AcHmed Zogoe I De Korting der Albaneezen Wanneer wijden naam Albanië hooren, denken we meestal onmiddellijk terug aan den tijd voor het uitbreken van den grooten wereldoorlog. Het was de korte regeeringsperiode van den Duitschen prins Von Wied, dien vreemde machten tot „Mbred”, tot vorst van het nieuwgeschapen ko ninkrijk Albanië hadden gemaakt. Met zijn jonge echtgenoote nam de nieuwe monarch zijn intrek in het primitieve „paleis” inde residentie Durraz zo, maar lang zou de glorie niet duren. Wij Neder landers volgden de gebeurtenissen in Albanië met de grootste belangstelling, daar men aan Neder landsche officieren had opgedragen het Albanee sche leger té organiseeren. Het ging: er woelig en onrustig toe in het niéuwe koninkrijk én tijdens de onlusten is onze dappere majoor Thomson als een held gevallen. Heel Nederland treurde bij het vernemen van deze droeve mare en roet jniiitair eerbetoon werd liet stoffelijk overschot van den uitstekenden offi cier naar het vaderland teruggebracht. Jaren zijn voorbijgegaan, thans is niet meer Dur razzo, de hoofdstad van het land, doch is het meer binnenslands gelegen Tirana de zetel van de regee ring en de residentie van Achmed Zogoe I, ko ning der Albaneezen. Achmed Zogoe is in vele opzichten een merk waardige figuur. Hij is een afstammeling van het oude geslacht der Zagollis en aanschouwde het levenlicht in October 1895 te Boërgajet inde streek van Matja als zoon van Dzjemal pasja, den leider der Alba neesche nationalisten tijdens de Turks the over heersching. Zijn moeder, Sadijé stamt uit het go slacht der prinsen van Toptani, die te Tirana woonden. Reeds vroeg verloor Achmed Zogoe zijn vader en toen hij zeven jaar oud was, ging hij naar Konstantinopel, waar hij de keizerlijke Ottomaan sche school der edellieden, het Gaiata-Qerail Lv ceum bezocht. Drie jaar later, bij het uitbreken van den eersten Balkanoorlog, verliet hij de school weer en leidde daarna een avontuurlijk le ven als leider van zijn aanhangers te Matja en in het Dibra-gebied. Tijdens de regeering van den prins Von Wied verbleef hij rustig te .Doorgajet. Gedurende den wereldoorlog trad hij in dienst vafthet Oostenrijk sche leger, en volgens sommigen moet hij daarin een hoogen rang hebben gehad, anderen beweren dat hij het niet verder heeft gebracht dan onder officier. Van 1916 tot aan het sluiten van den vrede ver toefde Achmed Zogoe te Weenen. Via Rome keer de hij daarop naar Albanië terug, stelde zich aan het hoofd van zijn getrouwen en verdreef de vreemde bezettingstroepen uit het land. Voor de Europeesche politiek wordt hij echter eerst pas belangrijk na den moord op Essad pasja in 1920. Achmed Zogoe werpt zich dan op als lei der der conservatieve volkspartij, die Joego-Sla visch georiënteerd was in tegenstel ling met de vooruitstrevende partij onder Fan Noli, die onomwonden toenadering tot Italië zocht. In 1923 wist Achmed Zogoe het ka binet Fan Noli, dat sedert 1921 aan liet bewind was, ten val te brengen. In Maart 1924 trad daarop het kabi net Sjefket Verlaci op, dat slechts kort regeerde en plaats moest maken voor een nieuw kabinet Fan Noli, gevormd met Italiaansche hulp. Achmed Zogoe vluchtte naar Bel grado vanwaar hij uit zijn Albanee sche aanhangers, Serviërs en uit overblijfselen van Wraeyel’s leger een troepenmacht vormde, waarmede hij in December 1924 Albanië binnen rukte en Fan Noli dwong af te treden. Weldra wist. hij de Albaneesche grondwet te wijzigen en het gevolg was dat op 21 Januari 1925 de repu bliek werd uitgeroepen en Achmed Zogoe werd den lsten Februari 1925 voor den duur van 7 jaren tot staats president en premier gekozen door de Nationale Vergadering. Deze omwenteling was een belang rijke factor voor de verdere ontwik Reling van Albanië. De beroeringen, waaronder het nog weinig geëxploiteerde, maar veelbe lovende land de laatste jaren te lij den had, hadden den innerlijken groei van don ernstig in gevaar gebracht. Blootgesteld aan de beïn vloeding van zeer geïnteresseerde naburen, was het land maar al te vaak een speelbal geweest van gewe tenlooze lieden, die in politiek en re geeringsbaantjes slechts middelen za gen ter bevordering van hun zelfzuch tige doeleinden. Het eerlijke streven naar arbeid en vooruitgang, dat overal in Albanië te vinden was, werd uitgeput door den tegenstand dien het telkens weer ondervond. Po litieke schijngronden stegen als gasbellen uit het moeras om hoog, en betwistten elkaar in verbitterden partijstrijd een plaats aan de staatsruif. In het volk, dat. steeds door schoone beloften verlokt telkens in zijn verwachtingen werd teleur gesteld, was langzamerhand een diepe verbittering tegen die baantjasjagerij gerezen. Men riep om een sterken man, die bet schip van staat ineen vasten koers zou weten te dwingen. Men dacht aan den man, die sinds Albanië’s zelfstandigheid de eenige was geweest, die twee jaar achtereen als minister president het schip van staat had bestuurd. En sneller dan zijn tegenstanders ooit hadden vermoed, keer de Achmed Zogoe terug. Den 13den December overschreed hij bij Dibra de grens en met Kerstmis aanvaardde hij reeds in de hoofdstad de regeering; na een inspannénden rit over de moeilijke bergpaden kwam hij te Tirana aan, dat feestelijk was bevlagd tot inde spitsen der minaretten. Eenparig schaarde het volk zich achter hem. Twee jaar later.... Overal in Albanië in alle winkels, in alle café’s, in alle open hare gehouwen: twee portretten. Het ëene laat zien den fieren kop met den. langen, witgólvenden haard van den ouden held Skanderbeg, het andere een jongeman in generaalsuniform, kaarsrecht, zeer elegant, zeer knap en zeer jong, nauwelijks dertig jaar oud. Ter eene zijde de groo te leider, die voor zijn citadel van Kroeja de aan vallen van den veroveraar van Byzantium trot seerde; ter andere zijdè het jonge, erfelijke hoofd van den stam der Mati, vólgens zijn vrienden voor bestemd den droom te verwezenlijken, voor wel ken Skanderbeg twintig jaar lang een epischen strijd heeft gevoerd; de verrader, volgens zijn te genstanders, die „ter wille van persoonlijk voor. deel het land aan Italië heeft verkocht. Die jongeman is Achmed Zogoe, die dan reeds in feite souverein, wat meer zegt, absoluut souve rein is. Achmed Zogoe heeft een „Senaat”, bestaande uit 20 leden; een „Kamer”, die er 50 telt. Onder die parlementaire camouflage verbergen zich de bijeenkomsten der invloedrijke districtshoofden, de traditioneele „raad der ouden”, die rond den „bairaktar", den vaandeldrager, de vertegenwoor digers der trouwe stammen vereent. Het is een stelsel van de militaire clan. Doch behalve een militaire clan en een régime van grootgrondbezitters, had men in '-Albanië ook een régime van Mohammedaansch fanatisme. Albanië dat in zijn geschiedenis geen enkel oogenblik eenheid van politieke macht heeft ge kend, is verdeeld tusschen drie godsdiénsten, wel ker invloedssferen in groote lijnen overeenstem men met de drie natuurlijke onderverdeelingen van het land. De Mohammedaansche massa \ïin het midden scheidt de Katholieke Christenen van het Noorden van de Byzantijnsche Christenen Van het Zuiden. Het was geen wonder dat een man als Achmed Zogoé er- naar streefde inderdaad ook souverein te worden. Tijdens een bezoek aan Skoetari werd hij 5 Sep tember 1927 tot vorst van Skoetari uitgeroepen en als zoodanig gekroond. Zoodra hij zeker was dat Italië er genoegen mee nam en de moeilijkheden op binnenlandse!] politiek terrein waren weggeno men, liet hij zich door de Nationale Vergadering tot koning van Albanië kiezen en den lsten Sep tember 1928 werd hij als Achmed Zogoe I tot ko ning der Skipetaren gekroond. Het duurde niet lang of de Europeesche regee ringen erkenden den nieuwen vorst officieel. Achmed Zogoe was gehuwd met de dochter van Sjefket Verlaci bey. Om zijn plannen inzake zijn kroning tot koning te vergemakkelijken liet hij zich scheiden; waardoor zijn zwager Zena bey die later te Praag werd; vermoord, van hem ver Vervreemdde. Achmed Zogoe’s wensch te trouwen met een dochter van het Italiaansche koningspaar ging niet in vervulling. Zijn daartoe te Rome gedane pogingen hieven zonder succes en koning Achmed Zogoe .1 moest, zich tevreden stellen met, de hoog ste Italiaansche onderscheiding, de annunciatie orde! In Januari 1931 zocht koning Achmed Zogoe I den Weenschen maagspecialist Chostek. op tenein de genezing te zoeken voor zijn maagkwaal, die het gevolg, was vaneen vergiftigingspoging. Sinds clioii mislukten op zijn leven leefde. Ach med Zogoe I volkomen afgesloten van de bnit»n wereld in zijn paleis cn hij at slechts spijzen, tóe bereid door zijn moeder. De Weensche specialist constateerde dat ook overmatig rooken eender oorzaken van de ziekte, des koningswas. Tijdens zijn verblijf te Weenen werd in Februari 1931 dooreen Albaneeschen student nog een revolver aanslag op den koning gepleegd. Ook deze aan slag mislukte, twee leden van ’s konings gevolg vielen echter als slachtoffer van de wraakzucht van den pleger van den aanslag. In zijn land teruggekeerd heeft de koning met krachtige hand de teu gels van het bewind gegrepen. Veel goeds heeft hij tot stand weten te brengen en de goede verstandhou dmg tusschen zijn land en Italië is voor geen gering deel zijn persoonlijk werk, al fluisteren anderen dat Ach Zogoe I slechts koning van Al banië is bij de „gratie van Italië'. Oudtijds was Albanië een deel van Illyrië, dat eerst onder Macedoni sche, later onder Rome-nsche hei r schappij stond. Na den val van het West Romeinsche Rijk (170 na Chris tus) ging de verkregen besclmving weer teloor, toen Slavische volken het land overstroomden. De Bvzan tijnsche keizers beschouwden de Al baneezen nu eens a's bondgeuooten, dan weer als opstandiger.. Zij stre den tegen de Turken, die hun in 1389 bij Kossava versloegen. Nog vele je ren duurde het verzet tegen de Tur ken; de Albaneezen werden met suc ces geleid door hun dapperen vorst Skanderbeg (f 1468). Na de inneming van Skoetari werd Albanië een Turk sche provincie. Het verzet tegen de overheerschers duurde voort en werd pas in 1881 door de Turken in bloed gesmoord. De Londensch? Conferen tie van 1913 besloot tot stichting van een zelfstandig vorstendom Albanië. De koning met zijn zusters: van links naar rechts prinses Roghie, prin ses Sonic, prinses Nafie de moeder van den troonopvolger de nog steeds ongehuwde koning Achmed Zogoe I, prinses Myzeien en prinses Maxhide. --- Thomas More DE MAN, DIE EEN KONING WEERSTOND Vierhonderd jaren zijn verloopen, sinds den 6den Juli 1535, toen Thomas More, eens kanselier van Engeland, zijn leven eindigde op het schavot, omdat hij geweigerd had, zijn goedkeuring te hechten aan den stap van Hendrik VIII, die wenschte te scheiden van zijn vrouw, om te kun nen huwen met Anna Boleyn. Transigeeren met zijn beginselen lag niet in zijn karakter en hij is gestorven voor zijn overtuiging. * * * De geschiedenis heeft hem recht gedaan en hem geteekend als een van de grootste geesten van zijn tijd, rechtschapen als mensch en trouw die naar van zijn koning. De katholieke kerk heeft vorige maand zijn heiligverklaring uitgesproken. * * * Thomas More (Morus) werd 7 Februari 1478 te Londen geboren. Reeds als jongen trok hij de aan dacht door zijn groote opmerkingsgavé en zijn op geruimd karakter. Langen tijd was hij page van kardinaal Morton, aartsbisschop van Canterbury, die hem ook naar de hoogeschool van Oxford zond. Daar bleef hij twee jaar en ging toén te Londen inde rechten studeeren. Inmiddels vond hij nog tijd, om zich aan de letterkunde te wijden en ge dichten te schrijven in het Latijn en het Engelsch. Oorspronkelijk schijnt Morus geestelijke te heb ben willen worden, doch tenslotte daarvan te heb ben afgezien, omdat hij zelf twijfelde aan zijn roe ping. ■ * * * Zijn werkzaamheden aan de Rechtbank waren een groot succes en in 1504 werd hij lid van het Parlement. In 1510 werd hij onder-sheriff van Londen en vier jaar later werd hij door kardinaal Wolsey gekozen tot medelid van het gezantschap dat naar Vlaanderen zou gaan, om de belangen der Engelsche kooplieden te bepleiten. In 1505 huwde hij met Jeanne, de oudste doch ter van John Colte. Uit dat zeer gelukkige huwe lijk werden drie dochters en een zoon geboren. Zijn vrouw stierf spoedig (1511) en daarna trouw de More met een weduwe, Alice Middleton, die zeven jaar ouder was dan hij. Zij was een goede vrouw en een uitstekende huishoudster, die zich met zorg en toewijding gaf aan de opvoeding van de jonge kinderen. Haar ontwikkeling was echter niet bijzonder groot en meestal was zij niet in staat, het van geest sprankelende gesprek van haar man te volgen. Meer en meer verbreidde zich zijn roem als rechtsgeleerde. Vooral zijn groote onkreukbaar heid en zijn eerlijkheid ineen tijd dat omkoope rij en de jacht naar baantjes en gunsten tot de normale verschijnselen behoorde, deden hem to renhoog boven anderen uitsteken. Hendrik VIII v\as zeef op hem gesteld en gere geld werd hij ten hove genoodigd. More voelde veel meer voor zijn rustige, huiselijke omgeving. Zijn buitengewone geestigheid amuseerde den ko ning en de koningin en meer dan eens was hij ge noodzaakt, tegen zijn zin aan het hof te verkee ren. More doorzag met zijn scherp verstand het ware karakter van Hendrik VIII en maakte zich volstrekt geen illusies van de gunsten en de on derscheiding, die hij mocht genieten. Hij hield die meening volstrekt niet voor zich en ineen gesprek over den koning zei hij eens tegen zijn schoonzoon: —1 Als mijn hoofd hem een kasteel in Frankrijk kon opleveren, zou het ongetwijfeld vallen. Dat was in 1525. * * * More en Erasmus waren vrienden, zij correspon deerden geregeld met elkaar en Erasmus bracht dikwijls langdurige bezoeken aan More’s landhuis „Chelsea House” aan de Theems. Van hem hebben we ook eën persoonsbeschrij ving, waarin hij zegt, dat Thomas More niet groot van gestalte was; zijn gelaat was zachtblozend. Hij had donkerbruin haar en grijsblauwe bogen. Zijn gelaatsuitdrukking was in overeenstemming met zijn karakter steeds expressief en opgeruimd. More valt in ongenade. Na het aftreden van Wolsey had More, hoewel tegen zijn zin, erin toegestemd, kanselier te wor den. Toen Hendrik VIII hem zijn plannen over een huwelijk met Anna Boleyn meedeelde, sprak More zich aanvankelijk niet uit. Zijn kanselier schap legde hij echter neer en hoewel de koning de ware reden vermoedde, stelde hij zijn dienaar te hoog op prijs, om diens raad en steun te willen missen. Zoolang de paus zich niet had uitgesproken, be waarde More een strikte onzijdigheid in deze aan gelegenheid, doch toen Hendrik VIII openlijk met Rome had gebroken, was ook het lot van'More, die de handelwijze van den koning veroordeelde, beslist. Hij werd aangeklaagd wegens hoogver raad en schuldig geoordeeld. » * * Het vonnis en zijn terechtstelling zijn beschre ven door zijn schoonzoon Roper, den echtgenoot van zijn dochter Margeret. Na zijn veroordeeling werd hij, vergezeld door zijn besten vriend Kingston, naar den Tower ge voerd. Daar werd hij opgewacht door zijn doch ter. Deze brak door de menigte en de soldaten heen en viel haar vader om den hals, welk too neel bij de vele toeschouwers een diepe ontroering teweegbracht. Volgens het vonnis had More moeten sterven te Tyburn met alle onteering, waarmee verraders werden terechtgesteld. Men vond hét echter voor zichtiger, de straf te verzachten en hij zou inden Tower worden onthoofd. * * * Inden vroegen morgen van 6 Juli 1535 kwam een bode van den koning hem berichten, dat de te rechtstelling vóór negen uur zou geschieden. Te vens liet de koning hem verzoeken, .slechts wei nig tot het volk te spreken. Zelfs op het schavot liet zijn humor hem niet in den steek. Het gevaarte was niet al te stevig ge bouwd, wat More bemerkte, toen hij zijn eerste schreden op de trap zette. Ik verzoek u, mij te helpen, om levend bo ven te komen. Het afstijgen zal ik wel alleen kunnen, zonder uw hulp, zei hij tot den begelei denden luitenant. Daarna verzocht hij allen omstanders voor hem te bidden, blinddoekte zichzelf en legde het hoofd op het schavot. --- Boekenwurm. De bril is natuurlijk maar nonsens. Het boek trouwens ook. Het gaat alleen om de foto. Eerlijk zeggen: is die foto nu eigenlijk niet een beet je compromitteerend? Wat zal het kind zeggen als het groot geworden is en deze prent komt in zijn handen? Was ik een kind? Of een oud man netje? Is het niet net zoo dwaas als een hond met een neepjesmuts of een kat mgt sokjes? Willens en wetens hebben de opvoeders van het kind hun lieven krullcbol laten veranderen ineen onuit staanbaar wijsneusje. De dreumes heeft zich ge willig aan dit experiment onderworpen, wat kon hij anders doëri? Hij heeft van den nood een deugd gemaakt en dadelijk het aardigste plaatje van de geleerde encyclopaedie opgezocht. Spelenderwijs werd het kind dus bij den neus genomen. En het resultaat is, dat men boven dit plaatje niet anders kan zetten dan „Boekenwurm". --- Een ongewone Terrier. Op een te Londen gehouden hondententoonstel ling trok vooral deze hond zeer de aandacht. Het is een Tibetaansche terrier en zijn eigena res, mevrouw Rudolph Mayer is niet ten onrech te trotsch op haar troetelkind. --- Met den hoed in de hand... Dat kleeren den man maken is een algemeen er kende waarheid en vooral de zakenman, de bande laar, de koopman weet dat een onberispelijke klee dij de helft va-n het succes beteekent bij het aan knpopen van connecties en het doen van zaken. Zijn uiterlijke verschijning moet op den klant een goeden indruk maken en menige zaak is tot een succesvol einde gebracht dooreen goedzittende das, een onberispelijk gesteven boord, een strakke plooi ineen pantalon. Hoeveel transacties daarentegen zouden niet zijn mislukt als gevolg van ongepoetste schoenen, ge kreukte boorden en uit het model gezakte hoeden. De jongste bediende, die naar zijn eerste betrek king solliciteert, weet dat de indruk dien hij, en vooral zijn kleeding maakt, van beslissenden in vloed kan zijn en men vergeve het hem daarom, als hij zich langer voor den spiegel ophoudt, dan men graag zou zien. De koopman op ons plaatje kent ook het leven en de menschen. Hij wil ook netjes voor den dag komen en zijn klanten gunstig stemmen. Zijn handeltje van oud roest en vodden veroorlooft hem niet in lichtgrijs tweed of fijn tropical in weer en wind langs de huizen te gaan. Lak- of linnenschoenen zouden ook niet geschikt zijn voor de urenlange marschen over hobbelige keien en smerige straten en daarom be vallende lange slobberige jas, die alles bedekt en de rondgeloopen schoenen hem beter... Maar zijn hoed, zijn sjieke hoed... daar doet hij zaken mee, daarmee ontsluit hij de huizen en har ten van zijn cliënten. Met zijn hooge grijze „Derby-hat” op zijn groeze lig oüd verweerd hoofd gedrukt, is onze lorren en beenenkoopman een populaire figuur in het West-Ehd van Londen, een aristocraat in zijn be roep, die vasthoudt aan het parool: „Met m'n hoed inde hand, kom ik door heel Engeland”. ---