Over spreiding van het hoger onderwijs wordt nog zwaar gedokterd Beslissing overplaats van vestiging van nieuwe universiteit nog niet genomen (Van onze parlementaire redacteur) Met begrijpelijke belangstelling voor de levendige en te waarderen activiteit vaneen aantal steden vooral in het Oosten van het land om een nieuw te stichten universiteit in hpn gemeente gevestigd te krijgen, gaande commissies, die op het ogenblik de spreiding van het hoger onderwijs bestuderen, in alle nuchterheid met hun arbeid verder. Het advies, dat zij aan de minister van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen, mr. Cals, zullen uitbrengen, zal gebaseerd zijn op harde en duidelijke feiten zoals deze hun ter kennis zullen komen dooreen nauwkeurig onderzoek en gedegen studie. Als de commissies tenslotte met een advies tot vestiging ineen bepaalde plaats komen dan zal dat berusten op objectieve waarneming. Subjectieve voorkeuren zullen daarbij geen rol spelen, een opvatting, die voortvloeit uit de overweging dat een nieuwe universiteit tussen de 150 en 200 miljoen gulden kost, terwijl er daarna elk jaar opnieuw een aanzienlijk bedrag mee gemoeid zal zijn. De commissies, die nauw samenwerken, hebben volgens onze inlichtingen nog geen plaats van vestiging bepaald. Een rapport zal vermoedelijk pas overeen paar maanden worden uitgebracht, zodat de gemeenten, die naar een nieuwe Nederlandse universiteit solliciteren, hun ongeduld nog enige tijd zullen moeten bedwingen. De minister van 0., K. en W. beschouwde het geruime tijd geleden als een van zijn taken om na te gaan of er genoeg hoger onderwijs in ons land gegeven wordt om inde toekomst te kunnen rekenen op de nodige academici en of de toekomstige behoeften aan wetenschappelijk gevormde technici met het oog op de zich uitbreidende industrialisatie kan worden gedekt. Dit onderzoek achtte hij des temeer noodzakelijk, omdat de geboortegolf van na de bevrijding op een bepaald ogenblik het voorbereidend hoger en het hoger onderwijs zou bereiken en omdat de Nederlandse bevolking zich snel uitbreidt met enerzijds het gevolg, dat de toeloop naar het hoger onderwijs op de duur groter zal worden en anderzijds, dat het steeds moeilijker zal worden zich inde Nederlandse samenleving een bestaan te verwerven. Eigenlijk bestaat er tussen deze beide gevolgen een samenhang: zonder studie zal het steeds minder gemakkelijk worden een positie van betekenis te bereiken, aangezien het aantal gegadigden groter wordt. Daar kwam nog bij, dat andere landen, wat hun hoger onderwijs betreft, voortdurend vooruitgang boeken en Nederland niet verder achter mag raken, wil het niet ineen isolement verzeild raken. t --- Behoefte aan academisch gevormden De twee commissies, die minister Cals heeft ingesteld, de commissie spreiding hoger onderwijs en de commissie voor de spreiding van het technisch hoger onderwijs, die een nauw contact met elkaar onderhouden, zijn systematisch te werk gegaan. Een van de eerste vragen, die zij zich stelden, was, welke behoefte er aan academisch gevormden zal zijn inde eerste tien a twintig jaar, omdat dit een termijn is, die overzien kan worden. Voorts streven zij ernaar, een prognose te maken omtrent het aantal jongelui, dat hoger onderwijs wil volgen. Een min of meer betrouwbaar cijfer is alleen af te leiden uit zorgvuldig verzamelde statistische gegevens. Speciale deskundigen zijn daarmee bezig geweest. Onderzocht is voorts, of de bestaande universiteiten en hogescholen een vergrote toevloed van studenten kunnen opvangen zij kunnen te groot en daardoor te log worden en of de afstand naar deze onderwijsinstellingen voor bepaalde bevolkingsgroepen langzamerhand niet te groot is geworden. Over al deze dingen zal het over enkele maanden aan de minister uit te brengen gemeenschappelijke rapport van de beide commissies gegevens bevatten. --- „Klemmende" argumenten Inmiddels dingen verscheidene plaatsen naar de vestiging vaneen nieuwe universiteit, die er zeker komen zal daarover bestaat bij de commissies geen twijfel meer binnen hun gemeente. Het ligt voor de hand, dat niet aan al die verlangens kan worden voldaan. De commissies onderzoeken niet alleen, of er een nieuwe universiteit moet komen, maar ook wanneer zij moet komen en waar en hoe zij geconstitueerd dient te worden. Zij zijn zich er daarbij van bewust, dat geen enkel nieuw te creëren instituut voor hoger onderwijs volledig kan voldoen aan alle dienaangaande levende verlangens. Die verlangens zijn verschillend haar gelang van de gemeente, die met klem beredeneert, dat zij de enig juiste plaats van vestiging is. De commissies krijgen bergen materiaal togezonen, dat „aantoont”, dat elke gemeente voor zich het enig juiste standpunt inneemt. De commissies onderzoeken thans welke van deze aangevoerde argumenten passen in wat zij zelf na zorgvuldige studie aan eisen opbouwen. Zij zullen zich niet uitspreken over het al of niet juist zijn van de ontvangen stukken. In hun studies hebben de commissies ook betrokken een eventuele combinatie van de technische vakken en de zogenaamde humaniora, de literair-economische wetenschappen. Volgens onze inlichtingen zouden de commissies reeds als juist hebben bevonden, dat een Uitsluitend technische opleiding te eenzijdig is en onvoldoende vorming geeft voor een bevredigende vervulling van belangrijke functies. In Delft en Eindhoven worden daarom trouwens ook al colleges gegeven o.a. in arbeidsrecht, economie, sociologie, psychologie. Een dergelijk samengaan treft men steeds meer inde wereld aan en deze wijze van studie intensiveert men op verscheidene plaatsen. Omgekeerd gevoelt men meer en meerde behoefte om de studenten op de gewone universiteiten enige technische kennis bij te brengen. De technische faculteit en de overige faculteiten kunnen bevruchtend op elkaar werken. Daarom zoeken de twee commissies vooral naar een antwoord op de vraag of en in hoeverre het aanbeveling verdient aan een nieuw te stichten universiteit in Nederland zowel technische wetenschappen te doceren als de humaniora. --- De campus Voorts gaat zij van de gedachte uit, da ternstige overweging verdient de concentratie van de universiteits en studentengebouwen op een geheel eigen terrein op wat men in Amerika al veel kent inde vorm van de „campus”. De universiteiten waren vroeger in Nederland nog klein. De huisvesting der studenten leverde niet al te veel bezwaren op. Thans is die huisvesting een zeer lastig probleem geworden, dat men onder meer tracht op te lossen door de bouw van grote studententehuizen. De commissies zien derhalve de vraag onder de ogen: als ergens een nieuwe universiteit wordt gesticht, waar zullen dan de studenten kunnen worden gehuisvest? Zijn er genoeg kamers bij de burgerij, die geschikt zijn om te studeren? Of zal men speciale studententehuizen moeten scheppen? In dat laatste geval verdient het aanbeveling, om die tehuizen te bouwen in samenhang met de universiteit, dus ineen campus, met andere woorden, om er een soort Engels college-system van te maken. De bestaande universiteiten laten zich moeilijk verplaatsen, bijvoorbeeld Leiden naar Oegstgeest en Utrecht naar Bunnik. Maar het wordt niet langer verantwoord geacht een nieuwe universiteit op te richten, zonder dat in dit opzicht met nieuwe opvattingen en nieuwe ontwikkelingen rekening wordt gehouden. --- NAVO-portret 1 Lauris Norstad: geallieerd bevelhebber van Europa (Van onze correspondent) Sinds drie jaar is generaal Lauris Norstad de hoogste geallieerde bevelhebber in Europa. Hij commandeert alle strijdkrachten, die door de NAVO-landen ter beschikking zijn gesteld van het hoofdkwartier. En daarmee houdt deze 52-jarige officier alle teugels inde hand, die rechtstreeks verbonden zijn met het lot van het vrije Europa. Op zijn veertigste jaar werd Lauris Norstad luitenant-generaal. Men moet dit weten, om zijn carrière te kunnen begrijpen, om niet de fout te maken, deze lange Amerikaan met zijn smalle schedel te houden voor een misschien wat tè elegante, tè goed verzorgde protégé. Op zijn twihtigst-e jaar kwam Nor. stad in het leger, in ‘931 werd hij luitenant. Toen pas begon zijn loopbaan zich ineen bepaalde richting te ontwikkelen. Als vlieger leerde hij uit éigen ervaring rekening te houden met geografische groothaden. Al gauw gaf men deze begaafde officier opdrachten ih groter verband en benoemde hem, ondanks zijn jeugd, tot leraar inde tactiek aan de krijgsschool. Stafchef. Zijn uitgeproken geschiktheid voor werk bij de generale staf leverde hem reeds in 1940 de interessante benoeming op van plaatsvervangend stachef voor vijandelijke berichten. In deze functie hij was min of meerde tegenhanger van de Duitser Canaris kon hij, ver buiten het gebied van zijn eigen taak, een blik werpen in het grote spel achter de coulissen van de elkaar bestrijdende machten. Het trefzekere dirigeren van groepen bommenwerpers, wier stafchef hij later werd, de met verbazingwekkende koelbloedigheil bevolen operaties op ’t krijgstoneel in het Verre Oosten, waarvan de beslissende betekenis voor de geallieerden zich al spoedig aftekende, dat alles stamde uit de door Norstad gemaakte voorbereidingen. Na de oorlog benoemde het Witte Huis hem tot opperbevelhebber van de luchtstrijdkrachten en op 20 november tot stef van de Europese strijdkrachten. Weinig woorden. Norstad is een man die een scherpe blik voor feiten heeft. Hij houdt niet van veel woorden. Hij ontdooit pas helemaal, wanneer hij, samen met zijn 21-jarige dochter Kristin en zijn vrouw ergens inde Verenigde Staten zijn vakantie doorbrengt met sport en jagen en daarbij alle dienst weet te vev- geten. En daarbij past ook Norstads tegenzin tegen alle protocollaire Verplichtingen, zoals cocktail-parties en de nieuwjaarsontvangst op het hoofdkwartier. Hij voelt zich heel wat plezieriger ineen luchtig vakantie-hemd met zijn camera, die hem hielp meer dan twintig fotoalbums te vullen. Heel wat motieven, ook uit Nederland, heeft hij vastgesteld en wanneer zijn adjudant bijzondere Nederlandse --- Universiteitsfonds te Deventer Ineen gisteravond te Deventer gehouden bijeenkomst van het Deventer universiteitscomité, met vertegenwoordigers van de werkgevers-, middenstands- en werknemersorganisaties en de voorzitters van de verschillende raadsfracties, is in principe besloten tot stichting vaneen universiteitsfonds. Nadat het oud-Kamerlid de heer H. J. Ankersmit een inleiding had gehouden, werd van alle zijden volle medewerking toegezegd. Men hoopt uit het fonds, in het bijzonder bij het vestigen van een universiteit te Deventer, studiebeurzen en eventuele activiteiten te kunnen financieren. --- Geregeld komen de verschillen- Geregeld komen de verschillende leidende figuren van de NAVOstrijdkrachten „in het nieuws”. Een van onze correspondenten heeft in het NAVO-hoofdkwartier de gegevens verzameld voor „geschreven schetsen” van de belangrijkste figuren in de topleiding van de NAVO-strijdkrachten: generaal Lauris Norstad, diens plaatsvervanger sir Richard Gale, de opperbevelhebber voor Midden-Europa, generaal Valluy en de chef van de landstrijdkrachten Midden-Europa generaal Speidel In dit eerste artikel schrijft hij over generaal Norstad. --- Zwemmers en redders in nood Dinsdagmiddag heeft de bemanning van de rode-kruisvlet op het strand van Midsland op Terschelling grote moeite gehad twee zwemmers, die de zee in dreven te redden. Ondanks de eb en de zware rollers waren deze zwemmers, een heer en een dame, ver in zee gegaan. Toen de badmeester ontdekte, dat zij, al hun pogingen het land te bereiken ten spijt, naar zee afdreven, sloeg hij alarm. De rodekruisvlet werd in het water gebracht en schipper Mathe Rijff nam het roer. Door de zware branding miste de vlet bij de eerste poging de zwemmers op tien meter. Een werpboei met een lijn bracht echter uitkomst, doch door twee overslaande zeetjes werden twee van de drie opvarenden van de vlet over boord geslagen. Zij wisten echter weer op het vaartuig te komen. Pogingen om, met de geredden op sleeptouw, het land te bereiken liepen op niets uit. Geoefende zwemmers probeerden van het strand af met een lijn naar de vlet te zwemmen, doch tweemaal brak de lijn. De derde maal ging het goed en met de trekkracht van vele handen werd de vlet op hei strand gezet. Het was er zo druk, dat de schipper geen kans heeft gekregc met de geredden kennis te maken. postzegels niet zorgvuldig van enve" loppen afweekt, dan kan hij er zeker van zijn, dat de toorn van Norstads dochter, via papa op het hoofd van de arme adjudant terechtkomt. GENERAAL LAURIS NORSTAD .weinig woorden --- Veel gevallen van roodvonk Inde week van 19 tot 25 juli werden blijkens een overzicht inde Staatscourant aangiften gedaan van onder meer zes gevallen van paratyfus, b, 68 gevallen van roodvonk, één geval van difterie, één van tetanus en twee van malaria. Van de 68 gevallen van roodvonk kwamen er 33 in Amsterdam voor, zes in Rotterdam en de overige gevallen verspreid door het gehele land. Paratyfus b kwam voor in Kampen, Zutphen, Haarlemmermeer, Rotterdam (2) en Gouda. --- Automobilist na dodelijk ongeval aangehouden Naar aanleiding van het dodelijk ongeval te Delft, waarbij de 43-jarige mevrouw A. van Heyenoort aldaar, die bij haar 13-jarige dochtertje achterop de fiets zat, om het leven kwam is in Breda aangehouden de bestuurder van de auto, die bij dit ongeluk betrokken was en na het ongeval was doorgereden. Volgens de verklaringen van het meisje zou zij een duw van de auto hebben gekregen. In hoeverre dit juist is, moet nog worden onderzocht, doch met het doorrijden na het ongeluk heeft de autobestuurder in elk geval een strafbaar feit gepleegd. --- „Willem Ruys" weer om de wereld Met 400 kilometer toiletpapier aan boord zal de „Willem Ruys” vrijdag a.s. voor haar derde reis rond de wereld uit Rotterdam vertrekken. In Rotterdam zullen zich ruim 500 passagiers inschepen. In Southampton komen er zaterdag nog ongeveer 525 bij. Van de ruim duizend passagiers hebben er 106 voor de gehele reis rond de wereld geboekt. Onder de ruim 150 Nederlanders aan boord, bevindt zich dan ook iemand, die bij inschrijving als beroep „koppensneller” opgaf. Zowel voor deze koppensneller als voor de beide boordgeestelijken en de nieuwe Amerikaanse ambassadeur in Ceylon wordt goed gezorgd. Voor de reis van 63 dagen is het schip bevoorraad met onder andere 705. 80.000 kilo aardappelen, 38.000 kilo vlees, 12.000 stuks wild en gevogelte (variërend van piepkuikens tot rendiervlees), 80.000 eieren, 29.000 kilo rijst, twee ton jam en tien ton suiker, 1% miljoen sigaretten en 175 verschillende dranken, waaronder 74.000 flesjes limonade, 5250 flessen wijn en champagne en 50.000 flesjes bier, plus 25.000 liter bier op vat. Culturele voeding is onder andere te vinden inde bibliotheken met 3000 boeken en de discotheek met ongeveer 700 grammofoonplaten. --- Hele jaar door Hollandse nieuwe Een Scheveningse firma heeft na ' jarenlange experimenten een manier gevonden om het mogelijk te maken dat de Nederlandse consument het gehele jaar door „Hollandse nieuwe” kan eten. Tot nu toe is de jonge groene haring alleen in het begin van de haringteelt te krijgen. De methode van de firma berust voornamelijk op het diepvriezen van de gefileerde jonge haring ineen luchtdichte verpakking, waarbij de vis goed geconserveerd blijft terwijl de smaak er niet op achteruit gaat. De firma heeft aan het ministerie van Economische Zaken te Den Haag meegedeeld dat zij bereid is inde toekomst aanvoeroverschotten uit de markt te nemen tegen een lagere prijs en deze een zodanige bewerking te doen ondergaan dat ze voor de consument behouden blijft en voor grote afnemers zoals b.v. de strijdkrachten kan worden opgeslagen. Hoewel een geheel nieuwe en grote fabrieksinstallatie nodig is zal de prijs niet hoger liggen dan 22 cent per diepgevroren jonge haring. --- Waarschuwing tegen reisbureau Namens de officier van justitie te Amsterdam waarschuwt de groepscommandant der rijkspolitie te Uithoorn het publiek tegen de reisbureauhouder J. van Dijk, die in Uithoorn reclame maakt voor zomerhuisjes inde omgeving van Wenen. Hij heeft zijn reisbureau „Chalet-dienst Austria” genoemd en zegt dat men zich tot hem kan wenden voor het huren van deze zomerhuisjes. Volgens de rijkspolitie is bij onderzoek gebleken, dat Van Dijk niet aan de gestelde voorwaarden voldoet en zijn verplichtingen niet nakomt. --- Terechtstellingen in Oran Ih Oran zijn dinsdagochtend voor een vuurpeloton twee Algerijnen terechtgesteld die in maart dooreen krijgsraad ter dood waren veroordeeld wegens het organiseren en plegen van aanslagen die aan 17 mensen het leven hebben gekost. President De Gaulle heeft een verzoek om gratie voor de twee verworpen. De terechtgestelden, Bentiaba el Mekki en Smari Aoed, waren in het vonnis „leiders van terroristische cellen” genoemd. --- Duits echtpaar mishandeld Als verdacht van ernstige mishandeling van het Duitse, pas gehuwde echtpaar H. uit Krefeld, dat per auto van hun huwelijksreis in Italië en Nederland, naar huis terugkeerde, heeft de recherche te Venlo aangehouden de 25-jarige J. K., de 23- jarige J. K. en de 26-jarige J. D., allen uit Venlo. De aangehoudenen versperden nabij de Kwartelenmarkt te Venlo de weg voor de Duitse autobestuurder, zodat deze niet verder kon rijden. Toen de Duitser uitstapte ontstond er een woordenwisseling, welke ineen handgemeen ontaardde. De Duitser liep hierbij ernstige verwondingen op en een gebroken neusbeen. Zijn jonge vrouw, die uit de auto stapte, om haar man te ontzetten, kreeg een trap tegen haar lichaam, waarbij een nier werd gekwetst. De verwondingen waren van dien aard, dat het echtpaar naar het ziekenhuis moest worden overgebracht. De aangehoudenen worden ter beschikking van de justitie gesteld. --- OVERVAL IN NW.-GUINEA Uit Hollandia wordt bericht, dat een groep Tjitaks uit onbestuurd gebied bij Wildemansrivier, onderafdeling Mappi, op enige kilometers afstand van Kepi is overvallen door bewoners van het plassengebied bij de Oba-rivier. De Tjitaks, die op weg waren naar Kepi om op eigen initiatief contact te zoeken met het bestuur, verloren 45 man. Het bestuur heeft politieversterking naar Kepi gezonden. Van de daders zijn tot dusverre 34 man gearresteerd. Kepi ligt oostelijk van Tanah Merah in Zuid-Nieuw-Guinea. --- RUIMTEVAARTUIG MET AANHANGWAGEN (Vaneen medewerker). Technici van de Lockheed vliegtuigenfabrieken hebben een revolutionair voortstuwingssysteem voor ruimtevaar tuigen ontworpen, waarbij men zowel van kernenergie als van z.g. ionenvoortstuwing gebruik maakt. Het meest opvallende van dit systeem is, dat men de kernreactor niet in het ruimtevaartuig zelf aanbrengt maar dat deze aan een anderhalve kilometer lange kabel achter het vaartuig wordt meegetrokken. Men is hiertoe gekomen omdat men de zware loden mantel wilde laten vervallen, die anders nodig zou zijn om de inzittenden van het vaartuig tegen radioactieve straling te beschermen. Bovendien wilde men de kernenergie direct omzetten in elektrische energie, dus zonder de tussenkomst van mechanische middelen. Dit heeft geleid tot het ontwerpen van een kernreactor inde vorm vaneen cilinder, die 1.20 meter lang is en een doorsnede van 75 centimeter heeft. Deze cilinder heeft een dubbel wand met slechts een speling vaneen duizendste centimeter tussen de beide wanden. Doorr de geweldige hitte die inde reactor wordt geproduceerd, hoopt zich tussen de beide wanden elektrische energie op, die een waarde van 1000 kilowatt kan bereiken. De wanden van de reactor worden daarbij zo warm 2100 graden Celsius dat zij roodgloeiend worden. De aldus geproduceerde elektrische energie wordt via de kabel overgebracht naar het ruimtevaartuig. Daar gebruikt men deze energie voor de z.g. ionenvoortstuwing. Daarbij wordt voldoende stuwkracht geproduceerd om een flink ruimtevaartuig met hoge snelheid door de luchtledige ruimte voort te stuwen. De opzet is dat het ruimtevaartuig en de 3M ton zware reactor afzonderlijk met raketten de ruimte worden ingeschoten en dat daarna de reactor wordt ..aangehaakt” aan het ruimtevaartuig. --- MAURICE --- Advertentie IDEAAL sikUmts anders hebt MttMlMktè fats zoekt U uit hij Uw BATAVUS deskh (Advertentie) --- Advertentie Nog witter... stralend wit... zó wast... (Advertentie) Jozsef Revai, eender oprichters van de Hongaarse communistische partij en lid van het centrale partijcomité, is dinsdag overleden. --- Advertentie Geef mij maar... V i R G 1 Ms A HO.! „J.I6ARETTJS;ö (Advertentie) ---