Zeer interessante uitgaven. Brieven van Multatuli en Huet. n. Brieven van Cd. Busken Huet, uitgegeven door Mevr. de Wed. Cd. Busken Huet en G. Busken Huet. Haarlem H. D. Tjeenk Willink. De brieven van Huet zijn reeds zeer druk besproken; een duidelijk bewijs van de belangstelling, die zij gewekt hebben. Geen wonder voorwaar van den man, die met Douwes Dekker en van Vloten gedurende geruimen tijd het zout in onze kleine nederlandsche samenleving vertegenwoordigd heeft. Meer dan één van Huet’s oude vrienden heeft reeds een woord van weemoedige herinnering aan hem gewijd: vooral prof. Quack’s Gids-artikel van ’B6 gaf ons een aanschouwelijk beeld van Huet’s „wijze van zijn” en van het leven in zijn jong hollandsch binnenhuisje. Doch wil men Huet leeren kennen als mensch, hoe hij was tegenover zijn familie, tegenover zijn vrouw en kind, tegenover zijn vrienden, dan verzuime men niet deze particuliere brieven-verzameling te lezen. Ja, ’t is een geheel particuliere correspondentie , die wij hier leeren kennen; zulk eene, die geen licht werpt op de gebeurtenissen van zijn tijd, doch bijna uitsluitend op het geestesleven van den auteur zelf. De eenige zijner beroemde tijdgenooten omtrent wien we in deze Brieven vrij wat vernemen is Multatuli, over wiens Brieven wij een vorige maal spraken- Uit Huet’s correspondentie met dezen zien wij dat hij zich, zooveel in zijn vermogen was, aanvankelijk de zaak van Dekker zeer heeft aangetrokken. Dat er later een verkoeling tusschen beide personen is ontstaan, wie die heiden eenigermate heeft gekend, zal er zich over verwonderen ? Een wonderlijke verhouding waa het, die bestond tusschen het Nederlandsche publiek en dat drietal boetpredikers: Multatuli, Busken-Huet en van Vloten. Terwijl men in andere landen, vooral in Frankrijk, voor dergelijke ongemeene vernuften een passenden werkkring weet te vinden, hebben de Nederlandsche autoriteiten er slag van om zulke excentrieken hier op de leukste manier dood te zwijgen en ze zoo te behandelen dat zij het land verlaten : v. Vloten zou men gaarne hebben laten verhongeren als hij tegen deze eventualiteit niet goed gewapend ware _ geweest dooreen groot vermogen, dat hem inde laatste jaren van zijn leven ten deel viel. Over hem heeft men helaas al zeer weinig' meer na zijn dood gehoord: toch heeft hij zeer veel invloed uitgeoefend op zijne lezers en als eens zij n correspondentie werd uitgegeven, zou zij ongetwijfeld de moeite waard zijn om te lezen. Ook van Vloten heeft zich dikwijls de weelde gepermitteerd om naar hartelust de waarheid te zeggen. In dagen als de tegenwoordige mist men zulke hoekige, scherpe, openhartige karakters en dartele vernuften; zij brengen hun landgenooten zoo van tijd tot tijd eens een flinke spuiing in onze broeiende samenleving. “ De briefwisseling van Huet is uit denaard der zaak niet zoo merkwaardig als die van Multatuli. Huet heeft wel gezorgd dat hij geen martelaar werd en zijn leven is dat van een vrij voorspoedig Nederlander geweest. Wij komen eerst uit zijne brieven te weten hoe hij Waalsch predikant werd en was, hoe hij zijn meisje beminde en, als alle geëngageerde lieden, verlangde om te trouwen. In deze brieven worden natuurlijk aan het slot ontelbaar vele „zoenen" gegeven : later moeten al die kusjes vooral aan Gideon besteed worden, of moet Mevr. Huet ze zich zelve „op den schouder” geven, een sterke gymnastische oefening inderdaad! Een bijzondere voorliefde voor het pastorale leven hebben wij tot ons leedwezen in deze Brieven niet kunnen ontdekken en hoe zijn vriend, professor Allard Pierson er toe gekomen is om zich te verdiepen inde onderstelling dat Huet „Brieven over het Volk" geschreven zou kunnen hebben, is ons totaal een raadsel. Huet had o. i. evenveel oog voor de nooden der volksklasse als Domela Kieuwenhuis voor de offervaardigheid van landjonkers en fabriekanten. Was Huet het dan niet, die aan van Vloten schreef: „Tot mijn leedwezen bespeur ik dat gij U bij voortduring laat medeslepen dooreen dagelijks meer naar tabak en knoflook riekend radicalisme, waarmede ik voor mij het noodig gevonden heb voor goed te breken. Scheld mij een aristocraat zooveel ge wilt, ik kon het in die gemeeneatmosfeer niet langer uithouden-“ En zulk een Feinschmecker zou de heer Pierson als missionair onder het volk hebben willen sturen! Waar haalt hij het idéé van daan ? Wij leeren Huet eenigermate kennen als redacteur van de Haarlemsche Courant en de minst merkwaardige brieven van de verzameling zijn zeker niet die, welke hij in dien tijd tot Multatuli heeft gericht, toen hij dezen naar vermogen voorthielp en tot buitengewonen correspondent van den Oprechten Haarlemmer maakte, een waagstuk voorzeker! Omtrent het Indisch leven van de familie Huet geven de laatste brieven van dit deel ons een duidelijk beeld. Dat het de lezers zal doen verlangen naar een Indische carrière, betwijfelen wij. Inderdaad is de schildering van het huiselijk leven inde tropen, zooals Huet het geeft, niet uitlokkend. „Het is niet altijd aangenaam hier te zijn, maar niets is interessanter dan hier geweest te zijn. Aan een maatschappij, gelijk de Indo-Europeesche, ontbreken allerlei elementen van gezelligheid, van intellectueele ontwikkeling, van esthetisch genot, die het leven in Europa soms zoo prettig maken. Indië is het land der geüsurpeerde réputatiën en Jan Rap heeft hier bepaald den boventoon. Ook van de natuur heeft men weinig genot. De tropische zon is een onbeschaamde zon, die gedurende een te groot aantal uren van dente korten dag de voorwerpen veel te sterk verlicht om er bevallig of schilderachtig te kunnen uitzien. Batavia is ongetwijfeld een fraaie stad en Java een mooi land, doch men beleeft aan al dat fraais niet half zooveel genoegen als het geval zou zijn ineen gematigder klimaat". Huet had in Indië een lucratief bestaan; hij had behoefte aan vrij wat weelde; in zooverre heeft hij daar zeker aan een levensbehoefte voldaan; doch merkwaardig vonden wij de ontboezemingen, waaruit blijkt hoe weinig Huet zich in zijn weelderige positie van Indisch dagblad-redacteur inderdaad gelukkig heeft gevoeld. Droevig klinkt zijn klacht als hij een plezierreis naar den Oosthoek van Java doet en in Pasoeroeean vertoeft: „Ik weet niet of gij het aan mijn brieven bespeuren kunt, maar ik ben weder niet vrolijk. Alles gaat goed, maar er is niets in mij dat juicht. En ik ben toch nog pas in mijn 43ste. O mensch , o lot, o eeuw! Enfin ! van die bespiegelingen is het einde sedert lang zoeken elders : „O, o, o, hoe gaarne vloog ik met u beiden naar Europa terug en verschool mij met u op een zonnig en bloeiend plekje! Doch er staat geschreven: „In het zweet, uws aanschijns enz.” En dan oordeelen de menschen nog zco hard over mij, die niets liever zou verlangen dan een stille, eervolle broodwinning !” Maar die laatste had Huet juist te Haarlem opgegeven, waarom dan toch ? Maar ja, het was; een vermoeiend leven, dat journalistenleven te Batavia. Met aandacht heeft schrijver dezes door vriendelijke tusschenkomst van den heer Potgieter indertijd zijn Javaßode en zijn Dagblad voor Ned. Indië gevolgd, zijn letterkundige verhandelingen bewonderd en zijn geestige polemiek gesavoureerd. Doch wat was de laatste rubriek bij hem bitter en scherp en hoe waren zijn couranten losse bladen vaneen letterkundig tijdschrift ! Eén indruk moet echter iedereen zijn bijgebleven: wat school er een werkkracht, een ijver in dezen begaafden man! Voor een dagblad was hetgeen hij gaf te goed en te subtil. Voor de variatie daalde hij dan plotseling van tijd tot tijd eens af tot wat hij noemde „de engelenbak van zijne lezers.” Altijd moet het o. i. nog bejammerd worden dat de Nederlandsche „gestelde machten" dezen genialen man geen professoraat, zelfs geen doctoraat honoris causa hebben waardig gekeurd. Treurig blijk van cóterie-geest! Er zijn veel heilige huisjes in Nederland. Wij hopen inden tweeden bundel zijner Brieven nog wel wat meer aan te treffen wat gelijkt op bijdragen tot „Mémoires pour servir a I’histoire demon temps.” Opmerkelijk en eenigszins grillig schijnt de kieschheid bij het afdrukken dezer uitgave in acht genomen. Terwijl Mevr. Huet en haar zoon het noodzakelijkheid vinden om st. nkt. te laten drukken op deze delicate manier, laten zij inden brief van Cd. Busken Huet aan zijn vriend van Deventer de meest studentikooze woorden zeer ongegeneerd in al hunne naïveteit staan. Of is de geheele copij zoo letterlijk getrouw en volledig weergegeven? Dan moeten wij die pieteit eenvoudig prijzen. [Ten slotte en tusschen twee haakjes: Braakensiek heeft Zondag in het weekblad de Amsterdammer het verschil tusschen de Brieven van Huet enj van Multatuli pakkend in beeld gebracht: de Redactie heeft er karakteristieke plaatsen uit beider brieven-boeken bijgezet.] --- BUITENLAND. Engeland. Woensdag, 25 Juni 1890. Fergusson verklaarde in het Lagerhuis dat de regeering volstrekt niet inzag hoe de indertijd tusschen Engeland en Frankrijk gesloten overeenkomst over de onafhankelijkheid van Zanzibar door eene met volle toestemming van den Sultan gevolgde overname van het Engelsche protectoraat op eenige wijze zoude geschaad worden. Verder verklaarde hij dat het plan van Engeland, om het protectoraat over Zanzibar over te nemen aan de Fransche regeering was bericht; den Franschen ministerwas echter deze mededeel ing nog niet voorgelegd, toen hij inde Fransche kamer zijne verklaring ten opzichte van Zanzibar ten beste gaf. Van Helgoland wordt aan de Standard gemeld dat Duitschland aangenomen heeft, op dat eiland geen defensie-werken te maken zonder toestemming van de Engelsche regeering; Uit Durban wordt aan de Times gemeld dat de Transvaalsche staatssecretaris dr. Leyds in zijne betrekking gehandhaafd is gebleven na een geheim debat inden Volksraad. Het aanbod van de Nederlandsch-Zuid-Afrikaansche Spmij. betreffende den aanleg van een spoorweg tusschen Pretoria en de Vaalrivier zal vermoedelijk aangenomen worden, maar eene vertraging van den aanleg zou kunnen voortvloeien uit de handelwijze van den Volksraad van den Oranje Vrijstaat, die eene beslissing in zake den spoorweg tusschen Bloemfonton en de Vaal-rivier uitstelde. Er worden daarvoor twee spoorwegen voorgesteld; de een zoude eene rechtstreeksche lijn vormen, en de ander een omweg maken door de oostelijke graandistrieten. Voor beide lijnen hebben de opmetingen plaats; vandaar vertraging. De staatspresident Reitz staat krachtig de rechtstreeksche lijn voor. De Britsche anti-slavernij vereeniging heeft een adres van dankbetuiging aan lord Salisi bury gezonden wegens de overeenkomst met Duitschland. In het Lagerhuis heeft de minister Smith aangekondigd, dat de regeering besloten heeft inde wet op de plaatselijke drankvergunningen de artikelen te laten vervallen waarbij de graafschapsraden bevoegd worden verklaard tappers patenten te onteigenen. De regeering zal voorstellen de voor den afkoop van tapperijen reeds toegestane sommen te laten oploopen, ten einde voor het bestemde doel te worden gebezigd, nadat het parlement de daartoe vereischte wetten zal hebben vastgesteld. Het Lagerhuis heeft gisteren met 237 tegen 170 stemmen het tweede artikel aangenomen van het wetsontwerp betreffende de vergunningen tot drankverkoop. --- Duitschland. Het verzoek om ontslag van den minister van financiën van Pruisen, von Scholz, aannemende , heeft de Keizer hem het grootcommandeurschap van de orde der Hohenzollern verleend. Miquel is benoemd tot minister van financiën en zal den lsten Juli in functie treden. De Rijksdag heeft in derde lezing, zonder beraadslaging, de voor Oost-Afrika aangevraagde credieten toegestaan. Voor de stemming verzocht de secretaris van staat Marschall dat de Rijksdag voorloopig zou afzien vaneen debat over het Engelsch-Duitsch tractaat, omdat daarover nog diplomatieke onderhandelingen gevoerd worden. Gisteren sprak eender directeuren van de Deutsche-Oost-Afrika-Gesellschaft, Vohsen, zich in meer hoopvollen zin uit over het tractaat , omdat hij eerwacht dat de handel zich van het eiland Zanzibar naar de Duitsche kuststreek zal laten overbrengen. Dergelijke voorspiegelingen zijn noodzakelijk, opdat de door de Gesellsehaft uitgeschreven leening van 3 millioen mark niet geheel schipbreuk lijde. --- Frankrijk. Tengevolge eener beraadslaging met de verdedigers heeft de rechtbank de behandeling van het proces -tegen de Russische nihilisten voor een onbepaalden tijd uitgesteld. _ De internationale telegrafische conferentie is gesloten. Zij heeft het tarief gedeeltelijk verlaagd. Zoo zullen de telegrammen naar Duitschland slechts 15 centimes per woord kosten, in plaats van 20 centimes; naar België en Zwitserland 12Vs centimes, in plaats van 15; naar Rusland 40 centimes in plaats van 50. Een minimum van 1 fr. per telegram is bepaald voor alle staten, uitgezonderd voor Duitschland, dat geen minimum heeft vastgesteld. Voortaan zullen de samengestelde woorden, zooals „sous-lieutenant, porte-monnaie, chef-d’oeuvre“, enz., slechts voor éen woord gelden, als ze zonder koppelteeken geschreven zijn. Maar het woord mag niet meer dan 15 letters bevatten naar eene plaats in Europa, en niet meer dan 10 letters naar eene bestemming buiten Europa. Men kan op een telegram de letters M. P. voegen, die beteekenen en mains propres (eigenhandig). Dat wil zeggen, dat dergelijke telegrammen evenals aangeteekende brieven slechts afgegeven worden tegen een regu. Inde Kamer heeft de voorzitter aangekondigd, dat hij van den heer Brisson eene aanvrage heeft ontvangen om de regeering te interpelleeren over de zaak betreffende Zanzibar. De heer Ribot, minister van buitenlandsche zaken, verklaarde dat hij de interpellatie aannam voor den volgenden dag. Voordat het debat begint, wenschte hij zich met den heer Brisson te verstaan, teneinde de reeds aangevangen onder handelingen niet te belemmeren. Er zal niets gedaan worden zonder overleg met de mogendheden. De Kamer kan rekenen op de waakzame zorg der regeering. Dubreuill richtte eene interpellatie tot de regeering over het gebeurde te Vicq (dep. Haute Marne) , bij de vervanging van geestelijke onderwijzeressen door burgerlijke. De Kamer heeft met 310 tegen 166 stemmen eene motie aangenomen, waarbij de handelwijze der regeering wordt goedgekeurd. --- Oostenrijk Eenige dagen geleden werd de geschiedschrijver Dr. Friedjung, die zich onledig houdt met een werk over den oorlog van 1866, door vorst Bismarck welwillend ontvangen. Niet alleen dat hij hem vele ophelderingen gaf, maarde schrijver werd bovendien tot een ontbijt uitgenoodigd, waarbij Bismarck er nadruk op legde, hoezeer hij zich had ingespannen om na den oorlog spoedig weer met Oostenrijk op een goeden voet te komen. --- Oostenrijk-Hongarije. De keizer verklaarde Zondag op een diner, waaraan leden van de Delegatiën deel nemen, dat hij de Delegatiën erkentelijk was voor den spoed, waarmede zij aan het verlangen van het legerbestuur voldaan hebben. De keizer erkende zelf, dat de door de Delegatiën aan den dag gelegde meening ten aanzien der financiën van den staat, gerechtvaardigd was. --- Rusland. Het internationaal congres voor gevangeniswezen en strafrecht te Petersburg heeft de volgende besluiten genomen: 1. in volgende verdragen behoort het algemeen beginsel erkend te worden van de uitlevering van misdadigers en moet worden bepaald, welke gevallen als uitzonderingen zullen worden beschouwd ; 2. eene internationale vereeniging behoort te worden opgericht, om ontslagen gevangenen en hunne gezinnen te ondersteunen ; 3. liefdadige instellingen, zoo tot verbetering van misdadigers als tot voorkoming van misdrijven behooren volgens eene algemeene overeenkomst samen te werken; 4. dronkenschap behoort gestraft te worden als de beschonkene wanorde sticht. Dronkaards moeten gestraft worden, als zij dreigen de rustte verstoren. Verkoopers van sterken drank moeten verantwoordelijk worden beschouwd voor misdaden , die een gevolg zijn van het schenken aan beschonkenen. Geen verkoop van sterken drank mag op crediet geschieden en het schenken aan kinderen moet worden verboden. --- Spanje. Gisteren hebben zich geen nieuwe choleragevallen voorgedaan te Gondia, Puebla de Rugat en Montichelvo. --- Servië. De regeering is inde laatste dagen velen grooten kooplieden in varkens, die door de belemmering van den uitvoer dezer dieren in niet geringe verlegenheid geraakt waren, uit de staatskas ter hulpe gekomen. Tusschen den regent Ristitch en den minister-president, tevens minister van buitenlandsche zaken, Gruitsch , is eene ernstige botsing ontstaan. --- Amerika. Eene dépêche van den consul der Vereenigde Staten op Martinique, te New-York ontvangen, bericht dat de hoofdstad Fort de Prance voor de helft dooreen hevigen brand verwoest is. Ongeveer 5000 personen waren van dak beroofd. De consul dringt aan op hulp van buiten. --- PER TELEGRAAF Weenen, 25 Juni. De Oostenrijksche en Italiaansche gezant hebben Turkije aanbevolen, Bulgarije’s [.verzoek om erkenning in te willigen. Tusschen Rusland en Duitschland schijnen evenwel onderhandelingen gaande om den Bulgarenvorst door prins Leuchtenberg te doen vervangen. --- Gemengd Buitenlandsch Nieuws. De Hertog van Clarence en Avondale heeft eergisteren zitting genomen in het Hoogerhuis. De Prins van Wales en zijn broeder de Hertog van Edinburg geleidden den a.s. Kroonprins naar zijn zetel. Inde Ooatenrijksch-Hongaarsche landstreken aan de Russische grenzen, wordt zeer geklaagd over de handelingen der Russische autoriteiten. Zonder achtte slaan op de bepalingen eener overeenkomst tusschen de twee Keizerrijken in 1886 gesloten, zijn zij inden laatsten tijd weer druk bezig met arme Joodsche gezinnen over de grenzen te jagen. De medische commissie, door de Spaansche Regeering naar Yalencia en de door de cholera geteisterde dorpen gezonden, heeft verklaard dat een afsluitings-cordon geheel overbodig is, omdat de epidemie reeds over verschillende plaatsen is verspreid. De geneeskundige raad heeft daarop met algemeene stemmen besloten de Regeering aan te raden decordons op te heffen, maar lazarets in te richten en alle mogelijke maatregelen voor de bevordering van den gezondheidstoestand en voor ontsmetting te nemen. ---