Advertentie Zij die zich uict 1 #• »• op dU blmd wenscheu te nbonneeren, ontvangen de nog in deze mnaud verschijnende nummers GRATIS. --- Het oude en het nieuwe. i. De menschheid gaat slechts zeer langzaam vooruit. De wet der traagheid beheerscht haar in hooger mate, dan men < wel zeggen zou, als men haar gedraaf en gejaag aanschouwt. De oorzaak is: de vrees. We zijn van nature bang. Bang voor ] liet onbekende en bang voor het nieuwe. i Een zuigeling is niet op zijn gemak tegenover een nieuw gezicht, nog minder i op een vreemden arm of schoot. ] Een oude van dagen vindt geen tehuis i meer in eene nieuwe woning, iri eene j vreemde plaats, in een anderen werkkring. | ’t Is hetzelfde verschijnsel. c En hoe onzinnig, hoe dwaas het ook j moge zijn, ja hoe onnoozel we ’t zelf ook mogen vinden, aan het oude zijn we ge- \ hecht, bij het oude willen we blijven. Duizend redenen maken we, vinden we, v verzinnen we, om onze houding, ons doen \ en laten te verdedigen. Hoe lang het oude wel kan bestaan, a blijkt uit onze kinderspelen, waarvan d vele niets minder zijn dan overblijfselen van oude heidensche feestgebruiken; blijkt v uit de wijze, waarop het volk het Kerst- v feest viert met hetzelfde gejoel, geraas en v getier en onder dezelfde uitspattingen, v waarmee de oude Gerinaansche zonaanbidders de wedergeboorte van hun god v begroetten op denzelfden dag; blijkt uit onze carnavals, die niets anders zijn dan de w oude saturnaliën, welke de heidenen reeds begingen eeuwen voor Christi geboorte, d Hoe moeielijk is het, aan kinderen een nieuw spelletje te leeren ! Ze willen niets weten van de mooi bedachte gymnastische spelen, van de reien en bewegingen, die de meesters hen laten uihoeren. Laat ze los, en ze keeren terug tot de spelletjes, die hunne overgrootvaders i en overgrootmoeders al van het voorgeslacht geërfd hebben. Dat is pret, dut is , uitspanning. Het nieuwe is iets opgedrongens, iets gedwongens, iets gemaakts: ■ ’t is les, ’t is inspanning. | ’t Kind wil liever vrij zijn. Is ’t niet aardig, dat hef, den ingeboren i lust om bij het oude te biijven met den t naam van vrijheid bestempelt ? Er is in het oude spel geen meerdere t nate van vrijheid dan in het nieuwe. Doch een andere indruk dan die van 1 ir ij heid komt bij het plegen van het oude riet tot het bewustzijn. | Wij manren en vrouwen, jongen en i rnden, eenvoudigen en geleerden, wij allen 1 üjn als de kinderen. 2 We zijn bang in het donker, we zijn bang 1 foor spoken, al beweren we het tegendeel. We zijn bang voor het nieuwe, ais dur- r ^en we ons zells voorstanders van den h 'ooruitgang noemen. , Ja, zoo’n beetje beweging, zoo’n beetje o ifwisseling, dat hebben we wel noodig, p lat willen onze organen. Maar zoodra er eenige inspanning, eenige g erandering, eenige belangrijke afwijking ii an het gewone en gebruikelijke geëischt g i'ordt, dan deinzen we terug, dan keuren ?e af, dan bieden we weerstand. a En te heftiger weerstaan we de her- ei oriners, naarmate we ouder worden. v We hebben onze zeden en gebruiken, h ■’e hebben ons geloof en onzen godsdienst! Wee den onvoorzichtige, die daaraan ei urft roeren ! n We zullen hem schelden, we zullen hem beschimpen, we zullen hem uitwerpen, we zullen hem onder vervloeking spijkeren aan een kruis, als we maar in de gelegenheid komen. Wie meent, dat we beter zijn dan Annas en Kajafas, vergist zich. Wie meent, dat we Barrabas niet zouden verkiezen boven Jezus, kent ons niet. Als we maar in de gelegenheid kwamen, we zouden toonen, dat de mensch van heden is gelijk de mensch van vroeger. Doch groote gelegenheden hebben we [niet; we hebben maar kleine, en daarin toonen we onzen aard eiken dag. Dat we zóó zijn, gevoelen we niet, weten we niet, erkennen we niet. Niemand kent zich zelven zoo goed, of hij kent zijn buurman beter. Een groote schrede vooruit zou het inenschdom doen, als het eens tot het inzicht, tot het bewustzijn van zijne gehechtheid aan het oude kon komen en zijn verzet tegen het nieuwe uit deze gehechtheid ging verklaren. Doch die schrede wordt zoo spoedig niet gedaan. En de wijsgeer, die ze gedaan heeft, kan anderen, kan vooral de logge massa niet overtuigen, niet overreden, niet overhalen : zijne stem is als die eens roependen in de woestijn. Er zijn al veel roepers in de woestijn geweest. Er is wel eenig geluid gehoord in de verte, doch niemand heeft er naar getracht, iets naders te vernemen. Hoe kan ook de mensch zijn aard veranderen ? En in zijn aard ligt het nu jenmaal, dat hij niet vooruit wil, dat alle verandering hem onaangenaam is, dat hij liet nieuwe haat. Als ’t niet geheel onmogelijk was, bleef eenieder bij moeders pappot; is ’t waar of niet? De theorie, die hier opgesteld is, kunnen we op elk levensgebied toepassen, op den landbouw, op de kerk, op de school, op den staat. We betalen nog heden, en nu zonder morren, de oude haar steegelden, die Maximiliaan van Oostenrijk in 1485 ging heffen len waarmee hij den opstand van het kaasen broodvolk in Holland bewerkte; we betalen bij eiken koop van onroerend goed den tienden penning, waarom heel Nederland Al va heeft gevloekt, die hem invoerde; we betalen patenten, die we in 1806 den dood van alle bedrijf noemden : kortom, we betalen zonder te klagen, wat eenmaal heette een uitvloeisel van dwingelandij, een bron van ellende. We vloekten, toen ons de belastingen nieuw waren : nu ze oud geworden zijn, zijn ze ons dierbaar. Afschaffen ? We schaffen niets at. Al onze belastingen zijn ouder dan de oudste der levende menschen. Wel zijn er geweest, die ons de zegeningen eener inkomstenbelasting wilden doen ge nieten, omdat dit de eenig billijke zou wezen. Doch daar hebben we ons tot dusverre met hand en tand tegen verzet. Tegen de inkomstenbelasting weten we duizend redenen aan te voeren. De meest steekhoudende is tot dusverre nog niet in het vuur gebracht; ze is: dat we de nieuwe zouden krijgen en al de oude toch behouden, natuurlijk eerst voorloopig, doch weldra voor goed. Dat leert de geschiedenis. Invoering van het nieuwe is — altijd met dwang — mogebjk; doch het oude houden we erbij uit gewoonte. Maar, als de menschheid zoo gehecht is aan het oude, hoe komt ze dan tot de revoluties? --- FEUILLETON. Ter elfder ure. Novelle van OSKAR BERKAMP. Uit het Hoogduitsch door Marie Schieving. 3) Ze had^de kruk gegrepen en liep haastig naar de deur. ioevallig werd het briliaateu halssieraad op een tamelijk onzachte manier met de kruk aangeraakt; het viel tenminste, zonder eenig geruisch te veroorzaken van Margaretha’s hals op het tapijt van het boudoir. En Hans Wallnau ? Nog altyd stond hij met gefronste wenkbrauwen, en eerst eenige seeondeu nadat Margaretha het lertrek verlaten had, zag hij rnet een wild, half waanzinnig lachje rondom zich heen. Alles schitterde in dit vertrek, hij slechts was de eenige, donkere schaduw. Alles licht in dit I kleine paradijsje, zelfs daar op den grond 1 ? i Maar wat is dat? Hans Wallnau was naderbij f getreden. Hij raapte het sieraad op en opende I de deur. < /rBarones,” wilde hij roepen. Hij kwam ech- I ter al te laat. In de gang was het stil en ledig. Een onaangenaam geval. Wrevelig fronste hij i het voorhoofd en keerde terug. Hij stond stil 1 onder de helder lichtende gaskroon en staarde op de vondst in zijne rechterhand. f Als kind had hij dikwijls met de brillanten van zijne moeder gespeeld; kleinodiën van aanzienlijke waarde waren door zijne vingers ge- b gaan; daarom staarde de eenzame nu ook zoo z koud en onverschillig op de diamanten. v Koud? Onverschillig? Neen, niet voortdurend. Op eens kregen zijne gelaatstrekken weder \ leven, zijne oogen fonkelden, hij had het met brillanten bezette medaillon omgekeerd en daar ' daar achter het fijngeslepen glas lachte hem o een vriéndelijk, betooverend, blondlokkig kiuder- h; gezichtje tegen. Margaretha’s lief gezichtje, zooals ze als klein meisje geweest was. O God, o God — hoe vreemd werd het hem te moede ! Te huis hadden ze vele portretjes van Margaretha, maar geen, dat het lachende Grietje voorstelde, met wie hij zoo dikwijls door veld en hei had gebuiteld. s Hans Wallnau staarde nog altijd naar het beeldje. De koude, de stoutmoedigheid, de trots, illes scheen uit zijn gezicht weggevaagd. Hij was aangedaan. Hij voelde zich°plotseling weder kind, evenals het kind, dat hem daar oelachfe. De hei strekte zich opnieuw voor zijne ilikken uit. Hij was weer Hansje en zij was weer iet kleine Grietje. ..Zijn Grietje, dat hij in de slee getrokken had; lijn Grietje, dat hij over de murmelende beekjes ■edragen had, zijn Grietje, dat haar kopje tegen djoen schouder gevlijd en zoo dikwijls onder achen en weenen gezegd had : — //Ik heb je lief, Hansje.” — //Grietje! Hartedief!’’ Mocht de stoute, koninklijke Margaretha, die iem had leeren haten, ook eenmaal met een nder naar het altaar gaan — dat was onverchillig; maar dit Grietje hier, dit beminnelijke ind met hare lachende en toch zoo diepzinnige ogen, dit was zijn eigendom; wie zou hem dat etwi3ten ? Hans Wallnau drukte de lippen op het klei— pod. Hij beproefde, het medaillon te openen, evergeefs. Zijne viDgers beefden. i In de gang hoorde hij voetstappen. Hij stak i et medaillon in den zak. De oude Gabriël verscheen op den drempel. t — //Mijnheer de baron laat zich verontschuldigen, I ij heeft op het oogenblik geen tijd. De gasten jn reeds aangekomen en mijnheer zal de zaak t el schriftelijk afmaken met den heer Wallnau ” t De oude Gabriël was weer weggegaan. Haus t i’alloau stond op. Ook hij moest gaan. Haastig nam hij het sieraad nog eens uit zijn zak. t Opnieuw beproefden de bevende vingers het t nhulsel te openen. Maar zijn hart klopte als een uner; voor zijn oogen lag een waas. g Het ging hem zoo links, zoo onbeholpen alsof hij eene geldcassette moest openen in plaats van een klein medaillon. Alles te vergeefs. En buiten in de gangen werd het al meer en meer levendig. De bel klonk. Men liep heen en weer. Ónmogelijk onmogelijk — hier kon hij niet langer blijven. Men moest zoo meteen komen, men moest hem betrappen. Hans Wallnau stormde de gang door. Het kleinood drukte hij onder zijne jas te^en de kloppende borst. Wat zou hij doen? De oude Gabriël was hem nog al genegen ; zou hij dien tot zijn vertrouwde maken? Zou hij hem zeggen : barones Margaretha heeft hier de brillanten lateu vallen, zonder dat ze ’t gemerkt heelt. Geef ze haar terug, maar laat ik eerst dit kleine portretje uit het medaillon nemen. Het is alles wat ik van haar bezit, alles, wat ik van haar mee kan nemen in de wijde wereld ? Hans Wallnau schudde het hoofd. De oude dienaar kon tegenwerpingen maken. Nuttelooze moeite! Hij behoefde hoogstens vijf i minuten, waarin hij niet gestoord werd, in dezen i of genen stillen hoek. Alvorens de stadsklokken het eerstvolgende kwartier verkondigden, zou het sieraad al weer , aan Margaretha’s hals schitteren en hij bezat, I wat hij verlangde Grietjes beeld ’ Grietjes beeld 1 Hij werd zoo duizelig, zoo bedrukt. i Was hij dan dronken ? Ja, dronken van verdriet ( en liefde. Hij hield het kleinood vast omklemd sn stormde naar beneden. 1 — //Margaretha? Maar hoor je dan niet Marlaretha? Waar hebt ge uwe brillanten gelaten? Uit verstrooidheid niet aangedaan, niet waar ?” v De barones von Lenor richtte, omgeven door t sèn kring van dames en heeren, deze vraag op d amelijk luiden, spotachtigen toon tot hare stieflochter. e Deze echter, die aan de theetafel stond, schrok m voelde met hare hand zoekend rondom den v danken hals. Het medaillon had ongetwijfeld op hare borst e ;ehangen. Met eigen oogen had Margaretha het collier om haren hals gezien, toen ze na voleindigd toilet leen bbk in den spiegel had geworpen. En nu, nu miste ze het sieraad. Had ze het misschien in eeu oogenblik van verstrooidheid afgelegd, zonder dat ze het zich kon herinneren, of zou ze — kon ze het verloren hebben ? Vreemd 1 — «Ge moet u toch herinneren, of ge het collier omgedaan hebt of niet ?” ging de barones op denzelfden scherpen toon voort. Margaretha richtte zich op en wierp op hare stiefmoeder, die druk in de weer was om niet alleen op hare lichamelijke maar ook op hare geestelijke hulpeloosheid te wijzeD, een eigenaardigen blik, maar hare trekken behielden de uitdrukking van nadenken en hare lippen spraken geen woord. — «Het kleinood is vijf £ zes duizend gulden waard,” zei de barones intusschen met ietwat gesmoorde stem, maar toch luid genoeg om door alle aanwezigen gehoord te worden. — z/Ik bid u, liefste,” viel baron Lenor zijne vrouw met een verwijtenden blik in de rede, — ./breng niet te veel opwinding onder de gasten; iet verlorene zal wel teruggevonden worden.” Baron von Lenor nam eene lamp van de tafel. — //Tot geruststelling van mijne lieve gasteD,” dj hij op verplichtenden toon, terwijl hij zoekend )ver het tapijt ging lichten. Maar al het zoeken bleef vruchteloos. Men teek elkaar ontsteld aan. Men begon te verbleeken en te fluisteren. De zaak was, dank zij de zenuwachtige opgevondenheid van de barones, te omslachtig in egenwoordigheid van de gasten behandeld,^dan at ze nu ook niet atgedaan moest worden. De kamenier van de barones werd geroepen n verscheen oogenblikkelijk op den drempel. — z/Welk sieraad hebt ge barones Margaretha an avond om gedaan, Annette ?” — vDe brillanten, mijnheer de baron, armband 'n collier.” — z/Ge ziet echter, — het collier ontbreekt.” (Wordt vervelgd.) ---