Strijd om Roemenlë’s petroleum Reeds voor den oorlog had Duitschland groote plannen Maar Nobels en Rothschllds hadden meer vertrouwen in Deterding * ' '■ ■ • O"" - .< KONINKLIJKE NEDERLANDSCHE CONTROLEERT 35 % DER PRODUCTIE. — ■ o (Van onzen V.P.B.-correspondent)’, Boekarest, 3 April 1939. Wellicht staat er op het oogenblik geen product zoozeer in het middelpunt der belangstelling als de Roemeensche petroleum, waarom op het oogenblik achter de schermen een hevige internationale strijd gevoerd wordt. Deze strijd dateert overigens werkelijk niet van gisteren en zijn historie is zoo interessant, dat wij meenen haar onze lezers niet te mogen onthouden. Wanneer U naar Roemenië komt en daar met oliemenschen spreekt, zegt U dan als ’t U belieft niet, dat Rockefeller een groot man geweest is. De Roemenen hebben hun eigen petroleum-legende, waarin zelfs eenige korreltjes waarheid steken. De idee, dat de petroleumindustrie een jonge industrie en door ie Amerikanen geschapen zou zijn, geraakt steeds meer aan het wankelen. Onlangs heeft ;en Britsche geleerde een studie over de proiuctie en het gebruik van aardolie in den Driënt gepubliceerd en bij lezing daarvan verwondert men zich slechts, dat Haroen al ïasjid nog geen auto gereden heeft. Nu, zoover gaat de geschiedenis van de Roemeensche petroleum niet terug. Maar tanelijk zeker is, dat in het midden van de 17de euw, dus onder de Turksche heerschappij, in Vallachye petroleum gewonnen werd. Een antal bronnen leverde ongeveer 1000 kg. olie ier dag, die als wagensmeer en ter verliching der boerenwoningen gebruikt werd. Nog ;roótër ophef — en dat met recht — maken e Roemenen van het feit, dat reeds in het lar 1857 de stad Boekarest met petroleum it de omgeving van Ploesci verlicht werd. >at was in den tijd, dat John D. Rockefeller, iets vermoedend van de rijkdommen der aare, nog boekhoudertje bij een graanfirma 'as. Een oud Duitsch plan. Sinds echter Roemenië (in 1866 van de groo! mogendheden een Hohenzollern-prins geregen had, interesseerde men zich in Boekaist meer voor Pruisische garde-uniformen an voor petroleum. De Roemeensche petroumindustrie werd niet slechts door de Amekaansche, maar ook door de Russische en alicische geheel overvleugeld. Langzamerind echter kwam er wat buitenlandsch kataal in het land, nieuwe olievelden werden exploitatie genomen, 'in Constanza een mo;rne petroleumhaven gebouwd en omstreeks H: jaar 1900 produceerde het land jaarlijks 10.000 t. Opmerkelijk is, dat de Duitschers, die in 1 en tijd toch een grooten invloed in Roe- ■ eniië bezaten, daarin geen aandeel hadden. 1 rel trachtte in 1895 de Disconto-Gesellhaft, als agent van de Standard Oil, tegen n leening olievelden in haar bezit te krijm, maar de Roemenen wilden van Rocke- 1 lier niets weten en gingen niet op het voor- < ei in. Eerst toen in alle bladen ter wereld ( ■er de steeds groeiende macht van den Rocfeller-trust geschreven werd, ging ook in : hoofden der Duitsche financieele matado- I n een otiewolkje op. Een gelegenheid tot I grijpen deed zich voor, toen de met Honarsch geld opgerichte Roemeensche petrojmmaatschapppij „Steaua Romana” onder £ n druk der Amerikaansch-Russische con- £ rrentie in moeilijkheden geraakte en haar £ ndeelen in heel Europa tegen een spotprijs c ngeboden werden. Na eenig aarzelen ver- r iarde de Duitsche Bank zich bereid, de wan c le olietorens in Wallachye te stutten. s Nu voltrok zich echter iets eigenaardigs: uwelijks beschikten de habenichtse van gis g en over een handvol olie, of zij eischten s ïds niet slechts het oppercommando over t Europeesche petroleumindustrie, maar zij d lden ook de geheele wereldmarkt contro- s ren. Over de Steaua Romana welfde zich Ii spoedig de Deutsche Petroleum AG. en h er de Deutsche Petroleum AG. de Euro- k ische Petroleum-Union, waarachter naar v iveerd werd de grootste Kaukasische petro- v improducenten, de gebroeders Nobel en de g rijsche Rothschiilds, stonden. Maar alles iirigeerd door de Duitsche Bank. De Petroleum-Union had zich geen gerin• doel gesteld, dan de Rockefeller-olie uit n ropa en zoo mogelijk ook van de overzeele markten te verdringen. De uitvoering i dit niet bepaald gemakkelijke plan droeg Arinur von uwinner, ae gedelegeerde van de Duitsche Bank, aan een door hem ontdekten wonderknaap, den 28-jarigen Emil Georgvon Stauss op, die ten slotte echter weinig begrip van den internationalen oliehandel bleek te hebben. In de bureaux van Rockefeller lachte men tenminste om de hulpeloosheid van den man, dien men in Berlijn in het zadel gezet had. En ook de bondgenooten kregen spoedig van dezen leider genoeg. Neen, dan was de nieuwe man in Nederland, Henri Deterding, toch uit heel wat beter hout gesneden en ook.hij streed tegen de Standard Oil. De Rothschilds vertrouwden daarom hun belangen aan de Koninklijke Nederlandsche toe en ook de Nobels trokken zich meer en meer uit de kostbare Berlijnsche onderneming terug. En zoo mislukte het plan van de heeren von Gwinner en von Stauss reeds voor den wereldoorlog van a tot z. Tijdens den wereldoorlog. Ook het beperktere Duitsche plan, de Roemeensche petroleumproductie in haar geheel te controleeren, gelukte slechts ten deele. Inderdaad controleerden immers tot het uitbreken van den Wereldoorlog de beide groote trusts, n.1. de Koninklijke Nederlandsche door de Astra Romana en de Standard Oil door de Romano-Americana 60 procent van de Roemeensche petroleumproductie. Eerst op de derde plaats kwam de Steaua Romana en daarna volgde op nog grooteren afstand een kleine, door de Disconto-Gesellschaft gekochte onderneming, de Concordia. Eerst tijdens den wereldoorlog kreeg Duitschland korten tijd de beschikking over de geheele Roemeensche petroleumproductie, maar zoo heel veel heeft het daar niet aan ge • had, want de Engelschen hadden voor den intocht der Duitschers de oliebronnen door een commissie van ingenieurs zeer deskundig ■ laten vernielen. Na den wereldoorlog werden de rollen natuurlijk omgedraaid en vielen de Duitsche oliebezittingen onder den seques ter. Financieel was het verlies voor de Duitschers overigens niet aanzienlijk, want de 1 Duitsche Bank had de Steaua Romana reeds aan een Zwitsersche maatschappij verkocht, 1 die harerzijds haar belangen weer aan een 1 Fransch-Engelsch-Roemeensche onderneming 1 overdeed, f De toestand op het oogenblik. } Wanneer men nu afziet van de onteigening j van het Duitsche bezit is er sinds den we- ( reldoorlog weinig in Roemenië veranderd. \ Evenals in andere streken van de wereld ], bleek ook hier de Koninklijke-Nederlandsche z de beste neus voor de goede hoedanigheid der petroleumterreinen te bezittten. Haar e \stra Romana staat nog steeds stevig op de eerste plaats. Daarop vlogt de Romana-Americana van de Standard Oil. Op de derde F Dlaats staat de vroeger aan de Disconto- _ jesellschaft behoorende Concordia, die thans s ioor de Belgische maatschappij Pétrofine ge- e ïontroleerd wordt. De Steaua Romana neemt :erst de vierde plaats in. De Roemeensche ;taat en eenige Engelsche en Fransche firma,s b lebben in deze vroegere Duitsche maatschap- is >ij hun belangen. Achter deze vier groote n iroducenten komen dan nog twee door het t( Vesten gecontroleerde ondernemingen: de Üngelsch-Nederlandsche Unirea en de Fran- v che Colombia. Alle andere, kleinere maat- o chappijen bevinden zich in Roemeensch n, taats- of particulier bezit. Het buitenland v, ontroleert ongeveer 70 % van de productie, v, i.l. de Engelsch-Nederlandsche groep 35 %, r« [e Amerikaansche groep 15% en de Fran- al chen en Belgen ieder 10 %. w Bij dit alles mag men intusschen niet ver- « ;eten, dat op het oogenbilk naar schatting v; lechts 15 a 20 procent van de bekende oliesrreinen in exploitatie genomen is, zulks wijl e Roemeensche regeering, die een groote re- LI erve voor zichzelf wilde behouden, in dé bi latste jaren geen concessies meer verschaft gi eeft. Derhalve zijn ook de thans door Boe- ds arest aan Duitschland gegeven concessies d< an zoo groote beteekenis. Ongetwijfeld be- g< indt zich in het land nog olie genoeg om de eheele Duitsche behoefte te dekken. Of 'uitschland thans inderdaad voor een groot B, eel der Roemeensche petroleumproductie de vr jntrfile zal krijgen, hangt intusschen van de Cl aderde uitwerking van het voorloopig ge- as oten kaderverdrag tusschen de beide lan- al en af. de Auteursrecht V.P.B.). (Nadruk verboden). OVERREDEN EN GEDOOD. — Door tot nog toe onopgehelderde oorzaak is te Wieringerwerf Maandagmiddag de 14-jarige J. Veraart door een uit tegenovergestelde richting komenden vrachtauto van de Landbouwen Cultuurmaatschappij aangereden en vrijwel op slag gedood. INBREKER DOODELIJK VERONGELUKT. — In een woning aan de Brinckerinkstraat te Deventer heeft men Zondagmorgen het ujk van .een man gevonden hangende met het hoofd, onder een tuimelraam. Uit het onderzoek is gebleken dat hij in de woning heeft willen inbreken doch toen hij door het raam wilde klimmen, met een slag van het neerslaande tuimelraam in den nek is gedood. ERNSTIGE AANRIJDING. _ Op het kruispunt van de Hènegouwertaan en de Eerste Middellandstraat te Rotterdam zijn gisteravond een motorrijwiel en een vrachtauto met elkaar in botsing gekomen. De 20-jarige motorrijder A. P. K. is met een hersenschudmng naar het ziekenhuis aan den Coolsinsel avergebracht. -m^J^CHAPPELIJK HULPBETOON OP•i Vl f* — directies van MaatschappeiJK Hulpbetoon en het bureau voor Werkoozensteun te ’s-Gravenhage hebben aangife gedaan van onrechtmatig steun trekken in ren gevallen tot een totaal bedrag van ruim 1600,—. BUITENLAND HONING GHAZI I VAN IRAK OM HET -EVEN GEKOMEN. —Gisternacht omstreeks 2 uur is de 27-jarige koning Ghazi I van rak te Bagdad met zijn auto tegen een paal an het electrische net gereden. Veertig mi:uten later overleed de vorst tengevolge van en hersenschudding en een schedelfractuur. Koning Ghazi was geboren op den 21sten 4aart 1912 als zoon van koning Feisal, die en zoon was van den koning van Hedjas, loessein. Den 8sten September 1933 volgde ihazi I zijn vader op, nadat hij een jaar teoren gehuwd was met Alia, eveneens een leinkind van genoemden koning Hoessein: ij was in 1911 in Mekka geboren. . De overleden koning heeft een zoontje, mir Feisal die op 2 Mei 1935 is geboren. LEBRUN WEER CANDIDAAT VOOR DE RESIDENTSVERKIEZING IN FRANKRIJK. - President Lebrun heeft thans definitief beoten, zich weer candldaat te stellen voor ;n nieuwe ambtsperiode. DE ONLUSTEN IN PALESTINA. — Havas ^ncht uit Haifa: Sjeik Ahmed el Sakhimini Zondag in den loop van den middag op de arkt te Haifa vermoord; de spanning blijft r plaatse groot. Het aanhouden van de terreur is een gelig van de ontevredenheid der Arabieren, ndat zij zich bij voortduring in een weinig luwkeurig omschreven situatie bevinden en in het verzet der Joden tegen de besluiten tn de conferentie te Londen, die de Arabien goedgekeurd hebben. Deze eischen thans s eenig middel tot herstel van het vertrouen bevrijding van de gevangenen uit de con ntratiekampen en onmiddellijke stopzetting m de Joodsche immigratie. ZESTIENJARIGE PRINSES VERONGEJKT. — De zestienjarige prinses van Oldenirg, dochter van groothertog Nicolaas en oothertogin Helena van Oldenburg, is tijns een rit te paard in de omgeving van het >rpje Lensahn, van haar paard gestort en dood. BOMAANSLAG OP DE DUITSCHE AMISSADE TE SANTIAGO. — Op het gebouw n de Duitsche ambassade te Santiago in lili is gisterochtend, aldus D.N.B., een bomnslag gepleegd, waardoor de tuinpoort en e vensters vernield werden. De daders konn ontkomen zonder herkend te zijn. Havas meldt dat deze ontploffing in dlploitieke Chileensche kringen uiteenloopende mmentaren heeft veroorzaakt. Volgens som gen zou het hier gaan om een politieke inlfestatie, welke tot doel had te prntesteeï tegen de actie van Duitschland in Midn-Europa. Anderen meenen dat men in t aanslag een reactie moet zien, veroorikt door de ontdekking in Argentinië van cumenten, welke er op zouden wijzen dat itschland de annexatie van Patagonië op : oog heeft. --- Advertentie maakt, wat smaakt! --- Advertentie Beschadig] mij niet! J --- Advertentie 1' rM BrExposeert een uitgebreide collectie Marters, Zilver en )1 ^ Blauwvossen Capes en Shawls Ja Sjjin zeervoordeelige prijzen --- Advertentie Adverteeren dot ‘ verkoopen --- Wat er gebeurde BINNENLAND II TORPEDOWATERVLIEGTUIGEN VOOR DE KONINKLIJKE MARINE. De N.V, Nederlandsche Vliegtulgenfabriek rokker heeft van de Koninklijke Marine opiracht gekregen voor de levering van 31 torledowatervliegtuigen van het type Fokker ). 8 w., bestemd voor den dienst der Koïinklijke Marine. WAAROM NEDERLAND MET BIJ DE KRONING VAN PAUS PIUS XII VERTEGENWOORDIGD WAS. Verklaring van minister Colijn. Op de vraag van dr. L. N. Deckers, betrefende het niet vertegenwoordigd doen zijn ran Nederland bij de kroning van Paus Pius III, heeft minister Colijn als volgt geantvoord: Als regel is aangenomen, Nederland niet te ; loen vertegenwoordigen bij kroningsplechtig . eden aan hoven, waar het land geen diplo- ' ratieke vertegenwoordiging heeft. Zoolang I Jederland geen gezant bij het Vaticaan heeft . ;ehad, is ook bij de kroning van geen der i .ausen een afvaardiging uit Nederland aan/ezig geweest. : Er was in dit geval te minder aanleiding i an dezen regel af te wijken, nu in 1925 en 1 i 1926 de Tweede Kamer aan de regeering ; e gelden voor een gezantschap bij den H. i toel heeft onthouden en van een gewijzigd c iz;cht in dezen zin, dat de Kamer vertegen- i roordiging bij het Vaticaan erkent als een t aak van nationaal belang, sindsdien niet is ' ebleken. In verband met de omstandigheen, waaronder het gezantschap destijds is loeten worden opgeheven, zou alleen een in [ ezen zin gewijzigd inzicht grondslag kunnen 1 ijn voor herstel der vertegenwoordiging, c ioor gemis van redelijke waarborgen, dat t ok een incidenteele vertegenwoordiging hier 1 : lande in vorenbedoelden zin zou zijn op- $ evat, heeft de regeering vertegenwoordiging j 1 an Nederland bij de kroning van Paus Pius i f II niet in overweging kunnen nemen. 1 ARBEIDER UIT EEN BOOM GEVALLEN. - Op het gemeentelijke landgoed Bantam te ussum waren gistermorgen eenige arbeiders ï ezig met het vellen van boomen. Op een ge- u even oogenblik is de 41-jarige arbeider J. h . uit den top van een der boomen gevallen, a waar gewond werd hij opgenomen en naar e e Majellastichting vervoerd waar hij korten t id later as bezweken. d 16-JARIGE JONGEN PLEEGT AANSLAG OP GARAGEHOUDER. Woensdagavond vervoegden zich bij den garagehouder Van Galen te Amersfoort twee jongelieden resp. 16 en 22 jaar oud, die een ruto met chauffeur wilden huren. De heer ^an Galen nam daarna zelf achter het stuur Plaats en reed in de richting De Bilt waar de mde weg naar het dorp werd ingeslagen. De 16-jarige passagier sprong toen plotseling op m sloeg den chauffeur met een hard voorverp op het hoofd wiaarop deze laatste den vagen tot stilstand bracht en uitstapte om :ich te laten verbinden. Ook de 22-jarige ongeman stapte uit en begaf zich met van 3. naar het politiebureau te De Bilt. Na verslonden te zijn is de autobestuurder naar Amersfoort overgebracht. Zijn toestand is tiet levensgevaarlijk. Uit het verhoor bleek dat de metgezel een :werver was die te Baarn kennis had genaakt met den 16-jarigen jongen waarna zij >esloten hadden een auto te huren. Op de:en autorit heeft de jongste den garagehouler aangevallen en is er daarna alleen met len wagen van door gegaan. Dien zelfden lacht is dit veelbelovend jongmensch echter e Deil (bij Geldermalsen) aangehouden. Hij yas in het bezit van een revolver. WIELRIJDER AANGEVALLEN. — Op den irovincialen weg Baarn—Hilversum bij het indgoed Hooge Vuursche is een wielrijder, e heer J. Smit uit Hilversum, door vier onekend gebleven mannen aangevallen die em met een boksbeugel bewusteloos sloe;en. Toen de heer S. weer was bijgekomen eeft hij kans gezien zijn woning te bereiken, ten vermoedt dat de vier onverlaten zich ebben vergist en het op een ander hadden emunt. AAN DE BEKOMEN VERWONDINGEN EZWEKEN. — De 59-jarige heer H. J. S. it de Azaleastraat te ’s-Gravenhage die op et Scheveningsche veer bij de Zeestraat is angereden door een motorrijwiel en daarbij sn schedelbasisfractuur heeft opgeloopen, is ïans aan de bekomen verwondingen overleen. ONVOORZICHTIG OVERGESTOKEN. — e Everlo is gisteravond een 4-jarig knaapje en het zonder op het verkeer te letten den ; ■ovincialen weg overstak, door een passee- , nden auto gegrepen. Eenige uren later is ; :t ventje aan zijn verwondingen overleden. < EEN ONEERLIJKE BEDIENDE. — Te Bloe endaal is gisteren een jongeman uit Haar- ] m aangehouden die verdacht wordt ten na- ] iele van een kruidenierszaak aldaar waar j werkzaam is geweest, een bedrag van j 300,— 4 f 400,— te hebben verduisterd, 1 IN BUNKERRUIM GEVALLEN. _ Bij het ! irrichten van werkzaamheden aan boord ; in het bij de Rotterdamsche Droogdokmaathappij liggende s.s. „Parklaan” is de 18rtge nageljongen P. Boon, gewoond heb- I mde in de Gaesbeekstraat door de duister- 1 s misleid in een bunkerrulm gevallen en op e ig gedood, _ , , j DIENSTBODE GEARRESTEERD. — De politie te Rotterdam heeft dezer dagen een 34-jarige dienstbode aangehouden, die in iienst was van een familie aan de Mathenesserlaan en ten nadeele waarvan zij een beirag van pl.m. f 60,— zou hebben gestolen. MOORDAANSLAG OP ZIJN MEISJE GEPLEEGD. — De rechtbank te ’s-Gravenhage leeft den 31-jarigen chauffeur C. B., die op 18 November van het vorige jaar op den hoek rnn de Zeestraat en de Kortenaerkade te s-Gravenhage een revolveraanslag op zijn jewezen meisje heeft gepleegd, veroordeeld ot 1V2 jaar gevangenisstraf. De eisch was 1 jaar. TRAP VAN EEN PAARD GEKREGEN. — n het ziekenhuis te Breda is overleden de 6-jarige landbouwerszoon J. K. die Zaterdag en trap van een paard heeft gekregen ten;evolge waarvan hii zwaar gewond werd. ---