Buitenland AMERIKA. Het spant nu erger dan ooit tusschen de groote Amerikaansche Unie en het land van revolutie en dictatuur. Reeds men las het gisteren kwam het bericht af, dat vanuit Washington oen ultimatum naar stad Mexico was verzonden. Maar dit is in zekeren zin onjuist, althans voorbarig. Er wordt in het document geen termijn voor antwoord aangegeven, en feitelijk kan men dus niet vaneen ultimatum spreken; gelijk dan ook van bevoegde zijde trouwens reeds gemeld wordt, dat geen ultimatum is overhandigd. Toch schijnt de laatste „nota” van Wilson dezelfde strekking te hebben, en met gespannen belangstelling vraagt men zich nu af wat de Amerikaansche regeering zal doen, zoo Huerta blijft weigeren aan den eisch om af te treden, gehoor te geven. De correspondent van de Daily Telegraph te Washington weet uit goede bron te vertellen, dat president Wilson in zake de actie, tegen Mexico twee plannen heeft: óf ingrijpen met wapengeweld, oftewel de revolutionnairen onder Carranza erkennen en hen steunen, om op dóze wijze Huerta te verdrijven. Welk van deze beide plannen zal worden uitgevoerd, hang't niet van Huerta af, maar van het feit of Carranza sterk genoeg is om zijn mededinger te verjagen. Op het oogenblik vertoeft een speciale gezant van president Wilson in het kamp van Carranza om den staat dan zaken te bestudeeren. Te voren heeft deze gezant ook andere rebellenkampen bezocht. Alvorens Wilson zal bekend maken, welk plan hij ten uitvoer wil brengen, zal hij dan het antwoord van Huerta afwachten. Wanneer deze weigert het land te verlaten hetgeen te verwachten is zal de president der Vereenigde Staten onverwijld doen weten, welk van beide middelen hij zal toepasseu. De correspondent van het Londensche blad die duidelijk te verstaan geeft, dat de Unie met de rebellen getneene zaak maakt voegt er nog aan toe: „In regeeringskringen te Washington is men overtuigd, dat Rusland, Duitschland, Frankrijk, Engeland, Noorwegen en Spanje, de Vereenigde Staten in hun actie zullen steunen, en men hoopt nog, dat deze omstandigheid Huerta tot nadenken zal brengen en hij Mexico nog tijdig zal verlaten... Ondertusschen worden alle voorbereidende maatregelen voor een ingrijpen met wapengeweld genomen, ja, reeds moeten de noodige schikkingen getroffen zijn om het vervoer der troepen naar bepaalde plaatsen in Mexico zoo snel mogelijk te doen plaats hebben. Een groote Noord-Amerikaansche troepenmacht wordt inde eerstvolgende dagen van Tampico naar La Puerta en Salina Cruz (golf van Tehuantepea) overgebracht. Inde Vereenigde Staten zelf vindt het optreden van president Wilson kraclitigen steun. Senator Bacon, de voorzitter van de commissie van buitenlandsche zaken uit den Senaat, heeft ook nog gezegd, dat het voldoende zou zijn als de Europeesehe Mogendheden maar wilden toestemmen, om de regeling der Mexicaansche moeilijkheden aan de Vereenigde Staten over te laten. Indien Huerta maar begreep, dat de Unie de vrije hand had, zou hij zeker niet aarzelen om aan de hem gestelde eischen te voldoen Of met name van Engelschen kant nu aan Huerta zal beduid worden, dat hij op Brittanje heel niet hoeft te hopen voor de bestendiging van zijn regime? De Engelsche belangen in Mexico zijn slechts van economisclien aard. En ook onder dezen komt de directe Engelsche handel, ondanks zijn beteekenis, minder in aanmerking dan het Engelsche kapitaal, dat naast de Amerikaansche dollar aan de ontwikkeling van het land een levendig aandeel neemt. Te vermelden zijn hier vooral de groote petroleum-ondernemingen van het Londensche huis Pearson, dat zich inden laatsten tijd ook in Ecuador en Columbia van groote olie-coneessiën heeft verzekerd. De met succes geëxploiteerde petroleumconcessiën van de Pearsons liggen voornamelijk in het Noorden van de Mexicaansche unie, dus dicht bij het gebied en den invloed van de Vereenigde Staten. Zonder twijfel bestaat daar een belangenstrijd tusschen Pearson en de Standard Oiltrust van Rockefeller, die er op uit is Mexico aan zijn monopolie dienstbaar te maken. Men zegt, dat verscheiden deelhebbers van de firma Pearson tot het Engelsche Kabinet in zeer goede persoonlijke betrekking staan; maar in werkelijkheid zal wel de aan Huerta door Engeland verleende erkenning minder tot den invloed van de firma Pearson, dan tot zakelijke redenen zijn terug te brengen. Huerta heeft, na het uit den weg ruimen van president Madero, zich met dein het land gebruikelijke middelen van de dictatuur meester gemaakt. Zulk een dictator is er in Mexico altijd geweest. Porfirio Diaz, de gunsteling van Washington, was nooit iets anders. Nu scheen Huerta, die veel Indiaansch bloed heeft, in de verwarring zich te ontpoppen als de sterke inan; althans zijn grootere tegenstanders heeft hij uit het veld geslagen, op de provinciën na, waar generaal Carranza zich staande houdt. De meening van de toonaangevende Europeesche handelskringen in Mexico was daarom, dat Huerta zich zou handhaven en zijn erkenning geboden was. Trouwens, zoo dacht men er inde Unie ook eerst over. Maar nu is de opinie weer gekenterd, en men mag vertrouwen, dat ook de Engelsche regeering toouen zal, dat Huerta niets van Brittanje meer te hopen heeft. In dat geval heeft de Unie de vrije hand in haar optreden tegen den dictator; maar of men dan nog in Washington het spoedig met hem zal klaar spelen, is zeer de vraag. --- VARIA. Uit Athene wordt geseind, dat de Grieksche regeering besloten heeft aan Turkije opnieuw een kort uitstel toe te staan. Na afloop daarvan moeten de onderhandelingen hervat worden en mogen zij niet meer worden gerekt. Naar alle waarschijnlijkheid zal de regeering niet langer wachten dan vijf dagen en daarna tegenover Turkije een geheel andere houding gaan aannemen dan tot dusver. Gisteravond om 10 uur heeft bij Melun een vreeselijke botsing plaats gehad tusschen den sneltrein die van Marseille vertrokken waste 9 uur \s ochtends, en den posttrein van Parijs. Verscheiden wagens werden tot splinters geslagen. De machinist van den sneltrein is in hechtenis genomen, daar hij drie seinen voorbijreed. Bij den schier geheel vernielden posttrein behoorden twee goederenwagens, waarin tusschen de veertig en vijftig beambten hadden plaats genomen. Naar gemeld wordt, waren te middernacht reeds 47 lijken te voorschijn gebracht. Ook het aantal g’ekwetsten is zeer groot. Militairen helpen bij het reddingswerk. Te Belfast is inde Ulsterhall een vergadering' gehouden van meer dan 6000 mannen van zaken, samen vertegenwoordigende een kapitaal van bijna 100 millioen pond, om te protesteeren tegen de invoering van Homerule. Met algemeene stemmen werd een voorstel aangenomen om géén belasting meer te betalen, zoodra eenige poging wordt gedaan om de Homerule-wet toe te passen, en voorts, om instemming te betuigen met de organisatie vaneen gewapende macht van vrijwilligers voor Ulster.... ’t Blijft dus hard tegen hard gaan, en het uitzicht op een compromis is somberder dan ooit. Nu heeft weer een andere grootgrondbezitter in Engeland, de regeering 100.000 acres, d.i. ongeveer 40.000 H.A., grond in Schotland tegen 2 pond per acre te koop aangebeden. Op meest van dat land weiden nu herten en schapen. Het aanbod blijft veertien dagen van kracht. Inde Belgische provincie Henegouwen heeft de staking zich uitgebreid tot de kolenmijnen ten Noorden van ltieu du Coeur en Bois de Saint Ghislain. Naar uit Berlijn wordt gemeld, heeft de opperpresideut von Rheinbaben als chef van het Rijnstroombestuur een politieverordening goedgekeurd, die binnenkort van kracht zal worden, dienende om de rookplaag op den Rijn krachtig te bestrijden. Een heer te Berlijn nam een kaartje aan het station en geraakte, toen hij van het loket weg wilde gaan, met een oog ineen hoedespebl vaneen dame, die naast hem stond. Hij heeft hot verlies van zijn rechteroog te betreuren. De onvoorzichtige dame maakte zich, toen zij bemerkte welk onheil zij had aangericht, ijling's uit de voeten. Ook inde trams te Berlijn zijn den laatsten tijd weer verschillende ongelukken met hoedespelden gebeurd. Minister-president Bartliou is opnieuw gezwicht voor een nieuwen, buitensporigen eisch van de Fransche onderwijzers, inde beruchte verboden „Amicales” georganiseerd. De bond der „Amicales” had verzocht, dat de lijst der boeken, die door de huisvaders (welke, zooals men weet, medezeggingschap over de keuze der boeken gekregen hebben) afgekeurd waren, nog eens zou worden onderworpen aan het onderzoek der onderwijzers, die dan in hoogste instantie zouden beslissen. Bartliou heeft dien onbeschaamden eisch ingewilligd. Het laatste woord blijft dus aan de onderwijzers. Sedert het begin van het proces over den zoogezegd ritueelen moord te Kieff zijn vier journalisten gevangen gezet. Vijf worden er vervolgd, 24 bladen en 4 vlugschriften zijn in beslag genomen, terwijl twee bladen niet meer verschijnen mogen. Aan boete is door 84 bladen samen 10.250 roebel betaald. Of er dus ook vrijheid voor de drukpers bestaat om de zuivere werkelijkheid te teekenen! Prof. Pawlof, de eerste chirurg van Rusland, is zooeven van Kieff, waar liij als deskundige in het proces gehoord werd, naar St. Petèrsburg teruggekeerd en heeft zich als volgt uitgelaten: „Een nachtmerrie drukt op de heele omgeving van het hof. De bladen zijn niet in staat, ook maar eenigszins een voorstelling te geven van dit ongelooflijke geding". Zoodra het proces uit is, zal Prof. Pawlof inde vereeniging van geneeskundigen een uitvoerige voordracht houden over de verklaringen der medische deskundigen. Hij -verklaart het proces-verbaal der geneeskundige lijkschouwing van den vermoorden Christenknaap voor onjuist en door de politie en de rechtbank zonder medewerking vaneen geneeskundige opgesteld. --- Compromis-aanbod. AMSTERDAM, 5 November. Het blijkt nu reeds, hoe ondoeltreffend ’t was, dat organen van Links ons lokten door het boeiend denkbeeld van Compromis. Gelijk we opmerkten, kon van Compromis alleen sprake zijn, zoo Links ons toegaf inde Schoolzaak en wij Links in Art. 80. Ons was bekend, wat de heeren van Links op electoraal gebied wenschten, en zij kenden uit Minister Heemskerks revisie-voorstel ons denkbeeld over yhet Schoolgeding-De vraag was dus maar: Zullen we gelijk oversteken ? Of zoo niet, hoeveel laat ge dan af dingen op uw electoraal program, en hoeveel zoudt ge willen dat wij daartegenover lieten vallen inzake de Sehoolquaestie. Hierop echter ontvingen we nu reeds van meer dan één kant ’t bescheid, dat Links geen stroospier laat afdingen, en dat men omgekeerd er niet aan denkt, in zake onderwijs met onze eischen ook maar van verre accoord te gaan. Nu zeggen we daarom niet, dat de komende Staatscommissie, of ook daarna de Regeering, even hardvochtig zal optreden. Eer verwachten we het tegendeel. Maar toch hebben reeds de uitingen der Pers van Links genoeg beteekeuis, om ons te doen zien, waar" bij we konden uitkomen, zoo we niet van meet af het koord krapper aantrokken. Reeds een enkele uitlating van het Vaderland strekt hier ten bewijze. Gelijk men weet, gaat de wet op het Lager Onderwijs uit van het beginsel, dat de kosten van het Lager Onderwijs voor rekening van de Gemeente komen. Titel II van het Open baar Onderwijs handelt onder § 3 van „De kosten van het Onderwijs”, en stelt daar in Art. 46 op den voorgrond: „Elke gemeente voorziet inde kosten van haar Lager Onderwijs, voor zoover die niet komen ten laste van anderen, of op andere wijze worden gevonden.1’ En eerst in Art. 48 wordt dan bepaald, dat het Rijk een bijdrage levert. Het Rijk verleent dus slechts een bijdrage; hoofdpersoon voor de kosten is de Gemeentekassier. Hieruit volgt vanzelf, dat nu er sprake was van gelijkstelling van de zij der Overheid van Openbaar en Bijzonder Lager Onderwijs, we er aanstonds op wezen, hoe dit dus vanzelf in zich sluit, dat niet alleen van wege het Rijk, maar evenzoo vanwege de Gemeente, per schoolkind, gelijk bedrag aan beide soort scholen zou zijn iiit te keeren. Dit sprak zoo vanzelf, dat We ons zelfs van alle toelichting van dezen eisch onthielden, en er alleen bij opmerkten, dat dit natuurlijk ook gelden moest ten aanzien van den Schoolbouw. Geen oogenblik hadden we dan ook gedacht, da,t men zelfs op dezen primordialen eisch captie zou hebben gemaakt. Maar wat gebeurt nu? De' redactie van ’t Vaderland repliceert hierop kort en goed, dat deze eisch absurd is. Nu wete men, dat volgens de jongste Regeeringsbescheiden, voor de Openbare School door Rijk en Gemeente samen verstrekt is in 1911 een bedrag van ƒ47.80 en in 1912 van f 49.40 per kind. In 1913 loopt ’t stellig over de ƒ5O. En daartegenover staat nu, dat van Overheidswege aan de Bijzondere School per kind is uitgereikt in 1911, niet ƒ 47.80, maar slechts ƒ 21.80. Alzoo ƒ 26, of meer dan de helft, minder. En in 1912 niet ƒ 49.40, maar slechts ƒ 23.40, d.i. weder ƒ26 minder. Ware nu bij dien stand van zaken door de Nieuwe Cour. gezegd, van gelijkstellling inzake de financiën komt niets in, zoo zou dit minder beduid hebben. De Vrij-Liberalen zijn op dit stuk onze meest krasse misgunners. Maar veel erger is ’t, nu ’t Vaderland zoo spreekt. Vooreerst, omdat de Unie-Liberalen Links het talrijkst zijn, maar ook ten anderen, omdat bij hen ook mannen als de heer Roodhuijzen worden gevonden, die voor billijkheid vrij wat meer voelen. Krijgen we nu zelfs uit dien hoek te hooren, dat, hoe ’t compromis-aanbod ook moge uitvallen, er in geen geval aan te denken valt, dat ook de – Gemeentebesturen verlof zouden krijgen om gelijkheid toe te passen, dan voelt men, hoe hoogst onvoorzichtig het zou zijn, zoo van Rechts, wie ook, op zulk een Compromisaanbod van Links zou willen ingaan. --- Moedgevend. Voor nog niet zoo heel lang uitte het Bat. Handelsblad de weeklacht, dat de geldelijke steun, door het Gouvernement aan de Christelijke scholen op Java verleend, een zeer te betreuren maatregel was, daar hierdoor „de Islfim werd opgejaagd, opgedreven en teruggedrongenL „Wij schrijven”, zoo liet de redactie zich uit, wij schrijven dit in volle overtuiging neder”. Daar aan te nemen viel, dat de redactie op de hoogte was, joeg dit ook ons wel eenigermate schrik aan. Juist daarom echter is het temeer moedgevend, thans te vernemen, dat het heusch zoo’n vaart niet loopt en dateer omgekeerd op moedgevende verschijnselen valt te wijzen. Zoo meldt men nu uit Bandoeng, dat op de daar gevestigde school nu reeds 73 leerlingen geplaatst zijn. en dat voor niet één enkele om vrijstelling van bijwoning van het onderwijs inde Bijbelsche geschiedenis gevraagd is. Te Keboemen zijn er nog pas de helft geplaatst, maar ook daar van exceptievragen geen sprake. Veeleer verdient het opmerking, dat drie Radentjes (Javaansche freuletjes) als kostleerlingen geplaatst zijn bij den Missionairen predikant Ds. van Dijk, en dat ook Ds. Merkelijn aanzoek kreeg om een Priaja-jongen als kostleerling bij zich aan huis te nemen. Deze feiten bevestigen de vrees van de redactie-van genoemd blad niet. Eer blijkt er uit, dat men van de zijde der ontwikkelde inlanders onze Christelijke scholen op prijs stelt. De Vereeniging voor Christelijk Holl. Inl. onderwijs is dan ook alleszins gerechtigd, om bij voortduring op de noodige hulp te rekenen. Ze behoeft een kapitaal van f 50.000, waaraan op ’t oogenblik nog f 15.000 ontbreekt, en van deze ontbrekende f 15.000 zal althans f 2500 binnen korten tijd moeten worden uitbetaald. De School te Bandoeng toch kan niet blijven in het hulplokaal. Er moet nieuw gebouwd worden, maar dit schept schuld, en die schuld moet vereffend. Misschien kan het met ’t oog hierop goed zijn, er aan te herinneren, dat de penningmeester van die Vereeniging is Jhr. H. L. Quarles van Ufford, wonende te Amsterdam Vossiusstraat 11. We ontvingen bovenstaande mededeelingen van Ds. W. F. C. van Helsdingen, te Cubaard, Secretaris van de Afdeeling die werkt op het zendingsterrein der Gereformeerde Kerken inde residentie Kedoe. We meenden op deze feiten te mogen wijzen, en van deze behoefte aan steun, al is het in strijd met onze usantie, ditmaal bij uitzondering melding te mogen maken, omdat de zaak die ’t hier geldt, van liberale zijde zoo allerminst in het juiste licht is geplaatst. --- De, vierde stand.. In 1789 ging ’t te Parijs om het opkomen van den derden stand. Tot op dien tijd trok men aan de trits van geestelijkheid, adel en burgerij. Die trits is toen aan flarden gescheurd. De geestelijkheid ging er uit, en de adel ging er uit, en ten slotte bleef toen niets over dan de burgerij. Zij nu vormde den derden stand. Aan dien derden stand moest toen alle politieke macht komen. Voor de burgerij was-de toekomst! Dit opzet is toen gelukt, niet door wat de burgers uithaalden, maar doordien de arbeiders, het grauw en het janhangel het voor den derden stand opnamen. Zoo kwam men er, maar ternauwernood had men zijn doel bereikt, of men zette er spoed achter, om al wat beneden die burgerij stond inden hoek te duwen, den vierden stand, die de massa vormde, impotent te verklaren, en aan de dunne laag die tusschen adel en arbeidersgespuis lag, alle macht in handen te spelen. Men weet, hoe dit ook in 1848 ten onzent is nagedaan. In Vlissingen' en Leiden de fabrieksarbeiders er voorgespannen, om het publiek door straatkabaal schrik aan te jagen, en toen dat gelukt was, een kieswet, die over heel ’t land niet zooveel meer kiezers maakte, als thans reeds Amsterdam alleen bezit. In kort summiei\kwam ’t dus hier op neer, dat men eerst de arbeiders en het grauw de kastanjes uit het vuur liet halen, en toen dit gelukt was, zelf den machtsgordel zich om ’t middel gespte, en de groote massa stemloos afwees. En juist ditzelfde staat ook nu weer te gebeuren. , De burgerij bleef er nu buiten, want die had haar doel reeds bereikt, maar nu spitst zich een vierde stand op maclitsverovering. Arbeiders, lagere ambtenaren, dienstpersoneel van allerlei gading spannen nu saam, om maar precies tegenover de burgerij te. doen wat in 1789 de burgerij of derde stand tegenover adel en geestelijkheid deed. Ook nu toch wil men met behulp van den laagsteu stand er zichzelf bovenop werken, en, is dit doel straks bereikt, boven al wat daar beneden staat zich verheffen, en als skilled tabourers, klein-ambtenaren enz. meester van den toestand worden, om dan wat op nóg lager niveau staat, aan zijn eigen ellende overtelaten. De adel is lang afgedankt, ook de geestelijkheid heeft niets meer in do melk te brokkelen, alleen nog de derde stand bleef over inde groot-burgerij; daarbij komt dan de klein-burgerij als vierde stand, en daar beneden hebt ge dan het plebs. En het opmerkelijkst hierbij is, dat in 1789 en 1848 de arbeiders er niets van merkten hoe ze inden hoek werden g’ezet, en dat ze daarom zoo dapper meededen om de liberalen er bovenop te helpen. En dat precies zoo ook nu het plebs er niets van speurt, hoe ook de vierde stand zich van haar bedient om er zelf boven op te komen, en nu luk raak meedoet met de Socialisten, om later ineen volgende periode, als ze ziet hoe men ze beet nam, juist even fel tegenover de Socialisten op te treden, als de Socialisten het nu tegen de Liberalen doen. Tijdens de crisis die achter ons ligt, is de afscheiding van den vierden stand bij het plebs reeds begonnen. Alleen het plebs loopt nu nog met den blinddoek, juist zooals de kleine burgerij het in 1789 deed. En daarom zien ze nog niet hoe ze bekocht worden. --- Hit de Pers De komende Kamerdiscussies. Zoo nu en dan verschijnen inde linksche pers tamelijk merkwaardige artikelen, en dat is thans weer het geval, nu de Tweede Kamer gereed staat haar jaarlykschen Begrootingsarbeid te aanvaarden. Zoo komt de Nieuwe Courant de vermaning herhalen, die de heer Roodhuyzen al eerder uitdeelde, om bij de algemeene beschouwingen zoo weinig mogelijk over den stembusstrijd te spreken. Niet omdat de N. Crt. vrees zou koesteren, dat men links het antwoord zou moeten schuldig blijven als van rechts op de linksche verkiezing werd gewezen : Wij zeggen dit geenszins omdat naar onze meening de vrijzinnigen in het algemeen verlegen zouden behoeven te zijn om een afdoend' antwoord op de bittere klachten, waarvan de verslagen rechtsche partijen zich sinds dezen zomer zonder ophouden in haar pers en laatstelijk inde Kamer-afdeelingen ontlastten. Zulk een antwoord werd op menig critiek punt reeds gegeven en voor een deel weerleggen de klachten van de rechterzijde zich zelf. Volgt dan een lofzang op de concentratie, over den arbeid door haar verricht. Het blad spreekt dan van de briefjes, waarin een twintigtal vrijzinnige candidaten bij de herstemming zich onderwierpen aan de socialistische eischen. Van deze grief, zoo lezen we : Van deze grief (prijsgeving van persoonlijke zelfstandigheid door de bedoelde candidaten) wordt in het Verslag een weerlegging gegeven, welke ons in zooverre niet bevredigt, dat wij liever een onbewimpelde bereidver klaring van alle betrokkenen hadden gezien om de antwoorden openbaar te maken. Zij betreffen rechtstreeks en uitsluitend de publieke zaak. Zij bevinden zich alle in handen van het sociaal-democratische hoofdbestuur, dat reeds in het partij-orgaan liet verluiden ze eerst dan en in zooverre bekend te zullen maken, indien eender beantwoordcrs zich te eeniger tijd mocht willen onttrekken aan de verplichtingen die hij naar het oordeel van dat bestuur daarmede op zich had geladen. Zij zijn dus te vergelijken met persoonlijke fiches, die dat bestuur nopens een twintigtal vrijzinnige Kamerleden in het partij-archief bewaart. Is dat een verhouding waarvan men aan vrijzinnige zijde de bestendiging wenscht te dulden? Wij kunnen ons voorstellen dat men de lange en moeilijke crisisweken niet heeft willen vertroebelen door aan de pers een rijke stof te verschaffen tot nieuwe polemiek. Maar nu die weken lang voorbij zijn en de positie van het Kabinet door de openbaarmaking op geenerlei wijze kan worden geschaad, behoorde die meest grievende van alle politieke grieven, tegen de Vrijzinnige Concentratie gericht, niet door redeneering maar door blootlegging der simpele feiten te worden beantwoord. Wij die met den inhoud van de 22 antwoorden, op zeer enkele na, bekend zijn, verklaren gaarne die openbaarmaking te achten in het belang van de Vrijzinnige Concentratie al hadden wij liever gezien dat alle destijds gevraagden hadden verwezen en kunnen verwijzen naar een tijdig geformuleerd eensluidend bescheid van het concentratie-comité. Vermoedelijk zullen die briefjes nog wel niet zoo dadelij'k worden gepubliceerd; doch het zal wel interessant zyn bij gelegenheid eens te lezen, in welke woorden cle heeren hun onderwerping aan de socialistische eischen hebben ingekleed. Bij de Indische Begrooting. Onder de artikelen die wij boven bedoelden, behoort er ook een van de N. K. Crt., die bij het behandelen van de Indische Begrooting nu weer liever niet over de „kersteningspolitiek” zooals zij het noemt wil gesproken zien. Wij zouden het zeer bejammeren, wanneer de Kamer dit jaar wederom, en thans met gehoele miskenning van het zwaartepunt, haar aandacht in hoofdzaak aan quaesties van antithese en kersteningspolitiek wijdde. liet belang van Indië vordert zoo iets werkelijk niet! liet moge al het vorige jaar voor de lrnzijde plicht zijn geweest, tegen de gevaarlijke afwijkingen van de goede, beproefde richting, welke zij in het gevolgde koloniale beleid bespeurde, op te komen, zoo ontbreekt thans, nu zij zelf het roer in handen heeft, reden tot den aanval. Temeer, nu uit de mededeeling, door Minister Pleyte aan de pers gedaan, mag worden afgeleid, dat gouverneurgeneraal Idenburg zich met diens opvatting, dat geen kersteningspolitiek ten opzichte van Indië behoort te worden gevolgd, heeft vereenigd. , Wat de al of niet juistheid van deze laatste onderstelling aangaat, daarover zal bij het Koloniaal debat wel het noodige licht opgaan. We lezen nog verder in het blad: De Christelijke zending verdient uiteen koloniaal-politiek oogpunt steun, zooals ieder degelijk, door mannen van erkende voortreffelijkheid geleid streven steun verdient, voor zoover dit met het algemeen staatsdoel samenvalt. Het feit, dat enkel de zending gereed staat om van regelingen profijt te trekken, welke eventueel ook aan andere lichamen, die, evenals zij, in algemeenen zin nuttig maatschappelijk werk verrichten, ten goede zouden komen, mag geen reden zijn om het genot ervan nu ook maar aan haar te onthouden. In geen geval willen wij vaneen anti-zendingsreactie weten. Niets worde er gedaan, wat de verwijdering op koloniaalpolitiek gebied tusschen rechts en links zou kunnen vergrooten. Redeu om zoo iets te willen is er niet. Daarentegen is er alle reden om samen te gaan. Met de algemeene politiek, door gouyerneurgeneraal Ideuburg gevoerd, hebben wij ons over het geheel steeds zeer goed kunnen vereenigën, en wanneer wij zijn gevaarlijke tochten naar het oerbosch der godsdienstpolitiek hebben veroordeeld, beschouwden wij die toch ook enkel in het licht van uitstapjes, welke op de richting geen invloed hadden, al werkten zij belemmerend op het voortrukken. De Nederlander bespreekt dit artikel, en zegt &an het slot van haar beschouwing: Wij voor ons hebben betere gevoelens omtrent de onkreukbaarheid van ’s heeren Idenburg’s karakter. En het valt ons niet moeilijk de naar het schijnt goede verhouding tusschen het Plein en Buitenzorg aan edeler motieven toe te schrijven. Niet gaarne zouden wij van den nieuwen bewindsman van Koloniën iets anders veronderstellen, dan dat ook hij, door de sprekende feiten overtuigd, heeft ingezien welk verschil er is tusschen verkiezings-voorstelüngen „als zekere Juni-gebeurtenissen in aantocht zijn,“ en de waarheid, gelijk die in de offlcieele bureaux beter kan worden gekend, dan aan de schrijftafels van liberale dagbladredacteuren, die tusschen hun eigen voorstellingen en deze feiten bekneld de verschillen tusschen toen en tha n s overal elders zoeken dan waar ze te vinden zijn. Namelijk bij zich zelf. De Nederl. heeft gelijk; maar hoe kan ’t ineen vrijzinnig brein opkomen, te zoeken naar fouten ineen hoek, waar immers enkel voortreffelyks woont ? --- Binnenland AMSTERDAM, 5 November. KAMEROVERZICHT. Er lag gisteren een zekere glans van genoegen over de volksvertegenwoordiging, een glans, welke haar verleend werd door de blijde gezichten van menschen, die, aan de heerlijkheid van hun ambt nog niet gewend, er min of meer uitzagen als kinderen, die in heel prettige stemming verkeerden. Of dat blijde uitzien den nieuwelingen lang bij zal blijven, of het de stormen van den begrootingstijd doorstaan zal, is moeilijk te zeggen, maar zeker is, dat gisteren de glans van genoegen er nog fiks op lag. Nu, er was niet heel veel, waarover men zich onaangenaam aangedaan kon voelen. Behalve één oogenblikje, toen het wat spande tusschen den heer Rutgers en Minister Treub, bij de quaestie van de invaliditeitsverzekering, ging alles in pais en vreê toe, en het interessante werd, behalve door de mededeelingen te dier zake van Minister Treub, vooral aangebracht door de maidenspeeches, die gehouden werden en interessant waren meer door het feit, dat ze maidenspeeches waren dan door haar iuhoud. Als een ministerieele redevoering ook een maidenspeech heeten mag, dan werd zulk een rede gehouden door den heer C o r t van der Linden, die het woord had te voeren naar aanleiding van de vereeniging van Stad-Almelo met Ambt-Almelo, ter bestrijding van niet belangrijke amendementen, door den heer Hugenholtz op het betreffende wetsontwerp ingediend, maar door den voorsteller na Z.Exc.’s bestrijding weer ingetrokken. De amendementen hadden alleen theoretisch belang, zooals de heer Aalberse verkondde, daar ze bedoelden, te waken over de belangen van nu in functie zijnde gemeente-ambtenaren, die, theoretisch genomen, natuurlijk buiten functie zouden kunnen geraken door de vereeniging der beide gemeenten, maar zonder dat er ook maar één man zal wezen, die zijn betrekking als gemeen te-amb ten aar door de vereeniging kwijt raakt. Het wetsontwerp werd overigens na niet al te veel gediscussieer goedgekeurd. Zoover kwam het niet met een ander wetsontwerp, dat tot strekking had, Hoek van Holand bij Rotterdam te voegen. Men bleef in de discussie over dat wetsontwerp steken en zal haar a.s. Maandag in den namiddag afmaken, om, als men ook met de behandeling van een ander spoedeischend ontwerp dien middag gereed komt, Dinsdagmorgen aan de Indische begrooting te beginnen. In den loop dezer week moet de Kamer in de afdeelingen nog een aantal wetsontwerpen afdoen; op de afdeelingsagenda stond ook de wijziging der woningwet en die der onderwijs wetgeving, maar deze werden — de woningwetna een stemming, die 42/25 kwam te staan — afgevoerd op voorstel van den heer De Savornin L o h m a n. Voor de onderwijsquaestie zullen we nu een commissie van voorbereiding krijgen. Intusschen, om nu op de quaestie Hoek van Holland — Rotterdam te komen, waarover de discussie, gelijk gezegd, gisteren niet afliep, deze bracht drie nieuwelingen ertoe, het woord te voeren, hetgeen zeker in de Kamer zelf niet veel aandacht trok, ■waarschijnlijk omdat er zooveel nieuwelingen zijn. Het waren — zooals te begrijpen is — Rotterdammers, die voor het front kwamen, namelijk de heeren S p i e k m a n, 'n prettig spreker, Van Vollen hoven enLasonder, die met den heer Van der Molen, Rotterdams wethouder, voor de goede bedoelingen van de groote Maasstad opkwamen. De heeren Van BylandtenLohman hadden namelijk critiek op het betreffende wetsontwerp uitgebracht, de laatste onder uiteenzetting, dat de toevoeging van Hoek van Holland aan een op eenige uren afstands liggende groote gemeente, in strijd is met den geest onzer wetgeving, die zulke vreemde annexaties om handelsoverwegingen niet wil en van ’n soort onderburgemeester, zooals de Hoek nu krijgt, niet weet. De heer Lobman vond het goed, dat de Hoek losgemaakt wordt van ’s-Gravenzande en Naaldwijk, maar meende, dat men niet tot annexatie bij Rotterdam behoefde over te gaan om goede toestanden te krijgen, mits men de nieuwe gemeente maar speciale verplichtingen oplegde. Maar — aldus de heer Lohman — de Kamer voelt niets meer voor goede theorieën, doch vraagt eenvoudig, hoe je het meeste geld verdienen kunt. Tegen die uiteenzetting nu kwamen de genoemde heeren op, betoogende, dat er van Rotterdamsch standpunt geen enthousiasme behoeft te zijn over de annexatie, daar het niet gaat om een Rotterdamsch mercantieel belang, aangezien de koopstad aan de Maas slechts gedreven wordt door de begeerte om, in het algemeen belang, te voorkomen, dat aau den rechteren linker Maasmond slechte hygiënische en sociale toestanden ontstaan, hetgeen zeker gebeuren zal, indien men niet onmiddellijk ingrijpt. Krijgt niet nü een sterk gezag de zaken van den Hoek in handen, dan zal het uitstel noodlottige en droevige gevolgen hebben... Zoo betoogden de heeren, die echter niet voorkomen konden, dat huns ondanks het Rotterdamsclie belang toch wel ietwat door de kieren gluurde. Wenden we ons thans echter tot de quaestie van art. 369 der O. en I.-wet, Bij de bespreking daarover, waar aan deelgenomen werd door de heeren P a t ij u, D u ij s, R u t g e r s, Van Veen en Minister Treub, kwamen hoofdzakelijk 4 punten aan de orde: le de houding van den soc.-dem. hoofdambtenaar, door De. Nederlander in de pers in debat gebracht; 2e de misrekening van Prof. Kluyver; 3e de gebreken van de wet; 4e de gestie van Minister Talma; 5e de daden en plannen van Minister Treub. Over elk dier punten een woord. le Met den bewtisten hoofdambtenaar zijn we heel spoedig klaar, want op de vraag van den heer P a t ij n en naar aanleiding van den lof, dien „sociaal” voelenden ambtenaar gebracht door don heer D u ij s, antwoordde Minister Treub met de meeste beslistheid, dat die ambtenaar lof noch blaam verdient, daar hij slechts gedaan heeft wat iederen ambtenaar betaamt, namelijk handelen in de meest volkomen overeenstemming met de iristructiön, hem verstrekt, en meteen door de Regeering zelve gemaakte „handleiding”. 2o. Wat de misrekening van Prof. Kluyver aangaat, het ware beter te spreken van verkeerde raming, want de berekeningen waren volkomen juist en slechts de raming was valscli. Het was alleen de heer Drion, die goed raamde, toen hij in 1912 het aantal rentetrekkers ex art. 369 op 80.000 schatte. 21 Oct. waren er reeds 94.000 aanvragen om rente, waarvan er slechts 41.000 om definitieve bij de R. V. B. waren ingekomen. Het totaal aantal zal wel over de 100.000 gaan. De Minister schatte aanvankelijk, dat er rond 70.000 zouden worden toegewezen, maarde R. V. B. schat belangrijk hooger. De aanvragen worden beoordeeld naar de bij aanneming der wet gekoesterde opvatting omtrent haar bedoeling en worden zoo goed mogelijk onderzocht, maarde zaak moet met zooveel spoed gaan, dat alleszins nauwkeurig onderzoek niet doenlijk is, zoodat er wel aanvragen zullen moeten worden goedgekeurd, welke het niet verdienen. Opgemerkt dient hierbij, dat de Kamer zich over den t eg e n v aller niet verontrust toonde. Ook de heer Rutgers was niet verontrust, omdat het hier slechts een overgangsbepaling, die niet tot staatspensioen leidt, gold. In het algemeen blijkt het aantal verzekeringsplichtigen grooter te zijn dan men vermoedde. Trouwens wees hij er op, dat de heer Duvs voorzichtig moest zijn met zijn critiek op den heerKluyver, daar juist een amendement-Duys medewerkte om de berekening-Kluyver inde war te sturen. 30. De tegenvaller, zoo betoogde Minister Treub overigens, ligt inde wet zelf, althans ten deele, daar de wet, door de uitkeering los te maken van den verzekeringsplicht, het groot aantal aanvragen om premievrije rente inde hand werkte. De invoering van art. 369 zes maanden na dagteekening der wet veroorzaakte den zoo nadeeligen spoed, die goede schifting onmogelijk maakte. Waarbij dan nog komt, dat dit art. tot resultaat heeft, dat premie-vrije rente toekomt aan veel menschen, die haar heel niet behoeven. Inde praktijk zullen echter, naaide meening zelfs van den aangevochten hoofdambtenaar, lieden uit het armhuis niet onder art. 369 vallen. Wat betreft de gestie van Minister Talma, diens ambtsopvolger was heel beleefd in zijn kritiek op hem, maar deed niettemin gevoelen, dat naar zijn, 's heeren Treu b ’s inzien, de heer Talma.... de zaak bedorven heeft: lo dooreen verkeerde betaling der tusschenpersonen, die voor elke goedgekeurde aanvraag vergoeding krijgen, zoodat ze de neiging moeten hebben, goedkeuring der aanvragen te bevorderen, meer wellicht dan dienstig is; 20. door onder zijn verantwoordelijkheid een „handleiding, te doen uitgeven, waarin een juiste, zij het ook ruime, interpretatie wordt gehuldigd, maar helaas verzuimd is te verwijzen naar art. 32 der wet, den eisch behelzende, dat de arbeid in beroep moet verricht zijn om renterecht te geven. De heer Van Veen meende, dat de Minister hierover wel eens aan de R. V. B. kon schrijven, maar Z.Exc. vond, dat dit niet kon, daar de R. V. B. zelfstandig het recht heeft, de rente toetekennen, en dat het toch ook niet meer geven zou, daar de tijd voor goed onderzoek der aanvragen ontbreekt. Herhaald zij overigens, dat Minister Treub héél hoffelijk was in zijn critiek, zoodat hij zelfs vermeed, den naam van zijn ambtsvoorganger te noemen en liever sprak van „de Regeering”. Toch was het jammer, dat niemand het voor de daden van „de Regeering” uit Minister Talma’s tijd opnam! 50. Ten slotte de daden en plannen van Minister Treub. Het inde troonrede aangekondigde ontwerp op de ouderdomsrente ligt ten departemente gereed. Het is gedrukt en gaat deze week naar ’s Ministers ambtgenooten en vermoedelijk deze maand nog naar den Raad van State. Voorts schijnt de Minister te meenen, dat de Invaliditeitswet niet ongewijzigd kan blijven, maar wat gebeuren zou, als de desbetreffende plannen der Regeering niet slagen, en of dan de wet toch ingevoerd zou kunnen worden zonder ongelegenheid te scheppen, daarover wenschte de Minister niets te zeggen, hetgeen den heer Rutgers aanleiding gaf, ZExc. voor te houden, dat hij blijkbaar niet veel vertrouwen had in zijn positie en dat zijn staatsrechtelijke consciëntie niet heel gerust bleek te zijn. Hofberichten. Reuter seint uit Rome, dat H. M. de Koningin-Moeder gistermorgen naar Parijs is vertrokken. Hedenmiddag zijn door H. M. de Koningin ten paleize Het Loo de navolgende personen uit Gelderland ontvangen : Mej. H. W. Spiering. Tiel; de heeren Frowein. president van de Kamer van Kooph., Arnhem; H. A. Pauwen, landbouwer te Westpannerden; M. A.Vink; veilingmeester der ver. Overbetuwe, Eist; zoomede de industrieelen A. D. Duys, Eist, J. J. Prins, Arnhem, H. A. Z. Van Dithuyzen, Terborg, J. W. Daaldérop, Tiel, J. E. Prakke, Eibergen, L. L. Van Rossum, Geldermalsen, P. Dobbelmann, Nijmegen. De ontvangst had in twee zalen van het paleis plaats, waar tevens een theebuffet was ingericht. Oe vrije Zaterdagmiddag. Aan den Minister van Landbouw, Nijverheid en Handel is volgens Het Volk door de drie Textielarbeidersbonden een adres gezonden, waarin zij herinneren aan de toezegging van ernstige overweging door Minister Talma gedaan, ter gelegenheid der aanbieding vaneen adres, waarin gevraagd werd om bij algemeenen maatregel van bestuur den vrijen Zaterdagmiddag voor te schrijven voor de beschermde personen inde textielindustrie. Nogmaals richten zij daarom met den meesten aandrang thans ook tot Minister Treub het verzoek om na of wel uiterlijk 1 Januari 1915 zulk een maatregel van bestuur te willen uitvaardigen, waarbij de vrije Zaterdagmiddag voor alle beschermde personen inde Enschedésche textielindustrie wordt voorgeschreven. Uit den Rotterdamschen Raad. Bij de artikelsgewijze behandeling der inkomsten en uitgaven bij de Rotterdamsche begrootingsdebatten vond de heer Spiekman nogmaals gelegenheid uiting te geven aan zijn ontstemming over het feit, dat een politieagent is gestraft, omdat hij weigerde bij het laatste bezoek van H. M. de Koningin aan deze stad, het voorgeschreven oranje-lintje op de uniform te dragen. Zèer terecht merkte de Voorzitter naar aanleiding hiervan op, dat het in Nederland thans wel ver gekomen is. Honderden Nederlanders hebben voor de oranjekleur hun leven gegeven, en nu weigert een dienaar van het openbaar gezag, die den eed van trouw aan de Koningin heeft gezworen, oranje te dragen. Duidelijk heeft de burgemeester er op gewezen : aan Oranje is in ons land de Souvereiniteit opgedragen en wie daartegen bezwaar heeft, moet eenvoudig in Nederland de publieke macht niet dienen. De Burgemeester verklaarde nadrukkelijk, dat hij er zich niet toe zal laten vinden, om Oranje uit het hart van het volk te laten verdringen. Intarview-Van Kol. Van het interview, dat een redacteur van het persbureau M. S. Vaz Dias met den heer Van Kol had, gaven wij gisteren het eerste gedeelte. Het slot volgt thans : „Welke middelen zijn, aldus vroeg de redacteur, volgens uw meening noodig om Indië en zijn bevolking te helpen?” „Veel van wat ik, toen ik voor het eerst inde Tweede Kamer kwam in het belang van Indië bepleitte, werd inden loop der jaren ingevoerd. Toch is dit lang niet voldoende. In 1905 gaf ik inde. Tweede Kamer als mijn meening te kennen dat naast landbouw, veeteelt, vischvangst, mijnbouw en kleinbedrijf, de ontwikkeling eener inlandsche groot-industrie, gedreven met inlandsch kapitaal, een levensquaestie voor Java was. Gebeurt dat niet, dan is de verarming van Indië onvermijdelijk. De voorwaarden zijn aanwezig. Kon men vroeger vaneen inlandsch proletariaat niet spreken, daar iedereen een lap grond had, waarvan hij haalde wat hij noodig aad, dit is thans anders. Java is sterk bevolkt, en duizenden vindt men -er die nu geen eigen lapje grond meer bezitten. De werkkrachten zijn er, de industrie is er ook, het inlandsch kapitaal ontbreekt echter nog. In Japan is het dezelfde geschiedenis geweest; wat daar gelukt is, is ook in Indië mogelijk. Jammer, dat de Gouvemeur-Generaal nog geen gevolg heeft gegeven aan zijn voornemen om iemand naar Japan te zenden om studiën te maken van de economische ontwikkeling daar te lande. Ik kan u echter mededeelen, dat hier te lande pogingen worden gedaan om een comité te stichten met het doel moreelen en financieelen steun te geven aan de „Sarikat Islam”. „Om nog eens terug te komen op de Indische Partij”, vroeg ik, „is de bewering van Douwes Dekker juist, dat de verschillende hervormingen van den laatsten tijd te danken zijn aan het optreden van zijn partij ?” „Geen sprake van”, antwoordde de heer Van Kol, „ik weet waarop u doelt. De circulaire van den heer Idenburg betreffende de gelijkstelling van den Javaan is wel pas afgekondigd, maar het is me persoonlijk bekend, dat in principe reeds tot een dergelijken maatregel was besloten, lang voor er sprake was van de Indische Partij.’" „Acht u Indiö rijp voor zelfbestuur?” „Neen, daarvan kan in het belang van Indiö nog geen sprake zijn, daarvoor zijn Indië en de Javaan niet rijp. Het zal wel komen, want het heeft me ook nu weer bij mijn bezoek getroffen hoe de slaafsche onderdanigheid van den inlander langzamerhand verdwijnt. Hoe zijn belangstelling voor alles wat op zijn land betrekking heeft, stijgt. Bij mijn bezoek aan Atjeh werd ik 's avonds in mijn hut opgezocht door velen, die mij wilden zien en eens met mij wilden praten. Zelfs vrouwen van hoofden kwamen den blanken man, en dat zegt wat! opzoeken. Het was ongelooflijk zoo spoedig als men wist dat Pan Kol, de V kunnen zij niet zeggen inde kampong was. „Wil Nederland”, zoo besloot de heer Van Kol, „zijn Kolonie blijven behouden, dan moet het geen vloot gaan bouwen op kosten van Indië, want dat zou een schandaal zijn. „Geen enkel land denkt er aan om zijne koloniën te laten betalen voor de vloot, die deze eventueel te beschermen zal hebben. Wat wij hebben te doen is met ruimheid van opvatting het streven der inlanders naar economische ontwikkeling krachtig testeunen”. Onafhankelijkheidsfeesten. Men schrijft ons uit Ransdorp: Den 16den Nov. zal het 100 jaren geleden zijn, dat de handelaren uit Waterland op Amsterdam met het Oranje getooid uit stad terug kwamen. Van ouds stond Ransdorp bekend om zijn liefde tot Oranje. De bekende historieschrijver Hofdijk, vermeldende hoe Alva bij den Schreierstoren getuige was van het uitzeilen zijner oorlogsvloot (1573), schrijft dan ook: „Rechts en door zijn zwaarte en duidelijk eenigszins tergend verrees de kloeke toren van Ransdorp, meer dan ransch, bitter in Alva’s oog, naardien het den Prins was toegedaan”. De herdenking van Neêrlands onafhankelijkheid mocht dan ook te Ransdorp niet onopgemerkt voorbijgaan. Daarom werd dus door den heer G. van Zeggelaar, hoofd der Chr. school, voor 18 Nov. D.V. een gedenkavond georganiseerd. Na een inleidend woord van het hoofd der school over: „Onze roeping om te gedenken” zal D.V. door den heer Ds. W. W. Siddré, Herv. pred. te Durgerdam worden gesproken over het herwinnen onzer onafhankelijkheid, terwijl door Ds. T. Ferwerda, Geref. pred. te Amsterdam, de beteekenis van het Oranjehuis voor ons volk zal worden uiteengezet. Tevens zal dan door den heer Van Zeggelaar in het schoolgebouw een historische tentoonstelling worden geopend van tal van oude documenten, curieuse vorstenprenten, gedenkpenningen enz., inzonderheid uit het Fransche tijdvak, maar ook in betrekking tot al de Oranjevorsten, van „Vader Willem" af. Deze tentoonstelling, waartoe o.m. meewerkten Dr. G. J. Boekenoogen te Leiden, de heer Heinessen, den bekenden veldwachter-historicus van Woubrugge. de heer H. A. Scholtz en mcj. Sielof van Amsterdam, zal óók des Woensdags tegen een entreé van 10 ets ter bestrijding der onkosten voor het publiek geopend zijn. Op het merkwaardigste van het ingezondene hopen we nader terug te komen. Des kiezers neus. Een nieuw progandablaadje van den Bond van Antirevolutionaire Propagandaclubs, dat kort, zakelijk, den toestand vóór, tijdens en na de verkiezingen van dit jaar uiteenzet. Een mooi propagandamiddel. Men zie voor bijzonderheden de advertentie. Ons feuilleton. Plaatsgebrek noodzaakt ons het feuilleton te doen overstaan. ---