VAN WOORDEN TOT DADEN. Aan den lang gekoesterden wensch, dat in zake de ontwikkeling van Suriname, eindelijk wordt overgegaan tot daden, is door het Opperbestuur gevolgd gegeven. Naar wij vernemen is hier bij het Bestuur het heuglijk bericht ontvangen dat bij eene 2de Nota van Wijzigingen op het wetsontwerp tot definitieve vaststelling aer Surinaamsche begrooting voor 1927 door den Minister van Koloniën aan de S'aten-Generaal, op 28Januari voorstellen zijn gedaan ter uitvoering van de plannen van den Ondernemersraad voor Suriname. In beginsel is besloten tot afschaffing voor groote landbouwondernemingen alhier van :a, de geneeskundige belasting, b. de grondrente (wegens oude bacovenschulden), c. het hoofdgeld voor de gecontracteerde immigranten en d. de vijftien cents vergoeding als bijdrage inde aanvoerkosten van imm granten. Bij bedoelde nota van wijzigingen worden ook salariscredieten aangevraagd voor evemueele deticheering van Indische deskuncigen voor aib.idsregelingen, landbouwzaken en onderwijshervorming. inde toelichting op meerbedoelde nota heeft de Regeering zich de vrijheid voorbehouden om, aangezien aan de tot standbrenging van bedoelde voorzieningen geldelijke gevolgen voor 's Rijks schatkist zijn verbonden inden vorm van verhooging der rijksbijdrage aan de Surinaamsche geldmiddelen, hare houding tegenover de door den Ondernemersraad geformuleerde wenschen nader te bepaien indien mocht blijken dat de bemoeiingen van het Lichaam niet het gevoig zouden hebben dat binnen twee jaren eene belegging op redelijke schaal van het Indische landbouwkapitaal in Suiinaamsche cuituurondernemingen zou zijn aan te wijzen. 0 Tot zoover de door ons ontvangen mededeeling van officieele zijde. De regeering is alzoo in beginsel bereid om de maatregelen te nemen die een krachtige opleving van den landbouw waarborgen. Het offer waartoe het opperbestuur bereid is, zal tweeërlei gevolg hebben. Bestaande ondernemingen in Suriname wachten reeds lang op dit gebaar om zich krachtig uitte breiden. Komt daarbij zooals de regeering als voorwaarde stelt een toevloeiing van nieuw kapitaal, dan is een snelle ontwikkeling verzekerd, die dooreen ruimer vloeien der middelen het Moederland weldra schadeloos zal stellen voor het thans te brengen offer. --- Het Koloniaal Museum te Amsterdam. Eenige jaren geleden was een, natuurlijk wel belangwekkende, maar toch ten opzichte van het groote publiek niet zoo heel doeltreffende, verzameling koloniale producten in het Koloniaal Museum te Haarlem bijeengebracht. Die was gehuisvest in het vorstelijke Paviljoen Welgelegen aan de Dreef, den prachtigen ingang van den Hout. Dat gebouw, eenmaal het schitterende buitenverblijf van de schatrijke bankiersfamilie „Hope, korten lijd ook de residentie van Koning Lodewijk Napoleon, was uit den aard der zaak eigenlijk even ongeschikt voor museum, als het oude stadhuis op den Dam voor Koninklijk paleis. Daardoor en ook omdat Haarlem niet de stad is voor een verzameling van koloniale producten, deed deze niet het nut, dat zij had kunnen stichten. Want nog altijd heeft de doorsnee-Nederlander noodig, opgevoed te te worden tot belangstelling vcor de koloniën, een belangstelling die alleen kan geboren worden uit betere bekendheid ermede. Het was daarom goed gezien, die verzameling onder te brengen ineen haar passende omgeving, ineen gebouw, dat diende te staan in Amsterdam, de stad, die meer dan eenige andere heeft meegeweikt aan het opbouwen van het overzeesche Nederland, de stad ook, die doordat medewerken werd, wat zij nu is. Een schi terend gebouw is dat, het nieuwe museum aan de Mauritskade. Kon de Amsterdam mer van voor honderd jaar daar nog eens een kijkje te nemen hij zoudie plek van zijn stad niet meer herkennen. Nog niet eens honderd jaar is het geleden, dat de Mauritskade de buitensingel van Amsterdamwas, met de hooge iepen, vol kraaien en roekennesten, die voor de oude Oosterbegraafplaats stonden. Een van die oude iepen was het, waarvan de ballade zingt: Een jongmensch had zich opgehangen Aan een boom in het Maiderwoud, Om een meisje met roode wangen. Met wie hij dolgraag was getrouwd. Langs dat Muiderwoud ging men langs den Octewalerweg, thans de Linnacusstraat, de Meer in. De Meer, de Watergraafsmeer, dat was de uitgang voor de bewoners van de eilanden Kattenburg, Wi.tenburgen Oostenburg, voor de Jordaners vooral, op Pioks er Drie, den Dinsdag na Pinksteren, als het kermis in Diemen was. Dan gingen de Jan Pieziers, de groote rijtuigen, boordevol met feestgangers uit die volksbuurten de Meer in, dauwtrappen, zooals dat heette, omdat men heel vroeg inden morgen daar wilde zijn, om kermis te houden, kermis, die in Amsterdam was afgeschaft. En dan om „blommen” te koopen, geraniums en fuchsia’s, die den geheeien zomer door, de vensters in vunzige en duffe achterstraatjes wat zouden optleuren. Dat alles is nu voorbij; de iepen zijn gevallen onder de bijl van den houthakker, van de Oosterbegraafplaais zijn nog siechis enkele graven over, die gedurende een aantal jaren nog gespaard moesten blijven, de buitensingel is eenbreede verkeersweg geworden, de Meer en Diemen zijn bij Amsterdam ingelijfd en met moderne huizen volgebouwd. Het Museum herinnert eenigszins aan het Rijksmuseum op de Stadhouderskade. Volkomen terecht want evenals dit een monument is. voor de plaats, die Nederland op kunstgebied innam en in velerlei opzicht nog inneemt, zoo is het Koloniaal Museum een gedenkteeken voor wat het op koloniaal gebied eenmaal was* in de Oost nog is inde West weer moet worden. Moet wordén en ook kan worden, als maar eenmaal het besef levendig wordt, dat onze koloniën niet uitsluitend in Azië liggen, maar dat er ook waardevollegebiedsdeelen in Amerika te vinden zijn. Gebiedsdeelen, die, wie weetbinnep hoe korten tijd, wei eens van het uiterste belang voor het Moederland zouden kunnen worden. Want, al is het thans ook vrede, al schijnt ook het evenwicht weer zoowat teruggekeerd, stabiel is dat nog allerminst. Duifschiand is zijne koloniën kwijt, en heeft die noodig voor zijne regelmatige ontwikkeling, Italië streeft naar uitbreiding tot het vroegere Romeinsche Imperium, Japan zoekt naar streken om zijn surplus aan bevolking een uitweg te verschaften, ’in China rommelt het voordurend, wie weet, hoe spoedig het erom za' gaar, de verdeeling der koloniale gebieden grondig te herzien. Dan dient Nederland gereed te zijn, dan is de tijd voor proefnemingen voorbij, dan dient het in de West opgebouwd te hebben een gebied, dat desnoods de Oost zou kunnen vervangen. --- Hoe is de west vertegenwoordigd? Als men dat voor oogen heeft, als men met andere oogen dan de doorsnee Nederlander de West beschouwt, dan is het schitterende museum eigenlijk een teleurstelling. Het is een museum van de Oost en slechts hier en daar vindt men4_als men er opzettelijk naar uitkijkt, iets, dat uit de West afkomstig is. Cura?ao trekt absoluut niet de aandacht; trouwens het is ook wel zeer moeilijk, van die kolonie, zelf zoo weinig voortbrengend, iets ineen museum ten toon te stellen. Er is katoen van de Bovenwindsche eilanden, wat sisal van Curacao, die bij die het bij die van Java en Suriname verre moet afleggen, monsters phosphaat van Santa-Barbara, monsters goud van Aruba én wat oranje – schillen. Daarmede is het algeloopen ; geen divi-divi, geen Curacaosche stroohoeden, terwijl de Oostindische hoeden een geheele vitrine vullen. Suriname komt er wel wat beter af. De houtmonsters zijn goed en doeltreffend geëxposeerd. Duidelijk ziet men aangetoond, hoe weinig houtsoorten oestand zijn tegen de aanvallen van den paalworm. Eigenlijk alleen maar enkele, alle uit Suriname afkomstig en daaronder spant blijkbaar baora Locus de kroon. Een balk ligt er, die na zes jaar nog niet was aangetast, naast balken van andere houtsoorten, salie, geelhar?, possentrie en andere, die na acht h dertien maanden geheel doorzeefd waren. Ook wind en weer blijken op basra locus niet veel te vermogen; er ligt althans een balk, die na 15 jaar aan wind en weer blootgesteld te zijn, er nog volkomen gaaf uitziet. Wanneer wordt die rijkdom van de Surinaamsche bosschen nu niet meer besproken en tentoongesteld. maar op doeltreffende wijze productief gemaakt ? Over het algemeen komen de boschproducten er nog het meest bevredigend af. Er zijn monsters balata, een stuk van den bolletree met de typische inkervingen voor het aftappen, drijfriemen en voorwerpen van balata vervaardigd waarbij de beroemde balatazweep niet vergelen is, ineen vitrine tentoongesteld ; ineen andere ziet men de sapotille vertegenwoordigd dooreen tak Van den boomeen flesch met vruchten op spiritus en pakjes chicie en chewinggum, die iederen Amerikaan zouden doen watertanden. Maar koffie en cacao en rijst en suiker en al die andere tropische rijkdommen zijn er maarzoo wienig en dan nog verspreid en eeningszins doodgedrongen tusschen de Oostindische producten. Buitengewoon interessant is de verzameling transparanten, die in de ramen in alle zalen geheel rondom zijn aangebracht* Daaronder treft men bijzonder mooie, ook van Suriname aan, als kijkjes in het oerwoud met prachtige ceders, een kreek, een reuzenliaan, een zeeschip op de Boven – Cottica dat bauxiet gaat laden, hutten van Arowakka, balata – bleedets aan het werk, zoo scherp, dat men de mannen zou kunnen herkennen, het goudwinnenenz. De ethnologische afdeeling bevat van Suriname zoo goed als niets ; de menschis wel wat heel erg bij het product achter gesteld. – De zalen, waarin de voortbrengselen zijn geëxposeerd, bevinden zich rondom de groote, maar nog vrij leege hall. Deze is gedeeltelijk gevuld met modellen van woningen. Hier vooral is Suriname een teleurstelling. Hoe de inboorling woont op Sumaira, op Celebes, in Nieuw – Guinea, hoe op de groote ondernemingen op Java de employé's en de koelies gehuisvest zijn, dat alles ziet men duidelijk door fraaie modellen gedemohsteerd. Van Suriname is er alleen een model vaneen woonhuis, dat bovendien nog, naar het mij toeschijnt achterste voren staat. Dat model geeft geen hoog denkbeeld van de Surinaamsche woningstoestanden, als het ten minste als tijpe bedoeld is. Nu is het wel waar, dat die nog veel te wenschen overlaten, ook is het waar, dat eigen architectuur, die in vele streken van Oost-Indië zoo tijpisch is, in Suriname geheel ontbreekt, maar zoo'n klein burgerhuisje is toch wel wat heel sober. Boschnegerwoningen, Indianenhutten, zij ontbreken bovendien geheel en al onder de modellen, terwijl van in dit opzicht' heel wat aanwezig is. Maar .... het museum is nog eenigszins in wording. Wellicht, dat bij verdere uiibreiding, ook inde bovenzalen, die nu nog afgesloten zijn, de West er wat beter afkomt. Het is werkelijk noodig, want nog altijd is zij hier veel en veel te on bekend. Januari 1927. c. k. Kesler. --- Da booten op do rivier. Als zij vertellen konden.... In zijn schetsen uit Albina in de Jan.-aflevering van de West-Indische Gids vertelt Harald Schiltz van de booten op de rivier. Als die vertellen konden .... Daar liggen dicht opeengedrongen de lange Djoekabooten naast elkaar met hunne speelsch opgeheven ;punten. Een afdakje van palmblaren welft over hun rug, Traag deinen zij heen en weer en trekken loom aan hunne verankering. Van lange tochten zouden zij vertellen, de rivier op. O, wat hebben zij het moeilijk, als de groote, zware vrachten hen diep in ’t water drukken. Zij schudden en sidderen als zij tegen de stroomveisnellingen opgeboomd worden. Hun lange lijf trilt onder de wild rollende golven. Maar dan, wat springen en dansen zij op den tocht naar beneden. De Indianen-booten zijn klein en sierlijk. Zij hebben een hooge punt van voren en liggen achter diep in ’t water. Zij zijn slank en vlug, maar liggen stevig op ’t water. Dat moet ook. Want als zij vertellen konden zij zouden u verhalen van tochten, waar u niets meer voor uw leven zoudt willen geven. Als de rivier in woede, raast, dan is zij machtig en gevaarlijk. De indianen-booten hebben allen geworsteld om hun leven. Nu wiegen zij zachtjes inden lauwen avond, hier twee, daar een verstopt ineen groen omzoomde kreek. De booten kunnen u vertellen van vischvangst in maandoorstraalde nachten, wanneer zij zweefden door ’t zilvergrijze roerlooze water, waarop de lichten van de uitgezette netten dreven. Zij kunnen u ook vertellen van veel overtreding. Zij kunnen u zeggen van stille heimelijke smokkeltochten, waar de mannen met hijgenden adem roeiden en met brandende oogen loerden naar de ondoordringbare bósschen aan den oever. De booten worden bewaakt, de booten worden gestolen. Komt een déporlé door den nacht. Hoe hij over de rivier gekomen is, ik weet het niet. Nu zoekt hij een boot, een sterke, vlugge boot. Zijn vrijheid, zijn leven hangt af van de boot. Hij zoekt een boo*, die hem over de zee kan brengen. Hij vraagt niet naar prijs, naar recht, naar eigenaar. Stil als een slang kruipt hij langs de kreek. Een scherpe snee, en ’t boschtouw iaat de boot los. Er is bloed gestroomd om de booten. De stemmen hijgen schor door 't duister: „Laat los, laat los! Ik wil leven !” De deportés hebben vlijmscherpe dolken. De booten worden verdedigd. Daar zoekt een Indiaan zijn gestolen boot, zijn nieuwe, groote, sterke boot. Twee vreemdelingen ziet hij op zijn grond. „Sta!” schreeuwt hij, en tegelijkertijd schiet hij er een neer. Daar wordt gevochten om de booten, in’t duister der oneindige bósschen. Het treurigste verhaal kan .de vlet van de gouvernementsbarkas doen. Zij lag gemeerd aan den steiger, vlak bij de wacht. Zwart was de nacht gevallen, toen heeft men haar gestolen. Dat was een kerel die dat doist, dat was een man ! Hij heeft den langen tocht gedaan de rivier af. Hij heeft de woeste zee aan de Tijgerbank getrotseerd, hij heeft 80 mijlen ver gezwalkt, langs de branding. Het was een held of eendoor wanhfop krankzinnige. Aan de Suriname-mond heeft men de vlet gevonden, na langen tijd. Zij was vastgestrengeld in Mangrove wortels. Die daarin lag was een lijk. Stierf hij aan uitputting, had de zon zijn merg verdord, of hebben honger en dorst hem gedood?.../’ --- Advertentie CK.C Afd. Levensmiddelen en Filiaal. VERSCHE CALIFORNISCHE VIJGEN in pakjes, a fl. 0.75. „MASPERO” Sigaret ontvangen01 gr voorraad van deze SIGARETTEN was geheel uitverkocht, * 3.- per Mik ?an 50. Java-Siore ■ Geo. R. de la Fuente & Co f 90.- dom?PT?L?.et KETTINGKASTEN, LANTAARN, BEL, BUtvir, t aöLH met GEREEDSCHAPPEN – f ÏOO.- niffiS CORD BUITENBANDEN f 6.- per stuk. Kf, mBÏNENBANDEN – 278 ” ’> MICHFMv buitenbanden „ 5.- „ „ 5 vfpEÏÏBINNENBANDEN » 2.75 „ „ STANniBpvr^NBANDEN ”8~ ” ” bIANDLEY BINNENBANDEN „ 1.75 „ „ HMm!£ERS (KINDERPOMP WAGENS) f 14.- en f22.50 AuiuFET met GUMMIBANDEN f 6.50 en f 7.50 perstuk M TOKO” C. G. SLAKS. KERKPI.EIN – TELEF. 245. . Drie belangrijke vragen. TWft mü I)'er'waarschuwingen begrepen ? en «et gevaar ? Zou het niet verstandig zijn om een be- WpZMOmiWeelS'andSniethoCle 3an te ncmen ? a n' duize'igheid, prikkelbaarheid, slapeloosheid, urinekwalen, zenuwoverspanning, loome dagen en slapelooze nachten, stijve en gezwollen gewrichten, en pijnlijke spieren dat zijnde waarschu- Wlll*hH , kevaar volgt spoedig, want verloozing doet ernstiger verschijnselen ontstaan als rheumatiek, vorming van steen, spit, ischias, graveel, nier- en blaasontsteking, waterzucht en urinezuurvergiftiging' De weerstand hangt af van de volkomen filtratie van het bloed door de werkzaamheid der nieren. Alles zou goed gaan, indien de tegels van de natuur: gezond verstand, eenvoudig voedsel en getegelde gewoonten werden toegepast. Maar ronduit gezegd krijgt de natuur geen voldoende kans. De nieren worden vaak tot de grens van uitputting overspannen, en dan pas denkt men na. . Draal niet in twijfel. Vermijd de gevolgen van verwaarloozing. Behoed de nieren met Foster ’s Rugpijn Nieren Pillen. Zij versterken de nieren, lenigen de blaas, en hun werking doet de verschijnselen door verzwakking van deze organen veroorzaakt, verdwijnen. Verkijgbaar bij J. Stirling. Apotheker, Paramaribo. TE HUUR. De moderne luchtige geriefelijk ingerichte Bovenwoning. Kerkplein No. 3. Huur f 80.— per maand. Met ingang van 1 MAART a.s. het balcongebouw met vrij erf. Groote Waterstraat 7. Prachtig vrij uitzicht op de rivier Huur f 55. per maand, eventueel ook muskieten vrij. Te bevragen bij H. van der lloet, Kerkplefri. --- Advertentie m Genuine Peter Pan 92 cM, breed, vaste kleur Gingham, gegarandeerd wasch- en lichtechte kleuren. Voorradig in alle gewenschte effen kleuren en kleurencombinaties; ca. 200 verschillende patronen, waarondef een groot aantal coupons, geschikt voor I Japonnen, Payamas, Kinderjurken etc. ! C, Kersten & Co. --- Advertentie Heden ontpakt Nieuwe bezending Rozen, Bloemen en Takjes. Mottfs van F/uwoo/on, Bloemen en Koralens Union in verschillende kleuren en breedte. Tarantulle, Haar-Nettem Z/Jdon Borduur en Naai-Garon in 100 mooie kleuren. De winkel is gesloten des namiddags om 8 uur. Zaterdags half negen. Suriname Bazaar. tor is Mm Machinaal gesneden. Zultworst, Leverworst, Gekookte- en Gerookte Ham en Muis Rookvleesch. JAVA-STORE GEO. R. DE LA FUENTE & CO Gevaert Gevaert. Platen eo Papier. Ultra en Special Rapid. Dag en Gaslicht papier Schabloneer verven ±Bl k. Batik verven en Kol ± 38 ï. leder kooper krijgt een korte Handleiding voor het Schabloneeren en Batikken Schrijfblok 100 vel prima brief papier f 0.49. I. Fernandes & Zoon. Doininéstraat B. R, 30. De winnende nummers zijn : – 4425 – 3467 – 4404 – 3576 – 4478. De geschenken zijn beschikbaar tot Zaterdag a.s. Te huur Bovenwoning met balcon aan de Weidestraat 17, voorzien van closet en bad, keuken en fietshuisje. Een flink omheinde bloemenof moestuin staat den huurder ten dienste. Te bevragen bij J. H. da Costa, Saramaecastraat 29. Te Huur De gerievelijk ingerichte Bovenwoning met Balcon aan 2 zijden oj> den hoek v/d Keizer- en Zwartenhovenbrugstraat 126. Te bevragen ten huize „Mon Desir” Maagdenstraat C 78b en C. J. Spong, Wagenwegstraat. TE HUUR Een GEBOUW a/d Heerenstraat No. 16. en BENEDENWONING, Gravenstraat No. 45 BR. te bevragen bij A. van LIEROP Heerenstraat 18. Te Huur: Benedenwoning MOLL, Watermolenstraat. Te bevragen aldaar, --- Advertentie vr::rz::r wijsman boter en kaas ij ijw *m, uéd. ---