lenwerking tusschen land- en zeemacht. '•:GRA"VENHAGE, 5 Maart. •: 1 minister van Marine heeft omt de samenwerking tus• en zee- en landmacht in , bij gele'heid van de expeditie 1 f Lombok het navolgende uit-1 *el uit het door den commandant zeemacht in Oost-Indië op z\jn r °ek om inlichtingen gegeven ant-8 fd aan de Tweede Kamer mede; !eld-1 'olgens zijne redevoering is den heer f j Vlijmen ter oore gekomen, dat commandant van de maritieme ? talen inde wateren van Lombok 's bij den aanvang bezwaren had ' 'bracht tegen de benoeming van 1 kolonel Segov als tweeden bevel| oer der expeditie. 'e inlichtingen, die de heer Van lonen ter zake heeft ontvangen, zijn 'cel onjuist; niet alleen heeft de ! °tein ter zee H. Quispel geene belren ingebracht tegen die benoeming, 1 hg heeft zulks ook nietjjküonen 1 'D> omdat hjj geen kennis heeft ge-1 ‘Ben van het oorspronkelijk voor' •'en van den Opperlandvoogd om 1 fftoe over te gaan. Pe samenwerking van land- en zee'cht, voor zoover daarvan sprake £ zijn, waar een opperbevelhebber * de expeditionnaire land- en |eepsmacht is aangewezen, heeft Arende de geheele expeditie niets Wenschen overgelaten. De marine niet alleen naar mijn gevoelen, [** ook naar dat van den opperbe» •hebber, daarbij ten volle haren plicht dann. Zij heeft allo diensten, die van lar z\jn gevergd, met ijver en nauw-2etheid verricht, ook dan, wanneer * oiet altijd tot de voor een militair aangename behoorden. *°en de commandant der scheeps**bt nit het geschut» en geweervuur ‘den nacht van 25 en 26 Augustus Plakte, dat de troepen teTjakrane» PjJ en Mataram waren aangevallen, hij, omdat een aanval op Amverwacht en gevreesd werd, de Srdingsdivisiën van de twee voor aanwezige schepen aan wal Ir1?*, ten einde die plaats, de operatie» IPIB, waar zich toen slechts twee jh'pagnieën infanterie zonder eenig r*ebut bevonden, te beschermen. volgens artikel 11 zijner L~?r den Gouverneur-generaal goedkeurde instructie, de commandant P scheepsmacht slechts op requisitie den opperbevelhebber de landings- mocht doen ontschepen, keur bet volkomen goed, dat hjj bij deze gelegenheid de requisitie niet heeft afgewacht. Evenzeer keur ik het goed, dat hij het bevel over de landingsdivisie heeft opgedragen aan een luitenant ter zee der lsle klasse van minder anciënniteit dan de bivouak-commandant te Ampenan. Bij ontscheping van eenen ouderen luitenant ter zee of vaneen hoofdofficier, had deze het bevel over de operatie-basis op zich moeten nemen. De overdracht op een tijdstip, waarop ieder oogenblik een aanval kon verwacht worden, aan een officier met den plaatselijken toestand minder bekend, moest zeker hoogst ongewenscht geacht worden. Of men inden nacht van 25 op 26 Augustus en den daarop volgenden dag te Ampenan al het noodige verricht heeft om communicatie met de hoofdmacht te verkrijgen, of de poging om daartoe cavalerie aan te wenden had moeten worden opgegeven, toen deze den weg bezet vond, aan vijandelijk vuur blootstond en één paard werd gewond, wensch ik niet te beoordeelen. Doch de verantwoordelijkheid daarvoor berust uitsluitend bij den bivouakcommandant te Ampenan, niet bij den commandant der scheepsmacht. Blijft de vraag of deze het initiatief had moeten nemen, om met de landingsdivisie, al of niet versterkt met infanterie te Ampenan aanwezig, op te rukken naar Mutaram. Ik voor mg ben beslist van oordeel, dat hij zich daardoor aan eene zeer laakbare onvoorzichtigheid zou hebben schuldig gemaakt. Zooals de toestand zich op dat oogenblik, bij gemis aan stellige berichten, liet aanzien, was de vgand met znlk eene overmacht opgetredeD, dat hij het I'/, bataljon, dat de positie Tjakra-Mataram bezet had, geheel omsingeld hield, zoodat zelfs alle communicatie met Ampenan was afgesneden. Onder die omstandigheden van daar met de boven aangegeven macht optrekkende, liep men gevaar dat de vijand door eene omtrekkende beweging ook deze van de operatie-basis, die alsdan 6f onvoldoende óf in het geheel niet bezet was, zou afsnijden en zich van die plaats, waar zich al de voorraad bevond (te Mataram was slechts voor 4 dagen levensmiddelen) meester maken. Weliswaar heeft de verwachte aanval op Ampenan niet plaatsgehad, doch dat daarvoor ook bg den expeditie-commandant ernstige bezorgdheid bestond, blijkt uit zgn„telegram van 28 Augustus, waarbij toen nog onverwijlde beschikbaarstelling vaneen tweede stoomschip der Koninklijke Paketvaart-Maatschappij werd gevraagd, om op alle gebeurlijkheden voorbereid te zjjo; zoodat deze zelfs op dat tijdstip nog vreesde zijn operatie-basis niet onder alle omstandigheden te zullen kunnen behouden. Aan dat gevaar mocht men zich, zooals de commandant der scheepmacht terecht inzag, in geen geval blootstellen. Ampenan te behouden, was in de eersto plaats gebiedend noodzakelijk ; deze plaats moest derhalve zoodanig bezet blijver., dat zij te verdedigen was; zooveel mogelijk moest het afslaan van den verwachten aanval gewaarborgd blijven. De uitkomst heeft trouwens bewezen, dat hg daarbjj volkomen naar dé hem toen nog onbekende inzichten van den opperbevelhebber heeft gehandeld. Immers inden namiddag van 26 Augustus noodigde deze den bivouakcommandant te Ampenan uit hem den volgenden morgen door de sawah’s te gemoet te trekken en den commandant der scheepsmacht te verzoeken, Ampenan te bezetten. Dat de opperbevelhebber geene versterking van de zich inde posiliën Tjakra en Mataram bevindende troepen wenscheljjk achtte, blijkt ten overvloede nog uit de omstandigheid, dat lig op den middag van den 26sten getracht heeft aan de colonnes Bijleveld en Lawick van Pabst orders te zenden, om respectievelijk rechtstreeks naar Ampenan met vermijding van Tjakra en Mataram, en naar de Oostkust voort te rukken. De heer Van Vlijmen meent, dat wanneer de landingsdivisie den 26sten inde richting van Mataram ware opgerukt met het beschikbare geschut, de toestand voor de landmacht heel anders zou zijn geworden. Niemand kan met eenige zekerheid de gevolgen bepalen van eene gebeurtenis, die niet heeft plaats gehad. Ik voor mg acht het echter gelukkig, dat men er niet toe is overgegaan, daar volgens alle waarschijnlijkheid het oprukken der landingsdivisie, al had dit bekend met hetgeen later gebeurde geen groot gevaar voor Ampenan veroorzaakt, den toestand der landmacht op 29 Augustus eer verergerd dan verbeterd zou hebboo. Of. die divisie er in geslaagd zou zijn Mataram te bereiken, terwgl van daar uit de poging, inden ochtend van den 28sten beproefd, om eene verkenning inde richting van Tjakranegara te doen, geheel mislukt was, is reeds hoogst twijfelachtig, maar wel mag als vaststaand worden aangenomen, dat elke doorgezette poging, om vanuit Ampenan naar Mataram door te dringen, groote verliezen aan menschenlevens zou hebben ten gevolge gehad. Wat daarbij bet lot van haar landingsgeschut zou geweest zijn, is vrg duidelijk, wanneer men nagaat hoe het met de artillerie der landmacht is gegaan. Of de landingsdivisie, indien zg Mataram ware binnengedrongen, daar niet op gelijke wijze vernietigd zou zijn als de colonne Lawick van Pabst op den 27sten te Tjakranegara, is eene vraag, die niet met zekerheid ontkennend valt te beantwoorden. Maar al ware de landingsdiviaie er in geslaagd zich met de bezetting van liet bivouak te Mataram, na het lijden vau grooter of kleiner verliezen, te vereenigen, dan zou zulks evenwel nog geenen invloed op het verder verloop der operatiën gehad hebben. Geen enkel krijgskundige zal durven beweren, dal met eene z