Mijn vakantiereis naar Suriname XV. Naar de boven- Saramacca bij de Boschnegers en Indianen. door WILLY GRADER. Wat vliegt de tijd ! Er is nu al meer dan 14 dagen om van mijn verblijf in Suriname en alles bij elkaar kan ik hier maar 4 weken blijven. Ik moet dus al beginnen af te tellen. Er is een telefonisch bericht uit de stad gekomen, dat Zijne Excellentie de Gouverneur het voornemen heeft een bezoek te brengen aan de Boschnegerdorpen gelegen aan de Boven Saramacca en dat Zijne Excellentie met gezelschap daarvoor op een bepaalde dag te Kwakoegron za! zijn, een station gelegen nabij K. M. 80 van de spoorlijn en aan de Saramacca-rivier. Dit telefoonbericht beteekent, dat de Districts-Commissaris van Saramacca moet zorgen tijdig te voren te Kwakoegron aanwezig te zijn om Zijne Exelentie aldaar te ontvangen en te vergezellen op de reis naar „boven” daar de boschnegers uit de oven Saramacca onder den Districts-Commissaris van Saramacca staan. Dat kan dus een mooie en interessante reis worden. Geen 5 minuten na de ontvangst van het telefoonbericht uit de slad, wordt vanuit Groningen de Politie-Commandant te Kwakoegron opgebeid, dat is even overeen afstand van bijna 150 K. M. telefoonlijn en ik hoor als op een Stafbureau van het leger de orders geven voor de voorbereiding van de ontvangst van den Gouverneur, dat de Hoofd-kapitein en alle kapiteins van de Boschnegers behoorlijk bij de ontvangst aanwezig moeten zijn en dat alles in orde moet zijn, goed in orde. Wat dat zeggen wil, kan men pas begrijpen als men weet dat de Politie-Commandant van Kwakoegron daarvoor eerst twee dagen ineen roeiboot de Saramacca-rivier op moet naar de dorpen welke de Gouverneur met een bezoek zal vereeren, maar bovendien dat dan nog door ylboden moeten worden opgeroepen de Hoofd-kapitein en de andere Boschnegerhoofden, die meerdere dagen stroomopwaarts aan de Saramacca-rivier wonen en alleen per corjaal langs de rivier met zeer veel moeite over eri door verschillende stroomversnellingen te bereiken zijn. Er zijn boven Kwakoegron langs de Saramacca-rivier geen telefonische verbindingen. Wanneer een spoedbericht van den Districts-Commissaris moet worden overgebracht, gaat dat van dorp tot dorp. Op de groote gele dienstenveloppe wordt een rood-wit-en blauw vlaggetje geteekend, ten teeken dat het een Bestuursbrief is en om de noodige spoed aan te duiden wordt er een kippeveertje aangehecht, dus is het een gevleugelde brief, die onmiddelijk na aankomst ineen dorp wordt doorgegeven en vlug per corjaal verder gebracht. Maar ook in Groningen wordt het een gejacht om ons voor de reis klaar te maken. Van Groningen naar Kwakoegron is het langs de Saramacca-rivier bijna 2 dagen varen met de barkas de „Wanica” en moet er dus heel wat in orde worden gebracht om ook deze expeditie naar behoore.n voor te bereiden. Men is daarop echter heelemaal ingericht, het is heelemaal niets bijzonders als de Districts-Commissaris voor meerdere dagen met de „Wanica” op reis moet, dus wanneer alles klaar is, eten voor zooveel dagen, het noodige slaapgerei, olie ingeno men enz. enz. heb ik niets anders te doen dan het stuur in handen te nemen en van Groningen stroomopwaarts te varen, steeds stroomopwaarts, een afstand van meer dan 100 K. M. Het zou natuurlijk weinig zin hebben om die groote afsiand maar achter elkaar inde motorboot te blijven zitten, dat zou behalve buitengewoon vervelend, ook verre van economisch zijn. Langs het traject Uitkijk-Kwakoegron liggen verschillende Boschnegerdorpen, een paar Indiaansche nederzettingen en een groote houtopslagpiaats van de N. V. West-Indische Houthandel die exporthout bewerkt en naar Europa zendt. Het spreekt dus van zelf dat de Districts-Commissaris daarlangs gaande van de gelegenheid gebruik maakt om de verschillende Boschnegers en Indianendorpen te bezoeken en dienstzaken op de houtopslagpiaats af te doen. Inmiddels varen wede rivier op tot het politiestation Uitkijk, van waar de Politie-Commandant als passagier medegaat daar de verschillende Boschneger- en Indianendorpen die we nu benedenstrooms van Kwakoegron tegen zullen komen, onder toezicht van dien politie-Commandant staan. Bij Uitkijk gaan we nu inplaats vandoor de sluizen, de Saramaca-rivier verder Zuidwaarts op. De rivier is nog altijd even breed, aan beide oevers met hoog opgaand geboomte bezet en kan men uren door varen zonder dat men een of andere nederzetting tegenkomt. De „Wanica” eet de kilometers rustig op. Hij heeft een 4 tact 14 P. K. Kromhoutmotor met magneet ontsteking en als ik het stuur weder ééns eenigen tijd aan den roerganger overlaat, heb ik mooi gelegenheid om de motor wat meer op mijn gemak te bestudeeren en leert de machinist mij dat een 4-tactmotor, een motor is, waarvan om de twee omwentelingen van het vliegwiel één explosie inde cylinder plaats heeft. Zoo word ik onderweg heelemaal inde geheimen van de machine ingewijd en kom ik ook tot de conclusie welk een volkomen betrouwbare motor de „Wanica” heeft, hoe soepel en regelmatig hij loopt en ook economisch. Maar dat moet ook wel, want wat zou er moeten gebeuren als zoo’n motor ons op deze reusachtige trajecten inden steek liet, waar nergens gelegenheid zou zijn om hem te repareeren. Ook de machinist moet een kundig vakman zijn en het is voornamelijk aan zijne zorgvuldige behandeling van de motor te danken, dat wij maar door varen, steeds ongestoord doorvaren. Het eerste Boschnegerdorp dat wij bezoeken is „Santigron", de naam zegt duidelijk wat de beteekenis er van is, „zandgrond” zoodat het dorp dus op zandgrond is gebouwd. Dit in tegenstelling met de wor.ing der Creolen die langs dezelfde rivier, op perceelen wonen en wier woningen meestal op drassigen grond staan, omdat ze gebonden zijn aan hun perceel, dat maar een bepaalde breedte heeft. Het bezoek van den Districts-Commissaris is niet van te voren afgekondigd, zoodat we nu het dorp zien zooals het in werkelijkheid is en niet speciaal aangekleed voor een feestelijke ontvangst. Als we met de „Wanica” aan de landing komen, is het opmerkelijk dat daar een groot aantal Boschnegervrouwen ijverig aan het wasschen en boenen zijn. Ik las daarover al inde Encyclojaedie van West-Indië, dat de Boschnegervrouwen over het algemeen zoo zindelijk zijn en vooral haar kleeren en vaatwerk terdege onderhouden. Hier waren ze ook druk mee bezig en dat ze het geen onaangename bezigheid vinden, bewees wel het drukke gepraat en gelach en de gulle uitroepen van verrassing, dat daar ineens de boot van den Commissaris in hun midden verscheen. Intusschen zagen wede jeugd zoo gauw mogelijk naar het dorp hollen om mede te deelen dat er hoog bezoek kwam en was er in het dorp dan ook al de noodige beweging om den Commissaris tenminste eenigszins met de noodige eerbied te ontvangen. Het eerste wat wij zagen toen wc het dorp binnentraden was een mooie hooge boom, een zoogenaamde „Kankantrie”, net als de „waringen” in Oost-Indië een heilige boom, aan de voet waarvan een eigenaardige echt heidensche stellage was opgericht. Hoewel de Boschnegers van dit dorp bijna alle reeds tot het Roomsch-Katholieke geloof zijn overgegaan, zit de afgoderij er nog zoo diep in, dat ze in hun hart nog heidenen zijn en zij het niet zonder hunne gebeden en offers aan den voet van den onder de „Kankantrie” staande afgodspaal zouden kunnen stellen. Op onze rondgang door het dorp gaan we eerst naar de woning van het opperhoofd, de Kapitein van het dorp. In andere omstandigheden zou de Kapitein natuurlijk behoorlijk aan de landing komen, om den Commissaris daar welkom te heeten, maar nu het bezoek niet is aangekondjgd, zit hij onder zijn op palen staande huis en houdt „Kroetoe” vergadering met eenige andere Boschnegers van het dorp. Intusschen komen van alle kanten de noodige mannen, vrouwen en kinderen te voorschijn. Ze zijn gelukkig allen heel gewoon gekleed, dat wil zeggen de mannen alleen met een zoogenaamde „kamisa” een veelkleurige doek die eenvoudige tusschen de beenen door wordt geslagen en voor en achter aan een touwtje om het middel wordt opgehouden. Zij hebben bijna zonder uitzondering een prachtige Herculesgestalte met vooral zeer ontwikkelde arm en borstspieren alsof het allen athleten zijn. De vrouwen zijn meer afwisselend gekleed, enkelen dragen een eenvoudig lendenschortje met het bovenlijf ontbloot, maar de meesten toch daarover een jakje of zelfs een geheele japon zoodat ze eigenlijk niet meer heelemaal echt zijn. De kinderen, zelfs de vrij grooteren moeten ook niet veel van kleeren hebben. Ze vinden hun mooie koolzwarte glazende huid mooi genoeg en wanneer ze een eenvoudig schaamlapje dragen of de kleineren een touwtje om het middel, voelen ze zich geloof ik al erg gekleedt. Er hebben nu over en weer de noodige begroetingen plaats. Fa joe tan, hoe gaat het U en hoe met vrouw en kinderen en over het algemeen met allen in het dorp. Het is echt gezellig zooals we daar tegenover elkaar staan en ik merk dat mijn persoontje vooral de noodige aandacht trekt. Ik hoor de vrouwen zeggen : „A wittie ba” wat is hij wit en ik geloof als ze durfden zouden ze me wel hebben willen bevoelen, vooral over mijn wangen strijken, om te zien of het wel werkelijk echt was. De Districts-Commissaris noodigt nu de kapitein uit met ons een wandeling door het dorp te maken. Wij bewonderen natuurlijk eerst het huis van den kapitein zelf, een vrij flink huis, op ruim 2 meters hooge palen gebouwd en toegankelijk langs een steile houten ladder, terwijl onder het huis het gezin blijkbaar het meest huist, want het is er lekker koel en aan alles is het te zien dat het een soort huiskamer is. Het dorp „Santigron” blijkt een flink groot dorp te zijn. De huizen staan er als alle huizen in nog origineele natuurvolken-dorpen kris en kras door elkaar. Het schijnt dat we met de beschaving alleen die zin voor rechte lijnen krijgen, de natuurvolken hebben blijkbaar meer gevoel voor het schilderachtige en zetten hun huis neer waar dit met hun gevoel of smaak overeenkomt, En overal ziet het er even netjes uit, de grond om de huizen is behoorlijk aangeveegd en ook binnenshuis laat de reinheid niets te wenschen over. De Commissaris vraagt natuurlijk ook naar de „Sikiman” of ei ook zieken zijn, want ziek zijn is een van de belangrijke factoren in het Boschneger bestaan en als er enkele zieken inde huizen worden bezocht en de menschen wordt aangezegd dat ze zich bij het eerstvolgend bezoek van den dokter bij hem moeten aanmelden, zijn ze volkomen tevreden en beloven ernstig de raad op te volgen. Dan gaan we nog even zitten in het groote vergaderhuis, een speciaal huis waar vergaderingen worden gehouden en worden verschillende aangelegenheden besproken, vooral klachten over vermeende tekortkomingen betreffende het houtaankap-bedrijf en als de Commissaris toezegt daaromtrent een onderzoek in te stellen is de vergadering al gauw afgeloopen en worden we nu au grand complet naar de boot uitgeleide gedaan. Voor we vertrekken draai ik nog even de gramaphoon op en laat er een van de Surinaamsche platen, gespeeld door „de Saramaccaband” op afdaaien. De heele jeugd hangt als klitten aan de boot, ze klauteren er van alle kanten op en als de plaat speelt „ Wan sondei bakadina” een verhaal vaneen prettigen Zondagmiddag, dan gillen ze het uit van pret, dat liedje kennen ze, ik heb blijkbaar een goede greep gedaan, want ook aan de waterkant zijnde meer volwassenen een en al enthousiasme en zingen het telkens terugkeerend refrein uit volle borst mee : Mi lobbi joe, mi lobbi joe, ik hou zoo veel van jou ! Wordt voortgezet. --- Advertentie CALLALITE Wij ontvingen per S.s. Nickerie een prachtige sorteering CALLALITH voorwerpen w.o. Aschbakjes Rookstellen Sigaretten doezen Sigaren kisten Presenteer bladen Fruitschalen Drijfschalen Menuhouders Kelkenbakjes Flesschenbakjes Servetringen Vingerdoekringen Vingerkommen Kinderbekers enz. enz. enz. H. van der VOET Kerkplien 1-3-5. Beproef! uw geluk inde Loterij ten bate van de CHINESE ASSOCIATION OF BRISH GUIANA goedgekeurd door het KOLONIAAL GOUVERNEMENT VAN DEMERARA. DE TREKKING vindt plaats op 12 MAART 1932, in tegenwoordigheid van AUTORITEITEN van Demerara. P R IJ Z E N : hoofdprijs 5000. dolb, 2 prijzen elk van 1000.— doll. 1 prijs van 700. doll., 25 prijzen elk van 100.— doll. 50 prijzen elk van 50. doll. 10T£M tegen den prijs van f2.50 per lot vanaf lieden verkrijgbaar bij: Kantoor A. J. LOE SACK SIOE, Knuffelsgracht, Winkel FA TAI, Maagdenstraat. Winkel TAI KON TONG, Maagden straat, Winkel LEE PIAN, Maagdenstraat. Winkel KONG SANG, Maagdenstraat, Winkel TjON KONG HONG, Wateikant, Winkel CHIN A KONG, Waterkant, Winkel CHINA. JOE, Zwartenhovenbrugstraat, Winkel TJON A. FO, Saramaccastraat, Winkel TJIN A KHONG, Keizerstraat. Te Huur Huis met vrij erf a.d. Wagewegstr. No. 117. Huurprijs f3o. ’smaands. Te bevragen bij J. H. DA COSTA Weidestr. 17 boven Heden Ontpakt Rood lint in Zijde en Satijn in diverse breedten. Witte en Gekleurde Zijden KOUSEN prima qualiteit Effen gekleurde heeren HEMDEN met passende boorden. Aanbevelend J. H. WIJNGAARDE. Heeren- en Watermolenstr. Kerstfeest Geschenken!! De Producten van „GhOCOletS Paulaiü en NOUgatS dB la „Vieille France et du Canard Sauvage te Montelimar danken hunne oude en wereldreputatie aan hunne superieure kwaliteit en de zorgen, die aan hun bereiding besteed worden. Ontvangen per S.S. st. Raphael een uitgekozen rijke verscheidenheid van Paulain DèIiCGS NOisettßS, GÖOCO– Reepen met hazelnoot van 100 gr. a f 0.45. Lacta Poulain, Vollen melk Chocolade Luxe verpakking van 200 gr. a f 0.75 Dejeuners Egyptiens Melk reep Chocolade h 7c. Metalen doozen met Dubbel sluiting inhoudende blokjes Witte Nougats en Dominos Chocolade echte tropisch Nougats Conserves a f 2.00 Gekristalliseerde Bananes in Cellophane papier per stuk 7'/2 ct. Poulain Toffee de Luxe met veulen etiketten p.p. rf 1.50 Poulain Chocolade Bonbons é f 2.00 p. pond. Witte en Zachte Nougats van Montelimar in Luxe Doozen afgeronde hoeken versierd met gouden randje inhoudende èén blok Witte Nougats met gebrand amandelen Pralines en Pistaches van 1 pond, halve en kwart pond af 1.75 f 1.00 en 50 ct. Superfijn Witte Nougats gevuld met gekristalleerde Vruchten in Cellophane verpakking a f 1.00 f 0.55 f 0.35 en 20 c. per Blok. Luxe doozen met linten versierd inhoudende gekristalliseerde Vruchten Pasta a f 1.25 0.80 Witte en Zachte kleine Nougats reepen met aluminium verpakking per los stuk 4 c. en per pond f 2. Chocolade Bouchées gevuld met amandelen of vruchten met aluminium verpakking a 6 ct. en 7 ct. Fijne Fantasie en gekleurd Cellophane papieren zakken gevuld met Dominos Nougats en Chocolade. lets nieuws, iets artistiek en iets speciaal voor cadeau a f 1.25 en f 2.25. Kruid worst Rollen gevuld met zachte Nougats en gebrande amandelen in aluminium verpakking versierd met Roode en Blauwe linten. Gum balletjes met de volgende vruchten Parfums KERSEN – ABRIKOZEN – CITROEN – ORANJE af 1.20 per pond. Aux Caves Bordelaises, E. MICHÉLY. WATERKANT C 2 AGENT-IMPORTEUR. --- Advertentie TE KOOP GEVRAAGD : Een jonge, grijze papegaai en een jong, klein aapje. Aanbieding bij Th. SEDOC, Saronschool. Openbare Verkooping, De Notaris A. Th. de MIRANDA zal op Dinsdag 22 December 1931 ‘s v.m. 9 uur krachtens Art. 1207 B. W te zijnen kantore verkoopen : Het erf met gebouwen aan de Koningstraat N. W. L. F. No. 484a. Aank. Mej. M. C. TAY. Veilconditiën en eigendomsbewijzen liggen ter inzage Openbare Verkooping. De notaris A. Th. De MIRANDA zal op Dinsdag 19 Januari 1932 ’s v.m. 9'/4 uur krachtens bevel van het Hof van Justitie te zijnen kantore verkoopen : HET BLOOTE ERF gelegen aan de Wanicastraat N W. 2e B.W. No. 349 b.b. Aank. Wed. F. D. MEURSINQ-Braaf cs. --- Advertentie OUDS’ KINAWIJN. | Koorts werend. Eetlust opwekkend. Een eerste klas Aperitief* Aanbevolen door fI,H. Doctoren Verkrijgbaar in llesschen van 75 cl f 2.59 en van 59 cl. f 1.75 Wijnen van oud Zuiver als Goud In voorraad bij: taostlie Handel Maatschappij, H. V. --- Advertentie Stadszending. DONDERDAG, 17 DECEMBER ’s nam. 6 uur: KINDERVERTELAVOND Laatste filmvertelling: BROERTJE en ZUSJE. Toegangsprijs 25 Cent. – Voor Kinderen 15 Cent. Plaatsbespreking: 10 Cent Collecte v.d. Zending De breede en de smalle weg. Met allegorische voorstellingen naar Matth. 7, 13—14. In fijne lithographische tinten. Prijs : 60 Cent. Ontvangen per Ss. Oranje IVassar „GAZELLE !L®” Rijwiel Motor type F— 60 Dit is het type motorrijwiel waaraan de laatste technische verbeteringen zijn toegepast. Geen versnelling, geen kleplichter. Eenvoudigste bediening. leder leek kan nu een motorrijwiel bedienen en berijden. Gemonteerd met Torpedo vrijwiel remnaaf, de meest betrouwbare van alle naven. H. VAN DER VOET, Kerkplein 1-3-5. Xmas Speciaal Uitverkoop prijzen. LYONS JAZZ ASSTED Flavour Toffees 700 Grams f 1.0 4 Ibs blik f 2- f 2.50 8 „ „ f4.50 Fruit Flavour Jojubes 6QO Gun. fl.oo Carr’s 100 % Quality beschuits 350 ps. f 1.00 en in mooie fantasie doozen, vanaf 75 ets. Lyons Nippy Assted CKOC LATES. 250 Grms. f 1.00 en in mooie Fantadoozen, vanaf fl.oo CHOCOLAATJES, met Amandel, Rozijn, Hazelnut, Walnut, Creatn P. O. BOX P D QTVfpn MAAGDEN 376. Ui OlflUil TRAATI4. KESTFEEST GESCHENKEN! Ontvangen per St. Raphaël een volledige sorteering LUXE GESCHENKEN van het groote en moderne Parfumerieën fabriek M.AUBE2RT, te Paris. LUXE DOOS, fijn gedecoreerd, inhoud 4 stuks fijn geparfumeerd Zeepen „FLEURS NACRÈES” a f 1 75 LUXE VIERKANT DOOS, overtrokken met veelkleurig papier, inhoud 4 stuks „PUR IDÉAL” Zeep, a f 1.75 SIERLIJKE EEREPOORT DOOS, inhoud 4 stuks fijn Zeep, „QUADRILLE DES SAISONS”, a f 2. LUXE DOOS ARTISTIC GEDECOREERD, versierd met rood randje op het deksel, inhoud 4 schitterende stuks geparf. Zeep SATININE, A f 1.75 Doos met 4 stuks fijn „LAVANDE BLEUE” Zeep, a f 1.50 PRINCES DU PAMYR Zeep in doos van 3 st., A f 1.25 LUXE DOOS met 4 stuks fijn Zeep, t.w. : „MARITA”, – RAYONS JOYEUX – BOUQUET CHOISÉ, a f j .25 MOOIE DOOS, inhoud. 2 st. fijn geparfumeerd Zeepen, met de volgend Parfum: „MYRTO ROSA” HELIOTROPE OCILLET – iets aardigs— iets snoezigs als kindergeschenken „GINETTE”, Poeder de Riz. met poederkwastje van binnen, per doos f 0.50, per kleine doos f 0.25 LOUISETTE POEDER DE RIZ a f 0.50 per doos en f 0.25 per kleine doos. Nog andere POEDER DE RIZ in fantasie kartonnen doos, van de volgende Parfums : Poeder de Riz, „Stella“, Origan, Rosé, Pompadour. Rosé Bulgaria a f 0.50 SONGE D’ETÉ POEDER ! SONGE D’ETÉ POEDER DE RIZ I in kleine kartonnen doozen A f 0.20. GEPARFUMEERD TOILET POEDER, in metalen busje f 0.45 JUWEELEN DOOS, inhoud. 4 Luxe Flacons Odeur Extracten A f 4,50 per heele stel. Doos inh. een JAPANSCH FLACON, gevuld met Parfum, met een odeurspuitje bij, A f 2.50 PORSELEIN BONBONNÈRE, met een flacon Odeur a f 3,— JAPANSCH VAAS, gevuld met Eau de Cologne, A f 1.25 PORSELEIN RAAF-BEELDJE, met een fleschje Odeur f 1.- PORSELEIN POEDER DOOS met een Badgastbeeldje op het deksel en inhoud. een doos Compacte Poeder a f 3. Porseleinen Poederdoos Houten Poederdoos „ Bloemenbakje, met Poederkwastje Dame Paardruiter Danseresje alles iets om uwe Toilet te versieren. LIPPENSTIFT a f0.50 – OOGENSTIFT A f 0.30, om uwe oogen zwart te maken. AU X CAVES BORDELAISES, E. MICHELY, Waterkant C 2. Agent-Importeur. ---