zondag na pinksteren. ! uit deu eersten brief van den 11. ‘el Paulus aan de Korinthiërs; XV, I—lo. foeders! Ik maak u het Evan-5 bekend, dat ik u gepredikt I dat gij ook hebt aangenomen, rin gij ook volhardt, waardoor °ok zalig wordt, indien gij liet, fjs ik het u gepredikt heb, vast-Pt; of gij moost zonder reden '°fd hebben. Want ik heb u in Eerste plaats overgeleverd, wat tok ontvangen heb: dat Christus II onze zonden gestorven is, naar Schriften; en dat Hij op den den dag verrezen is, naar de lriften; en dat Hij gezien is door en daarna door de elf. Verens is Hij gezien door meer dan Bonderd broeders tegelijk, van ■ke er velen tot nu toe inleven, ttgen echter ontslapen zijn. Veris Hij gezien door Jacobus; 'volgens door al de apostelen; i het laatst van allen is Hij gezien c door mij, die als de misgeborene h Want ik bende minste der Ntelen, die piet waardig ben een lQstel genoemd te worden, omdat he Kerk van God vervolgd heb. 'ch door de genade Gods ben ik fik ben, en Zijne genade jegens i is niet ijdel geweest. *nfselievolgens den H. Marcus; V11,31-37. ïh dien tijd verliet Jesus het ge- van Tyrus en begaf zich door P°n naar de zee van Galilea, mid-11 in het gebied der tien steden. 1 men bracht tot Hem iemand, 6 doof en stom was, en smeekte dat Hij hem de hand zoude >eggen. Plij nu nam hem afgehclerd van de schare tot Zich, en *k zijne vingers in deszelfs ooren '> gespuwd hebbende, raakte Hij isze]fs tong aan; en opziende naar hemel, verzuchtte Hij en zeide hem: Ephpheta! dat is: Wordt 6°pend! Eu terstond werden zijne geopend, en werd de baud fher tong losgemaakt, en sprak V goed- Hij nu gebood hun, dat 9 het niemand zouden zeggen. Maar 0e meer Hij hun dit gebood, zoo-M temeer vermeldden zij het., en P°Veel temeer verwonderden zij ch, zeggende: Hij heeft allen wel paan! én de daoveu heeft Hij 'Qeu hooren, én de stommen doen Neep! pw .... --- Evangelieverklaring, Ne ZONDAG NA PINKSTEREN. i ï>e Zaligmaker bevond ziel), toen [j6t wonder, in het Evangelie van reZen Zondag ons verhaald, plaats Nep in het gebied van Deen polis, ■ah die tien steden, die aan de Nrzijde van den Jordaar. gelegen Nren. Ofschoon die landstreek voor H grootste gedeelte door heidenen i 6Woond was, liad de Verlosser, die pkomen was om alle menschen Nig te maken, zich toch gewaarr'gd aan de bewoners van die kaatsen twee groote bewijzen Zijner !°ddelijke Almacht en Zending °or oogen te stellen. Hij had daar k twee bezetenen uit de macht es duivels verlost, en op wonder adige wijze met weinige brooden k®le duizende menschen gespijzigd. Pet vertrouwen, door die wonderen föj de bevolking in Jesus Godheid Macht opgewekt, had hen berogen om, nu de groqte Wonderdoener weder in hun midden verkeerde, een ongelukkige, die doof en stom was, bij Hem te brengen en Hem te verzoeken dat Hij door het opleggen Zijner handen aan dien man het gehoor en de spraak zou teruggeven. De Kerkvaders hebben in het verhaalde wonder gemeend twee onderwerpen te moeten onderscheiden: het feit der genezing zelf en de zinnebeeldige beteekenis daarvan. Jesus heeft, zoo leeren zij, Zijne goddelijke Zending willen bewijzen, maarte gelijk door zinnebeeldige haudeligen, die waarneembaar en gemakkelijk verstaanbaar waren, zedelijke waarheden willen verkondigen. Wij willen, daar de omstandigheden aan de lichamelijke genezing duidelijk genoeg door het het Evangelie zijn medegedeeld, ons meer bezighouden met de zedelijke waarheden, die door het bedoelde wonder geleerd worden, wij vragen niet wie naar het lichaam, wel wie onder geestelijk opzicht doof en stom moeten genoemd worden. Het geheele uienschelijk geslacht leed aan geestelijke doofheid. De zonde van Adam belemmerde het luisteren naar die stem der waarheid, die zich inde oorspronkelijke openbaring uitsprak, die in latere tijden door de Aartsvaders en Profeten herhaaldelijk verkondigd werd. Zelfs toen het machtig woord van Christus in Israël gehoord werd, toen God ten laatste sprak door Zijnen Eenigen Zoon, ontsloten zich niet alle ooren om de zaligende waarheid aan te nemen Velen waren er, die aan den goddelijken Zaligmaker de droeve klacht afpersten: „gij hoort mijne woorden niet, omdat gij niet uit God zijt.“ (Joan. VIII 47), Of er in onze dagen nog van die dooven zijn, die niet luisteren willen naar de stem der genade, die geen open oor hebben voor de uitnoodigin gen der goddelijke Barmhartigheid, die elke vermaning tot verbetering van leven in dep wind slaan? Helaas het antwoord kan niet anders dan bevestigend zijn, Groot is het getal dergenen, die ooren hebben en niet willen hooren, grooter dan van hen die aan een dergelijk lichamelijk euvel lijden, en zij zijn bitter te beklagen, en verdienen meer medelijden. Deze mogen door hun gebrek voor een deel van den omgang hunner medemenschen zijn afgesloten en veel missen van wat men gezellig verkeer noemt, de anderen, al hooren zij de stem des Hoeren, verharden hunne harten en sluiten met opzet hun gemoed van de inwerking vaD Gods woord. Even beklagenswaardig is de toestand van degenen, die geestelijk stom zijn. God gaf den mensch het spraakvermogen om als een kind met zijn Vader de hoogste belangen te bespreken, om Hem te loven, om Hem en Zijne Volmaaktheden te belijden, om uiting te geven aan de edelste gevoelens zijns harten. Doch wie stom blijft als spreken plicht is, hij bezwaart zijn geweten met vele zonden. Vrijwillig doof geworden, blijft hij ook stom, stom in het erkennen van zijne gebreken, overtredingen en misdaden, stom in het verheerlijken van God, in het vermanen van den evenmensch, in het afsmeeken van Gods hulp De twee kwalen der ziel door ons besprqken, zijn gevaarlijk in hare fevolgen en moeielijk te genezen. oude Zaligmaker dit niet hebben te kennen gegevep door de wijze waarop Hij den doofstomme genas? Het is i ons bekend dat Jesus aan vele andere zieken de gezondheid teruggaf plotseling, dooreen enkel woord, door ééne daad van Zijn almachtigen wil. Ook nu had Hij aan dien ongelukkige door hem Zijne hand op te leggen, zooals van Hem gevraagd werd, het gehoor en de spraak kunnen teruggeven. Dit deed Hij echter niet, maar wilde vele ceremoniën gebruiken. „Hij nam hem van de schare af tot Zich afzonderlijk, en stak Zijne vingeren in deszelfs ooren, en gespuwd hebbende raakte Hij zijne tong aan. En opziende naar den hemel verzuchtte Hij eu zeide tot hem: Ephpheta dat is: wordt geopend." Door die plechtstatige, indruk wekkende wijze van handelen leerde ons de goddelijke Meester hoe dein geestelijken zin doof-stomme kan en moet bekeerd worden. „Elk van die daden des Zaligmakers zegt veel en maakt ons oplettend, zegt ons de H. Gregorius, Eerst nam Jesus den zieke ter zijde en verwijderde hem uit het gedrang der scharen. Eveneens moet de zondaar uit het geweld der wereld teruggetrokken, van de bedwelming der hartstochten bevrijd en aan eene verleidende omgeving ontrukt worden. Daarna stak Jesus Zijne Vingeren iu des dooven ooren, als wilde Hij die doorboren, Hij nam ook speeksel uit Zijn mond en raakte daarmede diens tong aan. Door den vinger wordt hier afgebeeld de kracht van den goddelijken Zaligmaker, die kracht welke hier werkzaam was om te genezen en door een wonder aan den ongelukkige het gebruik der ooren terug te geven, maar die ook altijd in staat is om een ieder die naar den geest doof is zoo volkomen te verbeteren dai hij niet langer de verleidende stem der zonde, maarde woorden des levens opvangt. Het is die vinger welke de Egyptische toovenaars moesten erkennen toen zij zeiden : de vinger Gods is hier. De kerkvaders aarzelen ook niet onder dien vinger den H. Geest te verstaan, die door Zijne aanraking, dat is dooi' de mededeeling Zijner goddelijke gaven, wijsheid en verstand geeft. Doch weten alleen is ter zaligheid niet voldoende, ook door woord en daad moet beleden worden, wat God geopenbaard heeft. Daarom raakt de Zaligmaker de tong van den stomme aan met -'peeksel, wat volgens Jesus bo loeling beduiden moet dat die tong ontbonden werd om gemakkelijk te kunnen spreken, maar ook dat hem smaak gegeven werd in bovennatuurlijke dingen en de moed ingeboezemd om het geloof in Jesus Godheid te belijden. Nog dient opgemsrkt dat de Zaligmaker voor dat hij het machtwoord Ephphata, dat is word geopend, uitsprak ten hemel opziende verzuchtte. Dat waste gelijk een medelijdend en biddend zuchten: over de talrijke ellenden,die door de zonde over het menschelijk geslacht zijn gekomen. over den dood en zijne gevolgen, over de ziekten en rampen, waaronder het menschdom leed en blijvend lijden zou. Maar niet alleen over de lichamelijke kwalen slaakte Jesus die diepe zuchten, Hij zag ook zoo vele zonden door het gehoor en de spraak bedreven, en die zoovelen niet vermijden wilden. Daarover zuchtte Hij, en zond vervolgens een vurig gebed tot Zijn hemelschen Vader op. Niet alsof Hem nog eerst de macht van boven gegeven moest worden om het wonder te kunnen verrichten waartoe Hij besloten had: die macht bezat Hij reeds. Maar Jesus bad om te kennen te geven, dat niet dan met de machtige hulp van God de geestelijke doof- en stomheid te genezen zijn. De ceremoniën door Jesus bij de genezing van den doofstomme gebruikt, zijn een zeer duidelijke voorafbeelding van de ceremoniën die bij het Doopsel gebruikt worden en van de uitwerkselen die zij hebben, waardoor de nieuwgedoopte ook geschikt wordt gemaakt om de woor den Gods te aanhooren en Zijne leer te belijden. „Terstond werdende de ooren van den doofstomme [geopend en de band zijner tong werd los en hij sprak goed." De macht van den goddelijken Verlssser openbaarde zich hier wederom inde uitwerking van Zijn machtwoord. Nauwelijks heeft Hij dit gesproken of de zieke is genezen. Op het Ephpheta volgde onmiddelijk het volledig gebruik der zintuigen: de ooren zijn niet langer gesloten, de tong niet langer gebond n, hij hoort met juistheid wat men zegt, en hij spreekt goed en verstaanbaar. Aan de belangstellend e vrienden die den doofstomme tot Hem gebracht hadden „gebood Jesus dat zij het aan niemand zouden zeggen" Vele redenen zullen Hem dit gebod inden mond gelegd hebben. Vooreerst wilde Hij een bewijs geven van ootmoedigheid en toonen dat Hij door Zijne wonderen niet wijd en zijd te laten verkondigen, de achting der meuschen voor niets rekende, en geen roem bij anderen beoogde. Een tweede reden voor Jesus verbod mogen wij vinden in de omstandigheden, waaronder Hij het besprokene wonder verrichtte. Misschien voorzag de Zaligmaker dat de opgetogen scharen, minder dooreen levendig geloof aan Zijne Godheid gedreven, dan wel aan eene vooibijgaande geestdrift toegevende, Zijne liefdedaden zouden ruchtbaar maken, en dit laatste wees hij altijd af. Bovendien, de Zaligmaker bevond zich in eene meerendeels heidensche landstreek, en Zijne gezworene vijanden waren er steeds op uit om Zijne wonderen ineen verkeerden zin uitte leggen, of zelfs ze aan de hulp des duivels toe te schrijven wat zij in dit geval dan ook wel zouden gedaan lebben. Aan d« Phariseescho ergernis-nemers wilde Jesus geen voet geven, Hij wilde niet dat Zijne parelen aan de zwijnen werden voorgeworpen. Bij deze gelegenheid werd aan verbod der Zaligmakers niet gehoorzaamd. Een levendig govoel van dankbaarheid overstemde bij bij de aanwezige menigte het gevoel van plicht. „Hoezeer Hij ook gebood te zwijgen, zij maakten het zooveel temeer bekend, en des te meer waren zij in verwondering en zeiden: Hij heeft alles goed gedaan en de dooven heeft Hij doen hooren en de stommen spreken. Die ongehoorzaamheid zal hun wel niet ten strengste zijn aangerekend. Hunne verwondering uit zich in lofzangen, en in die lofzangen spraken hartelijke dankbaarheid en vurige liefde. Die prijzenswaardige gevoelens waren Hem dierdaar, en moeten zijne goedkeuring wegdragen. Die dankbare en blijde menigte geeft aan ieder van ons een les. Wij zijn aan God de grootste dankbaarheid verschuldigd voor de onschatbare weldaden naar het lichaam, maar vooral naar de ziel in de H. Sacramenten ons bewezen, en die dankbaarheid moet zich toonen in woorden en daden, in woorden waardoor wij God lofprijzen en Zijne weldaden bekend maken en verheerlijken, in daden waardoor wij al onze zintuigen doen medewerken om Zijne Almacht en Goedheid ook door anderen te doen bewonderen. --- Een-en-zeventigste Conferentie, Ik lieb geen geloof. lo Is dat waar? Er bestaat ééne opwerping die wij dikwijls in onze ooren hooren weerklinken. Om zich te ontslaan van hot beoefenen van den godsdienst, zeggen vele menschen: Ik heb geen geloof. Tegen deze opwerping stel ik een eerste vraag: Is dat waar? En die eerste vraag verdeel ik in twee andere vragen: 10. Zijn er veel oprechte en overtuigde ongeloovigen ? 20. Zijt gij een overtuigde en oprechte ongeloovige? I Zijn er veel oprechte en overtuigde ongeloovigen? Dat een groot aantal menschen zich ongeloovigen noemen en als zoodanig voor het publiek posperen, kan niet ontkend worden. Ziet zoovele jonge lieden, pas aan de schoolbanken ontsnapt, die zich voor ongeloovigen uitgeven. Zij hebben niets bestudeerd, niets onderzocht. Zij hebben eenvoudig een juk van hunne schouders geworpen dat hen hinderde, dat hen zwaar op het geweten drukte. Het zijn losgebroken paarden, ontvluchters meer van de moraal dan van het dogma. Zoekt bij hen geen overtuiging; gij zult niets dan neigingen en hartstochten vinden; ofwel, het zijn poohers op goddeloosheid, die zich slechter voordoen dan zij in werkelijkheid zijn, die minachting van den godsdienst voorwenden om hun onafhankelijkheid te doen gelooven. Zij verdienen niet ernstig opgevat te worden. En onder de mannen van rijpen leeftijd, die zich voor ongeloovigen verklaren en als zoodanig handelen, kan men er honderden en duizenden tellen, wier godsdienstloosheid zuiver oppervlakkig is. Nu eens is het de heerschzucht, dan weder de vrees die hen aandrijft te heulen met de wolven waarmede zij in het bosch zijn en de vrijdenkerij aan te hangen. Gij zoudt hen zeer in verlegenheid brengen als gij hun vraagdet hun voorgewend ongeloot door eenige ernstige bewijzen te rechtvaardigen. Het zijn eenvoudige lafaards die geen moed hebben aan den algemeenen stroom weerstand te bieden, of wel het zijn gewone opkomelingen voor wie het welslagen alles, zelfs het geweten, overheerscht. Ja, een groot getal menschen zijn slechts ongeloovigen in schijn en oppervlakkig. . , , Zijn er vele oprechte en overtuigde ongeloovigen, aan wie de eigenschappen van hun geest, hun karakter, hun talenten, hun studiën, hun leeftijd het recht schijnen te geven te worden opgevat? Ik geloof te kunnen zeggen, dat er zeer weinige zijn, en om het te bewijzen beroep ik mij op het getuigenis van den dood en op het getuigenis van hun geweten. 10. De dood is de groote openbaarder der harten. Welnu, hoevele zich noemende vrijdenkers hebben, als zij tot dat schrikbarend oogenblik gekomen zijn, den moed niet meer hunne voorgewende overtuiging vol te houden? Hun ongeloof dat slechts op bevel aanwezig was verdwijnt, en hun geloof dat slechts ingesluimerd was, ontwaakt plotseling. Zij roepen een priester en zijn bang zonder Sacramenten te sterven, somwijlen herroepen zij op welsprekende wijze een geheel godsdienstloos verleden, en somwijlen sterven zij als wanhopenden, omdat de toegang tot hun woning aan den bedienaar van Jesus Christus is ontzegd geworden. De voorbeelden daarvan zijn overvloedig. Voltaire, de aanvoerder der ongeloovigen, ontbiedt op het punt voor God te verschijnen, abbé Gauthier om te biechten. Maar zijn ongelukkige vrienden, Diderot en d’Alembert, verzetten zich tegen de komst van den priester en Voltaire sterft ineen zoodanigen aanval van wanhoop, dat zijne geneesheeren verklaren nooit iets zoo verschrikkelijks gezien te hebben. Vijfjaren daarna stierf d’Alembert, zelf gestraft daar datgene waardoor hij gezondigd had. „Als gij bij mijn laatste ziekte aanwezig zijt, had hij tot Diderot gezegd, belet dan dat eenig priester tot mij komt.” Toen de laatste ure naderde, had d’Alembert berouw, en smeekte zijn vriend het niet te doen. Diderot was onwrikbaar. „Als ik er niet geweesd was, zeide hij later, dan zou d’Alembert den boetvaardige gespeeld hebben.” De goddelooze Toussaint herroept op zijn sterfbed de ergernis van zijn leven, en ontvangt met godvrucht de laatste H. Sacramenten. „Ik getuig, zeide hij, voor den God dien ik ga ontvangen en voor Wien ik ga verschijnen, dat, als ik in mijne handelingen en geschriften weinig christen geweest ben, dat nooit uit overtuiging geschiedde.” Laplace, na gedurende zijn leven voor het ongeloof geijverd te hebben, roept in het uur van zijn dood een priester en ontvangt godvruchtig de H. Communie en het H. Oliesel. De scepticus Volney, op zee dooreen storm bedreigd, bidt godvruchtig met de andere reizigers den rozenkrans. „Het is iets anders, zegt hij, rustig te philosopheeren op zijn studeerkamer, en iets anders op zee te zijn tijdens een storm.” Dupuytren, eender grootste geneeskundige beroemdheden der vorige eeuw, wilde na, als materialist geleefd te hebben, sterven als christen, na gebiecht en gecommuniceerd te hebben, godvruchtig als een kind, inde armen vaneen eenvoudigen dorpspriester, dien hij vroeger behandeld en waarmede hij vriendschap had aangeknoopt. Inde studiën van Februari 1902 verhaalt Pierre Suau over deD dood van Victor Hugo de volgende anecdote, die inde geheele pers herhaald is: „Een oude komediant, groot bewonderaar van Victor Hugo en vriend van zijn kamerdienaar, mocht den dichter zien, nauwelijks een uur na zijn overlijden. Hij was verbaasd over de uitdrukking van vreeselijken en wanhopigen angst, die op het gelaat van den doode geschreven stond en over zijne saamgewrongen handen. In welk een vreeselijken toestand is hij gestorven, zeide deze tot den kamerdienaar. Ach, mijnheer, antwoordde deze, op het oogenblik van sterven is Victor Hugo met een wanhopigen sprong overeind gekomen, zijne vingers waren gekromd en hij riep tweemaal: een priester, een priester. De speler ging zeer bewogen heen en zeide tot zijne dochter: Ik wil zoo niet sterven. Ik wil, als ik ziek ben, dat gij Pater Monsabré voor mij gaat halen. Hij voegde er bij: Ik zal dat niet bekend maken, maar dat blijft hetzelfde, het is vreeselijk. Ik kan niet instaan voor de waarheid van dit verhaal. Ik getuig alleen, dat het kort na den dood van Victor Hugo, door de dochter zelf van den acteur verhaald is aan een persoon die het mij heeft oververteld, en er namen bij voegde, die ik uit bescheidenheid verzwijg. De a,cteur is dood, zijne dochter woont in Parijs waar zij in 1894 gehuwd is. Niets veroorlooft mij aan hare volmaakte waarheidsliefde te twijfelen.” Men zou de lijst van mannen, die in het aanschijn van den dood het ongeloof dat zij beleden hadden terugtrokken, tot in het oneindige kunnen verlengen. Neen er zijn niet veel oprechte en overtuigde ongeloovigen. Ik heb een beroep gedaan op de getuigenis van hun laatsten snik. 20. Ik beroep mij thans op de getuigenis van hun geweten. Wat hij ook doe en wat hij ook zegge, de ongeloovige gevoelt zich in sommige uren, niettegenstaande zich zelven, aangegrepen door het vreeswekkend raadsel der toekomst, verscheurd door den angst voor het bovennatuurlijke, overwonnen door de herinneringen aan zijn doopsel. Hoort den scepticus Musset: „Niettegenstaande mij zelven kwelt mij het oneindige, ik kan er niet aan denken zonder angst en zonder hoop, en wat men er van zegge, mijne rede beangst mij dat ik het niet kan begrijpen en het toch zie.” Een verlichte geest, een vrijdenker, beroemde zich tegenover Diderot, dat hij gekomen was tot de zekerheid van het niet bestaan der eeuwigheid, en deze antwoordde hem: „Ik tart er u toe.” En tot een van zijne kennissen, die beweerde dezelfde zekerheid verkregen te hebben, zeide Voltaire: „Gij zijt wel gelukkig, ik ben nog niet zoover.” De afvalligen doen wel al het mogelijke om zich zelven te verblinden, om zich vrij te maken van de, zooals zij het noemen, kinderachtige schrikbeelden en neerdrukkende bijgelovigheden van den godsdienst, maar zij slagen er niet in. Zij blijven onrustig, angstig, treurig. De philosoof Jouffroy het bijna tragisch einde van zijn godsdienstige overtuiging verhalend, zegt, dat hij schijnt te kernen ineen somber en verwoest bestaan. En hij voegt er bij: „Ik was ongeloovig en ik verfoeide het ongeloof.” Wat dunkt u vaneen ongeloof dat ontevredenheid, droefheid, wanhoop voortbrengt? Ik zeg dat zulk een ongeloof niet diep geworteld is. De overtuiging brengt den vrede voort. In het geheim van hun geweten zeggen de meeste ongeloovigen dat hun ongeloof op niets rust, en zij zijn ongelukkig over hun gemis aan geloof en hun gebrek aan overtuiging. Zijn er veel oprechte en overtuigde ongeloovigen ? Ik heb alle reden om te gelooven dat er zeer weinig zijn. En thans wend ik mij tot een man, die mij zeg: ik heb geen, geloof, en ik vraag hem: 11. Zijt gij een oprecht en overtuigd ongeloovige? 10. Als het waar was, zou ik u beklagen en laken. Ik zou u beklagen. Want als gij niet Katholiek zijt, als gij niet aan de Kerk gelooft, wat zijt gij dau en aan wien en aan wat kunt gij wel gelooven? Zoudt gij u scharen bij de philosophie? Wat is de wijsbegeerte? Twijfel, ontkenning, duisternis. Zoudt gij den protestantschen godsdienst kiezen, of het jodendom, of den islam, of het bouddhisme. of den afgodendienst? Zoudt gij misschien door het toeval beslissen ? Het zou weinig redelijk zijn, of liever gij zoudt u terugirekken inde onverschilligheid, inde geheele onthouding van godsdienst. Dat zou weinig roemvol en weinig geruststellend zijn. Want de jaren vermeerderen, gij gaat vooruit in het leven zonder gids voor het heden, zonder licht voor de toekomst. Gij komt tot het noodlotig einde, het graf opent zich, het wordt stil om u heen en de gerechtigheid van God begint. Gij waagt uwe eeuwigheid. Welk een afdwaling. Zijt gij een oprecht en overtuigd ongeloovige? Als het waar was, dan zou ik u beklagen, èn bovendien: Ik zou u laken, want het geloof dat gij niet meer hebt, gij hebt het gehad en gij zoudt het nog moeten hebben. Het is u honderdmaal gegeven. Het is u gegeven in uwe voorouders en in uw geslacht als christen. Het is u gegeven in uwe geboorte en in uw doopsel. Het is u gegeven in uwe kinderjaren inde Sacramenten der biecht, der H. Communie en van het Vormsel en later van het huwelijk. Het is u gegeven of aangeboden door duizend indrukken, duizend uitnoodigingen, duizend in- of uitwendige aanlokselen der genade, waarbij het slechts aan u lag om ze te volgen. Zoodat datgene, waarvan gij uwe verontschuldiging maakt, het gebrek aan geloof, juist u beschuldigt. Zijt gij een oprecht en overtuigd ongeloovige ? Als het waar was, dan zou ik u beklagen en u laken. Maar laten wij eens zien of het waar is? 20. Het is niet waarschijnlijk. Het is integendeel waarschijnlijk, dat gij geloof hebt, maar een van deze drie: uw geloof is ingesluimerd, of het durft zich niet te toonen, of het heeft geen moed om te werken. In vele menschen is het geloof ingedommeld, ingesluimerd. Het is niet gestorven. Wat vreemd in hen is dat is het ongeloof. Al is het toch voor langen tijd binnengekomen, en dooreen lang bezit bevestigd, het heeft nooit door verjaring in bezit kunnen komen tegen het geloof, tegen zijne onsterfelijke titels, tegen onze ingeboren liefde voor zijne heilige waarheden. Het ongeloof is bij de meesten minder de dood dan wel de slaap van het geloof, en het ontwaken daarvan heeft dikwijls op een zeer onverwachte en plotselinge wijze, plaats. Zijt gij een oprecht en overtuigd ongeloovige? Het is niet waarschijnlijk. Gij zijt veeleer een onbewust christen. Uw geloof is slechts ingesluimerd, verborgen, gereed om wederom op te bloeiën bij de eerste gunstige gelegenheid. Of wel het durft zich niet te toonen. Dat is niet zoo zeldzaam, vooral in onze dagen. De tijden zijn moeilijk voor de christenen. Alles wordt hun geweigerd: betrekkingen, eere-ambten, succes, populariteit, de vrijheid zelfs. Wat te doen? Men verbergt zich, men onthoudt zich, men neemt den schijn aan van anticlericaal. Vele menschen die zeggen: ik heb geen geloof, moesten indien zij oprecht waren zeggen: Ik vrees mijn geloof te openbaren. Zijt gij een oprecht en overtuigd ongeloovige ? Zou uw ongeloof niet bij toeval een eenvoudig masker zijn om de menigte te bedriegen? ofwel, het kan ook nog zijn, dat gij wel geloof hebt, maar dat uw geloof geen moed heeft zich om te zetten in daden, te komen tot zijn eindpunt. Ik verklaar mij nader. Gij gelooft voorzeker in God. Dat kan niet anders. Maar het zou u moeite kosten Hem te aanbidden, Hem te bedanken, tot Hem te bidden, Hem vergiffenis te vragen, weer te knielen in zijn tempel. Het geloof hebt gij, maar gij hebt niet den moed het in beoefening te brengen. Gij gelooft voorzeker aan uwe ziel. Gij twijfelt niet aan hare onstoffelijkheid, aan hare vrijheid, verantwoordelijkheid en onsterfelijkheid. Maar het zou u moeite kosten te zorgen voor uwe ziel, haar ts bewaren, haar te zuiveren, het zou u moeite kosten het kwaad te vermijden en het goed te beoefenen, u te vernederen en op te staan na uwen val. Gij hebt geloof, maar gij hebt niet den moed het te beoefenen. Gij gelooft voorzeker aan de Katholieke Kerk, hoe zoudt gij niet aan de Kerk kunnen gelooven ? Gij hebt eene verwarde zaak, en niets geen verstand van zaken. Dan raadpleegt gij uwen notaris en uwen advocaat. Zij zeggen u: doet zoo, en gij doet het, omdat gij vertrouwen hebt in hunne ondervinding en eerlijkheid. Welnu de Kerk, de Paus en de Bisschoppen, verdienen in geestelijke zaken zeker even veel vertrouwen als uw zaakgelastigde of notaris in tijdelijke zaken. Maar het zou u moeite kosten om te gehoorzamen aan de Kerk, die u moeielijke, lastige zaken oplegt zooals het vasten, de onthouding, de belijdenis van uwe zonden. Gij hebt geloof, maar gij hebt geen moed om het in beoefening te brengen. Zijt gij een oprecht en overtuigd geloovige? Ik durf zeggen, dat het niet waarschijnlijk is. Gij zijt minder een ongeloovige dan een onbewust christen, bevreesd voor de openbare tneening, of laf tegenover u zelven. Ja, wanneer ik iemand tot mij hoor zergen: ik heb geen geloof, dan begin ik eerst te twijfelen aan zijn overtuiging en durf hem een voorloopige vraag te stellen: is dat waar? Het is dikwijls geoorloofd de oprechtheid van deze opwerping te verdenken. Men kan mij daarop antwoorden, dat mijne vraag geen antwoord is. Ik ben het er mede eens, wacht op een conferentie. De opwerping verdient een oplettend onderzoek. Ik neem ze ernstig op en ben voornemens ze inden grond te behandelen. ---