DE VROUW. 11. De derde factor die liet vrouwenvraagstuk vfeer op het tapijt bracht, is van oeconomischen aard. De. machtige invloed van stoom en electriciteit, en de alle vroegere verwachting te boven gaande ontwikkeling van hetcrediet, heeft op het gebied van de nijverheid een keer teweeggebracht, die voor de positie van de vrouw bedenkelijke gevolgen na zich sleept. De gehuwde vrouw behoort in haar huis, in het midden van haar gezin, en voorheen bood de nijverheid op kleine schaal haar de gelegenheid, om, voor zooveel er tijd overschoot, bij de zorge voor haar gezin, ook nog voor de bestaansmiddelen van haar gezin bij te dragen. Er was huisnijverheid. Thans viel die zoo goed als weg, en vandaar dat niet zelden ook de gehuwde vrouw naar de fabriek ging, om inden nood van haar gezin te helpen voorzien. Maar vooral de ongehuwde vrouw werd naar de fabriek meegesleept, en in tal van streken gaande meisjes, zoodra de schooljaren zijn afgeloopen, dienzelfden weg op. Nu is vooral voor het vrouwelijk gestel dat fabrieksleven in hooge mate ongezond, weinig ontwikkelend voor de toekomstige positie der vrouw, en ook in zedelijk opzicht niet zonder gevaar. Zoo wordt de vrouw, in zeer breeden kring der maatschappij, al meer gerukt uit het milieu waarin ze -hoort. Haar opleiding en vorming voor haar toekomstige roeping lijdt al meer schade De huislijke zin neemt af. De ontwikkeling van het gemoedsleven blijft achterlijk. Dit werkt dan weer nadeelig op de opvoeding, die ze zelve aan haar eigen kinderen heeft te geven. En het gevolg is, dat het rustige huislijke levèn en de stille burgerdeugd, die vooral in het vrouwelijk element haar kracht zoekt, en eens onze nationale roem was, een schadepost aanwijst. Om nu niet eens te spreken van de Religie, die vooral door de vrouw in het gezin moet gevoed worden, en die steeds meer haar verwarmenden gloed in zulke kringen inboet. Physiek heeft men hier reeds hulp zoeken te bieden door aan de arbeidende vrouw en aan het jonge meisje bijzondere bescherming van staatswege te verleenen. Geestelijk poogden tal van vereenigingen veel opkomend en dreigend kwaad te stuiten. De huisnijverheid verkreeg weer aanmoediging. En zelfs gaat er reeds een stroom, die steeds meerde vrouw poogt uitte sluiten van terreinen van arbeid, die met haar positie als vrouw weinig strooken. • Moge nu al dit laatste streven niet zelden uitgaan van het verlangen om de vrouw niet langer als concurrente van den man te zien optreden, opdat ze het loon niet drukke, toch kan men, uit geheel ander en veel hooger staand motief, zich in dezelfde richting bewegen. Althans, hoe meerde getrouwde vrouw en het jonge meisje zich uit deze noodlottige atmosfeer kan terugtrekken, des te liever zal ’t ook ons zijn. Een «fabrieksmeid” is nu reeds de min aanlok kelijke naam voor een’ meisje van verwilderde manieren, waaruit het «weibliehe” almeer verdween. Een vierde factor van geheel anderen aard komt op uit het sociaal verschijnsel, dat het getal vrouwen die ongehuwd blijven, inden middenstand steeds toeneemt. Dit is gevolg deels van den duurderen levensstandaard, deels van de om zich grijpende weelde, deels van losheid van zeden. Men kan niet zeggen, dat de inkomsten van dezen stand of de salarissen der ambtenaren gedaald zijn. Integendeel, ze stegen soms niet onaanzienlijk. Maar bij de Steeplecha.se tusschen hooger inkomen en meerdere uitgaven, won het steeds meer de som die te betalen was. En ziende hoe ’t anderen verging, zag dan menigjong man tegen het huwelijk op. Had de vroegere eenvoud, de vroegere huislijke zin ook in dezen stand zich weten te handhaven, men zou wel zijn rondgekomen. Maar ’t kwade voorbeeld sleepte meè. Men wilde uitgaan, men wilde’s avonds het bierhuis bezoeken, pp zijn tijd naar de komedie gaan. Men wilde zich fijner kleeden om zich meer elegant voor te doen. Kortom, de persoonlijke uitgaven van den jongen man waren steeds klimmende. Zou hij nu al zijn genietingen, waaraan men zoo spoedig verslaafd raakt, opgeven, enkel om te huwen? En op die vraag bezweek dan menige liefde, die anders in het hart wel opkwam. Immers ook de zeden waren losser geworden, en ook als men geen eigen vrouw nam, een vrouw was er daarom toch wel te vinden. Ook de vrouw zei ve ging hierbij verre van onschuldig uit. In zoo menig huwelijk bleek, dat de jonge vrouw haar toilet liever had dan de welvaart van haar gezin. Alras merkte men dat een vrouw steeds duurder werd. En ook de vrouw wilde uitgaan, wilde buitenshuis genieten. Zoo volgde voorbeeld op voorbeeld van gezinnen die spaak liepen. En ook dit schrikte af. Spoedig zelfs kwam het in meer dan één kring zoover, dat een meisje, dat geen geld meê bracht, niet te huwen was, hoe sterk de liefde ook sprak. Dit deed dan bij de keuze maar al te vaak aan de min lieve, maar rijkere vrouw de voorkeur geven. Dit drukte dan weer op het geluk van het huwelijksleven. En het een met het ander saam had het droef gevolg, dat het aantal ongehuwde mannen toenam, en als gevolg hiervan het aantal van vrouwen, die niet ten huwelijk komen konden. Dit nu noodzaakte de jonge vrouw in dezen stand op eigen bestaansmiddelen bedacht te zijn, als eens de ure kwam dat het ouderlijk huis ze niet meer herbergen kon. Die bestaansmiddelen nu kon de vrouw niet vinden zonder aan den jongen man concurrentie aan te doen. Zoo werd het voor den jongen man steeds moeilijker een betrekking te krijgen; iets wat dan op zijn beurt nogmaals het huwelijkscijfer dalen deed. Met name de jonge mannen komen deswege almeer in verzet tegen dit optreden van de vrouw in allerlei vakken en betrekkingen, waarvan zij zelve weleer het monopolie hadden. Maarde vrouw kan hier niet uit den weg treden. Ze strijdt voor haar leven in de toekomst. Ziet ze den weg tot het huwelijk voor zich afgesloten, en is het ouderlijk erfdeel te klein om haar in stand te houden, dan moet ze wel in het publieke leven zichzelf een weg banen. Voor haar wordt het vrouwenvraagstuk almeer een levensquaestie. --- Staatsexamen. Dr. J. H. Gunning Wzn. deed een brochure het licht zien onder den titel Staatexamen cum effectu civili. Heel juist is deze titel stellig niet. Bij een doctorale bul, vaneen Universiteit herkomstig, kan men spreken van: cum effectu civili, omdat dit civiele effect iets is dat bij de bul bijkomt. Maar men kan niet spreken van »cum effectu civili* bij een diploma, verkregen dooreen examen, dat uitsluitend effectus civilis, en geen ander, bedoelt. Evenmin kan men spreken vaneen examen cum effectu civili. Het effectus civilis hangt niet aan het examen, maar aan het diploma van goed afgelegd examen. Maar deze fout inden .titel daargelaten, is de brochure uiterst belangrijk als ideaal pleidooi voor verdere vrijmaking van ons Ilooger onderwijs, in dien zin, dat de Universiteiten heer en meester op eigen erf zouden worden, en dat de Staat geen diploma’s meer van academische herkomst vorderen zoü. Hier ligt veel in, dat ook ons toelacht. Toch voelt men, bij lezing, terstond, dat de schrijver op de practische vragen niet is ingegaan. De practische vraag toch, die hier allereerst aan de orde komt, is : Door wie en hoe zal de Commissie worden saamgesteld, die deze Staatsexamens zal afnemen ? Door den Minister ? Dan staat men weer bloot aan al de gevaren van partijdigheid, al naar gelang het bewind tot deze of gene school behoort. En ook, zullen in deze Commissies ook de Iloogleeraren benoemd worden, die door den Staat aan de openbare Universiteiten zijn aangesteld, desnoods met een enkelen er onder van een bijzohdere Universiteit, dan krijgen we hetzelfde spelletje als bij de arts-examens, d.w.z. dan worden het eenvoudig doublures van de faculteits-examens, en gaat het vrije onderwijs er weer geheel onder. Het is op deze moeilijkheid dat men ook in Duitschland gestuit is; hoewel daar veel minder, dewijl het aantal Universiteiten in Duitschland zooveel grooter is. Bij ons zou die moeilijkheid tenminste tienmaal zoo groot zijn, en wordt deze moeilijkheid niet opgelost, dan zou het alleen uitloopen op een weer wringen van de strop om den hals van het Vrije Onderwijs, die nu dan toch eindelijk er afging. Het is juist de primordiale vrijheid van het onderwijs, die inde vrijgeving van zijn geestelijk uitgangspunt is gelegen, waarop o. i. in dit vlugschrift niet genoeg is gelet. --- Vruchten. Men herinnert zich den grooten Réveil, dat in 1904 in Wales opkwam. De heer E. Ponsoye heeft nu, na verloop van twee jaar, een onderzoek ingesteld naar de blijvende vruchten van dezen Réveil. Nu laten wede geestelijke vruchten, door hem geschat op 75.000 personen, die voor goed van ongeloof tot geloof zijn gekomen, ineen politiek blad rusten. Maar wel mag gewezen op de vruchten van dit Réveil inden strijd tegen de Alcohol. In Clamorgan, het district van Wales waar de Réveil uitbrak, werden in 1904 bericht 10.686 overtredingen van de Wet door dronkenschap. In 1905 zonk dit op 8422. En nu laatst in 1906 op 5073. Dit zijn cijfers die spreken, en conti6le kunnen lijden. Welnu, deze anti-alcoholische vrucht alleen beduidt: zooveel geld gespaard, zooveel gezondheid gesterkt, zooveel huwelijksgeluk aangebracht, zooveel personen gered uit e*n ellendig geleid leven. Immers dit cijfer wijst nog alleen op mindering van het kwaad bij de ergste soort drinkers, die met de politie in aanraking kwamen; maar juist daardoor wijst het op nog veel grooter winst bij hen, die wel dronken, maar zich niet tegen de politie bezondigden. Ze weten niet, de bestrijders van den invloed der Religie, wat kapitaal aan zedelijke kracht en huiselijk geluk ze door het wegnemen van den steun der Religie aan breede klassen van de maatschappij ontrooven. Dienstknecht van Christus te worden is de ware vrijmaking van het individu; vrijmaking van zonde en van ellende. --- BUITENLAND. AMSTERDAM, 26 November. DUITSCHLAND. ’t Was kort na de groote electorale campagne waarin de sociaal-democraten door het «nationale* bloc werden overvleugeld, dat de regeering de toezegging deed vaneen verzachte wet op de majesteitsschennis. DeJ vervolgingen wegens majesteitsschennis waren voor de Duitschers allengs een drukkende last geworden; de zwaarste straffen werden uitgesproken voor het geringste vergrijp; en een groep spionnen had zich gevormd, die ongemerkt elk woord wat men sprak, opvingen en, zoodra er maar iets twijfelachtigs voor den dag kwam, dat aangaven bij de overheid. De Keizer wilde hieraan een eind maken, en beval de beleedigingen tegen zijn persoon alleen dim te straffen, wanneer zij met booze oogmerken waren gepleegd. En dat bevel was niet voldoende, er moest ook een verandering in het Strafwetboek gemaakt worden, om de bedoeling des Keizers wettelijk vast te leggen. En nu is dan dit ontwerp, dat alleen straf wegens majesteitsschennis oplegt, als vergrijp van bijzonderen aard, indien zij smet boos opzet en met voordacht« begaan wordt, Zaterdag voor de eerste maal inden Rijksdag gelezen. Wie nu echter over deze quaestie eenstemmigheid onder de leden had verwacht, ziet zich wel een weinig teleurgesteld; niet alleen de sociaal-democraten, maar ook vooruitstrevende groepen der liberalen toonden zich ontevreden met het ontwerp. Zij beweren dat de Keizerlijke bedoeling daarin niet is weergegeven; dat bureaucratische ambtenaren, die het hebben opgesteld, ’s vorsten nobele opvatting niet hebben begrepen en een formuleering verzonnen hebben, waardoor nog talrijke voetangels en klemmen dengene hinderen, die het terrein der critiek op vorstelijke personen wil betreden. Dr. Nieberding, de staatssecretaris van justitie, kwam verontwaardigd tegen de onderstelling op, dat men het wetsontwerp tot een werktuig van partijpolitiek zou maken, en verdedigde het voorts krachtig. Het Keizerlijk besluit van Januari 1907 had het aantal processen voor majesteitsschennis zeer verminderd, zoowel in Pruisen als in het Rijkstand; en nu heeft het ingediende ontwerp ten doel, om zooveel mogelijk alle misverstand en ontevredenheid onder het Duitsche volk daaromtrent weg te nemen. Het aantal processen wegens majesteitsbeleediging zou ook inde toekomst zooveel mogelijk worden verminderd. Men zou slechts zulke personen veroordeelen, die den Keizer hadden beleedigd met klaarblijkelijk kwade bedoelingen. Stippen we ook nog aan, dat vervolging wegens niet in het openbaar gepleegde majesteitsschennis slechts kan plaats hebben met goedkeuring van den minister van justitie van het betrokken land. Gelijk te voorzien was, is het ontwerp naar een «commissie van 21” verzonden, die het nog eens van alle kanten bekijken Ook is bij den Rijksdag ingediend een nieuwe Beurswet, wier doel is, het verhandelen van aandeelen in staats- en rijksleeningen, zoowel als schuldbrieven van openbare krediet-instellingen, vooral van pandbrieven van landbouwhypotheekbanken, aan de beurste vergemakkelijken. Het verbod van beurs-termijnhandel in graan en meel wilde men laten voortbestaan. Transacties, in strijd met dit verbod aangegaan, worden eenvoudig ongeldig verklaard. Doch het wettelijk verbod van den beurs-termijnhandel in aandeelen van industrieele ondernemingen wenscht de regeering te doen vervallen zóó, dat tegelijkertijd aan den Bondsraad de bevoegdheid wordt verleend dezen vorm van handel voor bepaalde waarden te verbieden. Inde plaats van het beurs-register komt in de wet zelf een aanwijzing der personen, wien beurstermijnhandel veroorloofd wordt. Toegelaten zullen worden de kooplieden in het Duitsche handelsregister opgenomen, benevens bezoekers van beurzen waartermijnhandelin waarden en waren gedreven wordt, èn buitenlanders. Op een vergadering van vertegenwoordigers van verschillende Bondsstaten moet de wenschelijkheid zijn uitgesproken van afschaffing of wijziging der belasting op spoorwegkaartjes. Motief: de ondervinding heeft geleerd, dat tengevolge dier belasting het publiek in lagere klassen reist dan vroeger het geval was, zoodat de belasting hoofdzakelijk de reizigers inde laagste klasse treft, en de opbrengst der belasting niet opweegt tegen de vermindering der spoorwegontvangsten. --- RUSLAND. Uit Wladiwostok wordt gemeld, dat de schuldigen aan de jongste muiterij vervolgd zullen worden Er zijn 198 man van het bataljon torpedisten' van drie torpedobooten, van den kruiser sAskold” en van de 15de Siberische compagnie in staat van beschuldiging gesteld. Verder zullen nog de bevelhebbers van twee torpedobooten terechtstaan. De behandeling van de zaak zal met gesloten deuren plaats hebben. De fabriek van Thornton, gelegen aan den rechteroever van de Newa onder het gebied van Petersburg, heeft Zondagavond een bezoek gehad vaneen tiental gewapende roovers. Zij klauterden met een touwladder de muren op, stalen hier en daar eenige kleine geldsommen en overvielen daarna den nachtwaker Pawlof, een oud-gediende van de fabriek, in zijn kamer. Toen Pawlof weigerde hun de groote kas te wijzen, schoten zij hem neer. De neef van den waker, die zijn oom te hulp kwam en zich op de roovers wierp, werd met twee schoten inde borst neergeveld. Toen snelde een inspecteur van politie, die op de fabrieksterreinen de ronde deed, toe, gaf uit zijn revolver vuur op de bandieten, doch werd op zijn beurt dooreen kogel in het been buiten gevecht gesteld. Het tiental ontkwam heelhuids, en er is nog geen spoor van hen ontdekt. In het Conservatorium van Petersburg zijn verscheiden ponden dynamiet en verscheiden sardinebusvormige bommen voor den dag gekomen, in verband met welke ontdekking een leeraar en een luitenant der reserve in hechtenis zijn genomen. --- VARIA. De betoogingen op Sicilië ten gunste van den oud-minister Nasi nemen een zoo dreigend karakter aan, dat de Italiaansche regeering het noodig heeft geoordeeld meer troepen daarheen te zenden. De gemeenteraad van Trapani heeft den president van de Kamer zelfs gesommeerd, Nasi in vrijheid te doen stellen ! De advocaten Nazza en Randanini hebben er in toegestemd, als ambtshalve verdedigers van Nasi op te treden, bij de hervatting van zijn proces. De uit den oorlog in Zuid-Afrika bekende generaal Colville is Zaterdag inde buurt van Frimley met zijn motorfiets in botsing gekomen met een automobiel. Zwaar gewond werd hij opgenomen en Zondagochtend is hij aan de gevolgen bezweken. Uit Buenos Aires wordt gemeld, dat in verschillende streken van Argentinië groote troepen sprinkhanen zijn verschenen. De diertjes zijn nu inde periode van het eierleggen. Een » Vereeniging tot verdediging van den landbouw* heeft zich opgemaakt tot bestrijding van de plaag. Men hoopt nog een deel van den oogst te kunnen reefden, hoewel groote verliezen onvermijdelijk zijn. De Belgische mijnwerkers hebben Zondag te La Louvière hun nationaal congres gehouden. Levendig werd verzet aangeteekend tegen de loonkortingen, die in verschillende mijnen zullen worden ingevoerd. Ook onder de metaalwerkers van het district Charleroi en het Middelbekken heerscht ontevredenheid wegens de korting van 10 tot 12 pCt. op de loonen. Men weet, dat ook de glasfabrieken besloten hebben, te beginnen met nieuwjaar, een loonkorting van 10 pCt. te doen intreden. Een en ander heeft den liberalen afgevaardigden aanleiding gegeven, een interpellatie inde Kamer aan te kondigen. Rockefeller, de Amerikaansche rijkaard, heeft weer 2.600.000 dollars geschonken aan het Instituut voor Geneeskundig Onderzoek, dat hij in 1901 te New-York gesticht heeft. Aan dat geschenk is geen enkele voorwaarde verbonden ten aanzien van zijn bestemming voor een bepaald onderzoek. Bij zijn vertrek van ’t kasteel Windsor heeft de Duitsche Keizer voor ’t personeel een fooi van f 25 000 achtergelaten. Zijn verblijf aldaar kostte hem dus ongeveer f 3125 per dag. Er wordt in Engeland op aangedrongen, den invoer van eieren te beperken en te zorgen, dat Engeland zich zelf van eieren voorziet. Verleden jaar werden er ingevoerd nagenoeg 2265 millioen eieren. In 1864 had de invoer een waarde van 835,025, in 1906 van 7,907,254 pond sterling. Er valt dus wel wat te doen op dit gebied. Nu de onderhandelingen tusschen patroons en arbeiders inde Engelsche katoen-districten mislukt zijn, zullen te Oldham en omgeving weldra 1(1000 arbeiders inde weef-nijverheid den arbeid neerleggen. Van hun zijde hebben de werkgevers besloten, alle fabrieken te sluiten, indien de arbeiders bij hun besluit blijven. Door deze uitsluiting zouden dan 150.000 arbeiders getroffen worden. Een express-trein uit Valencia, Spanje, met een groot aantal passagiers, is vaneen brug inde rivier gestort. Van de 70 tot 90 reizigers bleven slechts twee ongedeerd. Het aantal dooden is meer dan twintig. De geheele trein stoitte inde rivier, behalve de restauratiewagen en een bagagewagen. De waggons schoven in elkaar als een verrekijker. Behalve tegen opstandelingen, hebben de Japaneezen op Korea ook te vechten tegen de wilde oorspronkelijke bewoners die inde onherbergzame oorden huizen. Dezen zomer hadden de Japaneezen hen, ten koste van groote verliezen, verdreven uiteen stelling op den berg Tsjin-tai-san, die ruim 900 M. hoog is Nu hebben zij die stelling echter weer ontruimd. Zij leden wederom groote verliezen, en een aantal gevangen die in handen van de wilden waren gevallen, zijn op wreede wijze vermoord, ja zelfs levend gebraden. Ambtelijk wordt uit Bloemfontein bekend gemaakt, dat het kabinet inde Oranjerivierkolonie nu als volgt is samengesteld: Eerste minister en koloniaal secretaris Fischer, procureur-generaal en directeur van onderwijs generaal Hertzog, schatmeester Dr. Ramsbottom, minister van openbare werken, domeinen en mijnen C. Wessels, minister van landbouw generaal Christiaan de Wet. _J Het Berl. Tageblatt maakt melding van een zekere «unieke” gebeurtenis. Half November kwam uit Duitsch-Zuid-W.-Afrika niet minder dan 450,000 KG. cacao-poeder en 350,000 KG. chocolade terug. Inde jaren 1904, 4905 en 4906 had het departement van koloniën bij verschillende fabrikanten tezamen 302,000 KG. cacaopoeder en 300,000 KG. chocolade besteld voor de troepen in Duitsch-Z.-W.-Afrika. Dat was blijkbaar veel te veel óf het oorlogseinde kwam vroeger dan verwacht werd. Dezer dagen kwam althans bovengenoemde zending terug. Het mooist is echter, dat, als bijna alle dingen, ook de chocolade inden laatsten tijd aanmerkelijk duurder is geworden; vroeger kostte ze 400—420 Mk. per 400 KG., thans 450—480 Mk. Met ’t gevolg dat het departement het overschot weer met winst aan de oorspronkelijke leveranciers over kon doen! Lord Cromer, die Egypte met zoo vaste, soms «ijzeren» hand geregeerd en ontwikkeld heeft, deelde dezer dagen iets roede omtrent de eigenaardige gewoonten van het Egyptische volk. Dit heeft geen vertrouwen in banken, kredietinstellingen, fondsen, spaarbanken. Het goud, waarmede het betaald wordt, pot het op en begraaft het. Gedurende de laatste vier jaar b.v. werd er voor 460 millioen gulden meer goud in Egypte gebracht, dan er uitgevoerd werd. Wat gebeurt er met al die gouden munt? Veel wordt begraven en een groot gedeelte wordt als geldbelegging tot gouden sieraden en juweelen gehamerd en gekneed. Verleden jaar werden voor 20 millioen gulden gouden armbanden gemaakt. Onlangs stierf een Egyptenaar, die een fortuin naliet van 80,000 pond sterling. Het geheele bedrag werd in Engelsche, Amerikaansche en Fransche gouden muntstukken, in zijn kelder gevonden. Een Egyptisch landeigenaar kocht nieuwe gronden voor 25,000 pond sterling. Een half uur nadat de overdracht geteekend was, kwam er een rij zwaar beladen ezels aan, die het goud brachten, dat in zijn tuin begraven was geweest. Al die potters offeren dus hun inkomen op, om hun kapitaal te bewaren. Precies als nu de Yankees doen in Amerika, wat daar de finantieele crisis bestendigt. Ineen rede die Maurice Barrès Donderdag 1.1. hield bij de uitdeeling van «deugdprijzen*, zei de groote Fransche schrijver o.a. het volgende: »De echtelieden Verrijser (uit de gemeente Millam) hebben negentien kinderen gehad, die allen nog inleven zijn. De echtelieden Desteirdt (uit de gemeente Capellebroek) hebben er eenentwintig gehad, waarvan er nog zeventien leven. Allen, eerlijke, werkzame kinderen, die hun ouders eerbiedigen. Men heeft mij verzekerd dat de vaders van dit flinke kroost, nooit meer dan gemiddeld twee francs per dag verdiend hebben! Dat beteekent zooveel als u vertellen, dat de moeders ervan heiligen(!) en heldinnen zijn. Nooit zullen wede verborgen opofferingen, die haar leven uitmaken, genoeg kunnen eeren. Die brave menschen genieten een zekere landelijke beroemdheid, want het ïs daarginder, in het oude Vlaanderen, dat men op de grafsteenen van ouderwetsche echtelieden als eeretitel leest: »Ze gewonnen in wettig huwelijk zooveel zonen en dochters, die ze ten doop brachten«...l En toch, spijt al die mooie ontboezemingen, gaat Frankrijks inzinking dóór. In het laatste jaar nog maar 26.000 geboorte-overschottenl --- BINNENLAND. AMSTERDAM, 26 November. KAMER-OVERZICHT. Den Haag krijgt dus z’n nieuw Kantongerecht. Om tot die beslissing te komen had de Kamer gisteren twee uur, dus de helft van de geheele zitting noodig. Veel meer kon er dan ook niet worden afgedaan. De heeren Schaper, De Klerk en Helsdingen hadden bij de Afdeeling Arbeid van Hoofdstuk X heel wat te praten over slechte arbeidsvoorwaarden. Al den overigen beschikbaren tijd namen ze daarmee in beslag, maar dat ze het oor der erg onvoltallige Kamer hadden, kan nu juist niet gezegd worden. Allereerst kwamen aan de orde een tweetal wetsontwerpen tot wijziging en verhooging der Begrooting over 4907, waarbij o.a. voorzien wordt inde kosten, verbonden aan den bouw vaneen nieuw Kantongerecht te ’s-Gravenhage ler plaatse van het Huis van Bewaring. Bjj de bespreking hierover betoogde de heer De Stu er s dat het zeer onpractisch en onverstandig is, dat het Departement van Justitie een partieele voorziening inde misstanden bij de Landsgebouwen voorstelt, waar een algeheele reorganisatie van het totale complex der gebouwen in voorbereiding is; waarom* hij bij amendement voorstelde, den betreffenden post, ten bedrage van f 62.000 te laten vervallen, Deze spreker vond, trouwens het sloopen van het uiterst hechte en soliede Huis van Bewaring geheel ongemotiveerd en adviseerde tot verbouwing van die inrichting voor practischer doeleinden en verbouwing van het kantongerecht voor het oude doel. Over deze quaestie sprak de heer De Stuers bijna een uur en te oordeelen naar het herhaald gelach van de kamerleden, die rondom het spreekgestoelte stonden, was zijn speech heel geestig. De heer Ter Laan verklaarde zich ook tegen alles, wat de én voor den Haag èn voor het land zoo uiterst belangrijke reorganisatie der Landgebouwen inden weg kan staan, doch kon niet toegegeven, dat zoolang het desbetreffend plan niet tot uitvoering komt, niets aan de Rjjksgebouwen mag gewijzigd worden. Ook dezen afgevaardigde is echter het plan der regeering te duur, waarom hij de nu aanhangige zaak een jaar wilde uitstellen. De Minister van Justitie zette tegenover deze bezwaren uitéén, dat door het verlaten van het oude Katongerechtgebouw, in afwachting vaneen nieuwe bestemming, die het later zal erlangen, hoegenaamd geen invloed wordt uitgeoefend op de reorganisatie-plannen der Landsgebouwen. De Minister wees er verder op, dat het tegenwoordige gebouw geheel ondoelmatig is en niet aan de billijke eischen voldoet, die gesteld mogen worden aan een gebouw, waar iedereen op z’n tijd wel eens wezen moet, b.v. voor familiezaken als anderszins, en waarbij dus een publiek belang betrokken is. Voorts zal ook in het nieuwe gebouw, dat de regeering op de Prinsegracht wil bouwen, ruimte zijn voor het tweede Kantongerecht, dat eerlang ingesteld zal worden. Het plan is, dat de twee Kantongerechten het werk zullen verdeelen, waarom het zeer wenschelijk is, naar ’s Ministers meening, dat ze in één gebouw ondergebracht zijn. Daar tegelijkertijd behandeld werd het wetsontwerp, behelzende o.a. de aanvrage van kosten, verbonden aan het vestigen van het ijkkantoor in het nieuw te bouwen Kantongerecht, kreeg de Minister van Landbouw, N. en H. het woord, om deze aanvrage te verdedigen. De heer Van Veen gaf den betrokken Minister in overweging, het bestaande Kantongerechtgebouw uittebreiden in oostelijke richting, door bijtrekking van de werkplaatsen der Landsgebouwen. Daardoor zouden de kosten heel wat lager worden dan bij het nu voorgestelde plan. Tegen dit voorstel had de Minister van Justitie bezwaar, wijl juist dit voorstel is een vooruitloopen op de uitvoering van het algemeene plan inzake de Landsgebouwen. De Commissie van Rapporteurs verklaarde zich bij monde van haren voorzitter tegen het amendement-De Stuers, dat in stemming gebracht, werd verworpen met 40 tegen 19 stemmen. In verband met dit amendement, was door denzelfden afgevaardigde ook bij amendement voorgesteld, de kosten, hierboven bedoeld, voor vestiging van het ijkkantoor in het nieuwe Kantongerechtgebouw, niet toetestaan. Dit amendement werd thans echter ingetrokken. Hierna werden de beraadslagingen over Hoofdstuk X der Staatsbegrooting (Landbouw N. & H.) voortgezet. De heer Schaper betoogde bij de afdeeling Arbeid, dat de leiding bij die Afdeeling niet in orde is, getuige bijv. het rondslingeren van belangrijke rapporten en verslagen (Rapport Loodwitcommissie, Inspectie-Verslag, enz.) op het departement, zonder dat ze gepubliceerd worden. Inzake de loodvergiftiging waarschuwde de heer Schaper er tegen, dat de regeering te veel luisteren zou naar de »Dames”-vereenigingen, die vrouwen en meisjes willen laten werken in aardewerkfabrieken, om zoo ook in dezen hare gelijkstelling met mannen te verkrijgen, hoewel toch die arbeid hoogst nadeelig voor haar is. Ook moeten maatregelen tot bescherming van arbeidende personen vaak doorgevoera tégen den zin van de betrokken personen, in het belang der gemeenschap en der nakomelingschap. De Spr. bepleitte ook de wenschelijkheid, dat de chef van de afdeeling zoo nu en dan eens persoonlijk arbeidstoestanden, als b.v. in da aardewerkfabrieken, zou gaan onderzoeken, en dat bij voorkeur aan het hoofd der afdeeling geplaatst zou worden een technisch onderlegd persoon, desnoods gekozen uit hen, die buiten de ambtenaarswereld staan, of anders met niet inachtneming van anciënniteit. Ook is de arbeidsinspectie heel slecht verdeeld, en is het een misstand, dat de fabrieken zooi goed als uitsluitend door de adjuncten en niet door de inspecteurs zelve bezocht worden. Bovendien is het gewenscht, dat één groot rapport wordt ingébracht, in plaats van al de verschillende rapporten. De heer De Klerk vestigde de aandacht op de gevaren van het Steenhouwersbedrijf, waartegen niets gedaan wordt. Steenhouwers sterven gemiddeld op hun dertigste jaar. Met het oog op die gevaren geeft Spr. aan da regeering eenige wenschen te kennen betreffend» te nemen veiligheidsmaatregelen. De heer Helsdingen sloot zich bij dit alles aan, en wraakte ook het gebruik van de zoo nadeelige zandsteen bij den herbouw van de academie te Groningen, evenals het gebruik van loodwit bij verfwaren. Voorts klaagde deze afgevaardigde erover, dat nog geen maatregelen worden voorbereid tegen de huisindustrie, die b.v. in Rijssen zulk eene ellende veroorzaakt heeft. Ten slotte kreeg nog de heer Blooker het woord om uiteen te zetten, dat alleen een wetenschappelijk statistisch onderzoek over dan omvang van het loodwitkwaad kan doen oordeelen. Dat kwaad komt b.v. ook bij letterzetters voor, bij wie het vaak tuberculose veroorzaakt. Spr. gaf den Minister in overweging, een geheel afzonderlijke enquête naar de loodvergiftiging inden ruimsten zin intestellen, terwijl hij voorts zou wenschen, dat de geheele Arbeidsinspectia zou worden gesteld onder de Commissie voor de Volksgezondheid. Ook bepleitte deze medische specialiteit nog de verzekering tegen beroepsziekten, die niet van de ongevallenverzekering mag worden gescheiden. H. M. de Koningin en H. M. de Koningin-Moeder zijn heden te 12 uur 7 min. per S.S. inde Residentie aangekomen. Aan het perron, vooral ook inde Rijnstraat, waren trots den zwaren kouden regen, een groot aantal personen bijeen gekomen, om de vorstinnen hartelijk te begroeten. De Koninginnen gingen ineen gesloten hofrijtuig rechtstreeks naar het paleis Noordeinde. Van Dr. Kuyper’s »Om de oude wereldzee’* is thans de tweede druk verschenen. Een Fransche vertaling is reeds in bewerking, en zal tegen Paschen verschijnen. Prof. Tamson, te Göttingen deed aanvraag voor een vertaling in het Engelsch. Ook voor eene Duitsche vertaling is vergunning gevraagd. Personeel posterijen en telegrafie. Men schrijft aan de N. H. Ct.: Naar bij gerucht wordt vernomen zal, na de verschijning van het Voorloopig Verslag op de suppletoire begrooting van het IXe Hoofdstuk der Staatsbegrooting, beoogende een verbetering van de positie van commiezen en directeuren bij de posterijen en telegrafie, dit wetsontwerp inderdaad voorloopig worden ingehouden, teneinde een nieuwe regeling te verbinden aan een algeheele reorganisatie van het hoogera personeel. Spoorweglijnen inde Haarlemmermeer. Bij de Tweede Kamer is ingekomen een wetsontwerp tot verklaring van het algemeen nut der onteigening ten behoeve van spoorweglijnen in da Haarlemmermeer en omgeving. Voor deze spoorwegen zijnde navolgende stations, halten of stopplaatsen ontworpen: Spoorweg Aalsmeer—Haarlem te Aalsmeer aan den Aalsraeerderweg aan den Sloterweg, te Hoofddorp; aan den IJweg, Vijfhuizen; en bij den Nieuwenweg, terwijl te Haarlem gebruik zal worden gemaakt van het station van de H. IJ. S. M. Spoorweg Aalsmeeer—Amsterdam : te Aalsmeer bij den Machineweg, bij den Legmeerdijk te Bovenkerk; te Amstelveen nabij de Kalfjeslaan bij de Koenenkade en te Amsterdam; Spoorw. Aalsmeer—Nieuwersluis: te Aalsmeer aan den Schinkelweg, te Uithoorn; te Mijdrecht, te Wilnis en te Vinkenveen, terwijl aan de Maatschappij is opgedragen met de Maatij. tot Expl. van S.S. in overleg te treden omtrent het gemeenschappelijk gebruik van het bestaand station Nieuwersluis dat eventueel daarvoor zou moeten worden ingerieht; S.poorweg Hoofddorp—Leiden: te. Hoofddorp aan den Bennebroeker Dwarsweg, aan den Venneper Dwarweg te Venneperdorp, aan den Sloterweg te Leymuiden, te Oude Wetering te Roelof Arendsveen, te Rijpwetering en te Leiden ; Spoorweg Bovenkerk—Uithoorn: te Bovenkerk aan den Dwarsweg en aan den Hoofdweg; Spoorweg Uithoorn—Alpen: te Uithoorn, bij de Kromme Mijdrecht, te Nieuweveen, aan den Nieuwen Zevenhovenschenweg. te Nieuwkoop, te Aarlanderveen en bij den Hoogen Rijndijk, terwijl te Alphen gebruik zal worden gemaakt van het station Alphen—Oudshoorn van den spoorweg Leiden—Woerden. Rapporteurs. De afdeelingen der Tweede Kamer benoemden tot rapporteurs over de wetsontwerpen betrekkelijk: invoering vaneen nieuw artikel tusschen de artikelen 59 en 60 der Ongevallenwet 1901; en wijziging van de wet inzake het onderhouden vaneen geregelden stoomvaartdienst tusschen Java, China en Japan; de heeren Mees, Eland, De Boer, Lel yen Roodhuijzen. Nader wordt medegedeeld, dat de Fransche gezant te ’s-Gravenhage geen overplaatsing naar Bern verlangt en deze dus niet te verwachten is. De heer Pellet zou ongaarna zijn tegenwoordigen gezantschapspost, die hem zeer naar den zin is, voor een anderen verwisselen. De heer Vander Houven van Oordt, referendaris aan het Departement van Koloniën, vertrekt inden loop van Januari naar Ned.-lodië teneinde te worden benoemd tot tijdelijk algemeen secretaris van het Indisch Gouvernement, ter vervanging van den heer Van Rees, die, na terugkeer van de reis met den Gouverneur-Generaal naar Atjeh, met verlof zal gaan. Men verneemt tevens, dat de Gouverneur-Generaal voor deze betrekking de beschikbaarstelling vaneen hoofdambtenaar werkzaam bij de koloniale aangelegenheden in het moederland ha l aangevraagd met het oog op het belang der samenwerking tusschen beide gouvernementen en dat toen de keuze gevallen is op den heer Vander Houven van Gordt, die vroeger gouvernements-secretaris was. Da heer Van Oordt heeft zich slechts tijdelijk beschikbaar gesteld. Haagsche Raadsnieuwtjes- Door de Commissie voor de strafverordeningen te ’s-Gravenliage zal weldra aan den Raad worden ingediend een voorstel, o. m. houdende verbod van het houden vaneen huis van ontucht. De nadere mededeelingen van het raadslid Vander Kemp, aangaande den dienst van het trampersoneel, hebben B. en W. aanleiding gegeven tot het vragen van inlichtingen aan de Directie der Haagsche Tramwegmaatschappij. Het voorstel betredende de werkloozen-verzekering zal weldra inden Gemeenteraad aan de orde gesteld worden. De Wethouder De Wilde is opgetreden als voorzitter van de commissiën van bijstand in het beheer van de Pensioenen, van de Openbare Reiniging en zal met 1 Januari a.s. het voorzitterschap op zich nemen van de gereorganiseerde Bank van Leening. Mr. J. C. L. van Gils heeft thans bericht, dat hij, wegens vestiging van zijn woonplaats te Voorburg, ontslag neemt als lid van den Gemeenteraad, waarheen district I hem afvaardigde. Rookvrij stoken. Op verzoek van den Minister van Landbouw is door het Hoofdbestuur der Maatschappij van Nijverheid het initiatief genomen tot het oprichten van eene vereeniging, om het rookvrij stoken te bevorderen. Naar aanleiding daarvan kwamen gister een 25 tal bezitters van stoomketels te Amsterdam in eender zalen van Krasnapolsky bijeen en werd, na eenige besprekingen, de Vereeniging gesticht. Zij zal den naam dragen van Vereeniging tot bevordering van rookvrij stoken, Amsterdam tot zetel hebben en voorloopig haren werkkring bepalen tot de fabrieken van Amsterdam en omstreken. De vergadering benoemde totjtechnisch leider der vererniging den heer J. de Kuyser, ingenieur te Amsterdam en tot leden van het voorloopig comité | belast met het ontwerpen der statuten de heeren: P. Smidt van Gelder te Heemstede (firma Van Gelder Zonen te Wormerveer en Velsen), Mr. G. C. Everwijn Lange, Haarlem (Dijkgraaf' van de Haarlemmermeerpolder), L. Beekman (Directeur van «Electra» te Amsterdam), J. van Rossum du Chattel (Directeur der gemeente-gasfabriek te Amsterdam) en C. Moes (ingenieur aan de Suikerraffinaderij v/h. Spakler en Tetterode te Amsterdam). De vergadering was bijeengeroepen en werd geleid door het Hoofdbestuur der Maatschappij van Nijverheid, welke hiermede zijn taak in deze als geëindigd beschouwde en voor het genomen initiatief, aan het einde der vergadering, werd bedankt. ---