Treedt Azana heden at? GERUCHT TE PARIJS Volgens welingelichte Spaansch. republikeinsche kringen te Parijs zal President Azana heden aftreden en het gebouw der ambassade verlaten, na de publicatie vaneen proclamatie, waarin hij zijn houding zal uiteenzetten. --- Auto rijdt Huzaren aan DRIE GEWONDEN Zaterdagavond om tien minuten voor half acht heeft de 39-jarige mr. M. F. A. H. H., wonende aan de Van Alkemadelaan, met zijn auto op deze laan drie huzaren aangereden, die deer uitmaakten vaneen colonne huzaren te voet. Het waren de 21-jarige J. J. 8., die het linkerbeen brak, de 20-jarige P. ter V., die het linkersleutelbeen brak en de 20-jarige H. J. G„ die een gecompliceerde linkerlbeenbreuk kreeg. De G.G.D. vervoerde de drie gewonden naar het militaire hospitaal. --- DE ARRESTATIE * * * Opnieuw is een indrukwekkend getuigenis verschenen over de wijze "waarop zij, die vasthielden aan hun crnde geloof, hun oude Christendom, in Duitschland zijn behandeld. Het boek heet „Het Dorp op den Berg”; het is geschreven door Johan Maarten en in het Nederlandsch bewerkt door Roel Houwink; het verscheen bij de Erven J. Bijleveld, Utreeht. Het is een verhaal uit den Duitschen kerkstrijd, een diep-aangrijpende historie, die ons hier op eenvoudige, onopgesmukte, eerlijke manier Wordt verteld. Er is eigenlijk geen woord commentaar bij men laat de feiten voor zich zelf spreken, en dit is ook genoeg. Het boek vertelt van een Duitsch berg-dorp, met een dapperen predikant aan het hoofd. De naam van het dorp en van de personen zijn veranderd, maar voor de historische juistheid wordt ingestaan. De dominee houdt moedig vol bij de vrijheid van zijn geloof: hij verklaart trouw aan de Overheid, behalve wanneer deze zijn geloof en dat van zijn gemeente wil aanranden. De trouwe burgemeester, die met den predikant samenwerkt, wordt afgezet en door een rijwiel-reparateur vervangen; men zet ook den predikant af, maar die laat zich niet wegjagen, en als men hem zijn kerkgebouw afneemt, houdt hij godsdienst-oefeningen inde open lucht. MEaar natuurlijk nadert de tragische ontknooping, en nu nemen we een groot deel uit het laatste hoofdstuk over: „Maandagmorgen inde vroegte reed een auto van het station naar boven en stopte aan den voet van den Schloszberg. Twee mannen in burger stapten uit) gingen den berg op en begaven zich naar de pastorie. Mensehen uit de gemeente hadden het gezien en ineen oogwenk was het heele dorp verwittigd. De mare ging als een loopend van huis tot huis en in korten tijd verzamelde zich een groote menigte voor de pastorie. Het duurde eenigen tijd, voordat de beide leden Van de geheime politie want dat Waren zij dominee konden spreken en hem het bevel tot inhechtenisneming konden voorleggen. Ondertusschen was echter het geheele dorp al gealarmeerd. Toen onze dominee, met de beide leden van de geheime politie, uit de pastorie naar buiten trad, hield menige vrouw haar schort voor haar gelaat, en overal in het rond hoorde men snikken, en de mannen namen een dreigende houding aan en wilden een poging doen om de arrestatie te beletten. Daarop verzocht de dominee, of men zich volkomen rustig wilde houden, want dat de beide mannen van de politie het niet konden helpen. Zij deden niet anders dan hun plicht. Wanneer God het zoo besloten had, moest men ook het lijden op zich nemen ter wille van het Evangelie. Nu zette de stoet zich in beweging. Voorop liep dominee Grund, die zijn vrouw hij de hand hield. Zijn beide begeleiders liepen naast hem. Achter hen gingen wij, op elkaar gedrongen als kiekens zonder kloek, als een troep vluchtelingen, die geen dak meer boven hun hoofd hebben, zooals ik het inde oorlogsjaren zoo dikwijls had gezien. Men hoorde een onderdrukt klagen en jammeren en ook kreten als: „Onze dominee moet hier blijven” „Wij laten onzen dominee niet gaan” „Wij willen onzen dominee hier houden”. Overal, waar wij langs kwamen, sloten zich menschen bij ons aan. De kinderen kwamen schreiend uit de school naar buiten gerend en omringden den dominee, ofschoon de onderwijzer, die voor het raam stond, hun woedend beduidde, dat zij terug moesten komen. Bij zijn fietsenwinkel stond de burgemeester het met een spottend gezicht aan te zien, en dat wond enkelen zoo op, dat zij op hem toegingen en hem een duchtig pak slaag zouden hebben gegeven, als hij niet ijlings een goed heenkomen had gezocht en de deur achter zich had toegegrendeld. Toen ging het bergafwaarts en toen wij beneden den a/uto zagen staan, brak nog eenmaal een stroom van jammerklachten los, zoodat de dominee zich omdraaide en ons vermaande om flink te zijn en ons te beheerschen. Daarop gingen wij om den auto heen staan, zoodat de dominee bijna geen gelegenheid had om in te stappen en van alle kanten strekten wijde handen naar hem uit, zoodat ook hem nu de tranen inde oogen kwamen. En toen eensklaps begonnen wij allen tezamen te zingen: Zoo alle helsche machten U wilden wederstaan, U, Heerder hemelkrachten Zij raken U niet aan! Is eens Uw tijd gekomen, dan wordt in heerlijkheid Wat Gij hebt ondernomen Met gracht ten doel geleid. Dat br«iste zoomaar over de velden van Lindenkcpf en gaf ons onze blijmoedigheid weer terug. De zakdoeken warden opgeborgen, en toen de motor werd aangezet, traden wij terzijde en wij konden zien, dat de dominee dankbaar was, dat wij ons hadden weten te beheerschen. Juist toen de auto wilde optrekken, sprong op het onverwachtst met één sprong de schoenlapper, een mager, zachtmoedig manneke, die anders nooit op den voorgrond getreden was en ook verder nooit een mond had opengedaan, voor den wagen en riep met een doordringende hooge stern: „Gods Woord gaat boven den Staat”. Als wij hem niet op het laatste oogenblik opzij hadden getrokken, was hij overreden geworden. Wij zagen den auto na, totdat hij in de diepte beneden ons verdween. Een groot deel van ons vergezelde daarna de vrouw van den dominee naar huis. Toen wij daar aangekomen waren, verzocht zij ons kalm uit elkander te gaan. Zij was erg bleek, maar vastberaden en is ook altijd rustig en getroost gebleven. Wij hebben aan de dominee’s-vrouw veel te danken gehad inden volgenden tijd, toen wij als een kudde zonder herder waren. Zij riep ons terstond bij elkaar voor een Bijbellezing, die nog aenzelfden avond plaats had en waarop zij zeide, dat het er nu op aankwam om te toonen, dat wij werkelijk één gemeente vormden. Men mocht niet kunnen zeggen, dat de dominee het dorp in beroering had gebracht, maar dat, nu hij eenmaal wég was, de rustwas weergekeerd. Men moet aan ons kunnen zien, dat wij niet aan den leiband hebben geloopen, maar dat wij uit eigen beweging ons achter het Evangelie hebben geschaard. En tot nu toe heeft dan ook alles steeds een goed verloop gehad. Het laatste wat wij van dominee Grund vernamen, was een brief aan zijn vrouw, dien zij ons heeft voorgelezen, daarin stond: „Groet mijn getrouwe gemeente en zeg haar, dat God aan het werk is. Wanneer de Kerk slaapt en haar getuigenis verstomd is. wordt zij niet aangevochten en heeft zij een rustigen tijd, maar: zij verraadt haar Heer. Wanneer echter de Kerk ontwaakt en spreekt, komen de stormen over haar en kruis en leed, doch dan is ook d? Heer nabij! Zalig zijt gij, als u de mensehen smaden en vervolgen en liegende alle kwaad te :en u spreken om Mijnentwille. Verblijdt en verheugt u, want uw loon is groot inde hemelen. Verblijdt u en weest getroost!” Wij zullen aan dit verhaal weinig meer toevoegen. Alleen dit: dit is de geschiedenis van vele gemeenten en van vele geloovigen in Duits chland. Daarom kon prof. dr. A. M. Brouwer, de bekende Utrechtsche hoogleeraar, terecht verklaren: „Dit boek wordt aan ieder, die dekerk en den B ij bel lief heeft, ter lezing en overdenking aanbevolen, als treffende waarschuwing tegen wat ook in ons land zou gebeuren, als de ei.sch van den totalitaire n staat zou worden doorgevoerd”. Inderdaad. Mogen velen, zeer velen dit eenvoudige, diep-ontroerende verhaal van het dorp op den berg, zijn dapperen predikant, zijn trouwen kerkeraad en zijn ferme bevolking, lezen. En voor zich bewaren als een baken in zee. --- Advertentie VERMAGEREN door parafin-ambradrem. Ook plaatselijk, betaling per kilo-afname, uitwendig HOMA Instituut Buitenhof 20a, naast Cineac. Tel. 110966. --- Een Palestijnsche Staat? Waarborgen voor Joodsche minderheid VERBOND MET ENGELAND De bijzonderheden van het plan der Britsche regeering, dat door minister Macdonald zal worden medegedeeld aan de Arabische en de Joodsche delegaties, zijn nog niet bekend. Te Londen verluidt evenwel, dat dit plande eerste stap zal zijn op den weg naar de stichting vaneen Palestijnschen staat met gelijke rechten voor alle burgers, waarborgen voor de Joodsche minderheid en een defensief verbond met Engeland. Als overgangsmaatregel zorj een wetgevende vergadering worden ingiesteld, bestaande uit Arabische. Joodsche en Britsche leden. De Joden en de Arabieren zouden worden uitgenoodigd deel te nemen aan de uitvoerende macht van het land. Beide partijen hebben reeds een korte uiteenzetting van het plan ontvangen. --- Vervolging ingesteld tegen Bankdirecteur Wegens het valschelijk laten opmaken van notarieele acten POLITIE DEED EEN INVAL Naar wij vernemen heeft de Haagsche politie een inval gedaan in het kantoor van de N.V. Hypothecaire en Administratie Bank aan de Balistraat 29, waarvan directeur is de 54-jarige F. F., tegen wien proces-verbaal is opgemaakt wegens het doen opnemen van valsche opgaven in authentieke acten, met het oogmerk die acten te gebruiken als waren zij in overeenstemming met de waarheid. Dit ingrijpen der politie is, naar men verwacht, een eerste schrede op den weg tot bestrijding van de praktijken van dezen „bankdirecteur”, die op bijzonder listige wijze de Geldschieterswet zou hebben ontdoken. Reeds geruimen tijd was het ons bekend, dat het adres Balistraat 29. bekend stond als geldschietersbank. waarvan de cliënten voornamelijk gezocht moesten worden in ambtenaarskringen, terwijl voorts verschillende doktoren en andere personen uit de betere kringen, tot de cliëntèle van deze onderneming gerekend konden worden. Het gerucht ging, dat de directeur van deze bank gaarne bereid was, geldsbedragen te verstrekken zonder borgstelling. De rente, die voor het verstrekken van •de gelden werd geëischt, was echter zoodanig, dat de bank het risico om geen iborgen te vragen, gemakkelijk kon nemen. Geldschieterswet ontdoken? Zooals men weet, staat de Geldschieterswet het verstrekken van leeningen tot een bedrag van 750 gulden slechts toe, indien men overeen vergunning beschikt. F. had echter een middel gevonden om deze wet te ontduiken. Het leenen van geldsbedragen hooger dan 750 gulden is n.l. niet gebonden aan het bezit vaneen vergunning en dus gingen de bedragen, die hij aan zijn cliënten verstrekte volgens de acten althans steeds het bedrag van 750 gulden te boven. Volkomen „correct” ging de bank bij het verstrekken van deze credieten te werk. De cliënt vroeg een bepaald bedrag aan en bij notarieele acte, welke dooreen Haagsch notaris- kantoor werd opgemaakt, verkreeg men het gevraagde bedrag. Echter bleken er mondelinge afspraken te zijn tusschen F. en zijn cliënten, waarvan de notaris, die, naar wij mogen aannemen, volkomen te goeder trouw de acten opmaakte, niets wist. Insiders wisten echter, dat de N.V. Hypothecaire en Administratie Bank van te voren een bepaald bedrag bedong, dat van het te verstrekken bedrag – werd afgehouden, zoodat de cliënt vaak een bedrag kreeg, dat lager dan 750 gulden was, zoodat de bank zich dus, indien dit waar zou’ blijken te zijn, aan strafbare handelingen heeft schuldig gemaakt. Daar er bij de conferenties tusschen den directeur van de bank en den cliënt natuurlijk niemand anders aanwezig was, moest het de politie uiterst moeilijk vallen hiertegen op te treden. Een inval De geruchten omtrent de handelingen van de bank werden echter steeds talrijker, zoodat de politie meende te moeten ingrijpen en een inval inde kantoren van de bank deed. Niet minder dan 35 acten van in het afgeloopen jaar aangegane geldleeningen werden daarbij in beslag genomen. Weliswaar betroffen deze acten steeds bedragen, hooger dan 750 gulden een groot aantal bedroeg.... 765 gulden maar naar het onderzoek heeft uitgewezen, zouden de cliënten een aanmerkelijk lager bedrag hebben gekregen dan notarieel was vastgelegd. F. zou bij het verstrekken van deze leeningen een rente van ongeveer 25 pet. hebben bedongen, alhoewel in de acten slechts 9 pet. stond aangegeven. Bij het onderzoek is wel komen vast te staan, dat het hoofdbedrijf van de bank bestond uit het verstrekken van leeningen. Reeds zijn talrijke personen in verband met deze zaak gehoord, die verklaard hebben minder te hebben ontvangen dan inde notarieele acten staat a . n ; e g'e v e n. In die gevahen gaat het om bedragen weike onder de terswet vallen. Daar het uiteraard moeilijk is deze feiten te bewijzen, heeft de politie het doen van valsche opgaven voor authentieke acten ten laste gelegd. Wellicht dat door dit politie-ingrijpen een einde is gekomen aan de praktijken van dezen teur”. --- Felle Brand in Stroocartonfabriek Krachtige wind wakkerde het vuur aan Brandweren uit vier gemeenten in actie COMPLEX GEDEELTELIJK VERWOEST Zaterdagmiddag te 5 uur is een felle brand uitgebroken inde gebouwen der N.V. Stroocarton- en papierfabriek voorheen W. A. Scholten aan het Winschoterdiep te Sappemeer. De gezamenlijke brandweren van Sappemeer, Hoogezand, Groningen en Appingedam zijn er na een verbitterden strijd tegen de vlammenzee in geslaagd, den brand tot het oude gedeelte der fabriek te beperken. ENKELE ARBEIDERS GEWOND De brand is uitgebroken in het oude gedeelte van de fabriek, dat aan de oostzijde is gelegen. Het vuur ontstond op een hakselzolder, waar het stroo de eerste bewerking ondergaat. Inde fabriek, die Zaterdagmiddag op volle kracht werkte, bevonden zich plm. tachtig man. De werkman, die den brand het eerst zag, waarschuwde direct zijn mede-arbeiders en allen kon. den zich tijdig in veiligheid stellen, al kregen enkelen nog lichte brandwonden. De fabrieksbrandweer bond terstond den strijd tegen de vlammen aan, doch met groote snelheid breidde het vuur zich over de aan den hakselzolder grenzende deelen van het fabriekscomplex uit. De zeer krachtige wind was daarbij een sterke bondgenoot en dit maakte de taak van de fabrieksbrandweer nog zwaarder, zoo niet hopeloos. Assistentie gevraagd Nadat de burgemeesters van de gemeenten Hoogezand en Sappemeer op het terrein van den brand zich van den ernst van den toestand hadden overtuigd en inzagen, dat het gevaar voor uitbreiding naar het nieuwe gedeelte van de fabriek, zoomede naar aangrenzende perceelen niet denkbeeldig was, besloten zij om niet alleen al het beschikbare brandweermateriaal uit hun gemeenten naar de brandende fabriek te dirigeeren, doch tevens assistentie te vragen van de brandweren uit de omliggende gemeenten. Ingevolge dit verzoek spoedden zich twee motorspuiten, onderscheidenlijk uit Groningen en uit Appingedam naar Sappemeer en mede dank zij deze assistentie stond het een uur later vast, dat men uitbreiding zou kunnen voorkomen. Uit talrijke stralen werden groote watermassa’s inde vuurzee geworpen en hoewel een dichte vonkenregen op het nieuwe gedeelte van de fabriek en op aangrenzende perceelen neerdaalde, wist men deze gebouwen dermate nat te houden, dat het vuair er geen vat op kon krijgen. De brand was tot ver m den omtrek zichtbaar. Op den weg langs het Winschoterdiep, waar de fabriek aan grenst, sloegen duizenden belangstellenden het imposante schouwspel gade. Groote schade In het oude gedeelte van de fabriek dat geheel verwoest is, bevonden zich groote hoeveelheden stroo, welke verloren zijn gegaan, terwijl de zich in dit gedeelte van het complex bevindende machines groote schade hebhon o-plrrpppn heeft nog den geheelen nacht voortgeduurd. De oorzaak van den brand is waarschijnlijk het warm loopen vaneen as vaneen hakselmachine, waardoor het stroo vlam heeft gevat. \ Het bedrijf staat door de verwoesting van het oude gebouw stil. De arbeiders zullen niet anders kunnen doen dan het puin opruimen. De papierfabriek kan blijven doorwerken. --- De Spaansche Burgeroorlog De Erkenning van Franco Overeenkomst geteekend TUSSCHEN FRANKRIJK EN SPANJE De Fransche afgezant Bérard en de nationalistische minister van Buitenlandsche Zaken Jordana, hebben te Burgos de drie stukken geteekend, waarin Spanje en Frankrijk overeenkomen, de normale betrekkingen tusschen beide landen te hervatten. De ontvangst, welke Jordana Bérard bereidde, waé bijzonder hartelijk. Toen de Fransche Senator het departement van den minister van Buitenlandsche Zaken verliet, drukte deze hem langdurig de hand en uitte hij jegens hem zijn voldoening over de wijze van behandeling van deze moeilijke en belangrijke zaak. Jordana stelde terstond generaal Franco van het resultaat op de hoogte. Terug naar Parijs Bérard is Zaterdagmiddag van Burgos naar Parijs vertrokken. --- Toezeggingen van Franco AAN BRITSCHE REGEERING In diplomatieke kringen te Londen verluidt, dat de Britsche regeering van generaal Franco een mededeeling ontving, in welke deze liet dóórschemeren, dat hij de republikeinen niet gestreng zou behandelen, 'indien zij den‘strijd, zonder voorwaarden te stellen, zouden opgeven. Ook deelde hij mede, dat hij de integriteit van Spanje, zoowel op politiek als op territoriaal gebied, zal handhaven. Deze mededeeling zal vermoedelijk Maandag a.s. in het Britsche Lagerhuis worden voorgelezen. Ministerpresident Chamfcerlain zal dan tevens de erkenning' de jure van het nationalistische Spaansche bewind door Groot-Brittannië mededeelen. --- De Vluchtelingen BELOFTE VAN FRANCO Bérard heeft van Franco de verzekering ontvangen, dat hij bereid is, de vluchtelingen op te nemen ineen ruimen geest van clementie en menschelijkheid. BéRARD TEVREDEN De Fransche onderhandelaar Léon Bérard heeft te Burgos verklaard: „Ik ben gekomen om den weg te bereiden tot het herstel van de normale betrekkingen tusschen beide landen en ik heb mijn taak vervuld. Ik kan niet in bijzonderheden treden, want hierover beschikt alleen minister Bonnet en ik wil niet indiscreet zijn. Wel kan ik zeggen tevreden te zijn na de besprekingen. Er bestonden slechts misverstanden, tusschen beide landen welke ik uit den weg geruimd heb. Mijn rol bleef beperkt tot het voorbereiden van de toekomst en het oplossen van dringende problemen”. DEL VAYO BIJ AZANA De President van republikeinsch Spanje Azana, heeft te Parijs een langdurig onderhoud gehad met den linkschen minister van Buitenlandsche Zaken Del Vayo. Gesproken zou zijn over de beraadslagingen, welke te Madrid in 'den ministerraad zijn gehouden, waarbij besloten werd, een gunstig antwoord te geven op de raadgevingen der Britsche regeering welke door den ambassadeur van republikeinsch Spanje te Londen aan Madrid werden overgebracht. Zij zouden betrekking hebben op de mogelijkheid vaneen wapenstilstand, gedurende welken onderhandelingen' om een einde te maken aan den burgeroorlog:, zouden kunnen worden gevoerd. BOLIVIA ERKENT FRANCO De Zuid-Amerikaansche republiek Bolivia heeft de regeering van Franco de jure erkend. Ook Venezuela heeft het nationalistische bewind erkend. (Zie verder pagina twee) --- DE NAZI’S IN AMERIKA De provoceerende houding van den Duitsch-Amerikaansehen Bond heeft tot gevolg, dat tal van werkgevers in de Ver. Staten hun arbeiders van Duitschen oorsprong ontslaan. --- Advertentie Hotel – Café – Restaurant DIJ JEU S Buitenhof Tel. 117375 Wij serveeren U uitstekend verzorgde dagschotels Lunch, diner en a la carte --- FEITEN VAN DEN DAG Op andere pagina’s: Het tweede slachtoffer van ’t ongeluk te Delft overleden Fag. 3 Kunst: Huberman in Diligentia. Het Residentie-Tooneel met „Springvloed” in den Kon. Schouwburg Pag. 3 Voetbal: Amsterdam—Zwaluwen s—l Pag. 3 Varia voor den geldbelegger Pag. 4 Diner ter eere van den Franschen minister Jean Zay Pag. 5 Receptie dr. L. W. A. M. Lasonder Pag. 5 Rechtzaken Pag. 6 ZONDAGSBLAD: Isaac Vossius Pag. 1 Van boeken en schrijvers Pag. 1 De vredesbeweging door de eeuwen heen Pag. 2 Eigen Haard Pag. 3 In dit nummer is opgenomen het koloniaal bijblad Onze Overzeesche Gewesten. (Gedeeltelijk gecorrigeerd.) --- Duitsch-Poolsche Wrijvingen Betoogingen en Vechtpartijen in Polen en te Danzig STUDENTEN IN ACTIE Op het plein van de technische hoogeschool te Warschau is een massademonstratie gehouden tegen de anti-Poolsche demonstratie in Danzig. Ongeveer 3000 studenten namen aan deze betooging deel. Terzelfdertijd hadden bij de universiteiten van Krakau, Lwow en Wilna demonstraties plaats. De politie had het houden vaneen optocht verboden. Door sterke politie-cordons werden de Duitsche consulaten beschermd en de geheele omgeving van het Duitsche gezantschap te Warschau was door de politie afgezet, De Duitsche regeering zou niet voornemens zijn tegen de demonstraties in Polen te protesteeren. NIEUWE DEMONSTRATIES Voor de Duitsche ambassade te Warschau stond Zaterdagavond een wacht van 26 politie-beambten. Vanwege het Poolsche ministerie van Buitenlandsche Zaken zouden den Duitschen ambassadeur te Warschau verontschuldigingen zijn aangeboden. Demonstreerende studenten drongen ’s middags door tot dicht bij de Dudtsche ambassade. Er werd met steenen naar 'het gebouw geworpen, doch er werd geen schade aangericht. Verscheidene betoogers werden gearresteerd. 3n de polytechnische school te Warschau werd een groote betooging gehouden, waar een resolutie werd aangenomen door studenten en professoren, waarin werd aangedrongen op een boycot van Duitsche goederen. Te Krakau hebben Zaterdagavond Poolsche studenten een inval gedaan in ’t vereenigingslokaal der Duitsdhe studenten, waar een kloppartij met Duitsche studenten ontstond. De inventaris werd vernield. De reserve-officieren te Lwow hebben een motie aangenomen, waarin zij hun sympathie uitspraken met de Poolsche studenten te Danzig, en verklaarden, dat zij „in hun strijd om Polen aan den mond van de Weichsel te handhaven, zeker kunnen zijn van den steun der geheele natie”. Te Wilna hielden 800 studenten gedurende eenige uren een betooging inde hoofdstraat. Zij riepen; „Weg met de regeering, weg met Beek”. De meeste demonstranten behoorden tot de uiterst rechtsche nationaal democratische partij, welke inde oppositie is tegen de regeering. --- WEERBERICHT Voor het geheele land: Zwaar bewolkt mèt opklaringen; enkele regenbuien; krachtige tot matige Zuidwestelijke tot Westelijke wind; weinig verandering in temperatuur. ---