan verstond. Een Maastrichtse dame, die met de filmtechnici door een achteringang van de basiliek naar binnen is geslipt en zich vlak onder het gehoor van de kapelaan bevindt, draait zich om en repliceert ■»da’s ne knap stukje geestelijke zorg, meneer kapelaan”. Waarop de kapelaan weer: „ja, dag oe da’k nie wist, dat er directie-secretaressen zijn?” Wij geloven, dat dit soort gemoedelijkheid typisch Limburgs is. De Noorderling staat er wat onwennig tegenover, maarde filmmensen die kier honderdzestig man sterk in Maastricht en omgeving zijn neergestreken, verstaan de zin van dit soort leut, al ontgaat hun door het taalverschil het woord dat hier gesproken wordt. --- Fantastische organisatie Overigens dat woord is niet zo belangrijk. Gerard Rutten, de knappe regisseur van „Sterren stralen overal”, assisteert bij de vervaardiging van de film „The true and the brave", regisseur Godfried Reinhardt. Hij vertolkt diens Engelse aanwijzingen tegenover de Nederlandse figuranten en ziet voorts duizend-en-een andere mogelijkheden om zich verdienstelijk te maken. Met het gevolg, dat de cameramensen tot dit ogenblik bijzonder tevreden zijn. Het werk vlot uitstekend, beter nog dan men zelfs gedacht had. Gerard Rutten zegt: „dat zit hem inde fantastische organisatie!” En dan bedoelt hij, dat de Engelse afdeling van deze grote Amerikaanse filmmaatschappij letterlijk alles heeft meegenomeni, waaraan men behoefte zou kunnen hebben Een schip met materaal stak de Noordzee over. Aan boord stonden niet alleen veertig auto’s en enorme lampen, kostbare camera’s en stellage’s in diverse formaten, maar ook b.v. dozen met rollen serpentines en vlaggetjes van allerhande landaard, waarmee naar de binnenrukkende bevrijders gewuifd dient te worden. „Zo groot als dit aangepakt wordt kunnen wjj het nooit doen hier in Nederland”, zegt Gerard Rutten wat spijtig. „Dié paar weken filmen in Nederland kosten naar schatting vier ton, vierhonderd-duizend gulden”, benadrukt hij. Wie dit zeggen rekenen nog maar niet wat er aan salarissen moet worden betaald aan de vaste medewerkers. Zo ontvangt Clark Gable voor deze film, die in negen maanden klaar moet zijn een kwart millioen dollar. Dat is dus millioen gulden ongeveer. Nee, die vier ton worden uitgegeven aan hotelkosten in elf hotels in Maastricht werden de meeste stafmensen ondergebracht en beloningen voor figuranten. In Maastricht waren vierhonderd figuranten nodig. Er wordt aan elk hunner vijftien gulden per dag betaald. --- Sittardse figuranten boften Woensdag in Sittard ontvangen 300 figuranten deze beloning. Die Sittardse figuranten hadden overigens een meevallertje. Ze waren Dinsdagmiddag al besteld maar toen konden door omstandigheden de opnamen niet doorgaan. Voor de verloren halve dag kregen ze niettemin hun zeven en halve gulden. „Zo’n meevallertje kun je hebben, als je voor de film speelt”, zei een gezapig Limburgs Sjefke, die met vele Sjengskes, Lewieken, Pieken en Frenskes het figurantenpubliek vormen. Zo’n meevallertje, ja, maar het grootste meevallertje heeft de 17- jarige Annelies Witte, de dochter van een kellner toch wel gehad. Ze heeft tot vijf maal toe de grote Clark Gable mogen overrompelen met een grote klappende zoen. Het enthousiasme waarmee ze zich van deze figurantenrol kweet en die gelukkig vijf maal moest worden herhaald voor de scene goed was, volgens regisseur Reinhardt werkte zo aanstekelijk, dat vele andere vrouwen uit het publiek buiten de regels van het spel op Clark afstormde en haar lippenrood op zijn gesminkte kaken drukten. Lachend ontvluchtte de overrompelde Clark een nieuwe aanval van z’n Maastrichtse bewonderaarsters. In het oude stadhuis zocht hij een veilig heenkomen, waar hij een sigaret opstak uit zijn gouden koker om zijn gespannen zenuwen even wat afleiding te geven. Wie hieruit zou begrijpen, dat Clark een man is, die niet met mensen weet om te springen, denkt verkeerd, want wat zei deze vereerde zoon, toen de dames in het begin van deze middag al wat enthousiast begonnen op te dringen en door geen honderd man politie bewogen konden worden wat meer ruimte te maken? „Well, ik wandel wel even langs de rijen, als ze me dan allemaal goed gezien hebben, worden ze wel wat kalmer en laten ze zich gemakkelijker ruimtelijk ordenen”. Het was waar ook! --- Bezwaren tegen „The true and the brave" Het hoofdbestuur van de Nederland, se Vereniging van Ex-Politieke Gevangenen uit de bezettingstijd deelt ons mede, dat het zeer ernstige bezwaren heeft tegen het verfilmen vaneen gedeelte van de verzetsstrijd uit de jaren 1940—’45 wanneer het de duidelijke bedoeling is de te vervaardigen film niet te doen strekken als doeu. ment voor het nageslacht, doch als speelfilm inde handel over te brengen. Dit kan niet beantwoorden aan wat het doel van zulk een film moet zijn, het doen aanschouwen van de diepe ernst van het gepleegde verzet. Het hoofdbestuur deelt ons mede, van oordeel te zijn dat het blijvend besef van deze diepe ernst door het vervaardigen vaneen film inde sfeer van Hollywood allerminst is gediend. Bedoeld wordt de film „The true and the brave” waarin Glark Gable de hoofdrol vervult. --- Russische ijsbreker in Amsterdamse haven Gistermorgen is inde Amsterdamse haven aangekomen de 2700 brt. metende Russische ijsbreker „Sibiria Kov”, die in 1926 in Nederland is gebouwd. Het schip is gemeerd aan de Franse boeien in het oostelijk havengebied. De „Sibiria Kov” komt een drijvende bok van 250 ton hefvermogen ophalen, voor Rusland gebouwd bij de N.V. Verschure en Co’s. --- »Hysterie in Gasteren« Nieuw-gekozen presidente kreeg beledigende brief Veertien dagen tijd heeft de Asser Politierechter, Mr. L. v.d. Bijtel zich zelt gisteren gegeven, om zich een oordeel te vormen overeen mysterie, dat Gasteren in Maart van dit jaar beroerde. Voor de O. v. J., Mr. C. J. van Oldenbeek zat er aan dit geval blijkbaar niets geheimzinnigs meer, want hij eiste tegen de verdachte in deze zaak, de 45-jarige Jantina R. een geldboete van ƒ 30 of 10 dagen hechtenis. Volgens de getuigen vond dit drama in zakformaat zijn oorsprong ineen bestuursverkiezing voor de plaatselijke afdeling van Plattelandsvrouwen. Bij die verkiezing werd een zekere mevr. M. Kuipers—Bel n.l. uitverkoren, om de functie van presidente te bekleden, een positie, die volgens de getuigen dan haar benijd zou worden door haar overbuurvrouw, de bewuste Jantina R. Deze jaloezie moest dan de verklaring vormen voor het schrijven vaneen anonieme brief, welke de nieuwe presidente op een kwade dag in haar brievenbus vond. Dit was niet een bepaald leuk epistel, want er’werd mevr. Kuipers—Bel o.a. in medegedeeld, dat „zij een kop met rimpels had" en haar tevens verweten, „dat ze maar dure japonnen en goud kocht, terwijl ze niet eens een fiets bezat, om op te rijden”. Jantina R. ontkende heftig, dat zij de schrijfster van al dit fraais was en beweerde bij hoog en bij laag, dat zij altijd uitstekend met haar- overbuurvrouw had kunnen opschieten. „Ik heb haar zelf mee tot presidente gekozen”, riep ze uit. Helaas voor haar bleek de schriftkundige, die geraadpleegd was, zeer positief in zijn verklaring, dat Jantina het beledigende pamflet geproduceerd had, zodat de O. v. J. een geldboete van f 30 of tien dagen vroeg. Op 14 October a.s. wordt uitspraak gedaan. --- Nachtelijke herrie in Peest In Peest werd in ae nacht van 12 op 13 Juni j.l. de nachtelijke rust verstoord door luid glasgerinkel. Twee ruiten van het café Kooy sneuvelden bij een worsteling, die was ontstaan tussen de caféhouder met zijn broer en enige kellners aan de ene kant en Jans K. met zijn vrouw aan de andere zijde. K., een 46-jarige koopman uit Ide had ter gelegenheid van het zomerfeest een standplaats van Kooy gehuurd voor de plaatsing vaneen vis- en suikerkraam. Toen het echter op afrekenen aankwam, ontstond er een kwestie, die ontaardde ineen handgemeen, terwijl IC. en zijn vrouw de deur uitgegooid werden. Voor de mishandeling kreeg de koopman f 20 of 10 dagen, maar ten aanzien van de vernieling der ruiten werd hij vrijgesproken, omdat dit niet bewezen werd. --- Andere zaken Verder werden nog de volgende zaken behandeld: Tijs H., Assen (dronkenschap), f 50 of 20 dagen en 1 maand voorw. Marten L., Meppel (belediging) f 10 of 4 dagen. Wolter W., Ernmen (verkeersovertreding) f 100 of 50 dagen en 1 maand voorwaardelijk. Albert S., Coevorden (mishandeling) f 25 of 10 dagen. Hermannus S., Emmer-Compascuum (fraude) f 30 of 10 dagen, 1 maand voorwaardelijk en ondertoe. zichtstelling van het Consultatiebureau voor Alcoholisme. Willem de K., Ermelo (diefstal) f 50 of 20 dagen. Jacob M., Roswinkel (belediging) f 30 of 10 dagen. Scholto ten D., Coevorden (dronkenschap) f 40 of 20 dagen en 1 maand voorwaardelijk, Jan H., Engeland (dronkenschap) f 40 of 20 dagen en 1 maand voorw. Martinus G., Nieuw-Schoonebeek (dronkenschap) f25 of 10 dagen en 1 maand voorwaardelijk. Hermachillus M., te Schoonebeek (dronkenschap) 1 week gevangenisstraf. Jantje E., Nieuw-Weerdinge (mis. handeling) f 10 of 4 dagen. Adelheid P., Barger-Compascuum (belediging) f 10 of 5 dagen. Gerard K., Eelde (dierenmishandeling) f 25 of 10 dagen en 14 dagen voorwaardelijk. Hilbrand M., Eelde (diefstal) f 25 of 10 dagen. Reinder L., Eelderwolde (mishandeling) f 40 of 20 dagen en f 41 schadevergoeding betalen. Johannes Jacobus Machiel V., Meppel (fraude) f 30 of 10 dagen en één maand voorwaardelijk. Pieter J., Assen (zonder rijbewijs in auto gereden) f 30 of 10 dagen en 1 maand voorwaardelijk. --- Advertentie NU! 10 Blauwe Gillette mesjes ineen Gillette Snelheids- Dispenser met ingebouwd vakje voor de gebruikte , mesjes f. 1.60 Gebntikte mesje qaat hier m Al deze voordelen zonder extra kosten! • geen tijdrovend uitpakken • elk mesje onmiddellijk voor gebruik gereed • mesjes geheel door olielaagje beschermd • ’n exclusief Gillette procédé! • beschadiging der snijkanten uitgesloten • een vakje voor d« gebruikte mesjes. Dispenser of pakte, met 10 Blauwe Gillette mesjes f. 1.60 Een „goeie morgen” begint met GILLETTE! t Advertentie) ---