LETTERKUNDIG BERIGT. GESCHIEDENIS DÈS VADERLANDS , door Mr. W. Bilderdijß, uitgegeven door Profr. H. W. TyoeMan. Eerde-Deel. Te Amfterdam , bij P. Meijer. Warnars. Zoo mag zich dan Nederland aanvankelijk verheugen inde verfchij» ning van Bilderdijk's iints lang verlangde Vaderlandfche Historie, en waarlijk, het vindt zich in deszells grootfche verwachting niet bedrogen. Reeds dit eerde deel, offchoon (lechts het tijdvak van ’s Lands natuurlijke wording tot aan het begin der Grafelijke Regering behandelende, geeft een fchitterend bewijs van het veel-omvatrende en echt wijsgeerige, mits» gaders van de diepe geleerdheid des onitertelijken Schrijvers. Juist het donkere, verwarde en onzekere van het in der eeuwen nacht vergane tijdperk door den Schrijver behandeld, doet de helderheid uitkomen der genie, die er met arendsblik in is doorgedrongen. Dat hierßilderdijk niet alles füllig aankondigt, en zijne zoo uiterst moeijelijk verkregen hisrorifche refultaten als godfpraken voordischt, bewijst in allen opzigte ten voordede van eene zoo dikwijls aangevallen zijde van zijn karakter: wegens latere tijdperken, waar fchrijvers eener andère ftaat-Irundige denkwijze jteilig hebben gevonnisd, zal men het wel gaarne Ook aan Bilderdijk toegeven, insgelijks positif in zijn oordeel te zijn, iaimers hij heeft er hetzelfde regt toe, en in allen gevalleßoileau's taal; du choc des opinims jaillit. ia vcrité, zal ook hief gelden; dodh in zulk èer> doolhof als dat, hetgeen Bilderdijk in dit deel doorwandelt, bepaalc htl'aich wijsfelijk tot gisfingen en geefc hij meestal lleChts te kenoen tot dit of dat gevoelen meer over te hellen, zónder daarom de gronden voor eene andere befchouwing te verdonkeren. Gaarne deck* wij vilt dit hoogstbelangrljk ilte deel. een uitvoeriger verflag, doch wy moeten ons vergenoegen met den hoofdinhoud op te geven. Na eene zeer geleerde inleiding over Historie, Historiféhe waarheid en Histotiefclirljven, toegepast op ons Vaderland, volgt een kort over» zigt van de oude gedaante onzes Lands i f wij hadden dit van Bilderdijk langer, zaakrijker en bepaalder gewenscht;) hierna volgen opmerkingen over de Batavieren, Franken en Germanen, Wel kort, maaf tevens ‘alles van het weinige behelzende, wat er van bekend is , én die eigenlijk tot inleiding dienen van eene hocgstgewigtige voorftelling der oude Frankengefchiedenis, zoo vóór, onder,als nd de Kaßolingen ,en welke •voortgezet wordt dóór de befchouwing van óns Vaderland, onder het Rijksgezag, vooral tijdens de invallen der Noordfche Volkilammen en het begin "van Hollands örafelijke Regering. ' Wat eigenlijk deze Regering was,.wordt in eênc onfchatbare verhandeling over de Leenen , het Leendetfel én het Keizerlijk Gezag dier dagen uitvoerig behandeld en aangewezen, en het is vooral in dit gedeelte van het Werk, hetwelk er eene fooft.van ophelderend tusfchen-hóofdüuk van uitmaakt’, dat .men Bilderdijk's veelkeoilisen fchrander oordeel het uieest moet bewonderen. Het is hieruit, dat men tevens ’s mans eigenlijk gevoelen óver het Monarchaal Regeringsftèlfel duidelijk kan leeren kennen, (nader bl. 123, en vervolgens ook 126, enz., en vooral 140—147,) en zien hoe ver de nietbegrepen man er afwas, om het voljlrekt gezag te hebben willen prediken. Merkwaardig ook zijn des Schrijvers waarfchu-Wingen over dente vergedreven eerbied, die men immer in ons Vaderland bij het hooger onderwijs gewoon was der jeugd in te boezemen voor het oude Rome en deszelfs woelgeesten en geweldenaars. Na die «lies, tot ons eigen Vaderland terugkeerende, komen des Schrijvers nafporingen ov—r litc begin van Hollands Graaflcbap. ‘loc die zoo betwist en voor onze gefchiedenls belangrijk punt brengt Bilderdijk de gewigtigfte botiwiloffen aan, vergelijkt en overweegt dezelve en brengt het zoo ver als mogelijk, dat is, tot de waarfchijnlijkheid. Dit weinige zij genoeg van het werk zelve, hetwelk verfierd wordt door iWee kaarten, één van het oitde Teijsterband en de andere van ons Vaderland inde behandelde eeuwen, door Bilderdijk zelve geteekend. Volgen , de ophelderingen en bijvoegfeleh van Bilderdijk even belangrijk en uitvoerig als het werk zelve, en gevolgd van eene naamlijst der geraadpleegde fchrijvers en een register van hetgeheele breede werk. Alles wordt voorafgegaan van de naamlijst der inteekenaren en eene zeer wclgefchrevene Voorrede van den doorkundigen en geleerden Profestor H. IK’. Tydeman, aan wiens zorg men de uitgaaf van dit werk is vérpligt. Hierin wordt dc identiteit van het werk met echte befcheiden gellaaft, waaronder het facsimile van Bilderdijk's overdragt aan genoemden geleeade. —— Op hetgeen Tydeman in deze Voorrede van do wezentiike behoefte zegt nau eene nieuwe befchouwing der Vaderland-Ibhe H storle, ter vergelijking met die van Hagenaar, Zeggen, wij amen , en zal ieder onpartijdige ons nazeggen, ook dan, wanneet hij in ge-, voelen met Bilderdijk vooral op teedere punten der latere tijdvakken yerfchilt; Uank hebbe derhalve de verdienstelijke Tydeman voor de aanvankelijke levering des Werks. Dank ontvangé hij voor de voortzetting, waarnaar alle lettervrienden en wy met» hen vurig verlangen. De uitvoering laat niets te wenfehen óver. --- MENGELWERK. – Ineen Werkje getiteld : Histnire Secrete et anecdotique de Plnsurreetinr. belgique, ou Vander Noot. Dramt historique, gedrukt te Brusfel in 1790 , waarin de Belgifche Revolutie tegen Keizer Jofcphus II in heldere kleuren wordt afgeftfhilderd, vindt men op bladz. 135 de volgende fabel, die dooreen Gentenaar, in tegenwoordigheid van van der Noot eVi diens aanhangers, wordt voorgelezen, en welke fabel niet alleen de revolutie,yan dien tijd tegen den Keizer van Oostenrijk voor* Relt, maar ook in fomriiige opzigfen toepasf?lijk is op de glorieuse rebellie in onze dagen tegen den Koning- der Nederlanden, waarom wij het niet ongepast vonden, dezelve medé té-daden : ~ Leden der Staten, verteeenwoordigers der belgifche natie, en gij, volk, hoort de volgende fabel, die de waarheid mij ingeeft: ~ De Zon en de Kikvorfchen. „ De Kikvorfchen van eene moeras erkenden fedeft vele jaferi dé Zon tot Soüverein van hun rijk. Ouder haar befluur waren zij gelukkig; zij verdroegen zonder morren, dat de Zon inde hemelteekénefl van den-Kreeft,- den Leeuw en de Maagd hun eenig water ontnam, en verheugden zich wanneer zij daarna het gezuiverde water terug ontvin-, fen. Eene door hoogmoed opgeblazene pad maakte het plan, om de on te otntroonen en zich ir» zijne plaats tot Souvefein te' doen erkennen. Zij verhief haar trotsch hoofd, riep al de Kikvorfchen bijeen, en fprak dezelve aldus aan j Hoelang wilt gij toch die Zon als Sóuverettl erkennen, die, door hare verwijdering, u aan de gejlrengheid dér noorl Bewinden óver levert, die elk jaar ons rijk met ijs bedekken ? IVelke diensten doet zij onsf tVanneer zif eenige jfralén van zich af geeft, dan is het qm- onze waters op te halen en onze moeras' op te drongen. Laten wij dus dat vernederend juk van onS af werpen: toten wij vrij zijn, gelijk de adder er, de jlang, die langs 'onze boorden fchuifelen. Ziet gij dié dikke wolken niet, die tusfehen de Zon en om voorbij trekken, die. tij» tune bondgenooten, waafmede ik een verdrag hr§ gejloHn ; zij nullen die htett zonneflralen de kracht ontnemen en op ons bojlendiglijk haar weldadig water doen ntderjlorten. »♦ Aldus /prak d« venijnige pad, es de Kikvorfchen, ligtzinnfg vao aard, waren dwaas genoeg haar taal te geloovao, De argejöharc%%i van de padden en de Kikvorfchen werden tot een congres opgeroepen, en de van hoogmoed opgeblazene pad béttoetijde zich zelveir tot g<- volmagtigd agent op het congres- De afgevaardigden vaardigden uil in de dwaaste en beleediglte bewoordingen een. manifest aan de Zou ui;, waarbij zij haar van de Souvereinteic des lands vervaileu verklaarden. „ Dit gekwaak .kwam eindelijk ter Gure van de Zoti, .iis over dé.re cnbefchaamdheid glimlachte, en, tot llraf, de, Kikvorfchen eenigé oogenblikken liet begaan. ,i Zij liet zich op eenen brandenden wagen (sür tin char de fettj neder ; de wolken verdwenen ; en eenige vati hare brandende flraign vieiett op de moeras. Op fearè nadering droogde net watt'r g'eneel op, de Kikvorfchen hijgden naar adem, zochten te vergeel's eeud- IchuiipiaatS " onder de biezen, nïaar vonden OVeral brandend zand; zij riepen vrttéh* teloós dé dikke wolken thr hulp, doch deze Verfcheneii hlecj en Uié vvanhoöp verfcheufden zij die verwaande pad, die hen had misleid öd bedrogen, en die, bij het fterVen, ho| haar venijn tegen de Zoti durfde uitfpüwen. De weldadige Zon hkd nli thedelljdeh mét het ónbedachtzaïtté Öti ondankbare volkje, Verwijderde ziéh, riep de dikke wollen téfug, deea tegen bp de uitgedroogde ilreken vallen , eh gaf aldus het leven aan dé berouwhebbende én thans, wyièr geworden Kirvorlbheli terug.” ,» ö! Delgen, dié tnil hoort, neöiht diiö label ter.harte; WBntrdÜvVi die venijnige,padden, die ü bedriegen, en erkent, dat de volken ge» Dikkig Zijn, die onder eénen wettigen en verilandigen Vorst leven, welke, even als de Zoti, ben met weldadige én verlichtende ttraleU Verkwikt en koestert.” Tiet is niet wel waarithijnjyk , dat de heer at Siasfart deze Fabel in zy«e fabeleh zil opnemen. In het Mengelwerk vart een önzér dagbladeri wórdt beweërd, dat d« Delgen lleeds geneigd zyn tot het Itelfelder domme en barbaarfche middeneeuwen terug te keereh, of Zich defwalirts doof hunne listige verte!» «lers te laten brengen; de fchrijver gaat aldus voort: „ Deze iïaat vaii Zaken is door de Belgen altijd voor den wenfChens waard iaden gehouden , en daarvoor beboet zij gejlréden, gefèhretuwd en gcloopert tot dëit 4ood toe. Ik zeg cestßedèn. Het is waar, inde zestiende eeuw hebben zij eerst eene gemeenfehappêlijlte Zaak mét de Tanders gemaakt en met hen tegen de Spanjaarden gellreden, toen dö Spaanfche Koning Karei K en naderhand Zijn Zoon Fr/ips II alle hdflné . ga onze privileges met .voeten traden; mee den tienden en rwinglletl pentting óp de koopgoederen dreigden , en de gezamenlijke Nedeïlan» dén inde kluiatérs der onzaligste (laveriHj perfen wildeii. Maar iiaSü» welijks waren de Belgeh. óhitrent de beide eerde Öijzonderhèdéii céil weinig, grrust gedeid door de Spanjaarden, of zij Vielen Van de Nöard* . Nederlanders af; ’lloteii zich weer «itb hunne fftitmirlijkë vijanden dö Spanjaarden aan, én lieten zich door dezen, op vloten éh in légefs, tegen hunne landgenooten bazigerl. Dé Delgen keerden dus gretig tóf het Itelfel der middeneeuwen terug. Daarom denken zij ook nog ireeds niet Vérrükking dan de gldrLvolle middenéeuWfChe tijden van Marlet > Therezta. Deze Oostenrijkfche Keizerin leed veel dan eene (laapziekte. Poch tijdens die rust droomde 2iJ beftebdig óver de gëwoontén s Ze» den, gebruiken, enz. der middeneeuwen. Wat wonder, daar haar geeSü niet die th.iddeneèiivVfche beelden inden droom wds verviild geweest, dat zij ook in haren wakenden toeitand in die middeneeuwen blééf voortleven en hare volken, en dia ronder ook hare lievelingen , de 0-L gen , dien geZegenden Itaslt Van zaken oilgeifodrd liet genieten. Jntef It begreep echter, dat de Delgen niet langer inde middeneeüvven moesten leven, maar gelijk dé meeste volken van Europa iii Je eeuw.Su'nnW aanwëzeris, dat is inde achttiende et Uw, dat Is in dén geest dier tettw behoorden werkzaam te Zijn. Die goede man, die het ooit zdo goed begreep, maak e töu deZen bij de Bslgen eene akelige misrekening, Neen! Neen!! begonnen de Belgen te sdußfiEUtyEN. Wij willen onze! libirtdit handhaven. Wy Hebben tot dus ver inde middeneeuwen geleefd en die ons van d.\ar iii de adlmiendé eetidr wil overbéengen, dld Is onze gezworene vyand. Daarop viel men akn hef verwoesten, vér» nielen en verbranden en bij iluipmoord ombrengen, alles, wat op Hef beliuur Van Jozef H betrekking had; va.n alieh, die het niét deZen vér» lichten en bréveh Vorst hielden. Die'fblfde Gefchiedenis heeft zich fri onze dagen hernieuwd en wij zien, dat Wij van de Belgen niets lsefert künnen, omdat hunne iihêctait losbandigheid is ter w'ederkeefing inden geest dér niiddeiieeUwèn. Gelijk de omfiandigheden hun SCHkEÉÜWÊ# onder Jozef II begunstigd hebben, zoö heeft hun L o OREN inden tien» daagfehen Veldtogt voor onze heldenfcharen het gevolg gehad, dst da Fransehman zich hunner ontfermd heeft.rt --- PRIJZEN DER VOLGENDE EFFECTEN. AM S'T E R D A M den ij. Februarij 1833. pCt. Gebl. pCt. GéM, NEDEkLAtybEik. Spanje. | a§ Werk. Schuld 44 4 4.4J 5 Gert.te Amlt. Ca 4 Ödr-> | 6a^ 5 Geldl. 1832 Ba| aB4 83/s 3 dito • dito 3H * 381 38a Rest.Uitg. d«. aiTrs <5 Gdl. Land. 124 Kansbiiletten i7| 4 ij\ ij\ Üitg. Schuld g| 4 9] 9 4| Amort. Sijnd. 75-j 476 75ft OoSTENkijR. 3f Dito . dito. 58j 4 59J $ Obl.Go// &O. 4 aj Losrenten h 4 dito . dito 4 5 Oorlogslasten 95J 4p6 pgj i\ Certificaten 4 6 Negot. iBji 99J aiooj idö a-j Neg. Metall. 4 6 Schatk.-Büj. iqo aioöj icSojj '$ Idem 86% 4 BfJ Sf Dito van 100 45 dé.inLond. 4 4*- B5 a 85-J 85J 3 Bank-actien 4 Frankrijk. Aand./’iooby 3 lüf. op’t Grb. 78-I 479 Rotschild, 4 3 Cer£. dito 43 dó./2bföb!i d*. 4 "R iT