Ik ben.... Het geiheele bureau keek vol belangstelling naar de deur. Daar stond een slanke jongeman. Goeden morgen, zei die, ventilatie-irstalla tie-maatsehappij ? Jawel! Kan ik den ohef even spreken? In welke aangelegenheid? Ik kom hier vandaag in betrekking; ik ben de nieuwe...... Ach.... de volontair. Ja, daar weten we van, viel de procuratiehouder hem inde rede, ga zit ten en wacht maar een beetje. De jongeman ging zitten. Laat hem maar brommen, zei de jongste bediende brutaal, hij heeft bier niks te vertel len hoor. Wij luisteren heelemaal niet naar zijn geklets! De baas had hem allang ontslagen,als hij niet te veel van het bedrijf wi-5t!.... Het blonde typistetje lachte schaterend. Wij zullen het best met elkaar kunnen vin den. Men kan zien, dat u het goed gewend bent; ails u wilt, wil i'k wel eens een Zondag met u Uit Maar wees voorzichtig met juffrouw De Groot, de secretaresse. Eerst doet zij lief tegen de mannen en dam verklikt ze hen bij den chef! Intusschen trad de boekhouder binnen: Mag ik me even voorstellen.... Meesters! IJ zult u best op uw gemak bij ons voelen. Voor al in onze bureauclub! Bureauclub? vroeg de jongeman. Wat is dat? Dat hebben wij hier ingesteld! Onder de l®uze: Geen arbeid, zoodia de chef de hielen licht! Onze typiste hier beeft een gramofoon en Zoodra do baas foetsjie is... dansen we, dat het een lust is! Woensdags en Vrijdags kan ieder zijn meisje of zijn aanbidder meebrengen, want dan is de baas op reis en juffr. De Groot zingt dan de nieuwste Schlagers en wij mannen leg gen een kaartje tot besluit. In vertrouwen ge Zegd: de kassier verliest altijd! Verleden week heb ik op één dag zes gulden van hem gewon ben! En wat zegt de procuratiehouder daarvan? Wat zou hij moeten zeggen? Hij speelt immers mee en haalt zélf de dikke sigaren en de cognac van den chef! Hij heeft, immers ®Reen de sleutels!.... Ge telefoon rinkelde.... Leg toch dien hoorn naast het toestel, Kees, riep de typiste tegen den jongsten be diende, wij kunnen ons toch nu niet door al luulpi prutserige zakenbesprek inkj es laten afleiden! Ziet u. jongeman, dat heb Ik hier ingevoerd, Als de oude er niet is, wordt de telefoonhoorn eenvoudig van den haak geno hien en naast het toestel gelegd. Nu kunnen de klanten zooveel telefoneer™ als zij willen, Zij krijgen steeds het in-gesprek-signaal! De jongeman schudde verwonderd het hoofd. Dat is hier een fijne boel! Vindt u ook niet?.... Op dat oogenblik gaf de jongste bediende, die aan het venster op post stond, een signaal: Opgepast! De baas! Alles rende naar de plaatsen en werkte ijve zig in boeken,paperassen,enz, Kees legde dente lefoonhoorn weer op den haak en vulde een inktpot bij De deur ging open en de „baas” trad binnen Dadelijk ging hij met uitgestoken handen op den .„nieuweling” toe en zeide: Neem me alsjeblieft niet kwalijk, dat ik .ie zoo lang liet wachten, ik had nogal opont houd onderweg De jongeman maakte een lichte buiging. Toen zei de chef: Dames en heeren! Ik stel u hierbij mijn hieuwen compagnon voor, die van vandaag af inde firma treedt en met mij de leiding van de Zaak overneemt. Inde eerste plaats zal hij zich belasten met aangelegenheden van het perso heel. U weet dus, tot wien ge u in zulke ge Vallen te wenden hebt. --- FEUILLETON. Miss Haroen-AI-Rasjid. EERSTE BOEK. 1. Over Assyriologie en Rathia Khan. In eerste instantie is de schuld bij Papa te zoeken. Dochterlijke eerbied vormt een belang deel van de Oostersche helft mijner con Mltutie, maar toch moet ik nadrukkelijk vast dat de heele geschiedenis alleen het Kevolg is geweest van den bok, dien hij in Moharrem schoot. Want een bok was het. Papa kan het nu een niet nalaten dwaasheden te begaan; daar Wor is hij een genie en genialiteit bestaat in "et bezitten vaneen onbegrensd talent, van ge J*uld ad lOitum, initiatief, energie en van niet Pet minste, geringste spoor gezond verstand. Met geniale mannen is het moeilijk omgaan, met geniale vrouwen is eenvoudig on hogelijk. Mijns vaders genialiteit is onmiskenbaar. Er ïs meer voor noodig dan een buitengewoon ta tent om erkend te worden als koning der Assy lologjgche wetenschappen, na de machtige °rsten, die op dit gebied elkaar hebben opge ®lgd, sjr Henry Rawlinson. sir Austen Layard n Hormoesd Razzam. d Maarde eene helft der wereld weet niet, hoe v® andere leeft en werkt. Ik heb gegradueerden de universiteit van Yale en Oxford ont e °et, die onbekend waren met het feit, dat b deel der bewoners van het eiland Pitcairn een bescheiden bestaan vindt in het verzorgen van de wasch van hun buurman en op den mor gen van den dag, waarop de boot der Message ries Maritimes met Papa en zijn bok aan boord, zou aankomen, vroeg mij een intelligen te, tamelijk bejaarde dame van de Engelsche ambassade, die toevallig bij mij op bezoek was, op den man af, wat men eigenlijk onder Assy riologie verstond. Ik moet u bekennen, dat ik nooit goed heb begrepen, waarin het beroep van uw vader precies bestond, miss Jerningham, zeide zij ver ontschuldigend. Ik heb haar ingelicht. Het werk vaneen As syrioloog bestaat hierin, dat hij in Aziatisch Turkije 1) graaft naar verwoeste en verdwenen steden van het oude Assyrië en Babylonië. Die beide landen omvatten het gebied dat thans be kend is onder den naam Mesopotamië het land tusschen de rivieren (dat wil zeggen tusschen Tigris en Euphraat) en de streken daar omheen en ten Zuiden daarvan. Duizen den jaren geleden zijn deze steden en haar tempels geplunderd en gedeeltelijk in asch ge legd, waarna ze door de inwoners werden ver laten. De ‘in de zon gedroogde, van leem gemaak te steenen, waaruit ze in hoofdzaak waren op gebouwd, verweerden door de winterregens, om tenslotte te verbrokkelen en uiteen te val len in modder, die de marmeren beeldhouwwer ken der paleizen en der tempels en de meer re sistente voorwerpen, die de plunderaars had den achtergelaten, overstroomde en inbedde. Als krenten ineen koek. vulde mrs. Kent, een andere dame, aan, toen ik even ophield. 1) Het verhaal speelt vóór den grooten oorlog. Thans maakt Mesopotamië een deel uit van de Arabische republiek Irak. Red.) Juist, bevestigde ik en vertelde verder, hoe het zand in lange jaren, opgedreven door den wind, zich boven de puinmassa's ophoopte en gras en bloemen er overheen groeiden, zoo dat thans het geoefend oog vaneen Assyrio loog noodig is om ons te vertellen, of de hen vel, dien de Arabische boer beploegt en waar op hij zijn dorpskerkhof aanlegt, een natuur lijke verhëvenheid van den bodem is, dan wel een graf, waarin de puinhoopen van Rehoboth Ia verborgen zouden kunnen zijn. Het zijn eenvoudige heuvels, ging ik voort. Eigenlijk begin je maar op goed geluk te graven, tot er iets aan de oppervlakte komt. De mogelijkheid bestaat, dat ie kunstwerken en zooveel schatten aan antiquiteiten vindt, daj. je moeite met woeker wordt beloond, maar evengoed kan het zijn, dat je wekenlang de gel den van je fonds verknoeit, om eindelijk tot de slotsom te komen, dat je op een natuurlijke verhevenheid van het terrein staat. Uw fonds? herhaalde de bezoekster vragend. Papa is uitvoerend directeur van het fonds der universiteit te Oxford, tot het doen van onderzoekingen in Assyrië. Oh! Ja, ik begrijp u. Hij huurt menschen om te graven en de antiquiteiten die hij vindt, gaan naar het universiteitsmuseum van Ox ford, niet? Neen, helaas! Inde gouden dagen van Layard en Botta, Place ën Razzam, konden ae gravers behouden wat zij vonden. Later echter heeft de Turksche regeering ongelukkig ge nöeg voor ons ingezien dat het, wel be schouwd, toch niet verstandig van haar was, de schattén van haar eigen land zoo maar weg te schenken, zonder er iets in ruil voor te ont vangen. Thans is het: verboden antiquiteiten uitte voeren; de Turksche regeering geeft nu en dan verlof tot het verrichten van opgravin gen, maarde leiders van het werk mögen slechts een derde van hun vondsten houden. De rest vervalt aan het Ottomaansch museum, wanneer gegraven is op rijksgrond; wanneer wij gewerkt hebben op particulier terrein, krijgt de grondbezitter er ook een deel van. Niet onvoordeelig voor de Turksche regee ring, merkte mrs. Kent op. Ze hebben gelijk, meende ik. Oudheidkun digen moeten de dingen dan maar in het mu seum te Konstantinopel gaan bestudeeren. Pa pa heeft pleizier ih het opgravingswerk en ik... ik help hem voor de aardigheid. Is het dan zoo aardig? vroeg de bezoek ster weifelend. Hoort u dat, mrs. Kent? Daar vraagt me vrouw me, of het leven in mijn land der twee rivieren aardig is! Eerlijk gezegd benijd ik u, mrs. Jocelyn, dat u een zonsondergang in Me sopotamië nog voor de eerste maal moet zien. Die grootse!./, wijde stilte, lucht en land en ri vieren, badend in stroomen van amberkleurig licht, de gloeiende zonneschijf alles fel, uitbun dig oranje; ze schijnt grooter te worden naarma te ze den horizon nadert, even hangt ze tril lend boven de kim, voor ze plotseling weg duikt. Je adem stokt, net als wanneer je para plu onverwachts in je hals afdruipt, knikte mrs. Kent waardeerend. En ’s zomers in het binnenland, wanneer een hagedis daar dom genoeg is om ’s middags den weg te willen oversteken, zal zij zich zóó branden, dat ze halverwege als een aschklomp blijft liggen. Maar dat alles kan u maar wei nig interesseeren, mrs. Jocelyn. Integendeel,, integendeel! Het interesseert mij juist heel sterk. U woont in Mosoel, niet waar? Daar is officieel ons hoofdkwartier, maar in werkelijkheid zijn we nu hier. dan daar. Wanneer we in Assyrië werken, inde zand woestijn en in het heuvelgebied, kampeeren wij inde open lucht, maar in Babylonië is dat ondoenlijk. Verleden jaar, bij Tel Bairakhdar, ten Zuiden van Bagdad, op tien mijlen afstand van eenig levend wezen, hebben wij een mef toel gebouwd, dat wil letterlijk zeggen: een fort, maar inde practijk was het een begroeide leemen hut. Daar hebben we maandenlang in gewoond. Wij nemen onze eigen opzichters en een stel geoefende werklui mee en huren op de plaats zelf nog arbeiders. Maar met dat land volk ben je nooit zeker van je zaak; op het on verwachtst gooien ze hun houweelen en hun man den er bij neer en gaan staken, wanneer beel den nog maar halverwege zijn uitgegraven. Ook nemen ze als het hun zoo invalt, plotse ling vacantie om een concui reerend dorp te overvallen, waarbij ze er zelf vaak allesbehal ve goed afkomen. Eens is het gebeurd, dat een stel Ara bieren, voor wie wij geen werk konden vinden, een aanval op het kamp deden en het tracht ten in brand te steken, waarbij wij dan be stemd waren om inde vlammen om te komen. Wat een leven voor een vrouw! riep een bezoekster uit. Ik kan mij niet begrijpen, dat sir Horne toestaat, dat u bij hem blijft! Daar kan hij niets tegen doen. Ik sta er op met hem mee te reizen. Bovendien: het is mijn eigen land, weet u: mijn moeder is in Opper-Assyrië geboren. Ja, ja, daar heb ik zooiets van gehoord, mompelde mrs. Jocelyn: ze keek een weinig verlegen. Ik wist dat ze een steelschen blik wierp op mijn nagels. Ik trok mij er niet veel van aan. Europeanen zeggen achter mijn rug, dat ik een lik van den teerkwast heb gehad. Dat is volko men onjuist, maar ik geef mij nooit de moeite hen tegen te spreken, of mij te verdedigen. Er zijn nu eenmaal van die menschen, die zich maar niet willen laten overtuigen, dat er nog nuances zijn tusschcn den blonden Kelt en den Vuurlanden Rathia’s moeder was een lieve vrouw, zei mrs. Kent vriendelijk. O, kende u wijlen lady Jerningham? Mrs. Jerningham, verbeterde mrs. Kent, die zendelinge was. Neen, haarzelf heb ik nooit 'gezien, maarde menschen die haar gekend heb ben, vertellen veel over haar, ze zeggen ook dat Rathia haar sprekend evenbeeld is. Mrs. Jocelyn nam mij van terzijde op. Het was niet voor de eerste maal. dat zij zich over gaf aan een beschouwing van mijn uiterlijk, maar ik wist, dat haar belangstelling niet mijn japon gold. Ook wist ik, dat die inspectie haar tot de con clusie zou brengen, dat wijlen mrs. Jerning ham, zooals men zich in Mosoel herinnerde, een weinig minder dan zes voet lang was, dat ze een Grieksch profiel bezat neus en voor hoofd in één lijn een teint, dat in Italië voor blank zou hebben gegolden, donkerrood bruine oogen en haar vaneen levendige muur bloemenkleur, met een enkele wit-blonde los, die over één der slapen krulde. Mijn moeder was één der laatste nakomehn gen uit het geslacht der pasja's van Amadië wier waardigheid erfelijk was. Amadië ligt in Koerdistan, benoorden Mosoel en zijn gebieders stamden af van de Abassiden, die hun stam boom opvoeren tot den oom van Mohammed, over de kalifs van Bagdad en Samara, Des tijds waren zij groote heeren. Hun macht werd echter inde eerste helft der negentiende eeuw gebroken; de verdedigingswerken van Amadië werden dooreen Turksehen generaal geslecht en toen Papa voor de eerste maal in het Oos ten kwam, leefden hun nazaten als arme ede! lieden te Mosoel. Toch bleven zij, rijk of arm. de „crème de la crème” van het Oosten en miin aanstaande moeder was Rathia Khan (opperhoofd), het geen klinkt gesteld dat men dit zeggen kon als „lord Anna” of „sir Elizabeth”. De vrou welijke leden der Amadië-linie zijn namelijk, op grond van haar hooge afkomst, gerechtigd tot het voeren van den mannelijken titel. Rathia Khan dan bewoonde met haar naaste bloedverwanten, een tante van moederszijde en haar man, een klein huis op den nog onge repten heuvel van Nebbi Jonoes, aan de overzij de der rivier, bijna vlak tegenover Mosoel. De ze heuvel dekt een belangrijk deel der puinhoo pen van het bedolven Niniyé; opgravingen zijn er echter officieel nooit gedaan, omdat de heu vel tevens de laatste rustplaats is van Nebbi Jono&s, den profeet Jonas, hetgeen hem heilig maakt. Toch laten sommige kleine grondbezit ters zich door geld en goede woorden verlei den, een Assyrioloog, wanneer hij het handig aanlegt, te veroorloven, strikt sub rosa en ’s nachts, op hun land te graven. Zoo stonden* de bloedverwanten van Rathia Khan Papa toe, te werken op een afgesloten stuk van het ter rein. De Muzelmannen van Koerdistan zijn niet zoo consciëntieus als die vaneen groote stad, waar het de afzondering der vrouwen geldt: ongetwijfeld beschouwde Rathia Khan het als een welkome afwisseling inde alle daagschheid van haar bestaan inden ma neschijn het huls uitte glippen en te gluren in het geheimzinnige gat, dat eiken nacht die per en dieper werd. Mijn vader ziet er ook nu nog goed uit; ioen was hij bovendien jong, iedereen zal voelen hoe dat moest afloopen. Of met gebroken harten en stroomen van tranen, M zooals het afgeloopen is. Een plaats met hooge muren er omheen, badend in maanlicht, daarboven de Oost-er sche sterrenpracht, een zwarte schacht, waar uit het eentonig gedruisch van de mannen die beneden graven, opstijgt, een knappe jonge man, begeerig om elk stuk dat naar boven kwam te verklaren en uitte leggen, een mooi meisje, even begeerig om die verklaringen en uitleggingen te hooren. wanneer zij hielp bij het bergen van de schatten met haar fijne Abassiden-vingers. De ooievaars gluurden van het daik omlaag, hooglijk geschandaliseerd; oom en tante dommelden op de veranda en merkten bescheidenlijk niets; het lied van de voortkabbelende rivier en de ritselende jonge bladeren, üartelend me. den lentenachtwind, de geuren van het verre alsemhout der woestijn, die als een zachte golf kwamen aandrijven, om zich eindelijk te vermengen met den zoe ten adem der jasmijn op den muur. Het is alles gemakkelijk te reconstrueeren. Het werk duurde een maand, In het begin der volgende trok Papa naar het Noorden, slechts vergezeld van twee oude dienaren. Een week later kreeg Rathia Khan het in haar hoofd eenige verre bloedverwanten te gaan op zoeken ineen dorp aan den weg naar Hak kiari. Omstreeks een maand later liepen haar oom en haar tante gedurende drie dagen in onge wasschen kleederen rond. waarvan de beneden zoom zorgvuldig eenige centimeters was losge tornd als teeken van rouw; aan ieder, die het maar hooren wilde, vertelden zij onder veel ge lamenteer, dat hun arm nichtje ver van huis gestorven en begraven was. Tegen het eind van het jaar kwam Papa te rug met een vrouw. Zij was een Clialdeeuw sche, een Christin dus, een wees. wier bloed verwanten bij een inval der Koerden waren omgekomen. Wie nu die bloedverwanten wa ren. heeft men nooit met zekerheid te Mosoel kunnen vaststellen en evenmin uit welke plaats zij eigenlijk kwam. Zijzelf beweerde steeds, dat beiden te nederig waren om te noe men, nu zij de vrouw was vaneen groot Effendi, vaneen machtig heer. Zij waren ge trouwd door den Engelschen consul te Moesj, dat was zeker en Papa verklaarde dat de Chal deeuwsche en de Ansiicaansche kerk zoo vol komen dezelfde leerstellingen huldigden.dat de geloofskwestie van geenerlei belangwas. Mo soel kuchte het kuchje der ongeloovigheid ach ter de hand der beleefdheid; het moest wel op merken, dat de nieuwe mrs. Jerningham ge woon was onwillekeurig te blijven staan en den wijsvinger over het oor te strijken wel ke beweging zij dan plotseling met lichten schrik onderbrak wanneer het „Allahu Akh bar” van de minarets op de gebedstijden ov«r de stad klonk. Het was een publiek geheim; niemand was er mee ingewijd en niemand waagde het open lijk eenige verdenking uitte spreken. De plaat selijke overheidspersonen beschouwden de zaak, als mannen van de wereld past. Het is een schande, die schreit ten hemel van Ibrahim Khalilu’llah. zeide de rechter. Wij moeten de vrouw gevangen zetten tot zij weer tot den Islam terugkeert, of haar doo den. Is het niet de wet. die ons voorschrijft zoo te handelen met een vrouwelijke afvallige, de wet, zooals zij staat opgeteekend inde heilige boeken, met de eigen woorden van An Nabi zelf? Allah zegene zijn baard! voegde de opperrechter er aan toe. Hoe zij het precies gezegd hebben, kan ik niet meedeelen, ook omdat ik destijds nog niet geboren was. maar ik week dat ten huize van den kadi een bijzondere vergadering werd belegd om het schandaal te bespreken. Daar beraadslaagden de rechter, de opperrech ter en de priester wat hun te doen stond en op grond van latere mededeelingen en mijn persoonlijke bekendheid met de heilige man nen, mag ik wel wagen, naar den aard van hun argumenten te raden. Ik veronderstel dan, dat de priester, een oud en bescheiden man, heeft gezegd: Waarom zouden wij iets doen, broeders? De bloedverwanten der vrouw zeggen niets: het is hun plicht, de zaak eerst te onzer kennis te brengen. En is het van onzen kant wel ver standig, de oogen te wijd te openen? Eén ding is zeker: als we iets doen. zal Jerningham Effendi het land voorgoed verlaten, wanneer hij althans niet wordt gedood. Allen hebben ongetwijfeld ernstig gekeken bij deze eenvoudige, heldere uiteenzetting. Papa’s werk verschafte honderden goeden Mu zelmannen een bestaan; van zijn inkomen hoef de hij slechts uitte geven, wat voor zijn levens onderhoud noodig was en meer dan eens was het dan ook voorgekomen, dat hii met het over blijvende de halve streek, in tijden van voedsel schaarschte, had onderhouden. (Wordt vervolgd). --- Met den Deurwaarder op reis. We laten tante Koosje met haar verstuikten voet nu maar een poosje op het wonder in Delft wachten en intu-schen zijn wij met den oud-deurwaarder naar Zeeland gegaan. Tante heeft mij nog het koopje geleverd dat zi.j aan de redactie een brief heeft geschreven met de mededeeling dat, van mijn vorig ver haal geen woord waar was. „Zoo krimmeneel als dezen keer heeft die on verlaat nog nooit gelogen, schreef ze ongeveer. Wat moeten uw lezers wel van me denken? Ik kan gelukkig aan iedereen mijn voeten toonen on elk uur van den dag. Het lauwe water >vas alleen noodig om m’n yoet een beetje week te maken. Ga u maar aan iederen dokter vragen of dat niet noodig is voor het masseeren En dat die leugenaar de menschen vertelt dat ik om een andere oorzaak dat voetbad noodig had, dat'is zóo erg dat. ik n verzoek Wem'zijn ooren eens te wasschen. Dat, heeft hij nóódig. Nog beter is het als u hem op de keien zet, want zoo’n reporter kan n toch niét met goed fatsoen in dienst houden. De redactie stuurde mij tante’s brief toe .’.et de opmerking dat zoo iets niet meer mocht voorkomen anders zou zij „tante aan mijn ge zichtskring onttrekken”. Wat zou ik dat naar vinden! En wat nu onze Zeeuwsche reis met len Delftschen deurwaarder betreft, die ontstond zóó: Ik moet er eens uit, zei hij. Vroeger bad ik een gezellig afwisselend leven, ik ging over al exploiten bezorgen en beslag leggen en dwangbevelen uitbrengen