Wisjinsky volgt Molotof op Motieven tot dit besluit nog niet bekend Radio-Moskou deelde inde nacht van Vrijdag op Zaterdag mede, dat het presidium van de Opperste Sowjet Moiotof heeft ontheven van zijn functie als minister van buitenlandse zaken en dat Wisjinsky in zijn plaats is benoemd. Het radio-station deelde voorts mede, dat Mensjikof als opvolger is benoemd voor Mikoyan als minister van buitenlandse handel. Moiotof behoudt zijn functie van vice-minister president, Mikoyan, die eveneens vice-premier is blijft ook in deze functie gehandhaafd. WfIJ kennen Andrej Wisjins; * ki wegens de felle aanvallen die hij de laatste drie jaar bij elke gelegenheid doet op landen en personen die de Sowjet-Unie niet welgezind zijn. Wisjinski, van geboorte Pool, en Van katholieken huize, behoorde tot de Mensjewieken, de minderheidsgroep van revolutionnairen, die het tenslotte tegen, de bolsjewieken moest afleggen. Overigens is hij een veteraan inde strijd tegen de tsaren. Reeds in 1905, op 23-jarige leeftijd, moest hij èen jaar inde gevangenis zitten wegens zijn deelneming aan een opstand. In 1936 en ’37 vestigde hij voor het eerst de aandacht van de wereld op zich toen hij als aanklager optrad in de beruchte Moskouse zuiveringsprocessen, WISJINSKI heeft de laatste jaren vrijwel alle belangrijke conferenties tussen de geallieerden en de Verenigde Naties bijgewoond. Hij was in Jalta bij de conferentie tussen Stalin, Roosevelt en Churchill en hij was in Potsdam tegenwoordig, toen Truman en Attlee daar in 1945 het Russische staatshoofd ontmoetten. Zijn juridische bloed hij promoveerde in 1902 aan de universiteit van Kief en werd later hoogleraar te Moskou kruipt waar het niet gaan kan: ook inde conferentiezaal te Lake Success, Londen of Parijs heeft hij, sprekende over het Duitse vredesverdrag, de atoomenergie, de ontwapening of het plan-Marshall, zich dikwijls gedragen alsof hij nog als openbaar aanklager inde rechtszaal stond. Eén van zijn bekendste uitvallen tijdens de laatste UNO-Assemblée in Parijs was die inde politieke commissie, toen hij de Amerikaanse afgevaardigde toebeet: „U bent een Pearl Harbour tegen de Sowjet-Unie aan het voorbereiden, is het niet?” Men beweert wel eens dat Wisjinski tot deze scherpe houding juist verplicht was op grond van zijn niet-Russische. katlfolieke en mensjewistische afkomst. De toekomst zal leren of hij, thans niet meer aan Molotofs leiband; een eigen koers zal gaan varen. Moiotof is minister van buitenlandse zaken geweest sedert 1939. Allerwegen heeft deze radiomededeling grote verrassing teweeggebracht. Niet in het minst te Lake Success, waar zelfs de diplomaten uit de Sowjet Unie en daarmede verbonden staten hun verbazing niet konden ononderdrukken. Al te lastige vragen weerden zjj af met een kort: „Geen commentaar”. Ook het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken weigerde commentaar te leveren. De Sowjet-ambassade aldaar gaf geen gehoor aan de telefoon. Dit gebeurt echter herhaaldelijk, zo voegt Reuter hieraan toe. Londense waarnemers zien de volgende drie mogelijke redenen voor de vervanging van Moiotof: 1. Dat een ingrijpende wijziging van de Sowjet-Bussische buitenlandse politiek wordt overwogen. 2. Dat Moiotof zijn energie zal concentreren op zijn functie van vice-minister-president. 3. Dat Moskou van mening is, dat het tijdperk van na-oorlogse buitenlandse politiek, dat de aanwezigheid vergde vaneen actieve minister van buitenlandse zaken aan het hoofd van zijn ministerie en voor internationale conferenties met de westelijke geallieerden, thans voorbij is. Uit het feit, dat Moiotof zijn post behoudt als plaatsvervangend premier, concludeert men, dat het mogelijk is, dat Moiotof meer plichten van premier Stalin op zich zal nemen. Men is niet van oordeel, dat Moiotof, door het ministerie van buitenlandse zaken te verlaten, zijn plaats in het almachtige Politieke Bureau zal verliezen. Men merkt hierbij op, dat Wisjinsky nooit een lid van dit lichaam is geweest. In Amerikaanse kringen in Duitsland liet men zich inde volgende bewoordingen uit over de veranderingen inde Sowjet-leiding. „Dit is de eerste verandering inde Sowjet-Russische buitenlandse politiek sinds de val van Litwinof in het voorjaar van 1939. De verandering van toen wees erop dat Stalin het falen van de pro-Westerse politiek van Litwinof erkende en een pact voorbereidde met Hitler. Thans schijnt de verandering te wijzen op een erkenning van het mislukken der anti-Westerse politiek die het sluiten vaneen Atlantisch Pact had moeten voorkomen. In regeringskringen te Parijs heeft het nieuws van Molotofs vervanging een atmosfeer van gespannen verwachting geschapen. „Er is een belangrijk keerpunt bereikt inde intenationale zaken”, zei een hoge ambtenaar. In Gaullistische kringen ziet men de wijziging als een poging om de koude oorlog te intensiveren. Het gematigde blad „Figaro” schrijft: „Aan de vooravond van de onfiertekening van het Atlantische Pact worden de Europeanen herinnerd aan de tijd, toen Litwinof door Moiotof werd vervangen in 1939 —, waarop het Nazi-Sowjet pact volgde”. Wisjinsky is 66 jaar oud. Hij is jurist van beroep. Gisteren werd bericht, dat hij naar Moskouwas teruggekeerd na enige weken inde Tsjechoslowaakse badplaats Karlovy Vary (Karlsbad) te hebben doorgebracht. Er waren geruchten gegaan, dat hij een zenuwinstorting had gehad. In December j.l. deed Truman doorschemerèn, dat er meningsverschillen bestonden tussen Moiotof en Stalin ter zake van de buitenlandse politiek'. Vjatsj eslaf Moiotof, die thans als Russisch minister van buitenlandse zaken door Wisjinsky is vervangen, was bij het uitbreken van de October-revolutie een vrij onbekende, figuur, die echter zijn ster snel zag rijzen na 1924. Hij werd geboren in 1890, trad in 1906 tot de Bolsjewiki toe en kreeg in 1920 een belangrijke fuct.ie bij het partij-secretariaat. In 1930 werd hij voorzitter van de raad van volkscommissarissen en in 1939 volgde hij Litwinof op als volkscommissaris van buitenlandse zaken. In 1946 kreeg hij de titel van minister van buitenlandse zaken. Moiotof, die vooral veel brochures heeft gepubliceerd over de Russische vijfjaren-plannen, was in 1945 het hoofd van de Sowjet-delegatie op de conferentie te San Francisco. Sinds 1941 heeft hij zijn regering vertegenwoordigd op de meeste grote internationale conferenties. Hij is de man, die men over het algemeen verantwoordelijk acht voor het Duits-RpSsische pact van 1939. Wisjinski Moiotof --- Doodstraf tegen twee R.K. geestelijken in Polen Wegens hulpverlening aan een „ondergrondse bende”, die beschuldigd wordt van het vermoorden van 55 leden van de veiligheidspolitie en plaatseliike communistische partijfunctionarissen tijdens de afgelopen twee jaar, heeft een militaire rechtbank te Lodz (Polen) twee Rooms-Katholieke geestelijken ter dood veroordeeld. Ook de „ondergrondse” leider Jan Malolepszy, die de bevolking van verscheidene provincies zou hebben geterroriseerd, is ter dood veroordeeld. --- Dr. VAN ROYEN TE NEW YORK Nederlands ambassadeur in Canada, dr. Va n Roy e n, is naar New York gegaan om Nederland, indien nodig, te vertegenwoordigen bij de Veiligheidsraad, wanneer deze de Indonesische kwestie weer gaat behandelen, volgens de laatste berichten van Maandag of Dinsdag. De informele bijeenkomst van vertegenwoordigers der Aziatische landen, die gisteren te New York is gehouden, is volgens Aneta „meer rook dan vuur” geweest. Volgens dit Persbureau ging de bijeenkomst, die was uitgeschreven om sterkere actie tegen Nederland te bespreken, over ineen informele lunch, waar Indonesië nauwelijks meer ter sprake kwam. Aneta meldt uit Djogja dat bii zuiveringsacties in en om de stad de communistenleiderMoh.Jusuf is gearresteerd. Mevrouw Sukarno en mevrouw Hatta, die tot nu toe in het paleis vari Sukarno woondén, hebben dit thans op militair verzoek verlaten. De beide dames genoten algemene bewegingsvrijheid, aldus Aneta. Mevr. Sukarno zei, dat zij goed was behandeld, en dat zij geen plannen had om naar haar echtgenoot op Banka te vertrekken. --- Wat gezegd werd en geschreven Goud waard Ineen bar te Los Angelos kwam een goedgeklede jongeman binnen, ging aan de piano zitten en begon wat te spelen en te zingen. De chef was zeer verrukt over het stemgeluid van zijn bezoeker. „Zo’n stem is goud waard”, luidde zijn commentaar. Dat vond de zanger zelf ook hij trok zijn revolver en terwijl hij de stamgasten onder schot hield, ontfermde een metgezel van hem zich over de kas met 240 dollar. Het tweetal verdween zachtjes neuriënd. (Ass. Press) What’s in a name (I) Onze redactie kreeg deze week een uitnodiging voor het achtste lustrum van de gymnasiasten-muziekvereniging „Ars Musica Optima Rerum”, dewelke bij afkorting (veelbetekenend?) AMOK geheten wordt. Het schrijven was ondertekend door de abactis (secretaresse) van AMOR: mej. Goedhart. (Zelf gezien) What’s in a name (II) Een vriend van ons vertelde dat hij van planwas, zijn naam te veranderen. Hij is onlangs afgestudeerd inde rechten en wil een praktijk als advocaat beginnen. Hij heet: C r o mpraet. (Zelf gehoord) Koning schaak(mat)? Pat Bliss, sheriff in Seattle (Amerika), speelt sinds vier jaar een correspondentie-schaakpartij met koning Abdoellah van Transjordanië.. Na 21 zetten meent Pat, dat hij op winst staat. Hij vermoedt dat het komt doordat de koning het de laatste tijd nog al druk heeft en misschien een van zijn hove-, lingen heeft opgedragen de partij uitte snelen. (News Chronicle) Geen succes (I) Een inbreker sneed een gat ineen ruit om zo een huis in Southampton binnen te komen. Toen hij zijn hand er door stak om het raam open te maken, krijste een schorre stem: „D’r uit!” Hij maakte ijlings, dat hij wegkwam en weet nu misschien nóg niet, dat het de stem van Cocky was, een negentig jaar oude kakatoe. (Daily Herald) Geen succes (ïl) Een 20-jarige student sprong Dinsdag van eén ongeveer veertig meter hoge toren in Mexico-City om zelfmoord te plegen. Hij brak een been. (Daily Express) Ja-woord In het Huis van Afgevaardigden van de Amerikaanse staat Idaho viel dezer dagen iéts ongewoons voor. De heer E. :A. Snow, afgevaardigde voor Adams County, richtte het woord tot een Van zijn vrouwelijke collega’s en ,zei: „Wil de afgevaardigde van Ada Cotinty een vraag beantwoorden?" Miss Edith Miller, afgevaardigde van Ada County, verklaarde zich bereid. Toen vroeg de heer Snow: „Wil de afgevaardigde van Ada County met mij trouwen?” Miss Miller stond op blozend en zei: „Na serieuze overweging aanvaard ik het voorstel van de afgevaardigde uit Adams County”. Het ■ paar trouwt de volgende week. (Daily Express) Ncc-woord (I) De «gemeenteraad van Dassell (Duitsland) kreeg een voorstel voorgelegd tot de bouw van; een ge-, meentelijk badhuis. Het' werd verworpen. De vroede vaderen lieten zich bij hun besluit leiden door de overweging dat de oudste inwoner van Dasseil 89 jaar was geworden zonder ooit van zijn leven een bad te nemen. (United Press) Nee-woord (ïl) De Siamese regering had voorgesteld, twaalf parlementsleden op staatskosten een reis naar verschillende landen te laten maken om daar de regeringssystemen te bestuderen. Maarde begrotingscommissie . verwierp het voorstel, onder het motto: „We kunnen de centen beter gebruiken”. (Ass. Press) Plaatsgebrek Wij wilden U vertellen vaneen enorme telescoop in Californië, die een afstand kan overwinnen welke wordt aangegeven door een 6 met 21 nullen er achter. Wij hebben er van afgezien om twee redenen: Onze collega van „In kort bestek” zegt. dat hij U dit deze week al verteld heeft en verder kunnen die 21 nullen niet achter elkaar in dit smalle kolommetje staan. (Zei de zetter) --- LUISTERVERGUNNINGEN OMWISSELEN Houders vaneen radio-ontvangtoestel of vaneen aftakking vaneen radio-ontvangtoestel, die in het bezit zijn vaneen luistervergunning met serieletter J, moeten deze vergunning tussen 5 en 16 Maart 1949 aan een postkantoor (niet aan een postagentschap) omwisselen. --- Op de kossel Ereplicht TJET is met enige schroom, dat -*■ wij hier de aandacht komen vragen voor de slachtoffers van het verzet. Met enige schroom, omdat zij al veel te vaak in het middelpunt van de belangstelling hebben gestaan op een wijze, die zij nooit of te nimmer hebben gewenst. Herhaaldelijk hebben diverse organisaties met de allerbeste bedoelingen ten behoeve van de verzetsslachtoffers bedelpartijen georganiseerd, waardoor enerzijds de betrokkenen zich vaak onaangenaam voelden getroffen, die anderzijds voor het Nederlandse volk diep beschamend waren. Beschamend, omdat steun aan de nagelaten betrekkingen van hen, die in de strijd tegen de onderdrukker ’t hoogste offer brachten, iets is, ■waarover men eigenlijk niet zou behoeven te spreken. Maar het is helaas anders. De hoop uit de bezettingsjaren, dat na het einde van de oorlog elke Nederlander zich verplicht zou voelen naar zijn vermogen de gezinnen van de slachtoffers te steunen, is niet vervuld. De Stichting 1940 ’45, die zich tot taak heeft gesteld hun stoffelijke nood te lenigen, is daardoor voor grote moeilijkheden komen te staan. Dat vele organisaties en ook particulieren haar arbeid hebben willen verlichten is prijzenswaardig, maar wij geloven dat het niet altijd even stijlvol is gebeurd. Dat viel ook misschien niet anders te verwachten, zolang velen op hetzelfde terrein langs en naast elkaar werkten. Onlangs heeft de Stichting 1940 —’4s evenals het vorige jaar Weer een beroep op ’t Nederlandse bedrijfsleven gedaan. Zij hoopt, dat zij door de medewerking hiervan blijvend in staat zal worden gesteld aan haar verplichtingen te voldoen. Men kan slechts wensen, dat zij niet teleurgesteld zal worden. Want ook de Stichting 1940 "45 heeft in het verleden wel eens bedelcampagnes op touw moeten zetten. Al zijn wijde laatsten om haar hiervan een verwijt te maken, omdat het tenslotte de onverschilligheid van ontelbare Nederlanders is, die haar hiertoe heeft genoopt, wij geloven, dat dergelijke campagnes voor de nabestaanden van de slachtoffers altijd enigszins pijnlijk zijn. Niet minder zijn zij dat trouwens voor ons gehele volk, omdat zij op zulk een duidelijke wijze demonstreren, dat V’ij tekort schieten in het vervulden van onze ereplicht tegenover de gevallenen. Wanneer het mogelijk zou blijden via het bedrijfsleven, waai toch het grootste deel van ons volk Werkzaam is, regelmatig de nodige gelden in te zamelen, dan kunnen bedelpartijen achterwege blijven fn zou tevens het ideaal uit de oormgsjaren, dat het Nederlandse volk «uch het lot van de nabestaanden uer slachtoffers zou aantrekken, t°ch nog in vervulling gaan. Het is oaarom, dat deze campagne van de stichting 1940.—’45 de grootst mosshjke steun verdient. --- BUITENLANDSE PERS OVER DE WIJZIGING IN MOSKOU Uiteenlopende meningen Voor de meeste buitenlandse ochtendbladen van vandaag kwam het nieuws van Molotofs ontslag te laat om er nog uitvoerig commentaar op te leveren. Enkele bladen geven echter wel in het kort hun mening. De News Chronicle (Engels; liberaal) betreurt Molotofs heengaan niet. „Hjj was de negatieve, steriele, pedante Molotof, die altijd neen zei” schrijft het blad. De Daily Mail (Engels; conservatief) signaleert meningen van Scandinavische waarnemers, die verstrekkende veranderingen inde koers van het Kremlin verwachten: men verwacht daar een openlijker aggressiviteit. De Daily Telegrafh (Engels; conservatief) vermoedt als oorzaak teleurstelling in het Kremlin over het mislukken van de communistische sabotage van het plan-Marshall. Ook de Montags Echo (Berlijn, onder Britse licentie) meent dat het falen van de Kreir.ltn-politiek ten aanzien van Duitsland en het Westen de oorzaak is. De Taglichp Rundschau (Berlijn; Russische licentie) vermeldt het bericht in- het kort, zonder commentaar. Andere met Russische licentie verschijnende Duitse bladen vermelden het nieuws niet eens. De Daily Worker (Engels, communistisch) doet het bericht in negentien regels af en concludeert dat de wijziging „zeker een verandering van de politiek betekent, evenals dat in 1939 het geval was” (toen nl. Litwinof door Molotof werd vervangen red. NUD) en meent het ’t meest waarschijnlijk te mogen achten, dat Stalin tegen Molotofs advies in heeft besloten, strenger tegen het Westen op te treden. De Tagesspiegel (Berlijn; Amerik. licentie) is een andere mening toegedaan: dit blad ziet in de vervanging van Molotof door Wisjinsky geen verandering in het doel, maar alleen inde middelen. „Der Ta g” (Berlijn, Britse licentie) bespreekt ook het vervangen van Mikoyan, die volgens het blad een politiek van begrip tussen Oost en West voorstond en een tegenstander van Molotof was. Hun gelijktijdige vervanging beschouwt het blad niet als een demonstratieve wijziging inde politiek, doch slechts als een middel om de Westelijke mogendheden de mogelijkheid vaneen middenweg te tonen. De Yorkshire Post (Engels, conservatief) meent, dat het veel optimisme zal vereisen om te geloven, dat de toekonrfslige politiek de wereld vreedzamer tijden zal brengen”. De „B erlin g s k e Tid e nde n” (Kopenhagen; conservatief) schrijft: „Misschien is Molotof een stap nader gebracht tot de troon ] van de rode tsaar”. --- TOEN DE STORM WAS UITGEWOED en het strand weer begaanbaar TOEN DE STORM WAS UITGEWOED en het strand weer begaanbaar werd, ontdekte wen inde buurt van Wijk aan Zee deze grote mijn, die weldra door de Mijnen Opruimings Dienst onschadelijk was gemaakt. --- Griep behoort weer tot het verleden Nadat inde laatste weken een vermindering van het aantal griepgevallen werd vastgesteld, kan thans gezegd worden, dat de griepepidemie in ons land nagenoeg over is. Vrijwel over het gehele land komt influenza nog slechts voor inde mate als voor het uitbreken der griepepidemie het geval was. Alleen in enkele plaatsen komt de griep nog vrij veel voor en is er nog van het bestaan vaneen kleine haard sprake. --- Noord Atlantisch Pact Dense minister naar de V.S. De Deense minister van buitenlandse zaken, Gustav Rasmussen, zal binnenkort, wellicht reeds Woensdag a.s. naar Washington vertrekken om met de Amerikaanse regering te spreken over Denemarkens definitieve besluit omtrent deelneming aan het Atlantische Pact. Rasmussen heeft verklaard geen bezoek aan Londen te zullen brengen op zijn weg naar Washington. Hij hoopte een onderhoud met Bevin te hebben „inde tamelijk nabije toekomst”. Een woordvoerder van het ministerie van buitenlandse zaken zeide, dat deze dagen van zeer groot gewicht voor Denemarken zijn. De Sowjet-Russische gezant in Kopenhagen heeft Rasmussen informeel aan de voorwaarden herinnerd, onder welke de Sowjet-Unie haar troepen van het eiland Bornholm heeft teruggetrokken. De voorwaarde werd gesteld, dat Denemarken de Sowjet-Russische troepen slechts door Deense troepen zou vervangen. , De minister-presidenten van Denemarken, Zweden, Noorwegen en Ijsland zullen de volgende week te Kopenhagen bijéén komen ter gelegenheid vaneen sociaal-democratische vergadering. Hoewel op de agenda slechts kwesties van huishoudelijke aard met betrekking tot de sociaal-democratische partij voorkomen, meent men, dat de vier ministers-presidenten van de gelegenheid zullen gebruik maken om de internationale toestand te bespreken. --- Tweede Kamer Dinsdag weer bijeen De Tweede Kamer is bijeengeroepen tegen Dinsdag 15 Maart. Op de agenda komen onder meer voor, de wetsontwerpen Wijziging van de Wet tot «Verhoging van Pensioen met een Toeslag (ter uitvoering van de motie-van Sleen), tot Zuivering van Kunstenaars en de Begroting van het Landbouw-egalisatiefonds. --- – De Nederlandse ministers zullen, De Nederlandse ministers zullen, voor representatiekosten, f 1800 per laar ontvangen, de minister van Buitenlandse Zaken echter f 20.000. Ir. Chr. P. G. J. S ih i t is benoemd tot plaatsvervangend directeur-generaal van het Centraal Bureau voor de Statistiek. --- Onzekerheid Uitstel van Haagse conferentie? (Van onze Haagse redacteur) \TAARMATE de dagen verstrij-1 ’■ ken, ontstaat in ambtelijke, zowel als in politieke kringen groter twijfel met betrekking tot de vraag, of het program, door de regering inde regeringsverklaring van Zaterdag j.l. ontwikkeld, te handhaven is. Het is nu immers wel duidelijk geworden, dat al hebben de besprekingen tussen dr. Koets en de republikeinse leiders op dan blijkbaar niet geleid tot een duidelijke weigering van de republikeinen, de Nederlandse uitnodiging te aanvaarden; zij toch evenmin een accepteren van die uitnodiging tot gevolg ‘hebben gehad. Thans verstrijken de dagen en men kan nauwelijks aannemen, dat vóór Maandag een besluit zal worden genomen. Het heeft er veel van. dat de republikeinen op de Veiligheidsraad wachten en de Veiligheidsraad op zijn beurt weer op de republikeinen. Maandag zal echter de zaak in Lake Success worden behandeld. Dan is het inmiddels 7 Maart geworden, terwijl de conferentie tegen 12 Maart bijeen is geroepen. Deze onzekerheid schijnt ook de activiteit van de federalisten te verlammen, op een ogenblik nog wel. dat ook aan die ziide nog vele voorbereidingen getroffen moeten worden. Al ontkent men ook te officiëler plaatse dat vaneen verschuiving van de conferentie naar een later ♦iidstip sprake is, in niet-ambte-Hike kringen wordt dat geluid thans duidelijk gehoord. Hoe lang die vertraging zou moeten duren, valt echter op dit ogenblik nu er nog zoveel onzekere factoren zijn nauwelijks te voorspellen. Het heeft hier voorts de aandacht getrokken, dat de republikeinen nog steeds hun verblijfplaats op Banka niet hebben verlaten. Officieel wordt medegedeeld dat dit samenhangt met het feit, dat de republikeinse leiders ergens in Indonesië domicilie moeten kiezen, hetgeen in verband met de alom bestaande woningnood moeilijkheden met zich mee zou brengen. Dat‘neemt intussen niet weg,, dat men in minder officiële kringen van oordeel is, dat de republikeinse leiders geen genoegen zouden nemen met een bemerkte vrijheid tot het kiezen van hun plaats van vestiging, Die vrijheid is immers beperkt door de weigering van de Nederlandse autoriteiten toe te staan, dat zij zich weer in Djogja vestigen. . Men heeft de indruk, dat Sukamo en de zijnen op hun beurt weigeren een andere verblijfplaats te kiezen en dat zij er onder deze omstandigheden de voorkeur aan geven op Banka te blijven, in welke houding reeds ’n zekere aanwijzing te zien zou zijn omtrent hun houding ten opzichtevan de Nederlandse voorstellen in hun geheel. --- – Op 18 en 19 Maart zal in Antwer- Op 18 en 19 Maart zal in Antwerpen een Benelux-congres voor verkeer en tourisme worden gehouden. --- Voorlichting en democratie A/[ ET de regeringsvoorlichting is IVI de Overheid tot nog toe niet erg gelukkig Vóór de oorlog was er een Regeringspersdienst, die weliswaar zeer bescheiden was, maar binnen het raam der mogelijkheden uitstekend werk deed. De heren Lievegoed en Lambooy stonden dag en nacht klaar èn zij waren op de hoogte! Het kabinet-Schermerhorn heeft een poging gedaan de regeringsvoorlichting c.p andere wijze aan te pakken. Niemand zal beweren, dat inde eerste jaren na de bevrijding, toen het parlement en de verkeersmiddelen (radio, telefoon, vervoer) zowel als de pers zelf zich nog in het stadium van herstel en wederopbouw bevonden, voorlichting oj ruime schaal riet noodzakelijk was om dit herstel te helpen' bevorderen. Met het vorderen van de tijd ontstond echter het gevaar, dat de regeringsvoorlichting haar dominerende positie zou handhaven ten koste vaneen gezonde democratische opvatting, die met zich brengt, dat de vrijheid van pers als het hoogste goed wordt bewaard. Er heeft dan ook van het begin af een zekere tegenzin bestaan tegen deze overheidsvoorlichting. De overschatting van het belang er van tekende zi h duidelijk af in de grote groei van het apparaat en de geweldige sommen, die er aan ten koste werden gelegd. Pogingen tot reorganisatie faalden. De departementale voorlichtingsdiensten vochten voor hun zelfstandig bestaan tegen de centraliserende neigingen van de R.V.D. De strijd eindigde met een overwinning van de gedecentraliseerde diensten. Als pleister op de wonde voor de R.V.D. kwam er nog een apparaat bij: de Voorlichtingsraad. De nederlaag van de R.V.D. sproot mede voort uit de gerechtvaardigde parlementaire critiek op de „overorgan.salie” en de daarmee gepaard gaande kosten, die tot een fantastisch bedrag waren gegroeid ineen tijd, waarin een arm land de grootste zuinigheid dient te betrachten. *** \\JIE nu menen mocht, dat de v v les is verstaan, vergist zich. De ex-secretaris van de ministerpresident,, de heer Hermans, heeft dezér dagen op een' vergadering meegedeeld, dat er plannen bestaan tot een „rijksvoorlichting”, die onzes iniziens niét anders dan een zeer sterke stijging van de kosten die nu al 7 millioen gulden bedragen volgens de begrotingscijfers (maar in werkelijkheid veel hoger liggen, omdat daarbij geen rekening is gehouden met allerlei „.algespii'T-ie” voorlichting) met zich zal brengen. De heer Hermans baseerde het goed recht vaneen rijksvoorlichting op het principe, „dat als een politieke partij het recht heeft voorlichting te bedrijven, de Regering, toch. ook het recht heeft de motieven tot haar daden uiteen te zetten”. Op het eerste gezicht lijkt dit een plausibele reden. De fout in het betoog is echter gelegen inde vergelijking. Een politieke partij behoeft geen verantwoording af te leggen aan het parlement, zij heeft gen ander platform om haar beginselen uitte dragen dan het gesproken en geschreven woord door degenen, die haar principes aanhangen; zij bekostigt die voorlichting bovendien uit de vrijwillig bijeengebrachte gelden van haar partijgenoten. De Regering echter bedrijft voorlichting met belastinggelden, óók van hen, die het met haar politiek niet eens zijn. De regering is voor haar beleid verantwoording schuldig aan het parlement, de volksvertegenwoordiging. De regering heeft voorts to taak de dagbladen, die op zich hebben genomen het Nederlandse volk voor te lichten, de mogelijkheid te verschaffen, dat ongehinderd en onbelemmerd binnen de restricties der wet te doen en het volk in te lichten over alles, waarover het volk ingelicht en voorgelicht W’’ worden. Deze voorlichting is geen taak der overheid, maarde zaak der pers. Ineen democratische staat behoort het zo te zijn, dat de regering de pers alle inlichtingen verschaft, die zij voor haar taak, democratisch opgevat, nodig heeft. Die inlichtingen behoren te zijn ruim en royaal, volledig en objectief. Het is stellig niet de taak der overheid, zelf krantje te gaan spelen en haar beleid te verdedigen en t»è te lichten via eigen diensten. Daardoor wordt de democratie geschaad en worden parlement en pers van hun functies beroofd. * * * pEN regeringsvoorlichtingsdienst, die de pers ten dienste staat, behoeft maar heel klein te zijn, maar hij moet ook deskundig wezen en begrip hebben voor zijn beperkte taak. Bij alle goede wil ontbreekt aan die deskundigheid heel veel, zoals er ook veel ontbreekt aan de wil der overheid om de pers en via haar het volk in te lichten. Wat er geschiedt ten aanzien van de voorlichting inzake Indonesië b.v. is eenvoudig schandelijk. Het Nederlandse volk weet niet, wat daar gebeurt en gebeurd is. Wij worden dooreen „Ijzeren gordijn” gescheiden van de gebeurtenissen daar. De vele millioenen, die thans worden besteed aan het kostbare, officiële voorlichtingsapparaat, kunnen oneindig veel nuttiger besteed worden, indien de overheid de pers inde gelegenheid zou stellen haar taak naar behoren te vervullen. En dan zouden er nog enige millioenen aan belastinggelden overblijven ook. De overheidsvoorlichting is heden ten dage nog teveel een opleggen vaneen „objectieve” regeringsmening en een onthouden van inlichtingen. Is het niet tekenend, dat de heer Hermans op de genoemde vergadering het antwoord schuldig moest blijven op de vraag: „hoeveel kost die (slechte) Overheidsvoorlichting in Indonesië ons nu eigenlijk?” De regering kere terug tot de beproefde en goedkope en grondwettige paden: zij verantwoorde zich tegenover het parlement en zij stelle de pers in staat, met behulp vaneen bescheiden en deskundige voorlichtingsdienst, haar taak te vervullen. Dan wordt ons volk beter voorgelicht en bespaart de regering het land ettelijke millioenen belastinggeld. --- Onze verliezen in Indonesië De regering maakt bekend, dat tot haar leedwezen de volgende verliezen in Indonesië zijn gerapporteerd: Kon. Marine: 3 Maart: Serg.- majoor H. J. Sanders, stbnr. 15777, Maastricht. Kdn. Landmacht: 20 Febr.: Sold. J. T. van Brlenen, legernr. 250419146, Loosduinen; sold. C. A. de Groot, legernr. 250802195, Amsterdam; sold. C. J. R. Schlingmann, legernr. 260909240, uit Reeuwijk (Z.-H.). serg. K. Severe, legernr. 260905121, Amsterdam; 21 Febr.: korp. R. H. Bakker, legernr. 260324156, Haarlem; sold. C. Beets, legernr. 260329160. Langeöijk; sold. A. C. de Jong. legernr. 250622017 ’s-Gravenhage; sold. D. de Jong. legernr. 260405004, Hendrik-Ido-Ambacht; serg. W. Meijer, legernr. 210605007, Rijswijk (Z.-H.); korp. G. J. Salemink, legernr. 270722032, Terborg (gem. Wisch); sold. J. van Zomeren, legernr. 250420187, Rotterdam. 23 Febr.: Sold. G. Bodde, legernr. 251006073, Assen; serg J. J. A. Houben, legernr. 270513080, Valkenburg-Hcutb' m