Jeugdherbergen in Twente. Aan deze stichting werd een jaarfijksehe bijdrage verleend van f 10. Voor het voorstel van den heer v.d. Werfhorst om f 20 toe te staan stemden slechts 3 leden. --- Rondvraag. In verhand met zijn aan B. en W. gestelde vragen aangaande woningnood, vooral in Nijverdal, informeert de heer Nijhof, hoe het staat met het onderzoek naar samenwoning. De Voorzitter zegt, dat dit onderzoek zeer lastig is, veel tijd vraagt en nog niet geëindigd is. Da heer Dekker wenseht nachtverlichting PP enkele voorname punten. /al overwogen worden. Hierna sluiting der vergadering. --- De moord te Giesen-Nieuwkerk. Het verhaal van Marigje Koppelaar. Het Volk bevat eendoor vrouw K. geschreven relaas van de gebeurtenissen, welke er haar en haar man t-oe gebracht hebben valsche verklaringen af te leggen bezwarend voor de beide veroordeelden Klunder en Theunissen. --- Naverdering afgetrokken schoolgelden. Overeenkomstig het verzoek van Ged. Staten werd besloten tot intrekking van het besluit tot navordering over reeds afgesloten dienstjaren van ontvangen schoolgelden, die volgens den Hooge Baad ten onrechte SBn afgetrokken van de verplichte bijdragen, welke buitengemeenten moeten storten ter bestrijding- van de exploitatiekosten van de bijzondere scholen in Hellendoorn waarop kinderen uit haar gemeente schoolgaan. Tot deze navordering werd indertijd besloten op grond van het arrest van den Hooge Baad, waarbij in afwijking met de apvatting van den betrokken Minister, beslist werd, dat de uitkeering geheel verschuldigd is en niet met het ontvangen schoolgeld mag verminderd worden. Ged. Staten vinden het evenwel onbillijk, dat deze beslissing ook nog gelden zal ten opzichte van reeds- afgesloten dienstjaren. --- Tijdelijk opzichter. Met hef oog op het wegenpan 1929 werd goedgevonden nog een tweeden tijdelij'Aen opzichter aan te stellen. De heer Boers verklaarde er aeh tegen, --- De moord. Vooraf biengt het blad nog in herinnering dat inden ochtend van 4 Augustus 1923 het lijk van den spoorwegwachter Jacob de Jong te Giessen- -Nieuwkerk 400 meter van zijn woning nabij een seinpaal werd gevonden. In zijn arm lag een ijzeren hamer met ’n ijzeren steel, waarmede klaarblijkelijk de gruweldaad was verricht. Het hoofd van het slachtoffer was hevig met een hamer bewerkt; de schedel en het jukbeen ingeslagen. De dood moet bijna onmiddellijk na ’t verrichten van de daad zijn ingetreden. Het lijk werd gevonden dooreen inwoner van Giessen-Nieuwkerk, een zekere Kras, dié op het hulpgeroep van de echtgenoote van. den vermoorden spoorwegwachter, die haai man miste, was komen toesnellen, en met nog eenige andere buurtgenooten den spoordijk had afgezocht. Op den dag van het gebeurde was ’t parket te Dordrecht afwezig en werd het onderzoek geleid door den ambtenaar van het kantongerecht aldaar, mr. van Stockum. Dit onderzoek leidde allereerst naar een sekeren Boxmeer, die volgens verklaring van eenige inwoners van Giesen-Nieuwkerk daar ’s ochtend gezien was. Dat deze de dadei zou zijn werd aannemelijk gemaakt door getuige Mijnster te Sliedrechl, die verklaarde, lat hij B. inden omtrek had gezien. Gelukkig kon B. zijn alibi bewijzen. Deze zelfde Mijnstei lede daarop zeer hen ïwarende verklaringen af ten opzichte van de veroordeelden Klunder en 1 kennissen, die inden avond en den nacht van het gebeurde zouden hebben vei toefd ten huize van zekeren K. te Sliedrecht. Mijnster getuigde namelijk dat de ijzeren hamer, welke bij het lijk gevonden was, het eigendom zou zijn van de familie K. Met deze verklaring nam het drama een aanvang. Hoewel reeds uit de hierboven genoemde feiten kon w-orden aangenomen, dat Mijnster in zijn mededeelingen onvoorzichtig en onbetrouwbaar was, bouwde de politie hierap voort en vond weldra uit, dat niemand anders de daders konden zijn geweest dan genoemde Theunissen en Klunder. Dezen, die werkzaamheden verrichtten langs de spoorlijn Dordrecht-Hardinxveld, hadden namelijk met nog een arbeider, Vermeer, den avond bij de K.’s te Sliedrecht doorgebracht en hadden omstreeks elf uur het huis gedurende een kwartier verlaten. Aanvankelijk ontkenden zoowel Tennissen Klunder en Vermeer als het echtpaar K. iets met de zaak uiastaande te hebben. De K.’s zeiden den hamer nooit gezien tb hebben, terwijl bovendien uit hun verklaringen kwam vast te staan, dat Tennissen en Vermeer slechts gedurende een kwartier hun woning hadden verlaten en dus in dezen korten tijd ónmogelijk den afstand Sliedrecht—Giessen-Nieuwkerk vice-versa, zijnde 28 K.- M- konden hebben afgelegd. Na langen tijd hun verklaringen hardnekkig te hebben volgehouden kwamen plotseling echter de K.’s hierop terug, getuigden, dat de bewuste hamer wel degelijk hun eigendom was en dat Theunissen en Klunder niet gedurende slechts een kwartier, maar ongeveer twee uur, van elf tot kwarl voor een, afwezig waren geweest. Hieraan voegden zij nog verschillende andere zeer bezwarende getuigenissen toe, o.a. dat Teunissen en Klunder na hun terugkomst zouden hebben gezegd den spoorwegwachter te hebben vermoord en slechts vijf gulden te hebben kunnen stelen, en hoewel Vermeer bleef volharden bij zijn vroegere getuigenis en beweerde, dat de K.’s onwaarheid spraken, werden op deze gronden Theunissen en Klunder tot vijftien jaar gevangenisstraf veroordeeld. Thans volgt het geschreven verhaal van vrouw K., dat Het Volk zegt alleen van taaien stijlfouten te hebben gezuiverd en in leesbaren vorm gegoten, zonder dat er iets aan den inhoud of bedoeling is gewijzigd „Valsch beschuldigd/5 Het woord, dat ik hierboven zet, is, geloof ik, wel van toepassing op de ervaringen, die ik, Marigje Koppelaar, en mijn man hebben opgedaan, want ik zal hier een beschrijving geven van hetgeen ik en mijn man hebbeti nicegemaakt. Wij hadden dan in Augustus 3—4 1923 een ’ wat men noemt gezellig avondje met Theunissen, Klunder en Vermeer; wie had kunnen denken, dat die avond zoo noodlottig voor ons allen zou worden, want laat het t voor de menschen dan niet netjes zijn, en ) ik zeg ook niet, dat wij ons toen ook zoo netjes gedragen hebben, maar iets gedaan, j dat straft*ar was voor de wet, deden wij ! toch niet. Ik zal mij geenszins vrij pleiten want ik heb vele fouten die sterk af te keuren zijn, maar ik heb nog nooit iemand opzettelijk belogen of bedrogen en had ook pooit kunnen denken, dat er zulke menschen waren. Maar nu weet ik wel beter, dat, hoe gemeen ik ook mag zijn, er veie zoogenaamde nette fatsoenlijke menschen veel en veel slechter zijn. Hetgeen wij ondervonden hebben is nooit voor een mensch te gelooven en te begrijpen, die niet zoo iets heeft meegemaakt en ik weet zeker, als deze regels ooit dooreen ander gelezen zullen worden, ze zeggen zullen: dat kan ik niet gelooven. En toch is het de zuivere waarheid, want Ik ben geenszins van plan om in dit boek, waarin ik mijn hart eens wil uitstorten, te liegen. En nu zal ik eens beginnen met neer te schrijven wat er gebeurd is. Dien bewusten avond dan waren wij gezellig bij elkaar. Nu, dat ging voorbij en een dag daarna las ieder inde krant, dat er een moord gebeurd waste Giessen-NieuwkeTk. En hoe gaat het in zoo’n geval? leder spreekt er over, ook wij natuurlijk en die menschen die bij ons werkten toevallig aan de spoorlijn. Wie schetst m’n verbazing, toen een paar dagen nadien een politie-agent kwam vragen, wat of ik van de mannen wist, die ’s avonds bij ons geweest waren, maar daar had ik al gauw geen erg meer in, want ik was mij niet bewust, dat wij kwaad gedaan hadden. Maar toen kwam op een gegeven keer een heel regiment heeren van het gerecht om huiszoeking te doen. Ze gooiden ’l heele liuïs overhoop en namen al de hamers die wij hadden, mee. Wij begrepen er nu heelemaal niets meer van en toen moesten sve nog mee naar het bureau en wat we daar te hooien kregen, dat ging ons verstand te 1 boxen. Daar stond Mijnster ijskoud te verklan.i. dat een ijzeren hamer van ons was, dien wij nog nooit gezien hadden en hij werd direct maar geloofd en wij voor leugenaars gezet. Wij waren natuurlijk Heelemaal van streek maar trokken er ons toch niet veel van aan, want wij konden toen nog niet begrijpen dat Mijnster zoon laag sujet zou wezen, om met opzet ons inde gevangenis te helpen. Hoewel wij er niet over uitgepraat konden komen, hoe iemand toch kon zeggen, dat hij, den hamer bij ons gezien had, daar hij nooit bij ons bestaan had en pertinent volhouden, dat het die hamer was, afijn wij moesten al een paar keer voor het stil verhoor komen en werd ons natuurlijk uitdrukkelijk gezegd, dat wijde waarheid moesten zeggen. Heel vriéndelijk werden wij niet behandeld want wij werden direct voor misdadigers aangezien en Mijnster, de groote leugenaar, kreeg een pluimpje omdat hij de justitie zoo netjes op een valsch spoor bracht. Wij konden niet anders verklaren, dan dal die man uit broodnijd handelde, maarde justitie geloofde het niet, want Mijnster was de nette, betrouwbare man, ik was slecht sn onbetrouwbaar, maar geen leugenaar. Toen op 31 Augustus was ik in Dordt, ik ral hier maar niet alles schrijven wat ik daar deed dat heeft met de zaak niets te maken, al dachten ze van wel, werd ik opgesloten in de gevangenis. Wat ik toen meegemaakt heb. kan ik niet op papier zetten, want het is met geen pen te beschrijven, als je voor je God weet, dat je de waarheid zegt en je wordt dan maar voorgehouden, dat je liegt en al wat mooi en leelijk is. Toen kwamen ze, want hoe ze het in godsnaam gedaan gekregen hebben weet ik nog niet, met twee getuigen aan, voor den hamer. Een ontoerekenbare vrouw, had hem wel eens ineen donker kolenhok zien liggen, daar lag wel een hamer, maar zij kon inden donker zien, dat het die hamer was, dien ik aooit bezeten had, en die ander een jong meisje had hem wel eens buiten zien liggen. Maar het mooiste was, dat menschen, die als het ware dagelijks hij ons over den vloer kwamen, hem nooit hadden gezien, maar zij wel. Zoo hebben ze ons dan tien dagen vastgehouden, en werden wij dag voor dag verhoord en hebben wij dag voor dag de waarheid gezegd. Maar dat was niet waar, wij logen Toen hebben zij ons dan bij gebrek aan bewijs, weer losgelaten, toen hebben wij 2 jaar lang onder verdenking gestaan en al de ellende er voor meegemaakt. Al het publiek was tegen ons, m’n man kon nergens werk krijgen, omdat wij volgens hun meening twee moordenaars uit de gevangenis hielden. Hoe konden de menschen zoo blind zijn? Dacht je nu toch werkelijk, dat wij, als wij geweten hadden, dat die menschen schuldig waren, er zoo veel schande voor op onzen hals gehaald hadden? Want wat waar eli onwaar was met den meter uitgemeten en was het nooit erg genoeg. Als er toen eens eeh was, die had kunnen voelen, wat wij toen in ons binnenste geleden hebben, dan zouden zij raar opkijken. Maar wij troostten ons toen met het spreekwoord; al is de leugen nog zoo snel enz., maar bet was er ver vanaf, want ieder, die met een leugen aankwam, werd met open armen ontvangen. Wij hebben toen ondervonden, dat je met liegen beter inde pas staat als met de waarheid. Maar het ergste komt nog. In Februari 1925, datum weet ik niet meer, werd ik onverwacht weer gehaald en kwam ik ’s avonds laat in Dordt aan, en werd ik bij den directeur gebracht en daar stond de officier van justitie, van Tricht, en het eerste wat er natuurlijk gezegd werd was: Nu ben je weer (lier, dus ik zou maar gauw de waarheid zeggen. En toen ik antwoordde, dat ik altijd de waarheid gezegd had, werd mij door dea officier toegedonderd: je liegt en je hoeft niet te gelooven, dat je er nu zoo gemakkelijk af zal komen, want je weet wel meer. En laat ze nu maar gaan. Toen werd ik ineen koud, akelig hols gezet, daar heb ik anderhalf a twee uur moeten wachten, eerde bewaakster kwam. Het was nacht eer ik in mijn cel werd opgesloten. Wat ik toen dien nacht heb meegemaakt is niet te zeggen. Ik ben heel den nacht wezenloos geweest, en wist maar met wat ik denken moest, want ik wist niet anders als wat ik al zoo dikwijls had verklaard. Dat was Donderdags. Vrijdags. daarop kwam de directeur bij mij praten en vroeg ook al, waarom ik de waarheid niet zei. En . toen ik zei, dat ik de waarheid altijd gezegd had, zei die, dat is niet waar. Je weet best, dat je liegt, maar het kan mij niet schelen. Ik wil je het beste maar raden. Zeg de waarheid, want er zijn zooveel bewijzen, dat Je niet behoeft te rekenen, dat je nu z°° §auw weggaat. , , .. ~ Ik vroeg of mijn man wist, nat ik hier was. Toen zei hij van nee, want men moet weten, mijn man zat voor verzet tegen de politie. h-r ging weer een nacht voorbij en ik berustte er in, dat het best zou uitkomen, want dat de menscheu toch geen bewijzen konden hebben voor hetgeen er niet gebeurd was, maar ik heb al anders ondervonden. Zaterdagis hoorde ik niets en Zondags ook niet. O, wat een kwellende dagen waren dat. Niet te weten, wat er gebeuren moest, van alles afgesloten en geen mensch om js bij te staan. Dat moet je meegemaakt heb1- ben om dat te kunnen beseffen. Ik heb toen wat gebeden en gesmeekt dat er uitkomst zou komen, maar ei kwam geen uitkomst, ’t -Net werd hoe langer hoe dichter gehaald. Eindelijk Maandag, ik dacht nu zal ik misschien wijzer worden. Ik werd ook wijzer, maar hoe. Het werd ver na den middag. Toen moest ik beneden komen, ik dacht, o, au zu'l je het hebben. Ik kwam dan beneden Ineen kamertje achter de kamer van den dij recteur. Daar zat dan een voor mij onbekend persoon 1) met den directeur. Die mijnbeer keek mij aan of hij mij verscheuren zijn. Ik moest natuurlijk gaan ziften en hij zeide, ik ton njUM&E. SSBL gayw yextelkn. wat jLffSÖ-* Nu, IK wou de waarheid zeggen, maar er werd direct gezegd, dat ik die leugens wel bij mij kon houden, omdat ik nu al lang genoeg gelogen had. En of ik nu al bezwoer dat het de waarheid was, en dat al die anderen logen. En of ik al riep, mijnheer geloof mij toch, waarom zou ik liegen, begon hij mij alle gemeene dingen voor mijn hoofd te gooien en dat ik Theunissen wou sparen omdat ik het met hem hield. Toen kwam de hamer op de proppen. Nu had ik dien hamer nooit gezien, dus zei ik dat natuurlijk ook, Toch was die hamer wel van mij, want Mijnster had hem pertinent herkend. En nog anderen hadden hem gezien, en ’t ijzer was van „De Klop” afkomstig en daar had mijn man dien tijd gewerkt. Dat waa wel waar, maar hij had nooit geen hamei meegebracht. Ik bleef maar roepen, dat het niet onze hamer was. Ik riep God als getuige, maar daar werd ook al weder gezegd, dat ik dat wel laten kon om God er bij te roepen. Ik zei in het laatst: „Laat mij er vannacht nog maar eens over denken.” Maar, o, daar was geen denken aan. Ik moest en zou zeggen, dat die hamer van ons was. Ik voelde mij net als een dier, dat in hot nauw gebracht werd. Ik riep het ook nog, maar ze bleven maar aanhouden. Wat ze precies allemaal zeiden, weet ik niet zoo goed meer, maar in het laatst dacht ik: „Laat ik dan maar in Godsnaam zegg-en. dat die hamer van ons is.” Want ik wist geen raad meer. Dus ik zeide maar: „Nu. dan is die hamer maar van ons.”' En toen waren ze klaar hoor. Toen was de stemming direct anders, toen was het: Ga maar even zitten en wees nu eens verstandig. Denk niet, dat wij als vijanden komen, maar als vrienden. Het spijt ons dat wij zulke harde woorden hebben moeten gebruiken, maar anders had V 7 je het nooit gezegd.. (Nu daar hadden ze wel gelijk in.) Nu, toen vertelde die mijnheer de Jong nog, dat wij ons eigen moesten redden, want dat wij er toch geen schuld aan hadden en dat Klunder en Theunissen geprobeerd hadden om mijn man en Bouwmeester de schuld te geven. Ik zei nog, dat mijn man toch ook nooit zou zeggen, dat die hamer van hem was, maar ze zeiden: „O, die komt nog wel.” Die wist toen nog niet, dat ik daar was. Nu, voor dien avond was het dan genoeg. En had ik daar meer dan twee uren op de pijnbank gezeten. Toen ik weer naar mijn cel werd gebracht, werd er tegen de bewaakster gezegd, dat ik van nu af aan een liter melk per dag mocht hebben. Nu, die juffrouw stond er zelf verstomd van blijkbaar, want ze zei tegen mij: ~Nu kan je toch wel merken, dat de directeur het goed met je meent.” En: „Bid God maar om kracht, dan komt alles goed.” Dat goede mensch wist natuurlijk nergens van. Toen kwam ik inde cd. Nu, toen ben ik ineen lachbui uitgebarsten en riep ik maar: „O, God, nu weet ik wat de rechtbank ia, Als je maar liegt en met de heeren meepraat en maar zegt, zooals hun het hebben willen, dan ben je de beste”. Wat er toen dien nacht in mij omgegaan is, is met geen pen te beschrijven. Want toen kwam ik tot het besef, dat ihet met dien hamer alleen niet klaar is. Toen de andere dag was natuurlijk mijn man aan de beurt. Daar ging het natuurlijk precies hetzelfde mee. Het werd zoo erg, dat de directeur naar mij toekwam en vragen of ik er tegen opzag om mijn man te zien. Ik zei neen, want ik was eigenlijk blij, dat ik hem eens zien mocht. Nu, ik moest dan op de kamer van deal directeur komen en daarachter was dat kamertje met glas afgescheiden. Dus zag ik mijn man. Hij setond eerst een oogenblüfe verstomd, _ want hij wist niet, dat ik er was. Ik zie hem er nog staan, als een halve wilde van het opwinden. En toen ik hem zag en toch niet bij hem mocht komen, o God i wat een ellende. Ik riep maar in mijn angst: „O Kees, zeg maar, dat die hamer van ons js, want jongen red je eigen en denk om onze kinderen. Want za willen jou inde gevangenis helpen,” Hij bleef maar prptesteeren. Op laatst zei die.: ..Zet dan op een papiertje, wat je gezegd hebt, dan pas zal ik gelooven, dat jij gezegd hebt, dat die hamer van ona was.” Nu – ik kreeg dan een papiertje en potlood en schreef’ dan: „Kees, zeg maai dat die hamer van ons is, want anders kom je hier toch niet vandaan en die menschar help je er toch niet mee, want er zijn zooveel getuigen en wij worden nu voon medeplichtigen gehouden. Dus red ie eigen.’1 Misschien staat het een beetje anders, maar in dien zin was het toch. Dus toen heb mijn man ook eigenlijk toegegeven. Toen den anderen dag’ weer beneden weer datzelfde. Toen moest er natuurlijk meer komen. Maar ja, ik wist niet wat. Toen begon meneerde Jong; „Ze zijn toch weggeweest?” „Ja, maar tien minuten.*! Hat was niet waar. „Wou ik nou weer gaan liegen? Ze hadden van plus minus elf tot 1 uur weg' geweest. Dat was niet waar. Het was wel omstreeks elf uur toen ze naar buiten gingen, maar hebben niet langer dan tien a elf minuten weg geweest. Vermeer gingl ze nog even na op zijn kousen, maar die wou niet zeggen wat ze doen moesten. Dat Vermeer ze naging, was dan goed, maar van dat weggaan niet, want Bouwmeester, (die inmiddels overleden is, Red.) had op den wekker gekeken en het was drie uur toen ze thuis kwamen en geen één uur. Dus Bouwmeester had de waarheid gesproken. Dié sliep en wij met ons vij – ven waren wakker en wijl logen. Toen begon het over de broek. Nu, toevallig had Klunder Zaterdags een andere broek aan en had hij Vrijdags een vuile an. De Jong bleef maar aandringen of het geen bloed was. Wij zeiden, dat wijl dat niet zien konden, maarde Jong zei: zeg dan maar dat bet op bloed geleek. Zoo kwam er eiken dag wat bij', te veel om dit allemaal op te schrijven, totdat eindelijk, nadat ik al zeventien dagen in arrest was, ik op een Zaterdag geroepen 'werd en de L ?ans» de directeur en mijn man bü elkaar zaten. En de Jong, met een blij g€zicilt •. b-eei mi je man maar eens een zoen en da zaak is nu voor mekaar. En dan ga je gauw naar luns* En toen werd mij de verklaring voorlezen en moest ik maar zeggen of het goed was. Nu, ik zeide maar ja, want het kon mij mets meer schelen. Ik zag toch wej dat er peen ontkomen meer aan was. Toen moest het natuurlijk voor den rechter-commissaris bomen, maar ik wist die verklaring niet uit mijn hoofd. Toen ben ik ’s Maandags weer on de Jong geweest en heb die verklaring inzitten studeeren. Nu, toen was het natuurrijk goed. Maar nu vraag ik, als dat de werkelijke waarheid was, moest dan de rechtbank niet van je walgen, in plaats van de handen boven je hoofd te houden? Daarom zeg ik op mijn beurt, het stel was een complot Hun wouen de eer hebben dat zij een moord hadden opgelost. Toen gaf het ineens niets meer of er van mij wat te zeggen was. Maar toch vond ik heb zoo versctkrlkkolijlv om clio menschen inde gevangenis te heli pen, maar er werd maar steeds gezegd, da* die mensohen toch niet vrij kwamen. Wan! de verkia: ingen klopten allemaal als een bus, er was geen %peld tusschen te krHg-en, en wij konden wel ons eigen helpen maar hun niet. , Het was Dinsdag voordat ik Zaterdags! naar huis mocht. Toen had ik er het toch zoo slecht mee, dat ik den "directeur Het roepen en zei, dat ik mijn verklaring weer introk, omdat ik het toch zoo verschrikkelijk vond, om zooveel leugens op te disscheai. Nu die man keek, of hij het in Keulen hoorde donderen. Hij ging direct den officier opbellen en moest ik mee naar ‘het Gerechtsgebouw en vertelde ik onder tranen en smeek en,, dat h jj|toch gelooveai zon, dat alles1 wat hier verklaard was, leugens waren, dat djs hamer niet van ons was, dat ze met weg geweest waren en wij: nergens wat van wisten . Hij zei: Weet je wat je doet? Want dan ga ie voor meineed, als je het anders zegt, en blijf je voorloopig nog bier en anders mag je over een.paar dagen naar huist I zei, dat het toch waar was1, maar er meip meta aan; Mijnheer en consorten waren . betrouwbare menschen wijl niet. Dienzelfden avond kwamen nog de officier en rechter-commissaris vragen of ik er nog by bletef. Ik zei: ja. Nu dan zouden ze Woensdagmiddag noi wel eens praten. b Toen zij kwamen, zei ik, dat ik er nog bj, bleef, maarde rechter-commissaris weiger» de er een verklaring van op te nemen!” „Want zei die, daar geloof ik niets van Je bent heelemaal van streek. Maak je toch met zoo hang, want die kerels zullen je niets doen en je man zegt toch, dat het zoo isf* Toen wist ik weer geen raad en dacht nou ga ik per slot van zaken mijn man’ og dwars zitten, met te weten, dat die het ook al dien zelfden dag had ingetrokken. Was dat niet toevallig, daar wij elkander toch niet gesproken hadden? De officier zei toen: „Als je nou niet *oö gek doet zal ik zorgen, dat je gauw naar huis gaat, maar anders werk ik je ook tegens* Ik had ook nog gezegd, tegen den rechten commissaris: „Als nu de werkelijke moordenaar eens kwam, wat dan?” Toen zei diei „O, dan verklaren ze hem voor gek of hij is misschien al laag dood.” En Donderdags maar weer naar de Jong Daar kreeg ik natuurlijk ook een uitbrandei en sprak mij tevens weer moed in. ’s-Micb dags moest ik met de beklaagden geconfronteerd worden. De Jong zei: „Ik zaL wel bij je zijn, hoor, en hou je maar goed.” Dus zo o stond ik als iiet ware onder suggestie. Eindelijk was ook die benauwdheid aehtet den rug, enfin, eindelijk mocht ik Zaterdags naar huis en liet eerste wat ik deed, was heel de geschiedenis aan mijn ouders vertellen Want ik kou niet hebben, dat mijn goede moeder moest denken, dat ik twee moor* denaars wou sparen en ik heb al mijn zusters -en zwagers en bnoers verteld. Hoe wij tot zoo’n verklaring gekomen zijn. Want een verstandig mensch, zoo die nog ooil gevonden wordt, kan toch wel begrijpen, ah; dat werkelijk waar was, dat wij dat toch wel direct gezegd zouden hebben. En ons eigen niet twee keer over er voor gevangen lieten nemen. Maar, wij wisten er niets van, want als hei . ons niet voorgezegd was, zou ik nooit zwp niets in mijn hoofd gekregen hebben, want zoo geraffineerd ben ik niet En toen ik vrij was, kwam eens inde woelt de Jong ons nog opzoeken om maar goed de verklaring in ons hoofd te prenten. Tijdens de rechtszitting werd, zonder dat wij het wisten, mijn dochter nog gehaald. Nu, dat kind weet goed genoeg, dat wij dien hamer niet hadden, en heeft mijn moeder maar gezegd, dat ze maar zeggen moest, dat ze het niet wist. Toen werd het mij nog kwalijk door dfc Jong genomen, dat ik ze het niet ingeprent had. Nu, God zal er mij voor bewaren, dat nik mijn kinderen ook nog tot leugens aanzette. Toen kwam dan de rechtszitting. Tot het laatst hadden we nog gehoopt, dat er uitkomst zou komen, maar er kwamen wel meer leugens, nriaar geen waarheid. Toen wij al de getuigen zagen zitten, toeft, wisten wij al, dat wij wel vol moesten houden, dat er geen ontkomen aan was. Nu, die rechtszitting zal ik nooit vergeten, want oogenschijnlijk waren wij flink, maar geen mensch wist, wat er in ons omging. IK had wel uit willen roepen: „Die mensclien zijn onschuldig.” Maar, wie had het geloofd? Ook daar kwam weer een eind aan. De Jong bleef ons nog steeds bezoeken cn hij vertrouwde het toen zeker al niet, want gedurig vroeg hij, of er geen advokaat geweest was, en dat ik hem dan niet te woord moest staan en het hem direct laten weten. Toen voor Den Haag stond de Jong ons at op te wachten, om nog het een en ander te zeggen en heeft ook nog een kladje gegevens dat heb ik dan nog. En toen het afgeloopeii was, stond hij ons weer op te wachten, eif zei nog tegen mijn man: „Ja, gelukkig hebbè» zer er geen erg in gehad, maar als je thuis komt slaat dau. de zijalazen uit je lantaarn, ■tont ae .fietsers HaWen 'witte zpclileb en Pp jouwe zijn gekleurd en zoo moesten wij Paar naar hun poppen dansen. Want wij “ ren eenmaal een eed afgeleg'd, dus , pe ons vast. Ze hebben ons steeds baoot, Pat wij er niet meerden minsten tas**»» jouden hebben en hij altijd bun hulp m Ik eindig deze regels, hoewel het nog lang Wet alles is want het is nog wel tienmaal frger, maar kan het nooit 'zoo schrijven als Bat wij dat beleefd hebben en ben wel bckieuwd of er nog ooit licht in deze zaak zal komen en of er nog ooit iemand gevonden kan worden,'die kan gekloven, wat ik hier geschreven ],eb en ik verklaar nogmaals, dat het de werkelijke en waar achtige waarheid is. En nu vraag ik, verdienen wij hier nog straf voor? zou het niet verschrikkelijk wezen, d*ar WIJ zoo dikwijls de waarheid “ ? , n en niet aangenomen werd en sJo,lc. gedwongen zijn om te liegen, voor meineed zouden gestraft worden? ■“•yn inziens is dat hier Mijnster, die inde eer®te Plaats de zwaarste straf verdient en hoop dat hij die ook krijgt. Want die heeft opzet' ïelijk en alleen uit broodnijd gelogen en zooveel slachtoffers gemaakt, maar zijn rekening is verkeerd uitgekomen, want, geloof mij, d e had gedacht dat wij er in zouden game Maar hij was betrouwbaar. ---