Brieven uit DEN HAAG. IV. De gewichtige stemming, die verleden Vrijdag inde Tweede Kamer is gehouden, heeft aan al de discussiën over de kieswet, in ’t vorig jaar en nu weder weken lang gevoerd, plotseling een einde gemaakt. Die gebeurtenis heeft op mij en zeker op vele anderen den indruk gemaakt vaneen gebouw dat geheel opgetrokken, met de vlag op ’t dak, gereed scheen om eenvoudig nog te worden afgeschilderd en getimmerd en dat plotseling instort. Waren de fondamenten niet soliede F Is ’t gebruikte materiaal van slechte kwaliteit F Heeft de architect fouten gemaakt in zijn plan F Of heeft de aannemer de teekeningen van den ontwerper niet gevolgd F Zoo vraagt men zich af. Maar wat doet het er toe ’t gebouw ligt daar in puin en ’t werk is vruchteloos geweest. Wat een zonde! Dat ’t nooit een mooi gebouw zou zijn geworden, heb ik altijd toegegeven en blijf ik nog volhouden. Gevel en indeeling waren niet met elkander in overeenstemming; er was geen eenheid van stijl in ’t geheel. Doch daarmee is nog volstrekt niet uitgemaakt dat het niet goed bewoonbaar zou zijn geweest en op zich zelf bewees de architectuur niets tegen de soliditeit. En als ’t waar is dat degenen, die tegen de oprichting van het perceel, hetwelk bestemd scheen voor zeer langen tijd dienst te moeten doen, bezwaar hadden, omdat zij het terrein liefst maar onbebouwd hielden voor eigen gemak of ruimer uitzicht, met opzet de grondslagen hebben ondermijnd, nog wel onder den schijn van die fundamenten te willen versterken, als dus de catastrophe aan opzet is te wijten, dan vind ik dat een on vergeeflijk bedrijf en dan verdienen zij, die het werk in puinhopen hebben doen verkeeren, de schade met kosten en interesten te vergoeden. Laat ik mijn beeldspraak verlaten en ’t duidelijker zeggen. Wanneer de hooge politiek een rol heeft gespeeld inde verwerping van den arbeid der Regeering, door de aanneming vaneen met haar beginsel strijdig amendement, dan ligt de schuld aan de meerderheid der Tweede Kamer en dan moet haar de straf treffen die de politiekè Code Pénal op dergelijk bedrijf stelt; dan moet, met andere woorden, de Tweede Kamer worden ontbonden en door de Kroon een beroep worden gedaan op het kiesgerechtigde Volk. Welnu hoe is bet gegaan F Tot een paar dagen vóór de eindbeslissing over art. 4 der wet, dat de uitwerking behelsde van de grondgedachte der voordracht van den Minister Tak van Poortvliet, had niemand een formule gevonden om de meerderheid te vereenigen. Toen kwamen de heeren van der Feltz en Farncombe Sanders en de Meijier plotseling, de eerste met een gewijzigd, de beide laatsten met een gansch nieuw amendement, dat ten doel had de woningvastheid en de hoedanigheid der woning, die ook door de Regeering tot zekere hoogte werden aangenomen als een vermoeden van den welstand, waaruit moest blijken dat men aan art. 3 voldeed (in zijn eigen onderhoud en in dat van het huisgezin voorzag) duidelijker en scherper te omschrijven. De heeren Vander Feitz en Sanders deden dat op een wijze, die wei bezwaren had, maar toch in ’t kader van de regeerings-voordracht bleef. De heer de Meijier ging die grenzen ver te buiten; hij bracht het belasting-element eerst in ’t kiesrecht en toen de Minister weigerde daarop in te gaan, vorderde hij van den kiezer zoodanige woning, dat duizenden en tienduizenden personen, die aan art. 3 voldeden, die .zich en de hunnen zonder bedeeling onderhielden en die niet uit anderen hoofde volgens grondwet of regeeringsontwerp werden uitgesloten, alleen om de hoegrootheid van hun woning van ’t kiesrecht zonden zijn verstoken. Dat was de bedoeling ook ; de voorsteller wilde een minder uitgebreid kiesrecht; het was een terugkeer naar stelsel van de heeren Alphen, die een kiesrecht verlangden voor gezinshoofden en daarmede gelijk gestelden,een stelsel dat de Regeering stellig onaannemelijk had verklaard en dat daarna ook werd teruggenomen ; het was een voorstel, dat, de stemlijst toont het aan —« uit het hart van de heeren Van Houten, Vander Kaay, Röell, Hintzen, De Beaufort, Mees e. a. was gesneden. Maarde Minister had zoo pertinent mogelijk verklaard tot elke concessie bereid te zijn – behalve inde richting der van Houtens. Of nu de Minister Tak nogmaals het woord „onaannemelijk” heeft gebezigd of niet, doet toch inderdaad al heel weinig ter zake. Behalve de enkele leden, die liefst geen kiesrecht-regeling wilden helpen tot stand brengen dan met wijziging van art. 80 der grondwet of steunende op het beginsel van eigendom of belastingaanslag, wilden noch liberaleD, noch hervormingsgezinde anli-revolutionnairen (o. a. de heer Van de Velde) van het amendement-De Meijier gediend zijn. Dat de Kamer het niettemin met 57 tegen 41 stemmen aannam was een daad van revolutionnairen aard. Want, let wel, evenals de heer Reekers had verklaard, dat de aanneming van dit amendement art. 4 voor hem nog geenszins aannemelijk kon maken, waren er onder de liberalen en anti-liberalen nog velen, die evenzoo, ware ’t tot een stemming over art. 4 gekomen, zich daartegen hadden verklaard. Het is dus een totaal onverschillige zaak of de intrekking der wet is gevolgd op de aanneming van het amendement-De Meijier of op de verwerping van art. 4. Hoe het ook geloopen ware, het resultaat zou toch Begatief geweest zijn. De Kamer wilde het stelsel der Regeering niet zooals het in art. 3 was nêergslegd. Dat is le fin mot de l’Mstoire. Waarom nam de Kamer dan met 80 tegen 17 stemmen het art. 3 aan F Ziet ge, deze vraag brengt me terug tot mijn bewering, dat de hooge politiek er achter zat. De meerderheid mistte den moed om, geroepen aan art. 80 der grondwet uitvoering te geven, en onmachtig om andere kenteekeneD van geschiktheid en maatschappelijken welstand aan te wijzen dan het in eigen onderhoud en in dat van het huisgezin voorzien, art. 3 te verwerpen. Maar het was tegen haar zin, de meerderheid zocht een uitweg en ik erken dat deze in art. 4 gemakkelijk waste vinden, door de aanwijzingen voor’t voldoen aan art. 3 zóa te formuleeren, dat het beginse niet meer tot zijn recht kwam. 1 Dien weg is men opgegaan. En dat kon en mocht de regeeiing niet gedoogen, nadat zij bij herhaling had te kennen gegeven, van het principieel standpunt steeds door haar ingenomen, sedert haar optreden (uitbreiding van het kiesrecht zoover de Grondwet het toelaat) niet te kunnen terugkomen. Ik spreek hier vau de Regeering. Want als er nu inde pers hier en daar een neiging zich openbaart, om den heer Tak te isoleeren, en van zijn collega’s los te maken, dan noem ik ook dat weer eene daad van „hooge” politiek in averechtschen zin. Nog daags voor de stemming sprak de Minister met nadruk „namens de geheele Regeering.” Bij de vaststelling van het regeerings – program, bij de indiening van de kieswetten, bij de stemming van Yrijdag zelfs, verscheen de regeering voor Volk en Kamer. Niemand die een blik heeft getwijfeld aan de homegeniteit van ’t Kabinet. En als er misschien collega’s zijn, die van den Minister Tak een andere, een sterker wijze van optreden tegenover ’t amendement hadden gewenscht, dan kan dat hen geenszins ontslaan van de medeverantwoordelijkheid voor de kiesrechtpolitiek van ’t ministerie. Wat meer is, indien inen het stoute stuk durfde bestaan om den heer Tak lostelaten en het Kabinet te reconst.rueeren, zou dat gewijzigde ministerie met de kiem des doods optreden en vallen op ’t kiesrecht. Immers, nu eenmaal art. 3 van ’t ontwerp Tak daar ligt, als een oningevoerde waar met 80 tegen 17 stemmen gevoteerde uitspraak der Volksvertegenwoordiging, zai elke poging om het op een accoordje te gooien schipbreuk lijden. In het belang van Vaderland en Dynastie hoop ik, dat H. M. de Koningin-Regentes tot ontbinding van de Tweede Kamer zal besluiten en daartoe, mocht het Ministerie er niet toe advizeeren, maar zijn ontslag aanvragen, uit eigen beweging zal overgaan. Dit zou getuigen van vertróuwen op ’t Nederlandsche volk en van het 'besef dat, nu de kiesrecht-regeling eenmaal aan de orde is, ze ook spoedig moet tot stand komen, zoo spoedig dat de nieuwe toestand zal zijn geconsolideerd'voordat Koningin Wilhelmina den troon zal bestijgen. Welnu, tot die oplossing bleek ’t Kabinet bereid, de Tweede Kamer niet in staat. Een volgend maal hoop ik de paden der politiek weder te kunnen verlaten en eens over koetjes en kalfjes te praten, zooals voorheen. Jan van den Haag. --- Kerknieuws. NED. HEEV. KERK. Bedankt: voor het beroep te ChaTlois en Katendrecht door da. IJ. Bootsma te Zoetermeer en Zegwaard. VRIJE GEREFORMEERDE GEMEENTE. Beroepen te Vlaardingen ds. A. Mackenaie te Dirksland. --- VEILINGEN van Tuinbouwproducten, WESTLAND. Naaldwijk, 9 Maart. Spruiten f 1,20, uien f2,00, peren f 2,10, bellefleurs f 2,50, zoete appelen f 3,80, zure f 2,50, peen 35 ct., kroten 40 ct. per kin. HH. MM. de Koningin en de Koningin-Regentes woonden j!. Zondag te ’s Gravenhage de voormiddag-godsdienstoefening bij inde Kloosterkerk onder gehoor van ds. Vander Fiier. —■ Naar men met „vrij groote zekerheid” meldt, heeft het ministerie tot dusver geen ontslag aangeboden. De oplossing der crisis wordt dus hoogstwaarschijnlijk in eene andere richting voorbereid, wordt er bij gevoegd. Zondag is ten huize van den heer van Tien hoven een ministers-bijeenkomst gehouden, welke van 1 tot 5 uur geduurd heeft. Inde Walsteegkerk te Utrecht viert de eerwaarde broeder Pius op den eersten Paaschdag a.s. het gouden jubilé van zijn professie inde orde van den H. Dominicus, Het merkwaardige van dit feest ligt in het volgende: Na als bootsman aan boord vari de „Medusa” het vaderland gediend te hebben vóór Antwerpen inde troebele tijden van 1830—1838 en een kruistocht te hebben medegemaakt inde Middellandsche Zee, trad hij in dienst van de kerk. Te Uden legde hij mede de grondslagen vau het hersteld kloosterleven der Dominicaner-orde in Nederland en legde den 25sten Maart 1844 zijn plechtige geloften af. De kosten der uitbreiding van het, binnengesticht voor krankzinnigen te Delft worden geraamd op f 92.000. De besteding zal binnenkort plaats hebben. Het heeft al den schijn, dat ook de kievitten begrepen hebben, dat wij dit jaar een vroege Pa schen hebben'; althans ze zijn reeds Zaterdag in den zuidwesthoek van Friesland gezien. Vier-en-veertig nieuwe gevallen van pokziekte deden zich inde afgeloopen week te Rotterdam voor. Gisterenavond omstreeks 7 J uur werd er brand ontdekt op eender zolders van het gebouw der Nieuwe Rotterdamsche Courant inde Witte de Withstraat te Rotterdam. Hoewel spoedig hulp opdaagde stond de zolder, dienende tot bergplaats van papier, weldra in lichte laaie. Toen de brand een paar uur later gebluscht was, bleek de waterschade veel grooter dan de brandschade. Alle redactie- en adininistratiebureau’s waren onbruikbaar. De zetterij en drukkerij bleven nagenoeg geheel gespaard, wat niet wegnam dat het onmogelijk was de courant daar gereed te maken, waarom dankbaar gebruik werd gemaakt van het aanbod van den heer S. Blok, uitgever van de Kleine Courant van Rotterdam, om de N. R. C. inde drukkerij van dat blad te drukken; de A. R. C. verscheen daarom hedenmorgen in verkleind formaat, terwijl bereids maatregelen genomen zijn voor de verdere geregelde verschijning. Omtrent den door den predikant .T. Barger te Harlingen gepleegden moord schrijft de „Harl. Ct." het volgende : Dat er den ganschen dag, toen de officier van justitie was aangekomen, toen later de rechter-commissaris arriveerde, toen het gerecht ter lijkschouwing naar het huis van den schuldige ging, en vooral toen hij per vigelante naar het spoorwegstation werd vervoerd, dat er telkens veel volk op de been was, is verklaarbaar. De oordeelvellingen van het volk over het gebeurde waren duidelijk ; hoogst waarschijnlijk zou men een Amerikaansch tooneel hebben kunnen aanschouwen, indien men had goedgevonden den misdadiger te voet naar den trein te laten gaan. En vraagt men thans ons oordeel ? Er is door tal van menschen op gewezen, dat de schuld van den misdadiger in dezen zwaarder wordt, omdat zijne roeping en stand inde maatschappij, zijne meerdere ontwikkeling, hem beter in staat stelden om over het afschuwelijke der dxad een juist oordeel te vellen. Zeer waar, maar hartstocht verblindt; evenwel, wie zich man gevoelt, ongeacht stand, richting of ontwikkeling, hij moet niet in staat zijn eene vrouw te slaan, nog veel minder de hand aan haar leven te leggen. Wie daartoe in staat is, hij heeft zijn rang als heer inde schepping verbeurd, hij laadt de verachting op zich van alle zich gevoelende mannen. Daarom : Wie meent te staan, zie toe dat hij niet valle. Het innigst medegevoel wordt overal vernomen met de familie, die op zoo ellendige wijze een harer leden verliest, de diepste deernis met het slachtoffer van den woesteling, die voor den rechter-commissaris van zichzelven getuigde : //Ik meende een Christen te zijn, ik ben een schurk.” ---