PARIJSCHE BOULEVARDS-EVOLUTIE Van een „eigen milieu” zijn zij thans tot een „passage” geworden. Sedert achttiende-eeuwsche glorie voortdurende metamorfose. Intensief Leven. (Bizondere correspondentie.)
Parijs. October. Precies een eeuw geleden schreef Heine ia de „Augsburger Zeitung”, wier Parijsche correspondent hij was: „Als Onze-lieve-Heer zich inden hemel verveelt, zet hij het Venster open en kijkt neer op de Boulevards.” Uit vogelvlucht gezien is in die honderd jaar misschien niet zoo véél veranderd, maar van beneden af is de verandering ongelooflijk, en dat beaamt de definitie, dat de Boulevard louter leven en beweging is. Een gemeenteraadslid maakte °nlangs den prefect van de Seine opmerkzaam op de snelle wijziging en verbastering, die het wereldvermaarde perspectief iusschen Madeleine en Porte St. Denis de laatste jaren ondergaat. Waar vroeger in onafgebroken vlucht onopzichtige, sobere fagades zich aaneenrijden, alle gelijk in verdeeling en hoogte, daar wordt de harmonie tegenwoordig al meer verstoord door lompe hiastodonten-van-bouwwerken, die met hun zware massa’s en bizarre geledingen uit het j ader vallen. Hier heeft een bank een heee rij Pransche burgerhuizen verdrongen °or haar oriëntaliseerenden reuzenbouw, aar is op de plaats van het elegante Paon de Hanovre, architectonisch juweel j., nfs Van es htaliens, het logge, gele °k van de Berlitz-school gekomen. Op een
anderen }in i talen ha f k Jaa§t het Ford-Huis met meepn' odn?en en glasvlakken ten hemel; teceel JCP de ”Matin”. die zijn ongelijke perjs n bloedroode verf heeft vereend, VenT den boulevard een bioscoopkolos met '"Hc^u0028 monotonie opgerezen. re et bedoelde raadslid kreeg nul op zijn labest- En inderdaad, het Seinebestuur koort WUSt en boulevard aan de bouwbou s der „vernieuwers” over; speciale biet Voorscbriften zijn en worden daarvoor bóórt’? want volgens den prefect varcj tot het karakter van den Bouleleven”dat hij zich als »haard van intensief tijd vo°rtdurend verandert en dat elke tCr zÜn stempel op drukt, bon- s<eeds vlugger tempo zal dus het verstati roc.es gaan. De Boulevard is van het in het dynamische stadium gekolan ’ v"!ln een milieu, waar liefdevol de allevarH>> sage §ew°rden „esprit du Bouv/et., ~werd gekweekt en gekoesterd, c°0 bij zakenstraat, bankenstraat, biosbiilip traat’ Ja meer een passage, dan een baarkó Eeciame en omzet zijn troef, en op . !-J passen de nieuwe blufconstructies tögp le boeken ook veel beter dan de ingebianf1 eztchten der oude huizen, der char-Va„ e.’ halfdonkere café’s van de dagen 1 olim
;e<t snijpunt van den I»t* , des Itaüens en den -mai'd Haussmann, liet z.g. Carrefour Drouot.
---

Boulevard-jeugd.
zoep-, 'lGbgd van den Boulevard moeten we bar] *n bet darijs der Restauratie. Toen tiio ovrt beau-monde achtereenvolgens de bl’euf ' de Place Royale, den Pont,< n het Palais-Royal als flaneerterrein °® dit na Napoleon’s val te verleg-ketlNftaar de eerste „boulevards” (bolwerken die men toen juist begon door te stekreeen Waarvan eik stuk een aparten naam du jf” Eerst was daar, al in 1815, de bd. cni°^aTa’ g°"oeaid naar een geweldig (te pel’ dat eertijds honderdduizenden trok du Jfnw°ordig is ’t het begin van den bd. al j BmPle). In 1820 lag het slenter domein G*** westwaarts, op den Boulevard do ban.- genaamd naar Gent. de stad der fra&n^SchaP van Bodewijk XVIII. Maar die zou’menten hingen nog niet samen, en zoo Var.jPas tegen 1830 de pracht der boule£ 3 Cea hoogtepunt bereiken, hoon shadsVaderen hadden hun nieuwe of nog zelfs niet geplaveid, ep aar stroomden al uit de vele zijstraten de massages wier monumentale poorten op tnond°h teemen trottoirs uitkwamen, de teu„ ins en mondaines, litteraten en aclieriss '’et wegstuk op, dat nu Bd. des Itatheat leet\ En met hun komst sprongen \yaai.e™ uit den grond, café’s, restaurants, zich < 0 Society der „lions” (salonleeuwen) ea .Vermaakte. Nog een paar jaar later, h*asirn re.Uzenketen tusschen Madeleine en Wieï t 1S &esl°ten, en de menigte, voor tg j eerste uiteinde nog te nieuwe en rmegaanbaar en het laatste te oud en uit de mode was, concentreert zich op het middenstuk, tusschen rue Caumartin (bd. des Capucines) en bd. Bonne-Nouvelle. Op den Grand-Boulevard Behoeven we hier nog zijn vervlogen glorie te bezingen? De oogen dicht en we zien er het Tout-Paris van Balzac voorbijtrekken; het terras van „Tortoni” is een oogen- en oorenlust, artisten buurten er met duchesses, en wie zich in Café des Mille-Colonnes zou ruïneeren, komt op zijn verhaal in het Café de Foy, dat • misschien wat overdreven door Balzac is verheeriikt. Langs den bd. de Gand, intusschen naar het nabije Théatre des Italiens herdoopt, wordt in heeten ernst getwist over de kwaliteiten van de kittige Engelsche paarden, die de koetsen langstrekken met achterop een palfrenier, een „tigre” zooals men toen zei, handen gekruist over de borst; ofwel, men bewondert om strijd de élegance van een passeerenden dandy, zijn habit-redingote van Buisson uit rue de Richelieu, zijn laarzen van den mode-chausseur Gay, zijn door Froment-Meurice geciseleerden gouden wandelstok-knop. Als een veroveraar drentelt hij langs de „Bains Chinois”, het badhuis dat de grootste zakenmansbrutaliteit van die dagen werd geacht, en zijgt behoedzaam neer in het sprookjesachtige Maison Dorée. Elk woord, dat hier overdag uit mooien” of geestigen mond werd opgevangen, doet ’s avonds inden Opéra opgeld. En daar is ook, hoek rue du Helder, de Jockey-Club, zóó exclusief in z’n dolle luxe van tapisserie en goud, dat een hertog er noode wordt binnengelaten en de fijne Alfred de Musset er zijn neus stoot.
---

Scherpe contrasten.
Een nieuwe chic komt op, die het kersversche Café Cardinal instee van het betreurde Frascati voor lief moet nemen, en die juweliers, kunsthandels en luxe-confiserieën den Boulevard en omliggende straten ziet vermeesteren; de chic der modevrouwtjes met ’r torenhooge coiffures ~a la Girafe” van den posticheur Plaisir, een chic ook die maakt dat eender zijstraten, de rue Ménars, inde wandeling „rue des Folies” heet... En dan te denken, dat in dienzelfden tijd de Boulevard verderop, bij Porte St. Denis, nog een waar riool is, en dat vlakbij de Madeleine, waar aan één kant al weeldewinkels fonkelen, de overzij nog zoo’n chaos is van modder, stukken steen en ongerechtigheden, dat de kooplui, die daar hun zaak kwamen neerzetten, bij ristjes failleerden!
Omstreeks 1850 eerst is eindelijk de accommodatie van deboulevards zoowat uniform in orde, en begint want men telt hier bij café-levens de aera van het fameuze Café des Anglais. Alles .straait in duizend gaslichtvlammen, keien hebben de poelen vervangen, en weldra zal onder de geniale regie van baron de Haussmann de boulevard, zoo lang een soort clubterrein voor weinige uitverkorenen, het domein worden van ds massa’s, uit alle landen: Le Grand Boulevard. Inde vernieuwde pracht, van het door Haussmann uitgelegd Parijs reeds was de boulevard van vóór zijn tijd verzonken, een stuk gev/orden van het groote organisme, en niet een „museumstuk”, maar een dat vrij zijn ontwikkeling moe°> nemen, al sou het er in het oog der traditionnalisten onder lijden. Of men het nu bejammert of niet: dat is blijkbaar ook de opvatting van den prefect uit 1833. Als de Boulevard zichzelf verslijt, tant pis; maar zijn natuurlijke evolutie geweld aan te doen, lijkt onzinnig. (Nadruk verboden).
---

What's In a Name? Veel te veel politieke Verwikkeling, zegt minister. Hij Sprak Uit Ervaring.
Een medewerker te Brussel schrijft ons: De Belgische oud-minister Carton en de stad Doornik nemen het op tegen Shakespeare. De groote William heeft: mooi I dooreen van zijn helden de vraag laten stellen: Wat steekt er ineen naam!, hij geeft daarmee alleen maar blijk van een volkomen poëtische onverschilligheid voor de ware moeilijkheden van het dageli;ksche leven in ’t algemeen, van het politieke leven in het bijzonder. Wat er ineen naam steekt? Alle mogelijke verwarring. In België bestaat er een schandelijke verwaarloozing van de voornamen, zoodanig zelfs dat er dikwijls een veel te gemeenzaam gebruik van den eigennaam het gevolg van is. Men had hier een minister Henri Carton en een ander minister Henry Carton (de Wiart). Denkt gij dat iemand het onderscheid maakte? Er werd gesproken over minister Carton. En daarmee uit. Stelt u voor tot welke verwarring dat aanleiding moest geven. Minister Henri Carton kon geen goeden maatregel nemen of hij moest de populariteit deelen met graaf Henry Carton (de Wiart). Graaf Henry Carton (de Wiart) kon geen kiezers misnoegen of de kiezers van minister Henri Carton waren misnoegd. Oud-minister Henri Carton kreeg van deze dubbele verantwoordelijkheid genoeg. Hij vroeg en verkreeg, dat hem bij koninklijk besluit“hnachtiging werd verleend om aan zijn naam toe te voegen „de Tournai” wat er op wijzen moest dat hij de Carton uit Doornik was. Wat steekt er ineen naam? vroeg Shakespeare uit de hoogte. Wat er steekt in den naam Carton de Tournai ? zoo raapt de stad Doornik den handschoen op. Inden naam Carton de Tournai steekt. niet minder dan een verkrachting van de heiligste rechten der geschiedenis van de stad. Als er op aarde e;n Carton de Tournai geduld wordt; krijgt de onderstelling, dat Doornik ooit feodaal afhankelijk is geweest, een zweem van gegrondheid. Derhalve heeft de gemeenteraad een , motie aangenomen om op intrekking van ; het koninklijk besluit aan te dringen: oud- j minister Carton’s naam moet opnieuw wor- ; den beroofd van het toevoegsel, dat voor de geschiedenis der vrije stad Doornik | smadelijk zou kunnen worden. Wat steekt er ineen naam? lachte Sha- j k-speare. Veel tè veel politieke very/ikke- I ling! antwoordde oud-minister Carton en hij vermeerderde den zijnen.. Wat steekt er in een naam ? vroeg Shakespeare lichtzinnig, j De toekomstige schande der stad! antwoordde de gemeenteraad van Doornik. Op j dit oogenblik zit de regeering gekweld met j de vraag van Shakespeare. En of zij den j naam van oud-minister Carton opnieuw in behandeling .moet nemen?.... (Nadruk verboden).
---

STRAPERLO-STORM! Nederland— het Monaco van het Noorden. Wat de practijk t. a. v. de behendigheid heeft bewezen. Het Geluksballetje. (Bizondere correspondentie.)
Amsterdam, October.
Er is schier geen plekje meer in ons vaderland, waar geen gelegenheid wordt gegeven het edele Straperlo-, Spiralo- of Ramadjo-spel onder het mom van behendigheid te beoefenen. En waar de gelegenheid ontbreekt, daar zijn plannen in voorbereiding om in deze „behoefte” te voorzien door de oprichting vaneen sociëteit of club Er is zelfs een nieuwe industrie uit geboren : het vervaardigen van Straperlo-tafels. Hoezeer wij in deze tijden van depressie iedere werkverruiming ook toejuichen, toch meenen wijden Straperlo-storm, die over ons land waart en onvermijdelijk slachtoffers zal maken, thans een „halt” te moeten toeroepen. Het zal ongeveer 25 jaar geleden zijn, dat inde hoofdstad evenals thans de speelholen als het ware uit den grond verrezen. Hét begon met de oprichting vaneen „Académie de Billard”, waar bekende billardprofessoren elkaar bekampten op het. groene laken ten aanschouwe van honderden bezoekers die gelegenheid kregen ineen soort totalisator te wedden op hun favorie- | ten. leder spelletje duurde nog geen vijf minuten, zoodat er heel wat omging. Daarnaast kwamen grootere en kleinere speelclubs; de naam „club de bienfaisance” zal menig Amsterdammer nog wel bijgebleven zijn. En ineen artikel, getiteld „Amsterdam-Monte Carlo”, v/ijdden v/ij, aandacht aan dit verschijnsel. Toen begonnen de invallen van politic en justitie, waarop de Académies, de weldadigheidsclubs en hoe zij meer mochten heeten, als sneeuw voor de zon verdwenen. De wet op de verboden hazardspelen gaf politie en justitie ruimschoots gelegenheid op te treden tegen dit euvel.
In het geheele land. Wat toen alleen tot de hoofdstad beperkt bleef, ziet men thans in ons geheele land. Overal rijzen de „sociëteiten” uit den grond, waar gelegenheid wordt gegeven tot het behendigheidsspel „Straperlo”, „Spiralo” of „Ramadjo”, welke spelen niets anders zijn dan eenigszins geraffineerde roulettes, waarbij de behendigheid alleen hierin- zit, dat men het juiste nummer weet te raden, dat het geluksballetje zal aanwijzen. Wij danken de invoering van het Straperlospel in ons land eigenlijk aan de gebeurtenissen in Duitschland. Te Kleef exploiteerde een oud-croupier een kleine speelzaal, waar de Straperlo werd beoefend. Daar heette het nog gewoon roulette, wat het ook inderdaad is. Om de bekende redenen werd den exploitant als zijnde niet-Ariër zijn vergunning ontnomen en hij vluchtte naar Nederland., waar hij in kennis kwam met een Nederlander, die op het illustre denkbeeld kwam, pogingen aan te wenden Scheveningen met dit spel gelukkig te maken. De grootste behendigheid van dezen behendigheidsspel-ondernemer was wel, dat hij er in slaagde de autoriteiten te overtuigen van het feit, dat „Straperlo” zooals het spel hier gedoopt werd, ook inderdaad behendigheid was. Niemand minder dan professor Schuh gaf als zijn meening te kennen, dat men hier met behendigheid te maken had, althans, dat met behendigheid en berekening de kansen voorat' bepaald konden worden.
! Het zou dus geen hazard- of toevalsn-1 zijn en daarom vallen buiten de wet op het verbod van hazardspelen. Toegerust met deze verklaring begon de exploitatie te Scheveningen. En men weet met welk ee., succes? Niet alleen, dat goklustige vreemdelingen en Nederlanders zich naar Scheveningen begaven en de badplaats een seizoen bezorgden zooals deze sinds menschenheugenis niet heeft gekend, ook de Hagenaars lieten zich niet onbetuigd en beoefenden met entrain het edele Straperïo. Noordwijk, Zandvoort en Laren volgden het goede voorbeeld en noteerden dezelfde resultaten. In Zandvoort had de heer Tuschinski het oude, vervallen Kurhaus met zijn tooverstaf aangeraakt en in twee luttele weken dezen bouwval getransformeerd tot een deftig „Casino” van buitenlandsche allure. De Amsterdammers, die Vergeten waren, dat er nog zoo iets als Zandvoort aan de Zee bestond en die het bestaan van het reeds lang gesloten Kurhaus niet eens meer vermoeden, kwamen nu lederen avond maar hun badplaats niet om van de zee te genieten, maar om ift het schitterende, behagelijke Tuschinski-interieur zich in Monte-Carlo te wanen, te luisteren naar de muziek èn naar de voor hen nog schoonere klanken van de rikketikkende schijven, die de vingervlugge croupiers uitbetalen of naar zich toe harken, het geroep van „a vos jeux”, „rien ne va plus”. Zijn „Straperïo” en zijn broertje ~Spiralo” en „Romadjo” nu behendigheid of hazard? De vraag zal nog officieel opgelost moeten worden als aanstonds proefprocessen naar aanleiding van te Scheveningen en te Haarlem opgernaakte processen-verbaal worden gevoerd. Intusschen zijnde geleerden het er niet over eens. De ondernemers houden stokstijf vol, dat men zijn kans kan berekenen, wat een voordeel geacht wordt tegenover de gewone roulette, zooals deze te Monte' Carlo en elders wordt gebruikt. Men weet hoo de Straperïo werkt. Niet de croupier draait de schijf, zooals bij de roulette, doch de rouletteschijf wordt electrisch steeds in draaiende beweging gehouden, draait met een constante snelheid. Waar men bij de gewone roulette 36 nummers heeft benevens de „0” (zéro), daar is de „Straperlo”- schijf ingedeeld in 24 nummers met de zéro. De witte knikker loopt niet langs, doch boven de schijf en beweegt zich langs een vaste baan, om ten slotte te belanden ineen der genummerde vakken van de schijf. Waar bij de roulette de nummers door eikaar staan, daar volgen zij bij de „Straperïo” elkaar geregeld op, en zijn zij per drie stuks tegelijk rood of zwart gekleurd. De redeneering, beaamd door prof. Schuil, is nu als volgt: waar de knikker steeds dezelfde baan volgt en deze steeds in gelijken tijd zal doorloopen, waar tevens de. genummerde schijf met een constante snelheid draait, daar zal de knikker steeds denzelfden tijd gebruiken om de baan af te leggen. Let dus goed op, wanneer de croupier den hefboom omlaag tikt om den knikker te laten vertrekken. Neem een vast Punt en kijk welk nummer van de schijf op het oogenblik van vertrek dit punt passeert. Neem vervolgens het nummer waar de knikker is terechtgekomen en bereken het verschil. Wanneer dan aan? onds biJ de tweede ronde de knik-]vee;r , wor<dt voortbewogen, heeft u JHn<x\S het berekende verschil in aanmernummer, dat u alsdan vjpi’rn R;4et Jennende nummer tijdig te knikker J n°01 beeld: biJ bet vertrek van den knikker passeerde nummer 3 op de draaiende schijf het vaste punt De knikker kwam op nummer 5, dus twee nummers verder. Wanneer dan inde volgende ronde nummer 10 het vaste punt passeert, dan kunt u er bijna zeker van zijn, dat ditmaal nummer 12 het winnende nummer is Om zeker te zijn kunt u dus de groep 10 tot 15 nemen, dan heeft u een zekere kans, dank zij uw behendigheid. Aldus de theorie!
---

Napoleon-Reliquieën Weer Bijeen. Geheimzinnig verdwenen, even geheimzinnig teruggekeerd. De Beroemde Steek. (Bizondere correspondentie).
Berlijn. 11 Oct.
De verdwenen „tropheeën van Belle-Alliance” zijn op geheimzinnige wijze in het Berlijnsche Zeughaus teruggekeerd. Plotseling en onverwacht, zooals zij destijds in Juni 1919 dooreen paar nationalistische studenten, kort de onderteekening van het Verdrag van Versailles, werden gegrepen om te beletten, dat zij weer in Fransch bezit zouden komen.
De tropheeën van Belle-Alliance, zijn de buitgemaakte ordeteekenen, het pistool en de beroemde steek van Napoleon, door hem op dien tragischen achttienden Juni 1815 bij Waterloo, toen hij zich ternauwernood uit de handen der zegevierende Pruisen wist te houden, in zijn karos achtergelaten cn daarna in triomf naar Berlijn gebracht. De beroemde steek met de blauwwit,-roode kokarde, het pistool, de geliefde ordeteekenen van Duitschlands grootsten tegenstander waren in Berlijn tentoongesteld cn door eiken Duitscher beschouwd als de kostbaarste oorlogsbuit van het gehcele Zeughaus. Toen men bij het opstellen van het Vredesverdrag van Versailles den indruk kreeg, dat alle op Frankrijk buitgemaakte tropheeën naar Parijs zouden moeten worden teruggebracht, trachtten een paar Duitsche studenten daar een stokte voor te steken, door alt.han3 oe uitlevering van de buitgemaakte herinneringen aan den groeten Corsikaan te verhinderen. Het werd een daad zonder reden, want volgens het Verdrag van Versailles behoefde alleen de oorlogsbuit van 1870—’71 teruggegeven te worden. Desondanks keerden de tropheeën niet in het Zeughaus terug. Ze waren in het niet verdwenen, veertien jaar lang.... totdat de officieele mededeeling kwam, dat zij „door een onbekend gebleven nationaal gezi’nden man weer aan minister-president Görinc waren ter hand gesteld”. Waar zij in deze veertien jaren zijn gebleven, om welke reden zij al dien tijd zijn achtergehouden. wie ze bewaard heeft, en ze thans heeft teruggegeven, over dit alles zal wel .co. sluier . der geheimzinnigheid olijven hangen. En thans is cr in het Zeughaus weer een aparte vitrine op een eereplaats in da Rulimeshalle voor ingericht. Degene, dia al eze jaren den driekanten hoed in zijn bezit leert gehad, heeft blijkbaar zorgvuldig tegtii motten en vocht gewaakt, want de nstcrische steek, die het hoofd heeft gedooid van den grooten krijgsheer, ziet er nog gaaf en diep-zwart uit. Zij ligt op fluweel lernidden van ’n frisch-groenen lauwerkrans terwijl de zestien hooge ordeteekenen er onder zijn opgehangen. Daar ligt het
Napoleons ordetcekenen, zyn steek en pistool, zijn ito veertien jaar verdwenen tc geweest, is. het „Zecghaca” te Berlijn teruggekeerd.
door hem gestichte Legioen van Eer en de Lombardische Ijzeren Kroon, die hij beide steeds droeg, de hem in 1805 verleende orde van den Zwarten Adelaar, de Dcensché Olifantenorde, die op zichzelf al een pracht'g stukje kunstnijverheid vertegenwoordigt, en liet Gulden Vlies uit puur zwaar goud vervaardigd. Er zijn op dezen weckschen dag nog weinig belangstellenden inde Ruhmeshalle, waar middenin de glazen vitrine staat als een klein Pransch eiland inde zee van herinneringen aan Brandenburgsche keurvorsten en Pruisische koningen.
(Nadruk verboden).
---

Bevolkings-Recht. Een geval van „tafelen” in Brabant. Dorp Spreekt Recht.
Een medewerker te ’s-Hertogenb o s c h schrijft ons: Dezer dagen heeft zich in het mooie dorpje Berlicum bij Den Bosch een geval van „tafelen” voorgedaan: een zonderlinge optocht, bestaande uit honderden jongemannen, trok onder oorverdoovende ketelmuziek en ander lawaai naar een huis waar een tachtigjarige doove man woonde. Deze man werd door zijn zeventigjarige vrouw en een ongelukkige dochter zoodanig getreiterd, dat hij inden nacht door een nauw venster kroop en vluchtte naar beter gezinde familie. In dat geval ging nu het dorp „tafelen”, recht spreken, wraak nemen ten bate van den ouden man. De ruiten werden ingeworpen en met steigerpalen werden deuren en vensters stukgerammeid. De vrouwen hadden zich ineen kleerkast opgesloten en vertoonden zich niet Dit geval van volksrechtspraak staat in Noord-Brabant niet alleen. Dikwijls komt het zoogenaamde tafelen voor, maar niet altijd in zulk een krasse mate en dan is de politie gewoonlijk vroeger ter plaatse om er een stokje voor te steken. Het onmisbaar element bij het tafelen is ketelmuziek; gewoonlijk gaat dit nog gepaard met ketelgerammel, belgerinkel hoorngetoeter, zweepgeknal en het blazen op lampenglazen. In Limburg heet het varen, toeten, rammelen of huilen en den ezel aandrijven’ Het gebeurt bij alle laakbare handelingen of handelingen, die het volk als zoodanig beschouwt. Het komt voor, dat de boerenkar van den betrokkene vernield wordt en op het dak vaneen boerenhuis geplaatst wordt en het is dan niet gemakkelijk om dat schandeteeken te verwijderen. Typisch is oox het voor den ploeg spannen vaneen lastigen echtgenoot krachtens een besluit van de buurt, soms ook alleen van. de buurvrouwen.
Laatst kwam zulk een geval van tafelen nog in het dorp Helvort bij ’s-Llertogenbosch voor. Een man had eenige dagen met de zuster van zijn vrouw de Noordzeekust van Nederland bezocht. Eenigen tijd later zat de_man weer op het terras van zjjn stamcafé 'aan 'den weg naar Tilburg. Plotseling verscheen er een groote optocht onder oorverdoovend lawaai en ketelmuziek. Enkele honderdtallen uit het dorp, die van het geval wisten, hadden besloten op deze wijze den ontrouwen echtgenoot- aan den kaak te stellen. In Helvoirt hadden ze echter met zoo veel geluk, daar de politie er spoedig achter was en de rust herstelde. De schuldige moest onder politiebewaking, achternagejouwd door de geheele bende, naar zijn huis gebracht worden.
---

Maar de practijk.
Maarde practijk is geheel anders. Om het spel het karakter van behendigheid niet te ontnemen, wordt stipt de hand gehouden aan de bepaling, dat de spelers eerst mogen inzetten nadat de croupier den knikker in beweging heeft gebracht. Slechts even hebben de spelers tijd om in te zetten, want nauwelijks is het balletje even rond geweest of de croupier laat zijn waarschuwend „rien ne va plus!” weerklinken. Wanneer er veel spelers zijn, is het een haastig dringen van wriemelende handen om er bij te komen en heeft men voor berekeningen al weinig gelegenheid. Maar er is nog veel meer. inderdaad zal de knikker ineen kamer van gelijkmatige temperatuur en op een stabiele tafel, waar geen dringende menschen tegen staan te duwen, ongeveer denzelfden tijd noodig hebben om zijn loop naar het geluksnummer te volbrengen. Doch het balletje is onderhevig aan tal van omstandigheden, die zijn loop beïnvloeden. Daar zijn inde eerste plaats de dampen inde zaal, die zich op de rails, waarlangs de knikker zich beweegt, vastzetten en een zekeren weerstand gaan vormen. Dan wordt het balletje door den croupier inde hand genomen, om op zijn uitgangspunt te worden geplaatst De meer of mindere klamheid van d<;s croupier vingers vormen ook een factor. Hoe het anders te verklaren, dat zoo vaak het baileje midden op zijn weg naar de schijf blijft steken? Baan en balletje worden dan met een doek gereinigd en het spel wordt voortgezet. Opmerkelijk is, dat de berekenaars volgens het hierboven geschetst systeem regelmatig verloren en er daarop maar toe overgingen hun kansen willekeurig te nemen. Ondanks alle schoone theorieën staat dus vrijwel vast, dat 99 procent van de deelnemers aan het edele „Straperlo”- spel dit beoefent als kansspel en zich van de behendigheid niets aantrekt
---