De Emissiemarkt in April. Sterk overwicht van de obligatieuitgiften. F 57.28 millioen nieuw kapitaal opgenomen. (Van een bizonderen medewerker). Amsterdam, 1 Mei 1930. Dein den loop van, deze maand gepubliceerde cijfers van de bedrijvigheid op de emissiemarkten te Londen en New York in het eerste kwartaal doen uitkomen, dat de ontwikkeling van de Nederlaadsche emissiemarkt in vergelijking met die van haar zooveel grootere concurrenten, gunstig is te noemen. Wel valt ook hier te lande een vermindering in het totaalbedrag der aangeboden emissies waar te nemen in vergelijking met de overeenkomstige cijfers vatn 1929, doch deze is betrekkelijk zoo gering, dat zij bij het wisselvallige karakter, dat de emissie-statistiek uit den aard der. zaak eigen is, weinig gewicht inde schaal legt. --- EMISSIES IN HET EERSTE KWARTAAL 1930. Amsterdam' Londen New York (ƒ milt.) (£ mill.) ($ mill.) 1929 188 114 2174 1930 180 69 1938 Hieruit blijkt, dat, uitgedrukt in het in het eerste kwartaal van 1929 behaalde cijfer, in Amsterdam een vermindering te constateeren valt van 4,2%, in New York van 10,8% en in Londen van niet minder dan 39,5%. Bij de beoordeelig van de buitengewoon sterke daling van het Londensche totaal mag het feit niet buiten beschouwing gelaten worden, dat Engeland nog steeds de voornaamste financier voor de deelen van het Empire is, zoodat Londen in sterker -mate dan andere emfssiemarkten den invloed van de ontwikkeling in deze- landen ondergaat. De uitermate moeilijke toestand van Australië, welke ten langen leste tot het nemen vaneen reeks financieele noodmaatregelen leidde, heeft de reeds geringe animo van het Engelsche publiek om kapitaal aan dit werelddeel ter beschikking te stellen, nog verder doen bekoelen. De troebelen in Britsch-lndië, van welken omvang en ontwikkeling mem zich moeilijk een beeld kan vormen, zijn eveneens weinig geschikt om den dóór de ongunstige resultaten der cultures reeds verminderden export van Engelsch kapitaal naar dit land een stimulans te geven. Gezien deze omstandigheden lijkt het niet onwaarschijnlijk, dat de uitvoer van Engelsch kapitaal zich inde komende maanden relatief krachtiger dan tot dusver op Afrika en speciaal op Canada, misschien ook China, richten zal. Of deze afvloeiing vani kapitaal ook absoluut grooter zal zijn, blijft echter af te wachten. Voor de ontwikkeling van Engeland als kapitaal-exporteerend land is het .feit van groote beteekenis, de reeds zware lasten op de groote inkomens en vermogens, door Snowden nog aanmerkelijk verzwaard, waardoor juist de naar de ervaring leert • rijkste bronnen voor kapitaalvorming worden aangetast. Ongetwijfeld moet bij de beoordeeling van de vermindering van de emissie-bedrijvigheid ook rekening gehouden worden met de onzekerheid ten aanzien van Snöwden’s begrooting, welke ini de afgeloopen maanden het plaatsen van emissies door Engelsche ondernemingen heeft tegengewerkt. Verder mag niet uit het oog worden verloren, dat de reconstructie van de Engelsche industrie, waarmede thans onder leiding van de Bank van Engeland een begin gemaakt zal worden, groote kapitalen zal opeischen, waardoor het voj«' export beschikbare bedrag uit den aard der zaak zal afnemen. De betrekkelijk geringe vermindering van het totaal der emissies op de Amerikaansche markt is in zekeren zin verrassend. De obligatie-emissies beloopen echter thans 88% in het eerste kwartaal van 1929. Deze wijziging m de verhoudingen houdt nauw verband met de constellatie van de geldmarkt. Een en ander is van groote beteekenis voor de ontwikkeling ook van, de Amerikaansche emissiemarkt. Meer en meer wint de overtuiging veld, dat de V. S. niet gebukt gaan onder een kortstondige depressie, maar – hoezeer dit ook verbloemd wordt den invloed ondervinden vaneen ernstige crisis. Teekenend is in dit verband, dat de datum vóór welken volgens „bevoegde zijde” geen herstel in: het bedrijfsleven te wachten is, allengs van Februari 1930 tot hef voorjaar van 1931 is opgeschoven. De waarschijnlijkheid is groot, dat althans inde eerste maanden een toeneming van de emissies van aandeelen niet te verwachten is. De ontwikkeling van de Amerikaansche emissie-markt zal dus grootendeels afhankelijk zijn van de vraag of de omstandigheden gunstig zullen blijven voor het emitteeren van vaste rentedragend papier, waarvoor een van de voorwaarden zeker is het gehandhaafd blijven van de gemakkelijke geldmarkt. „Groote gebeurtenissen werpen haar schaduw vooruit”. De komende emissie van de herstel-obligaties maakt on dezen regel geen uitzondering. Het vermoeden is zelfs uitgesproken, dat de thans in vrijwel alle landen ingetreden verruiming van de geldmarkt inde hand gewerkt wordt, ten einde de omstandigheden voor een gunstige ontvangst van deze eerste uitgifte zoo gunstig mogelijk te maken. Eenerzijds schijnt in deze bewerking de macht der banken om het economisch geburen te regelen, sterk overschat te worden, terwijl anderzijds de gedachte| wakker geroepen wordt aan de waarschuwing: „Surtout pas trop de zêle!” Zeer zeker zullen alle krachten worden ingespannen om aan de eerste emissie een gunstige ontvangst te verzekeren. Waar de eerste tranche echter slechts $ 300 millioen groot zal zijn, waarvan, vrijwel alle voorname financieele centra een deel toegewezen zullen krijgen, is het duidelijk, dat om een sterke overteekening te bewerkstelligen, dergelijke drastische middelen als de genoemde, overbodig zijn. Ter vergelijking kan dienen, dat door de American Telephone & Telegraph thans is overgegaan tot emissie van één nieuw op zes oude aandeelen hetgeen een bedrag van ca. $ 250 millioen vertegenwoordigt. De groote activiteit, die in Maart op onze emissie-markt ten toon werd gespreid, heeft zich inde afgeloopen maand niet geheel kunnen handhaven. In Maart beliep het totaal der uitgiften toch f 75,2 millioen, terwijl in April f 57,2 millioen aan onze kapith almarkt werd onttrokken. Het bedrag blijft desalniettemin aandzienlijk en overtreft niet alleen de overeenkomstige cijfers van Januari en Februari van dit jaar en van April 1929 (f 13.2 millioen), maar ook het maandelijksch gemiddelde van 1929 en 1928, van resp. f 39,0 millioen en f 55,7 millioen. Zooals bij den huidigen toestand op de geldmarkt en de heerschende lustelooze stemming in het bedrijfsleven niet anders te verwachten was, toont ook April een zeer sterk overwegen van de uitgiften van, vasterente-dragend papier op de emissies van aandeelen. Hoewel dit overwicht niet meer zoo sterk is als de vorige maand, toen de aandeelen-emissies ca. 5.5% van de uitgiften van obligaties en pandbrieven uitmaakten, is de verhouding thans nog slechts weinig gunstiger, nl. 11.2%. Aangenomen kan worden, dat het in April door het buitenland hier te lande opgenomen bedrag, grooter is, dan uit de statistiek blijkt, omdat enkele introducties hierin niet konden worden opgenomen, daar het bedrag, dat aan het Nederlandsche publiek is aangeboden, niet bekend is. Hieronder vallende Introducties alle inden vorm van certificaten van gewone aandeelen Class A. z. n. w. der General Gas & Electric Corp., van gewone aandeelen z.n. w. der Republic Steel Corp., van gewone aandeelen A. E. G. en van 5 % obligaties 1930 der Stad Brussel. Tevens werd inde afgeloopen maand de gelegenheid geboden in te schrijven op de leeningen van Mecklenburg—Strelitz, Hannover en Pommeren en op 6J4% obligatieleening der Hypotheekbank „Vooruitzicht” te Antwerpen. Opmerkelijk is het verschijnsel, dat terfwijl de obligatie-emissies voor rekening van het binnenland met ca. f 9,6 millioen tamelijk gering bleven, zoovele Luitenlandsche ondernemingen van de Nederlandsche markt gebruik maakten voor het emitteeren van obligaties en pandbrieven tot ren totaal bedrag van f 40,9 millioen. Verwacht had kunnen worden, dat dit bedrag nog grooter zou zijn geweest. Inden loop var deze maand toch verschenen berichten, welke een spoedige uitgifte hier te lande vaneen tranche, groot Zw. Frs. 10 millioen van de leening der Societa ïdroellettrica Piemonte en van een tranche der leening van de Industrieele Hypotheekbank van Finland deden verwachten, welke echter tot nog toe is uitgebleven. Wellicht heeft het slechte resultaat van de uitgifte dezer laatste leening te Lonr den, waar het emissie-syndicaat ca. 60% moest opnemen, den Nederlaadschen banken aanleiding gegeven de uitgifte op te schorten. De volgende tabel toont de verdeeling van het in. April opgenomen becrag in emissies van aandeelen en van obligaties en in binnen- en buitenlandsche uitgiften. Aandeelen Obligaties Totaal Binnenland 5.382.150 9.645.035 15.027.185 Buitenland 1.304.687 40.926.825 42.231.512 6.686.837 50.571.860 57.258.697 Van de verdeeling der emissies in binnen- en buitenlandsche uitgiften inde eerste vier maanden van dit jaar geeft de volgende tabel een overzicht. ƒ millioen Binnenland Buitenland Totaal 1930 1929 1930 1929 1930 1929 Januari 45 53 5 8 50 61 Februari 11 61 .44. 39 55 100 Maart 58 5 17 20 75 25 April 157 42 6 57 13 129 126 108 73 237 199 Opmerkelijk is bij deze cijfers de groote afwisseling en het sterke overwicht van binnen- en buitenlandsche emissies of omgekeerd, welke van maand tot maand tot uiting komen. Buitengewoon gering bleef inde afgeloopen maand, gezien de gunstige gelegenheid om tot uitgifte van, vaste-rente dragend papier of tot conversie over te gaan, het totaal der overheidsleeningen. Het buitenland bleef ditmaal geheel afzijdig en het totaal der binnenlandsche uitgiften komt op rekening van slechts twee gemeentelijke emissies, nl. die van f 1.872.000 5% obligaties a 99j4% (resp. 98 7/8%) van Medan en f 2,5 millioen 4%% obligaties a9B 3/4% van Tilburg. Zeer waarschijnlijk is binnenkort een aanzienlijke emissie van Noord-Brabant te wachten, daar Gedeputeerde Staten het voorstel hebben gedaan twee leeningen van resp. f 12.181.000 en van f 4 millioen aan te gaan. Des te sterker valt het geiinge aandeel der overheidsleeningen op, waar de vorige maand van het totaal ad f 75 millioen de leeningen van overheidswege niet minder dan f 43 millioen innamen. De verdeeling vara het totaal der emissies in overheids- en particuliere uitgiften sinds Januari 1929 toont de onderstaande tabel. 1929 1 Overh. Partic. Totaal ' , (in ƒ 1000) Januari j" 16.199 45.434 61.633 Februari 16.382 84.536 100.918 Maart • , 2.331 23.129 25.460 April i 13.216 13.216 Mei ‘ 62.532 62.532 Juni 13.182 13.182 Juli 6.956 36.208 43.161 Augustus 2.356 3.845 6.201 September 8.405 6.127 14.532 October 9.600 54.193 63.793 November 14.729 30.826 45.555 December 2.849 15.141 17.990 Totaal 1929 79.807 388.369 468.176 1930 Januari 36.608 10.480 50.088 Februari 14.056 41.140 55.196 Maart 43.174 32.043 75.217 April 4.325 52.933 57.258 Eerste 4 mnd. 101.163 136.596 237.759 Hieronder volgt een overzicht van dein April aan het Nederlandsche publiek aangeboden emissies, gerangschikt naar de usantieele groepen. April ' (ƒ 1000) Emissies ‘ 1930 1929 1928 1927 Staats-, Prov.- en Gem. leen. 4325 14477 8873 Bank- en Credietinst. A. —— 100 524 1040 O. 3000 978 Hypotheekbanken A. 64 195 496 241 O. 7428 995 3976 Industr. Ond. A. 1617) O. 9937) 3748 7980 4488 Openb. Nutsbedr. A. 1305) 3948 100 O. 10092) Cult. e. Handelsv. A. 2466 562 608 O. 1940 Mijnbouw Ond. A. 1150 O. 7560 4023 Petroleum ond. A. 648 Spoor- en Tramw. A. 727 O. 14325 Diversen A. 3700) 100 -—*— O. 7480) 1663 1466 Kerkelijk O. 1810) Totaal 57258 13216 37665 32079 Af. Staats-, Prov. en Gem. leen. 4325 11875 8873 Part. Emissies 52933 13216 25790 23206 Op het groote aandeel, dat de buitenlandsche emissies in April in het totaal hebben gehad, is reeds geweren. Van het , totaal ad. f 42.2 millioen komt, zooals gewoonlijk, het leeuwendeel nl. f 26.4 millioen op rekening van Duitschland. Belangrijk was ditmaal het Belgische aandeel dat tot f 13.9 millioen steeg, terwijl de Vereenigde Staten vertegenwoordigd! waren met een totaal van f 1.8 millioen. De Duitsche uitgiften waren de volgende: Preussische Landesrentenbank: G. M. 8 millioen 8% pandbrieven a 96%, Landesbank der Rheinprox inz:' o. v-L 5 millioen 7% pandbrieven a 94%. Rheinisch-Westfalisches Electrizitatswerk: $ 2 millioen 6% obligaties, voorzien van opte op aandeelen a 93’/4%. Wintershall A. G.: f8 millioen 6y2 % obligaties aQQ 42y2 %<. Ruhrverband f 6 millioen 7 % obligaties a 98 % en kerkelijke leeningen t,ot een totaal bedrag van f 0.9 millioen. De Belgische emissies bestonden geheel uit uitgiften van industrieëie- en public utility bedrijven: S. A. d’Anglsur-Athus: f 4mi!lioen 5’% % obligaties a 95 /4 %. Union Chimique Beige: f 3.5 millioen 5f2 % obligaties a 95 f> %. Société Metallurgique de Sambre et Mo~ selle: f 2 millioen552 % obligaties a 951/4 %. Eiectrobel: f 5 millioen 6% obligaties a 981/4 %. ~ . De eenige Amerikaansche uitgifte was die van $ 210.000 6% converteerbare obligaties serie Aa 98y2 % en van 25.000 aandeelen z. n. w. Class A le serie met warrants a $ 20 7/8 der United American Utilities IncoTp. De Nederlandsche industriëele emissies bleven beperkt tot die uitgiften van: Vereenigde Nederlandsche Chamottefabrieken: f 450.000 aandeelen a 115 % met recht van voorkeur voor aandeelhouders en i 500.0006% converteerbare obligaties a 99/2 %. Fabriek van. Chocolade en Suikerwerken J. C. Kiene en Co.: f 250.000 aandeelen a 160 %. Koninklijke Nederlandsche Grofsmederij: f 500.0005 % obligaties a 99 %, waarvan een deel tot converste diende. Voorts gingen de Vereenigde Blikfabrieken over tot onderhancfsche plaatsing van f 700.000 gewone aandeelen. Het voorbeeld van de Rubber Cultuur Mij. „Amsterdam” en va.r> de Bandar Rubber Mij, welker emissies het totaal der uitgiften van de vorige maand met f 3.19 millioen deden stijgen, werd deze maand gevolgd door de Koerintjé «Cultuur Mij., wélke deze emissie echter nog piet inde statistiek kon verantwoorden. De Maatschappij tot Exploitatie der Cultuurondernemingen vap. E. Moormann & Co., ging echter over tot uitgifte van f 2 millioen 5% obligaties al 97 %• Voorts vallen, behalve! f 0.9 millioen aan kerkelijke leeningen, van de binnenlandsche emissies nog de volgende te melden1: Assurantie Mij. „De Nederlanden” van 1845: 3000 aandeelen, g/oot i 1000, waarop f 500 te storten tot den pujs van f 800 met voorkeursrecht voor aandeelhouders. Bouw-, Handel- en Exfp'oitmie Mij. „Haringkade” f 650.000 aandeelen a 200% met recht van voorkeur voor ■ aandeelhouders. Eerste Nederlandsche Scheepsverband Mij. 431 aandeelen, grojot f 1000, waarop 10% te storten tot den, . koers van 150 %. voor aan deelhouders. Dagblad en Drukkerij „De Tijd” f 500.0005 % obligaties 2. 100 %. De Nederlandsche Grondbriefbank ging voorts over tot plaatsing van f l.i millioen 5 % obligaties. | Conversies vereischten inde afgeloopen maand in totaal f 453.4C1p. --- Onvoorzichtige uitingen te Genève. De economische scheidingsmuren worden ook hier steeds hooger opgetrokken en het verderfelijke afbetalingssysteem bij den inkoop van consumptie-artikelen vindt ook in Europa maar al te veel navolging. Spr. wees in verband hiermee nog op het feit, dat aan eender Nederlandsche afgevaardigden naar de Internationale Arbeidsconferentie van het vorige jaar de twijfelachtige eer toekomt, door zijn meer van propagandistische aspiraties dan van kennis van zaken getuigende uitingen omtrent beteekenis en werking der poenale sanctie aan een Amerikaanschen senator de gelegenheid te hebben gegeven, nieuwe protectionistische maatregelen te omgeven met een sierlijk humaniairen mantel. Spr. doelde hiermede op het amendement van den senator Plaine, om producten, voortgebracht met behulp van arbeid door de een of andere poenale sanctie, gelijk te stellen met producten van gevangenisarbeid en den invoer er van in, Amerika te Verbieden. De heer Kupers zal zijn borst wel wat minder hoog opzetten, nu ook hij wel heeft moeten zien, dat zijn onvoorzichtige woorden te Genève gesproken, in Amerika tot geen ander resultaat hebben geleid, dan tot een nieuwen protectionistischen maatregel, waarvan de zuiver egoïstische kant niet meer is te verbergen, n,u gebleken is, dat men daar alleen geschokt wordt door het gebruik van dergelijke producten, wanneer Amerika zelf ze niet in voldoende kwantiteit en kwaliteit kan vóórtbrengen. Den bitteren bijsmaak van de onder poenale sanctie gewonnen Deli-tabak zal men in Amerika alleen proeven, wanneer men daar even prima dekblad in voldoende hoeveelheid zal kunnen vóórtbrengen. Kwasi-humanitaire smaak- en reukorganen hebben nu eenmaal zonderlinge eigenschappen. Terugkeerend tot zijn onderwerp, zei de spreker, dat men zich schromelijk zou vergissen, wanneer men meent, dat het bij deze zaak alleen ging om een ondernemersbelang. Bij, de inkrimping van de poenale sanctie is de geheele ontwikkeling van de buitengewesten betrokken. Wanneer thans diep ingrijpende beperkingen op dit punt werden ingevoerd, die een meer of minder groot aantal van de zwakkere ondernemingen tot sluiten zouden dwingen en die de geneigdheid tot het openen van nieuwe plantages tot een minimum zouden terugbrengen, zou de geheele ontwikkeling der buitengewesten van Indië gedurende geruimen tijd zoo niet geheel stopgezet, dan toch ernstig belemmerd worden. Het is wel eigenaardig, dat juist in Nederland zoo tegen de poenale sanctie wordt geageerd, terwijl men naar bekend is, behalve in zeer bizondere omstandigheden, in geen .enkele kolonie het rechtsmiddel eener strafrechtelijke sanctie op arbeidsovereenkomsten van inlanders in schaars bevolkte streken missen kan. Begrijpelijk zou het nog zijn, indien de toestanden, waaronder de koelies inde buitengewesten werken, ongunstig afstaken bij die in andere koloniën, maar bekend genoeg is, dat het tegendeel het geval is. Zoozeer, dat nog dezer dagen de Fransche minister van Koloniën, Fran-Qois Piétri, sprekende over de toestanden inde Fransche koloniën en daarbij begrijpelijkerwijs die toestanden niet onder een ongunstig daglicht stellende, daaraan toevoegde: „nous osons dire que nous ne le cédons sur ce point a aucun pays, même a la Hollande dont la colonisation, au point de vue social, nous est justement présentée comme un modèle”. Eigenaardig is het, dat, waar buitenlandsche kenners onzer koloniale toestanden, inzonderheid op arbeidsgebied, aldus spreken, er onder onze eigen landgenooten zijn. die zich veroorloven het voor" te stellen alsof in Sumatra en elders de koelies nog leefden onder een régime van bedekte slavernij. Vooral onjuist is de voorstelling alsof deze „slavernij” zou worden verricht ten gunste vaneen; klein greepje groot-kapitalisten. Dergelijke beweringen moesten onmogelijk zijn ondanks de propagandistische waarde, welke zij ongetwijfeld voor zekere politieke partijen'hebben. Het is toch kortzichtig inde allerhoogste mate niet te beseffen, dat met de ontginning en het tot waarde brengen van de tot nog toe braak liggende deelen der Buitengewesten, het algemeen Nederlandsch en Nederlandsch-Indische belang, om niet te spreken van het belang der wereldeconomie betrokken is. Zij, die op' dit gebied telkens met groote woorden schermen, zijn al te weinig bewust van de verantwoordelijkheid, die zij op zich nemen, wanneer zij de groote belangen van het Rijk in al zijn deelen bij een gestadige ontwikkeling van Indië aan; eng begrepen partijbelangen opofferen. Nog onsympathieker wordt de actie tegen de poenale sanctie, wanneer zij verlegd wordt naar internationaal terrein en Genève er door Nederlandsche bestrijders wordt bijgehaald om hun regeering zoo niet te dwingen, dan toch te dringen inde richting eener afschaffing. Van, verschillende zijden wordt ingezien, dat het Internationaal Arbeids-Bureau te Genève, welke verdiensten het overigens ook moge hebben, in zijn tegenwoordige samenstelling niet geschikt is tot behandeling van vraagstukken op het gebied, der koloniale politiek. Dezer dagen werd dit nog eens duidelijk uiteengezet door den Franschen Minister v. Koloniën inde rede, waaruit zooeven een passage; werd aangehaald. Sprekende over de arbeidsaangelegenheden inde Fransche koloniën en over de voorstellen van de zijde van het Internationaal Arbeids-Bureau op koloniaal gebied, zeide deze Minister: „Ceci m’amène a la question de la inain-d’oeuvre aux colonies, dont I’importanee déborde actuellement sur le terrain international lui-même. Je fais allusion a la conférence, internationale du travail qui doit se réunir a Genève en mai prochain et dont la session, perte, en tête de son ordre d,u jour, I’examen du fameux problème du travail forcé. A vous parler trés sincèrement, nous aurions trouvé plus logique, et nous ne sommes, pas les seuls a penser ainsi, qu’une question aussi étroitement, aussi spécifiquement coloniale ne fut point traités par 54 puissances dont, a ma connaissance, 46 ne possèdent pas la moindre colonie”. De oplossing hiervoor zal in deze richting moeten worden gezocht, dat dooreen inwendige reorganisatie van het Arbeidsbureau over dergelijke vraagstukken alleen beraadslaagd wordt door afgevaardigden van de koloniale mogendheden. De arbeidskwestie in het Verre Oosten doet zich voor verschillende koloniale mogendheden op overeenkomstige wijze voor. En niet alleen te dezen aanzien hebben die mogendheden, overeenkomstige belangen te bewaken en te verzorgen. Vandaar dan ook, dat er door den drang der omstandigheden duidelijke teekenen komen van behoefte aan inniger overleg en samenwerking. ■ 1 Niet alleen de gouvernementen voelen deze behoefte, ook belanghebbenden bij en belangstellenden in koloniale vraagstukken worden er zich meer en meer van bewust. Het is dan ook een gelukkig verschijnsel, dat er reeds enkele internationale organisaties op dit gebied in het leven zijn geroepen en dat andere in voorbereiding zijn. Hoewel het arbeidsvraagstuk en wel inzonderheid de kwestie van de poenale sanctie voor Indië zoowel als voor Nederland voorloopig van domineerend gewicht is, neemt het niet weg, dat er inde afgeloopen periode ook andere belangrijke vraagstukken aan de orde waren. --- Concessies erfpachten. Zoo is er het voornemen der regeering om de door de sultans in Sumatra aan landbouwondernemingen gegeven concessie om te zetten in erfpachten. In beginsel is daartegen zeker geen bezwaar en kan het zelfs ook voor belanghebbenden zijn voordeel hebben, indien bij de nieuwe uitgifte de verschillende rechten en verplichtingen wederzijds nauwkeurig worden vastgesteld. Alles komt hierbij , aan op de voorwaarden zelf. Hieromtrent heeft de commissie voor de erfpachten uit den Raad. reeds voorloopige adviezen uitgebracht. Het vraagstuk is echter nog eerst betrekkelijk kort aan de orde en zal inden eersten tijd nog wel heel wat meer van de aandacht van den Raad vorderen. Het spreekt wel van zelf, dat nu deze zaak voor Sumatra aan de orde is gekomen, dit zijn. terugslag heeft op de kwestie der verlenging van de erfpachten op Java. Aangezien hetgeen van Sumatra zal geschieden onvermijdelijk zal prejud'ieeren op de. voorwaarden van erfpachtsverlenging op Java, zijn zoowel de eene als de andere kwestie, ais nauw met elkander verknocht, in studie genomen. De kwestie van de poenale sanctie niet alleen, doch ook die van de omzetting der' landbouwconcessies in erfpacht, zijn niet . slechts van belang voor de bij; den Onder-|j nemersraad aangesloten cultures, maar| evenzeer voor de Deli-tabak, waarvan slechts een deel bij den Raad is aangesloten; er werd omtrent deze onderwerpen]’ dan ook geregeld overleg gepleegd met het ] Tabaksbureau. Hieruit bleek wel zeer sterk,1' dat het Tabaksbureau herhaaldelijk over-jl eenkomstige belangen heeft te behartigen als de Ondernemersraad en moeilijk zonder * samenwerking met den Raad, die zijn leden . afdoende kan verdedigen. Nu de opgedane . ervaring er nog niet toe heeft geleid, het, Tabaksbureau van de wenschelijkheid van : aansluiting te overtuigen, is het aiithans een i gunstig verschijnsel, dat telkens waar er toe' aanleiding is, een vriendschappelijke samen- ! werking mogelijk is gebleken. j --- De afscheiding van de suiker. Jammer genoeg kwam, naar spr’s overtuiging grootendeels door misverstand en verkeerde opvatting van elkanders bedoelingen, de organisatie van de suiker er toe zich van den Ondernemersraad los te maken. Spr. had intusschen goede hoop, dat dit slechts een tijidelijke verwijdering zou beteekenen en hij twijfelde er niet aan of de omstandigheden zouden er wel toe leiden, dat op den duur op het gebeurde zou worden teruggekomen, Voorloopig zal men zich echter nog wel bepalen tot vriendschappelijke samenwerking en spr. meende wel niet te veel te zeggen wanneer hij hier ver-j klaarde, dat op zulk een samenwerking van beide zijden prijs wordt'1' gesteld en deze thans reeds zonder eenige rancune in uitvoering is. Zoo dikwijls daartoe aanleiding is, zal ook hier verloopig gelden: getrennt marschieren, vereint schlagen. , --- Besluit. Spr, besloot zijn rede aldus: „Zooals men ziet, is ook voor den Ondernemersraad in het afgdoopen jaar het zoete met het bittere vermengd geweest. Dit neemt intusschen niet weg, dat wij, ook al zijnde omstandigheden over het algemeen tegenwoordig verre van rooskleurig en al is op economisch gebied voor iederen ondernemer zoowel als voor elke ondernemersvereeniging de toekomst zorgvol, er toch geen aanleiding is noch mag zijn tot moedeloosheid. Juist ineen tijd als deze met zijn groote zorgen voor het economische leven, heeft een vereeniging als de onze een weliswaar, moeilijk, maar daardoor tevens dankbaar arbeidsveld, te beploegen. Ik ben overtuigd te spreken uit uw aller naam, wanneer ik aan onze vereeniging toewensch, dat zij de kracht moge behouden om haar vaak zware, taak naar eisch te vervullen”. --- Jaarverslagen. Droogdok Mij. „Tandjong Priok”. Van het jaarverslag der N. V. Droog®) Maatschappij „Tandjong Priok” pe'r 31 Pe cömber 1929 ontleenen wij het volgende : Met voldoening kan gewezen worden 8 een tóenömende opleving in het bedrijfrelaties konden worden uitgebre'ld, zoodat werkplaatsen behoorlijk van werk waren zien, terwijl in eïikele afdeelingen zeil» ongekende bedrijvigheid heerschte. Behalve een aantal onde'rs voor voerde de maatschappij de geregelde her» lingen uit aan de schepen van de Konink 11 ke' Paketvaart-Maatschappij en boekte aantal reparaties voor het Departement Marine en voor het Departement van B. O’ 4 terwijl de orde'rs van andere werkgevers » stadig toenamen. De bedrijfswinst hield daBt mede gelijken tred. Voorgesteld wordt een dividend te keeren van 12% (9'/ai %) op de ®*® deelen dn een uitkeering van ƒ129.10 ï stuk op de oprichtersbewijzen. D dokken en de helling waren vrij matig be'zet. In het 8000 tons dok ha® | 99 dokkingen plaats met 820 dokdagen P’a resp. 106 en 330), in het 4000 tons dok dokkingen met 331 dokdagen (v. j. resp- j, en 306), de sleephe'lling was 257 dage*l zet (v. j. 266 dagen). A, Door uitloting van ƒ 100.000 werd het G do van de obligatieleening 1921 tot ƒ teruggebracht. Voorgésteld wordt het j nieuwingsfonds te doteeren m;e‘t ƒ 26*1 voor afschrijvingen. ' f ;De nieuwe 25 tons electrische1 kraan, van aan het slot van het vorige jaarver8* melding werd gemaakt, voldoet volkomen 8 de' gesteld eischen. jj De verkorte balans per 31 December F* vermeldt als : Al Activa: gebouwen c. a. ƒ 644.240 (618-c 800 tons dok ƒ3.544.853 (onv.): 4000 % dok ƒ 350.000 (onv.); 2000 tons sleepte**,; -240.000 (onv.); drijve'nd materieel ƒ43- (34.369); m'achinerieën, werktuigen en » reedschappen ƒ1.362.224, (1.282.924); bilair ƒ 2.—; materialen ƒ 436.440 (273-1% onderhanden we'rken ƒ97.575, (81.593); j, ƒ12.418 (5610); Nederlandsche schappij ƒ600.356, (258.212); diverse “e teuren ƒ 391.038 (422.193) en als : i .1 Passiva: maatschappelijk kapitaal *"jj plaatst) ƒ1 millioe'n (onv.); reserve in art. 17 der statuten ƒ 1.650.000 7% obligatieleening 1921 ƒ340.000 (440-0“ ’ vernieuwingfonds ƒ2.267.598 (2.041.448); % en hellingfonds ƒ 400.00P (onv.); assuraD* , fonds ƒlOO.OOO (onv,); reserve voor di',A belangen ƒ49.036 (onv.); uitgelote obliga*Lj / 100-000 (onv.); onafgehaalde divideD 1928 -475; nog te betale'n coupons per 1 j li 1928 ƒ7O; nog te betalen coupons P®ES Januari 1929 ƒ7O; nog te betalen coUPU per lJuli 1929 (ƒ175; dividend aandeelhouders ƒ5.244 (1258); saldo uit® j, ring 1928 houders van oprichtersbewijzeij1 j (onv.); coupons per 1 Januari 1930 ƒ!%]} (18.900); diverse crediteuren ƒ 15J\ J (130.890); gedeclareerde termijnen van handen werken en onaf gewikkelde con** ten ƒ125.850 '(l4-477); winst- en verÜeS kening ƒ213.259 (165.734). De' winst- en verliesrekening staat: Jt Debet voor: interest ƒ30.902 (36.454), ; ƒ213.259 (165.734) en Credit voor: exploitatierekening ƒ 244-* (202.188). f Na aftrek der vennootschapsbelasting tetert ais zuivere winst ƒ 187.675 (145-b [ welke als volgt wordt verdeeld: aandet'v* ders ƒ 122.242 (101.852); houders van opr*j| tersbewijzen ƒ31.918 (21.462); tandt!®*8 ƒ33.514 (22.535). --- Landbouw Mij. „Melattie”. é Aan het jaarverslag der LandboiV"*" „Melattie” per 31 Dec. 1929 ontleeneh wi) volgende : j De produceerende thda-aanplant bestond 118414 bouw, de niet produceerende uit •%, ‘bouw. De stad van den produce'erenden % i plant was gunstig. Uit eigen terreinen et ‘t( J 188.810 h. Kg. droge thee verkre'gen, '178.763 h. Kg. in 1928. Opgekocht werde® 'jg, Ih. Kg. droge thee tegen 12.941 h. Kg. in (l werden dus 191.044 h. Kg. drog®1 bereid tegen 191.704 h. Kg. in 1928. De Pj'wlj 'ceere'nde rubberaanplant bestond uit ‘‘„f 'bouw, de nie't produceerende uit 32 *4 ~J De jongere produceerende tuinen zijn deels' goed, dëels minder. J I Geoogst werden 268.794 halve Kg. **% rubber, tegen 211.652 h.Kg. in 1928. H>eV wérden 174.034 h.Kg. tot standaard®1 (ii‘ 42.224 h.Kg. tot compo en 52.536 h.K£' f zoolcrepe verwerkt. De aanplant leverd® \ middeld 11 *4 gram per boom per ke'er taP'jf De coca-tuinen bestonden uit 1114 boU 'coca-oogst bedroeg 107.746 h. Kg. droge A) Een voorraad van oüde eigenaren groot 1 h. Kg. werd overgenomen, zoodat totaal h. Kg. verkregen werden. De totale bate'n uit thee bedroegen f% J (96.116), die uit rubber ƒ 173.386 (150-N® die uit coca ƒ 17.095 (8921). J De totale baten uit alle producten bedi'°%!' zoodoe'nde ƒ273.361 (255.206), de bate** jii' Rijstrekening ƒ 356, de baten uit divei'SV kosten bedroegen ƒ 51 en de' baten op 0 dendrekening ƒ 50, totaal ƒ 273.819. 'Na aftrek der kosten en belastingen men groot ƒ211.190, resteert als nettO'"U* ƒ 62.629 (66.911), waaruit wordt voorge%J' een dividend uitte keeren van V 32%) op de gewone aandeelen t‘n van e\fi' eens 30% (v. j. 32%) op de preferente deden. --- Cultuur Mij. Balong Bendo. 1 r il**1" De balans per 31 December 1929 der „li Maatschappij „Balong Bendo” vermeldt °^ic Activa: Suikeronderneming Balong 0 f 480.941 (onv.); aandeelen Landbo1'v Djambi-Gedeh f 5000 (onv.), effecten f (317.621); kas, deposito en Fraser & cour f 1.323.774 (917.574); onafg6*^^ suiker-oogst 1929 f 133.561 (297.974); ren- f 85.482 (42.975); goederen i 22.339 (18.515); goederen in ja f 50.957 (55.308); oogst 1930 en volgeI* , ren f 565.064 (650.757). , De verlies- en winstrekening staat. Debet voor: Dividend 1929 25% j^.-l*', f 307.184 (onv.); tantièmes bestuur ‘ .n ju*' (45.336); dividendbelasting f 10.256 ( en onverdeeld dividend f 369 en o.a. . a \9-\ Crediet voor: saldo fljj f 306.626 (316.798); diverse uitkomsten (366), interst min koersverschillen f „dr (50.658) er voordeelig saldo vorig oOn f 2.631 en o.a. als Passiva: kapitaal f 1.228.737 (onV-)> A|.%) fonds f 600.000 (onv.); extra-reserve t (onv.), reserve voor vernieuwingen i ,-yji)®*,. (onv.), crediteuren f 45.947 (120.824), ,jn . 1929 25% f 307.184 (onv.), waarvan_ <* , rim betaald f 72.336 (53.122); saldo ta in Indië f 40.310 (53.127); tantièmes { f 45.401 (45.336) en dividend belastino y (7.946). – j ' I ---