binnenland. toepassing ARBEIDSWET EN VERPLEGINGSBESLUIT 1928.
Mcdedeeling- van direetenr-geilerAal van den arbeid aan Het Ziekenhuis. Di&pensatieverleening voor barakken voor besmettèlijke ziekten. Diaeooesscnbnizen en R. K. inrichtingen gedeeltelijk toch onder hei VerplegingsisesluU. Geen puWieatie van verleende dispensatie. Inschakeling van andere géneeskundlge rijksdiensten na wijziging van de Arbeidswet. • Gevolg gevend aan een verzoek van de redactie aan Het Ziekenhuis heeft de Directeur-Generaal van den Arbeid opnieuw m dit blad een uiteenzetting gegeven van enkele actueele interpretatiekwesties en moeilijkheden bij de uitvoering van het Verpleging»besluit 1928. Wij ontleenen daaraan het volgende:
---

Dispensatie van den verplichten wekelijkschen aaneengesloten rusttijd van 36 uur voor barakken.
De directies van sommige ziekenhuizen zijn er vooral , voor de .afdeeling van besmettehj-Ifè ziekten sterk aan gehecht het aldaar verj ;nde personeel zoo .min mogelijk wis.se-Jj.'.v te doen ondergaan. In dit verband had de "directèiu'-generaal voornoemd reeds eeraer in Het Ziekenhuis melding gemaakt van een inrichting dit blijken de Rotterdamsche barakken onder directoraat van dr, Burgerhout te zijn waar men reeds voor de invoering van het Verplegingsbesluit da 48-urige werkweek normaal toepaste en waai de taak der zusters inde barakken als voM was ingericht: 2X7 dagen: 10 uur dienst op een dag, welke dagdiensten dan over elkaar schuilen; .1 X 7 dagen: 10 uur dienst inden nacht; IX7 dagen: vrij van dienst. Men had hier dus bijna den geheelen dag het dubbele aantal zusters in dienst van dos pachls en die verpleegsters werkten derhalve jn 4 weken 210 uur. Daar men hier vasthoudt aan de 48-urige werkweek, mogen zij dus in 4 weken 4 X 48 = 192 uren arbeiden. Inde genoemde 4 weken a 210 uur zouden zij dus fn verband hiermede 18 uur te veel arbeiden. Daarom krijgen de verpleegsters, behalve de 4 vrije dagen van de 4 weken nog 2 extra da-' jpen vrij, zoodat na 3 werkweken een volledi|e vrije week volgt. Nu verzet het Yerplègingsbesluit zich feitelijk tegen het handhaven van deze regeling, ómdat art. 6 weke-, -lijks een aaneengesloten rusttijd van ;;6 uiir I vordert. Er is echter reeds gcruimen tijd bij de Staten-Generaal een wetswijziging aanhangig, om in bepaalde omstandigheden afwijking van het zooeven genoemde art. 6 mogelijk te maken. Daar zich in het geschetste geval inderdaad zoodanige omstandigheid voordoet en wij hier een dicnstregelii ; ontmoeten, die èn in het belang van zaken en bovendien voor de verplegende:! zeer gum stig is, verklaarde de directeur-generaa! zich bereid te bevorderen, dat, in afwachting van de komende wettelijke voorziening voorlootegen het handhaven van dc zooeven aanfeeduide dienstregeling vanwege liet toeo'X,1 °p de uitvoering van liet Verplcgingsn“:lt„ *een bezwaar wordt gemaakt. terdamscLmßood:oSrfrïanV^d%eÏ Ziekenhuis aan den Bergweg) hebben nu legen de bovenstaande berekeningen bezwaren Ingébracht en betoogd, dat, indien de werkweek werkelijk op 48 uur wordt gesteld,,.zij na iedere 3 weken geen 7 dagen, doch 9 dagen plus 2 uur vrij moeten hebben. (Wordt gewerkt 21 X 10 uren per 3 weken, de dagdienst is 21 X 8 uren per 3 weken, is overgewerkt 21 X 2 = 42 uren 5 X 8 uren rj- 2 uren 5 dagen en 2 uren: voeg daarbij de 4 wekelijksche vrije dagen =r 5 -f- 4--= '•* Öagen -f- 2 uren). De redactie van ~Het Ziekenhuis” heef! deze kwestie voorgelegd aan den direcleuigeneraal van den arbeid, die mededeelde, dat hij de details van de toepassing der 48-urige werkweek ter plaatse niet had doen nagaan, zich trouwens ook niet kon begeven in beschouwingen over de wijze van uitvoering in een inrichting waar de 8-urige werkdag en de 48-urige werkweek heerschen, terwijl de wet als normaal een 10-urigen werkdag en 55-urige werkweek heeft aanvaard. Van den kant der arbeidsinspectie zijn derhalve eers stappen te verwachten, wanneer blijft, a de wijze van uitvoering der interne rege in-, zich niet verdraagt met andere eischen van het verplegingsbesluit. Het voort)cc v\as leen gebruikt om aan te toonen dat wanneer een situatie zich voordoet als in (i _ ■ beeld gesteld, de directeur-generaa v.< zichzelf beoordeeld worden. Komt dus een verzoek in van ten vu plegingsinrichüng waar de toestand gebet anders is dan die welke als norm heelt g diend in liet door den direcieur-generaal aunoehaalde voorbeeld, dan is liet dus zeer wel mogelijk, dat de beslissing daarvan de atspiegeling zal vertonnen.
---

Diaconessenhuizen en R. K. inrichtingenniet geheel onttrekken aan de werking van het verpleegbesluit.
/oor breederen kring belanghebbende , interpretatiekwesties hebben zich inde laatste weken niet voorgedaan, behoudens dan de omstandigheid, dat verschillende religieuse verplegingsinriehtingen de opvatting bleken aan te hangen, dat het in die inrichtingen werkzame personeel volledig aan de werking van liet Verplegingsbesluit onttrokken was. Dit heeft aanleiding gegeven nog pens vast te stellen, dat op grond van het bepaalde in art. 64b der Arbeidswet 1919 in R. K. gestichten en diaconessenhuizen alleen dc z. g. „geprofeste” of „ingezegende” verplegenden aan de werking der wet zijn onttrokken. Met de toezicht houdende ambtenaren is, de directeur-generaal van den arbeid overeengekomen, dat tot deze categorie ook zullen gerekend worden de novicen en voorproefzüsters, die stellig begeffrig en bestemd zijn, inden religieuzen of diaconessenstand over te gaan. Aan de bescherming der wet blijven derhalve onderworpen de lëéi'lingverplegenden en het dienstbare leekenpersoneel.
---

Geen publicatie van verleende dispensaties.
In verband met- het-feit, dat de minister ; van Arbeid, Handel en Nijverheid in zijn antwoord op de vragen van het Iwecde Kamerlid, mej. Grooneweg, ten aanzien van dispcnsatieaanvragen een lijst van inrichtingen, cliè daartoe een verzoek hadden ingediend, publiceerde, stelde de redactie van Het Ziekenhuis aan den dirccteur-generaal van den Arbeidde vraag ol' het ook mogelijk was de beslissing op die dispensa lieaa nv ragen mede le deeleu. Deze antwoordde echter, dat hij geen vrijheid kon vinden algcineene bekendheid aan de beslissingen te gevene die genomen zijn inde bevloeide schaarsebe gevallen, ÏEaehakellssg van de Inspecteurs voor de Voltsgezojicilieid en van bel Staatstoezicht op krankzinnigen bij de uitvoering van hel vcrplegingsJicsluit. Ten slotte werd de vraag gesteld hoe hel stond met de officieele inschakeling der inspectie voor de Volksgezondheid en van het Staatstoezicht op liet krankzinrijgenwezen bij de uitvoering van het Verpiégingsbesluit. Het antwoord van den directeur-generaal luidt dat deze wacht op de aanneming door de Staten-Generaal van liet reeds geruimen lijd aanhangige ontwerp tot wijziging van de Arbeidswet' 1919 waarbij een 7e lid aan art. 77 wordt toegevoegd dat het mogeüjk maakt bii algemeene maatregel van bestuur de taak betreffende de handhaving van deze wet en medewerking aan de uitvoering ervan'gc! « > oHpiïik oa ten aanzien van lnj heel ot gedeeltelijk o.a. 'dien algemeonen inaatrcoc gewezen verplegingsinrichtmgui o[ P» bij dien maatregel aangewezen kundige ambtenaren in RijkSuicns'. dels heeft de directeu>generaal van den arbeidde ambtenaren van zijn dienst reeds bij de invoering van het Verpiegingsbcshut verzocht, van de» aanvang af bij dis toepassing van dit bedurt overleg le' plegen met bci. Maatstoezichj -op hst .A-cenkzinnigeuwezen en de inspecteurs van do volksgezondheid,, die eveneens een taak zuilen krijgen Lij de uitvoering van het vcrtdegingsbesluit, wanneer de b'dvehaangeduide wetswijziging is tot stand gekomen. De zooeven genoemde lakken van staatsdienst en dus ook de beide inspecteurs van het staatstoezicht op ’t krankzinnigenwezen zijn van deze interne regeling volkomen op de hoogte.
---

LANDBOUW. De werkloosheidsbestrijding en het platteland.
In het voorjaar van 1928 besloot hot Hoofdbestuur der Hollandsche Maatschappij van Landbouw het vraagstuk der werkloosheidsverzekering-, inzonder‘ heidin verband met den landbouw, nader in studie te nemen. Thans is het resultaat van deze studie neergelegd ineen; rapport aan het hoofdbestuur, samengesteld door den secretaris Ir. F. P. Huisman- Deze opdracht, aldus het rapport, vloeide voort èenerzijds uit het feit, dat het hoofdbestuur via het K. N. L. C. eenige vragen bereikten, welke door den Minister. van Arbeid aan den HoOgen Raad van Arbeid waren gesteld en uit welke vra-I gen bleek, dat er aan de mogelijkheid werd gedacht do vrijwillige werkloosheidsverzekering in ons land te wijzigen inde richting eener verplichte verzekering en anderzijds uit de wetenschap, dat inde Rijnprovincie door de land bouwen- : de bevolking- ernstig wordt geklaagd over de werking der Duitsohe (verplichte) werkloosheidsverzekering. Een overzicht wordt gegeven van de werkloosheidsverzekering en. arbeidsbemiddeling- van ons land en een groot aantal moeilijkheden en bezwaren aan de werkloesbeids-veraefcering, arbeidsbemiddeling cu werkverschaffing verbonden, worden ter sprake gebracht. Volgens liet rapport zou de gelegenheid tot het ontvangen van uitkeÉring gemakkelijk dc neiging scheppen den arbeid te verlaten en zich als werklocze te melden, of werkloos zijnde, zou het den prikkel voor den arbeider verslappen, zelf werk voor zich en zijn gezin te zoeken. Bij de werkloosheidsverzekering zijn het inde eerste plaats de seizoen- en de minst goede arbeiders die werkloos worden, terwijl het in vele gevallen zeer gemakkelijk is, vooral voor hen die seizoenarbeid verrichten, vrijwillig werkloos te worden, zonder dat deze vrijwilligheid is aan te toonen.. Vele arbeiders hebben er niets tegen, zooals nader aangetoond zal worden, tijdelijk werkloos te zijn ,indien slechts de uitkeering. voldoende is om in huil onderhoud te voorzien en niet te veel lager is, dan het. te .verdienen loon. In vele gevallen, vooral inden landbouw met zijn lage loonen, kan het voorkomen, dat de uitkeering niet veel van het loon verschilt, terwijl het bovendien dikwijls mogelijk is de tijd van werkloosheid nuttig te besteden, hetzij in eigen bedrijfje, hetzij op andere wijze. Inzonderheid inden landbouw bestaat gelegenheid, ipt misbruik, daar hier vele wcrkzaaiuticuen bestaan met seizoen ka – ra k ter en in het algemeen (ie arbeider niet zoo aan zijn werk gebonden behoeft te zijn als in do industrie. Dö landarbeiders, die lossen arbeid zoeken en zij die vrijwel uitsluitend seizoenwerkzaamkeden verrichten,' zijn uit den aard der zaak kortere of langere perioden Werkloos. Zij rekenen hierop en vinden in het hoogére loon dat voor lossen en seizoenarbeid betaald wordt, eene tegemoetkoming voor de tijden vau werkloosheid. Daar de meeste misbruiken kunnen voorkómen bxj die categorieën van arbeiders, dio vrij regelmatig, werkloos wordou, is eene uitsluiting v.in deze groep uit de verzekering wenseheljjk, aldus hot icipp( rt, althans zoolang' ctóze verzekei.ng utei. is eene zuivere en vrijwillige verzekering-. Onder eene zuivere verzekering wordt verstaan eene waarbij de bijdrage,, uitsluitend komen van hen die zich verzekeren. Li : amen steller van hot rapport komt o.m. let dfj conclusie, dat bij vrijwillige door .de. overheid gesubsidieerde verzekering de uitkeering naar de hoogte van het loon moet w.-rdcn afgeschaft. Verder geen uitkeering te geven, indien een bepaalde jaarvsrdienste is bereikt, het uitschakelen der s- zoenvvei klocnheid van het subsidie; ■bevorderen van de stichting- van zelfstandige kassen, onafhankelijk van de vakver•oènigingén. Bij verpachte verzekering: het voorschrijven van beperkte en lage uitkeeringen onafhankelijk van het genoten loon doch rekening houdende met de woonplaats1; niet verzekeren van arbeiders, die een loon verdienen dat een bepaalde jaarverdienste overschrijdt ; algeheele uitschakeling van seizoenwerkloosbeid; bevorderen van zelfstandig-e kassen,, met premieheffing naar risico en in verband met de uitkeering ; langere uitkeering naar mate langer geen beroep op de w-erkloozenkas is gedaan, of lagere premie in dit geval; geen bijdrage van den werkgever en geen bijdrage van de overheid. Bij subsidieering door de overheid deze subsidies in geen : geval evenredig te’ stellen aan de door de arbeiders zelf betaalde premie, doch per verzekerde of desnoods per werkloozendag een gelijk bedrag en indien de werkgevers subsidieeren dit zoo laag mogelijk te stellen en ■in tegenstelling met hetgeen voor overheidssubsidie geldt in evenredigheid met de premie der arbeiders. '
---

Bestrijding van de runderhorzel.
De heer ’t Hoen schrijft ons: Al valt het einde van den staltijd dit 'voorjaar wat later dan gewoonlijk, er kan nu I toch reeds begonnen worden met do bestrij| ding van de bekende plaag, waarv&n' onze ( veestapel de nadeelige gevolgen ondervindt, [ en die een jaariijksche schadepost van 4 a 5 I miliioen gulden berokkent, f In alle provincies is er verleden jaar on 1 niin of meer uitgebreide schaal mede begonnen en gelukkig is de belangstelling voor deze zaak die voor ons land van zoo groot hoelang is, nog steeds groetende . Dit blijkt voldoende uit de vele aanvragen om voordrachten gedurende den afgeloopen winter en het houden van demonstraties voor de behandeling ie dit voorjaar. Dat o- in 1928 flink -aan Me bestrijding is gewerkt, moge blijken uit het verslag van den bond van coöperatieve zuivelfabri jken in Drente omtrent de verkregen resultaten in die provincie. Hierin wordt medegedeeld, dat tn de meeste plaatsen de bestrijding geschied de onder leiding van de zuivelfabriek, in sommige door de landbouwvereeniging, in weer andere door het vèefonds, terwijl in enkele plaatsen de vereenigingen gezamenlijk de bestrijding regelden. Er werden naar •schatting 10,600 stallen bezocht en 45 ÜCO dieren behandeld; de kosten waren nogal lüteenloopend, meestal bedroegen zij ongeveer 10 cent per rund. Meerendeels werden goede resultaten verkregen met de horzel-zalf, van enkele plaatsen kwamen berichten, dat de Werking van dit middel niet gunstig was. Na controleering van diezelfde zalf in het instituut voor parasitaire ziekten bleek echter dat zij wel afdoende werkte, mits toegepast op behoorlijk geopende wormbulten. . In het officieel orgaan van den Algemeenen Nederlandschen Zuivelbond van 13 Februari heeft ir. A. Schröder een overzicht gegeven van de ervaringen, die het vorige jaar inde praktijk zijn opgedaan, speciaal wat de toepassing van horzelzalf betreft. Het bestuur van de stoomzuivelfabrieken Concordia te Wageningen en Ede heeft in samenwerking met dein haar gebied voorkomende afdeelingen van de Geldersch-Ovei ijsselsche Maatschappij van Landbouw, de aankoopvereenigingen, de boterfabrieken te Barneveld en Woudenburg en een afdeeling van den Christ. Boeren en Tuindersbond, de bestrijding' doen plaats vinden inde gemeente Barneveld, ten zuiden van de spoorlijn Amersfoort—Apeldoorn, Ede en Wageningen met den Rijn als grens. Om tot een doelmatige bestrijding te komen was het gewenscht, alle veehouders in deze aangelegenheid te betrekken, vandaar het belang vaneen goede' samenwerking met andere landbouworganisaties. Totaal waren er 18 organisaties bij betrokken. Nadat door verspreiding van circulaires aan de veehouders over het nut en de wenschelijkheid van de bestrijding de noodige bekendheid was gegeven, werd begonnen met genoemd district m werkgebieden te verdeelen. Voor elk gedeelte werd een controleur, vaak een monsternemer van de controle-vereeniging aan-* gesteld; een en ander geschiedde zooveel mogelijk in overleg met bestuursleden van landbouworganisaties. Totaal hebben de controleurs nagezien 11.850 melkkoeien, waarvan er 1800 of ruim 15 pet. zijn behandeld Van de 5050 pinken werden er 3175 behandeld of ruim 62 pet. Het hoogste aantal horzellarven per rund bedroeg 145. In het gei’ifnni3601,065 aan4al gevonden larven J5..000, n.l. 2 tot 3 per behandelde koe en 9 tot 10 per pink. Aan de hand van binnengekomen antwoordt®1,1 mag de gevolgtrekking gemaakt worden dat de uitwerking van de zalf voldoende genoemd kan worden en de koeien over het algemeen het afgeloopen jaar veel minder aan andere jaren aan het „birzen” zijn ge-IV CvoL. De kosten van de behandeling hebben pex lier nog geen 7.5 cent bedragen.
---

Deventer hoekje. De korte golf van Huizen toch.. uitstekend.
(Hist. radioschetsL „Wat martel je nou weer aan ’t toestel!” beet Jansen sarcastisch zijn ega toe. „Je zult den buren verbazend pleizier doen met dat vervelend getjilp."
~ „Och man" repli ceerde Mevrouw, „het programma van Huizen lijkt zoo aardig en Scholl speelt beslist goed, dat zeg je, zelf. Ik mag toch nog wel eens probeeren, om de muziek wat sterker te krijgen !" „ t Ligt niet aan Scholl”, decreteerde meneer met kennis van zaken, „het ligt aan den zender, dat heb ik al zoo vaak S zegd. Huizen op de korte golf is niks llul-k°mma-nul, is ’t, je hoort de -/eort 'en l^aïl kek ■’e d’r alles van gezegd, zoo zwak is die korte g01f... De w°nrdeprf°”fKVain kan mij gestolen worden . besloot Jansen met klem, „Zet maar op Hilversum !” ging hij voort, toen i,UJ zn vrouw nog aarzelde. „Als ' ° , i:leh met méér moeite geeft, wordt ’t toch nooit wat.” ook aan ons toestel liggen, man . waagde mevrouw Jansen schuch-01l t,° merken. „We kunnen Langent eig toch ook niet goed meer krijgen en die was vroeger altijd uitstekend.” „Langenberg Langenberg ...” hakkeliifbJ men-en t,°eU Plotseling triomfantelijK . „ciie is ook verbazend minder teg-enwoorciig, dat zeggen ze allemaal... En ons toestel (Jansen werd een beet ie warm) heeft ’t altijd schitterend gedaan en nog! Moet je de lange golf hoorem ook van Huizen ... met onze drie lampen reuze-muzièk, niets op aan te merken. Neem daar lig-t t heelemaal niet aan, heeiemaal niet! Maar jij (de heer des huizes kon nu eenmaal niets van z’n toestel gezegd hebben) zoekt ’t altijd, waar ’t niet zit! En met een ruk draaide Jansen zich om en liet Hilversum dien Zondagmiddag naar hartelust „lunchen”,..
Dienzelfden Zondagavond balftien. De heer en mevrouw Jansen zijn van familiebezoek weer thuis en fluks zet meneer „nog even” de radio aan. De knoppen staan van "s middags nog op Hilversum en zóó valt -ons echtpaar midden ineen eon-sordino-speech van Vogt : „Gij komt er niet in! Nu niet, en „nooit. Is ooit, in dien zin n.1., zoolan°" „onze luisteraars dit niet willen,,, En in het verdere deel der rede des heeren Vogt hoorde Jansen zich tot zijn verbazing indeelen bij een oproerige menigte (1« Jóór de deur van het gebouw der AVivU samenschoolde, zonder clat de overheid, zooals zegt Vogt toch anders bij zulke gelegenheden steeds gebruikelijk, tot doorloopen aanspoorde. Meneer Jansen was er eventjes beduusd van ! In z’n hart vond hij de gewild-fiere en krijgshaftige toespraak tot de „opstandigen” een bespottelijk-aanstellerige comedie. Herinnerde hij zich goed, dan was, wat hij beschouwde als de misèremet-de-korte-golf-van-Huizen eigenlijk ’n, gevolg van de w'einig-tegemoetkomende, ja zelfs afstootende houding der Hilversumsche nationaal-Iïberaal-neutrale heeren, die niet wilden, dat de katholieken oók zouden aanzitten aan dén nationalen dusch, en die, gespeend van iedere bescheidenheid, langzamerhand eigenmachtig alle beschikbare stoelen aan dien beslag hadden genomen, zoodat Perqum en de zijnen zich maar moesten zien te redden, die dit trouwens litste t door Jansen’s brein gezien de beschikbare hulpmiddelen, toch eigenlijk grandioos hadden klaargespeeld. Ln nu deze, van zelfvoldaanheid druipende voorstelling van zaken! Jansen den3!?6’ aitha?s flKuurlijk, den acteeren ?uDI vo« den hals om, juist bijtijds om Frans van Diepenbeek nog gelegenheid te geven voor een paar populaire nummers. Doch lang nog pM- Eerde hij over de „opstandigen” na en kwam ten slotte tot deze eind-conclnsie, dat het AVRO-gebouw maar een tent was, geplaatst op gemeenschappelijk terrein ; een tent, die door de exploitanten als-maar was vergroot, zoodat er nu bijna geen terreinruimte meer was voor anderen, om zich óók te kunnen laten hooren; dat de AVRO geen voorrang, noch voorkeur, noch monopolierecht kon doen gelden ten aanzien van die anderen, al had zij met haar tent zelfs het geheele terrein bezet, en wel om de simpele reden, dat hier geen eerstgeboorterecht bestond en zij trouwens ook g-een eerstgeborene was. Wlerd dus de tent wat kleiner gemaakt, zóó dat anderen óók een behoorlijke plaats konden krijgen op het terrein, dat mede hun eigendom was, dan kwam van zelf de zaak in orde: simple eomme bonjour, et chacun a son tour, zei Jansen bij zieh zelf ; daar hoefde Vogt heusch niet zoo’n drukkie om te maken. En met deze overpeinzingen ging Jansen naar bed.
Toen Jansen den volgenden middag van z’n bureau thuis kwam, werd hij reeds in den gang door zijn wederhelft begroet met de liehtelijk-ontstellende mare, dat de radio niet wou : de lampen gingen niet meer aan! Een enkele blik op het toestel overtuigde hem, dat zijn vrouw inderdaad gelijk had, dat althans de hoog-frequentlamp niet brandde ; van de andere twee lampen kon je toch bijna niet zien, of ze aan waren of niet. Do verschillende onderdeelen werden zoo goed mogelijk geïnspecteerd doch alles „stond” goed ; ook het aanzetten van de reserve-accu gaf geen resultaat: de hoogfrequent vertikte het blijkbaar en bleef donker. „Dat kost ons een nieuwe lamp” zei Jansen, half tusschen hoop en vrees, dat er nog meer defect zou zijn. Doch de vrees bleek gelukkig ongegrond : ’s avonds was, nadat een nieuwe hoog-frequent lamp was gemonteerd, het toestel weer fit en sloegen beiden de handen in elkaar over het kei-harde, zuivere geluid, dat van alle stations door de kamer klonk. Zij konden er niet over uitgepraat raken! Maarde verrassing zou nog grooter worden! Toen Jansen een paar dagen later ’s middags weer thuis kwam en de kamer binnentrad klonk hem met volle kracht de welbekende stem tegen van Heinrich Scholl: „Hier is de Katholieke Radio-Omroep, Huizen, Holland !” Mevrouw Jansen glunderde, doch zei niets... Huizen was volkomen in zijn eer hersteld : óók de korte golf bleek... uitstekend !
D.
H. J. K.
---

FEUILLETON. MALLE GEERTE
door PASSÉ PARTOU-’
HOOFDSTUK I.
Schadc. die „iet geschut h: n vsa’-h-
Goos leefde __ vó-r deu grooten wereldoorlog – alleen met z’n moeder, kort by de Belgische grens in Zeeuw .eh V{aan£- ren. Vrouw Donze Was -n weduwe, die haar man kort na de geboorte van haar zoon door ’n ongeluk verloren had. De al~ tiüerie hield tijdens de groote man°e' schietoefeningen vlak bij haar kleine w ning. Had de regeering voorzien, dat oorlog zou komen Was er daarom telkens zooveel genie- en vesting-artillerie in dien uithoek ? Niemand, die in die jaren daarover dacht of ook maar één oogenblik ’t Ê'roote gevaar zag aankomen. Donze stond te spitten op ’t erf achter z’n kleine boerderij, toen ’n paar batterijen v«ld*artillerie vanuit de verte, in ’n hooge stofwolk gehuld, dreunend en rommelend kwamen aanzetten. De boeren uit den omtrek keken verhaasd-nieuwsgierig naar dit vreemd militaire gedoe ' lieten hun werk ’n oogenblik in den steek en holden naar de plek, waar de batterijen hun stukken geschut in stelling brachten De commandant .had orde gege■*an~ö zijg*ev3l van Donze’s boerdellii0 a \e z>vfnken vaar ’n ietwat hoogge.- -gtn stuk aluïerlaind,, waarin de artiller'swn onmddef ijk begonnen te graven om 'S '.tkken verdekt op te stellen. Donze vo-g i n schop inden grond en kwam. stom "!-na" 2!en naar de arrogantie dar ' \n\ d..e- 70nder permissie aan hem ETomfdn wte bobben, zoomaar met z’n n.K, ,n„'a ‘vas zyverkoren. Toch durfue geboren i ■ ■ j,'“ ’ " 1 – teruj,. J'-nurneid. bue d hem er van zeer en'Lit ™ron£ -bem 4ezo brutaliteit ken platste • f VÜKten 4e broekzaken z’n erf o ' | ,met da.beenen breed uit langzaam uit de kleine' zn vrouw gedrenteld. Donze Ti- LT ™ niks rinneweeren dV •' tu.nnen hier «tf »■“*,« ‘ De artilleristen • • jqj i:*i repten zich als zouden ZIJ dade ijk overrompeld worden Zij had den de vuurmonden gericht naar de zijde vanwaar zij gekomen waren ' f Ja ï „n drie stukken He ï waren en nu bestref werk waren,_ ° stonLÏ'LuLL ’n wilden kring toe te zien. B.nnen enkele minuten waren er zes Wen gegraven en ’t opgeworpen zand dekte ieder stuk geschut en de manschappen, die het bedienen moesten —« De officieren stonden er achter richtten hun verrekijkers op den horizon ; projectielen werden uit de caissons gehaald en voorzichtig op de armen van de kanonhiers naar de stukken gedragen. Toen trad plots ’n officier naar voren en riep : * _ wie- is de eigenaar van dit terrein ? Don'ie deed zwijgend ’n stap naar voren, cn de officier zei: U kunt er op rekenen, dat we uw terrein straks weer terug zullen brengen m den staat waarin het daareven verkeerde en mocht’er schade aangencht zijn, dan Ll u dat – na opname – vergoed worden D nze knikte zwijgend, hoéwel-ie met heel veel begreep van wat hem gezegd werd maar toen de officier zei: U moet al de ramen van uw huis openzetten, keerde Dorize hem den rug toe. Dat waste veel gevergd al de ramen van zn huis open-S&rs'en dasdi.ven die h»bin™e* dozijnen langs de deuren kwamen, bmne m’n ramen toe, zei-ie, terwijlvr “» w“»kte « W. t«£l»»teri« 't Is al mooi senoeï, dat ae mot »■!” doen wat ze willen. Je houdt de ramen stiif toe begrepen ? , officier die hem had toegesproken meende dat’de man hem goed begrepen had en nu naar huis ging, om zun raad op te volgen, daarom schreeuwde hij vanuit de verte r . Doe die ramen toch open.
Ze blijven toe beet Donze voor zich uit. Toen kwam ’n kannonnier naar de woning gehold met de boodschap : De batterij-commandant zegt, dat u uw ramen open moet zetten, anders hebt u groote kans, dat alle ruiten kapot springen. Complement aan je baas, zei Donze, in mijn buis, heb ik alleen te commandeeren. De artillerist holde terug en inde volgende minuut spoten drie vuurstralen boven de opgeworpen zandheuvels uit en ’n drievoudige donderende schok trilde en schudde den grond. Er volgde gerinkel en geknetter en Donze voelde ’n snijdende pijn in ’t hoofd, ’n bloedstraal spoot langs z’n wangen, mond en kin. Toen wankelde hij en viel zijlings tegen den waterput. Vrouw Donze gaf ’n schreeuw en dat trok de aandacht, der militairen, die oogenbükkelijk toegeschoten kwamen om te helpen Boer Donze was door ’n groote glasscherf vlak boven den slaap en boven ’t oog zeer ernstig getroffen, de puntwas diep in ’t hoofd gedrongen, ’t Gaf ’n heele opschudding in. de rijen van de militairen. De commandant, een officier met ’n gouden kraag, kwam er bij, riep eender onderofficieren, die de verbandkist haalde en de wond onderzocht. Donze was bij kennis gebleven, maar kermde zoo hevig, dat ’t ver inden omtrek te hooren was. De wachtmeester durfde niet aan dè kwetsuur r&- kent want ’t was duidelijk, dat er groots splinters m het hoofd waren gedrongen Er L inlL! beters te doen dan den dokter in , saa te waarschuwen en te vragen om n auto of brancard. Eén van de artilleristen sprong te paard en galoppeerde heen over den langen grintweg. Enkele oogen.- blikken. later verloor Boer Donze het' bekeLrd^11 Gn ÏS n°oit m€Sr bi-’ kennis gen Groot aantal zeer kleine glassplinters waren tot diep inde hersenen doorgedrongen en konden niet dan na ’n zeer gevaar-HlSlLnTrLle verwijderd worden. Onmid- Jk hadden de dokters ingezien dat als de patiënt m leven zou blijven, hij krankmig of idioot zou worden. Daarom moest vrouw Donze nog- bidden voor ’n verlossing brengenden dood van haar man, dien ze niet missen kon, die haar brood, haar alles mee in ’t graf zou nemen, Donze stierf drie weken na het ongeluk, De soldaten hadden vrouw Donze haar levensgeluk en rust vernietigd. Als die hier niet gekomen waren, zou ze nu nog kalm en tevreden leven naast haar man en haar zoontje Goos. De soldaten en alles wat maar op hen geleek of uniform droeg, haatte ze u jjP Zou ze> evenals zij haar man gedaan' hadden, op slag willen dooden. En dan zoo vertelden de menschen n?B' had er inde kranten gestaan, dat niemand schuld had aan deze moordpartij. •Alles moest het gevolg' geweest zijn van noodlottig toéval, ’n rampzalige vergissing van den boer,''-,1 IWordt verrftlgdjj —-■-.---«HIréSSL – –
---