School- en Kerknieuws. Geslaagd voor het acte-examen vrije- en ordeoefeningen der gymnastiek mej. G. A. Kloosterboer van Deventer en de heeren F. Blankwaardt, H. van Doorn, G. Jansen, H. v.d. Kooi en H. Willemsen, allen van Doetinchem. --- Allerlei uit den Achterhoek. Elke medaille heeft eene keerzijde. En zoo zou het niet ónmogelijk zijn, dat de opwekking, van vader Sluiter uitgegaan, door zjjne stichtelijke rijmen, ook zijne schaduwzijden gehad heeft. De titels duiden genoegzaam den inhoud aan. Zij luidden: „Christelijke doodsbetrachting, bestaende in verscheide Sterfgezangen en Doods-echt-scheidinge, Mitsgaders Klaag- en Troostredenen over de Dood van zijn Huysvrouw. Den tienden druk." „Psalmen, LofsaDgen en Geestelijke Liedekens", „Jeremia’s Klaeg-liederen, Op Dicht- en Zang-mate soo gerymt, dat de eigene Prophetische Text-woorden daar in gehouden zijn, en, met andere soorte van Letteren, ordentelyk daaruit gelesen en onderscheyden konnen worden. By gelegenheyd deser droevige e n b ekla egl y ket y d en al dus gestelt en uytgebreyd" enz. Den Negenden Druk. Niet lang naderhand toch hoorde men de klacht, dat sommige predikanten, van wie er althans één op de Veluwe met name wordt opgegeven, zóó verbazend sterk waren in het afschilderen van de verschrikkingen en martelingen, waarop tal van hoorders groote kans hadden in het toekomstig leven, dat het gesnik en geschrei inde kerk algemeen was en or telkens menschen flauw vielen. De predikant, die, de meeste hoorders deed wankelen en flauw vallen, had natuurlijk den meeaten naam en den grootsten toeloop. Nog was er eene omstandigheid, die hoogstwaarschijnlijk een storenden invloed heeft gehad op de vormende kracht, welke er van Sluiters gedichten is uitgegaan, vooral bij lieden van zijne naaste omgeving. We zullen straks uit de levensgeschiedenis van dezen merkwaardigen man zien, dat hem de zedelijke moed van den martelaar ontbrak. „En zonder heldenmoed geen dichter!" zegt Da Costa- Maar Sluiter zou hem misschien toevoegen, dat hij goed praten had, en dat een mensch toch altijd een mensch blijft. De omstandigheid, waarop wij doelen, is, dat Sluiter tweemaal, bij de nadering van vijandelijke benden, zijne gemeente verliet en elders zich in veiligheid stelde en wel in 1665 en in 1672. jMen moet intusschen, voor zoover dit het laatste jaar betreft, niet vergeten, dat inderdaad !„de regeering radeloos en het volk redeloos was, terwijl het land reddeloos scheen. „Ia Holland en Zeeland brachten de ongehoorde voorspoed en de nadering des vijands eene buitengewone verslagenheid teweeg. Men was stom en als bedwelmd. leder liet het hoofd hangen en scheen het doodvonnis te hebben gekregen. Elk vond zijn huis te eng en ging doelloos op straat, waar hij slechts gekerm en ellende aantrof- De ambachten stonden stil; de winkels waren gesloten; de rechtbanken staakten hare zittingen; alle scholen gaven vacantie, de kerken waren te klein om de benauwde sehare te bevatten; men begroef zijne kostbaarheden en hield zich op het uiterste voorbereid. Het gevaar was dan ook alles behalve denkbeeldig. Volgens de Staten van Holland hebben de vijanden in Holland en West-Friesland brandschattingen aangericht en door het vermoorden en verbranden van stokoude luiden, onnoozele kinderen en zuigelingen en het bedrijven van allerhande ongehoorde onmenschelijke actiën en wreedheden, zich op zoo barbaarsche wijs gedragen, dat daarvan onder beschaafde Heidenen, ja onder Tartaren zelfs, bijna geene exempelen gevonden worden." En de Pransche veldheer Luxemburg schreef aan zijn minister van oorlog schertsend bij ’t verbranden vaneen dorp: „De huizen zijn in dit land zeer ontvlambaar; alles is verbrand, wat er in was; paarden, koeien, en naar men zegt vrij wat boeren, vrouwen en kleine kinderen." Eu Louvois schreef aan Condé: „Al de Hollanders in Zwammerdam heeft men geroosterd; niet één heeft men uit de huizen laten gaan “ Waar de zaken zóó stonden, moest het voor een Protestantsch geestelijke wel de grootste roekeloosheid zijn, om bij de nadering der Munstersche benden, later met de Pransche vereenigd, in het voor den vijand open liggend Eibergen te blijven. Een verstandig, weldenkend mensch, gelijk Sluiter, wien een groot levensdoel voor oogen zweefde, doch die door de treurige tijdsomstandigheden uit zijn koers geraakt was, moest dat herhaalde vluchten en het daarmee gepaard gaande doelloos rondzwerven, echter wel zeer ontmoedigen. Het is dan ook zeer opmerkelijk, dat hij na zijne tweede uitwijking, do gemeente, door hem zoo vele achtereenvolgende, vruchtbare jaren gesticht en geleid, niet weder tot standplaats koos. Hij nam een beroep aan van de Hervormde gemeente te Rouvoen, doch stierf niet lang daarna, inden bloei zijner jaren. Heeft het verdriet over ’t gedeeltelijk mislukken van zijn levensdoel soms zijn leven verkort P Waar de sombere pijnboom met goed ge volg aan de vlagen, buien en nachtvorsten van den herfst weerstand biedt, wordt zelfs de fiere, majestueuze eik er steeds geheel door ontbloot. Maarde oude, zwartberookte bundel, welke zjjne talrijke geschriften bevat, smal, doch zeer dik en waarvan de lederen band door een lederen riempje kan worden dichtgebonden, vraagt nog eenmaal onze opmerkzaam heid. Het boek wordt geopend met eene staalgravure, welke den dichter voorsteït als een nog jeugdig persoon ineen soort van ruime kamerjas, welke dooreen dik koord om zijn middel is bevestigd. Yóór hem en nevens hem staan en liggen eenige oude kwartijnen en beschreven vellen. Inde rechterband houdt bij de schrijfveder, terwijl de linker door het dubbele, geheel opengezette raam naar buiten wijst op een vreedzaam, echt landelijk tooneel. Eene meid zwoegt er met de emmers aan ’t juk voort; de landman is er op eenigen afstand met een tweespan aan ’t ploegen; men ziet er koeien grazen en eenden voortwaggelen en verder op , tusschen ’t geboomte ontwaart men de kerk met den spitsen toreD. Daar de uitgever van ’t onder mij berustende exemplaar, Joh. Wessing, Willemsz. te Amsterdam (31 Dec. 1776) met hst copiereeht ook de koperen platen gekocht had, is het niet onmogelijk dat, bij benadering althans, de dichter en zijne woning hier werkelijk zijn afgebeeld. Wij wagen dit niet te beslissen. Want ook ai zijnde platen volkomen dezelfde als die in do eerste uitgaaf voorkwamen, dan nog is het zeer goed mogelijk dat de teekenaar den dichter en de Eibergsche pastorie volstrekt niet uit eigen aanschou -ing gekend heeft, evenmin als de streek, welke Sluiter tot dichten drong. De tweede plaat stelt eendruk stadsplein voor, met veel geros en gerij, terwijl de gepruikte, gepoeierde heeren in hunne stijve klseding als knipmessen voor elkaar staan te buigen en de dames als pauwen, voortstappen, het hoofd en den nek op eene onbeschrijfelijke wijze omhuld. De burgers, hoewel minder zwierig uitgedoscht, hebben niettemin den degen op zijde; oen gebrdik, waartegen lang naderhand de bekende Justus van Effen in zijn „Hollandschen Spectator" zoo ernstig te velde trok, wegens de ongelukken, welke daarvan het gevolg waren. Onder deze plaat en daarnaast vindt men o. a. deze verzen van het „Buytenleven", dat er door geillustreerd wordt: „De lust om prachtige gebouwen En straten vol van volk t’ aanschouwen, ’t Gevoel, ’t geloop, ’t gekoop, ’t geprael, Kan ik verachten altemael. Mij dunkt, ik hebbe door Gods zegen Voor mij een koninkrijk verkregen, Wanneer ik op mjjD kamer mag IJet vruchtbaars werken al den dag .... De wijsheid kan, met haar bedrijven, Wel eenig, in haer selven blijven, En gaen beweeglik sneeg en snel Door alle dingen evenwel, Soo dat een ziel, die wel gestelt is, Ook nimmermeer soo soet verzelt is, Dan daer’s is met haer selfs alleen, En houd met stomme boeken reen enz De tegenstelling der tweede vinden we niet enkel inde eerste, maar ook inde derde plaat. Deze stelt den dichter op de wandeling voor, weer in zijne huisjas, met een eenvoudig mutsje op ’t hoofd. Een ranke hond loopt nevens hem. Vogels zitten op de takken boven zijn hoofd te zingen. Schapen en koeien rusten en grazen in zijne nabijheid, terwijl de ploegende landman weer niet vergeten is, evenmin als aan dea gezichtseinder, de kei k en de toren. Op de volgende plaat zijn een paar boeren met dorschen bezig. Had de burger een degen op zijde, de boer heeft het vervaarlijke schedemes inden zak. Een beer neemt met den meest mogelijken zwier, diep buigend, den hoed voor hem af. Over ’t geheel had de boer in die dagen juist niet veel achting en waardeering van de „groote lui" te verwachten. ’t Zal de dichter wezen. Op den zolder is men bezig met de schooven neer te werpen. Deze verzen hebben o. a. op de plaat betrekking; „’k Sie liever in Boomsjjne kleed’ren Den Huisman hier sich selfs verneed’ren, En na sijn werk ten Akker gaen, Dan Pronkers op haer wandel-baen, Die met bestrikte zjje kleeren Een yeder langs de straat braveeren En ledig swerven overal, Waer ’t best haer dertelheid bevall’. ’k Sie alsoo lief een Kar of Wagen Den Mest, die ’t Land bevrucht, uit dragen, Dan Koets bij Koets, waer in m’om strijd Soo vruchtloos uit draegt d’ed'le tijd. Van al dat toeren gins en weder, Van al dat voeren op en neder, En ’t hossebossen door de stad, Is d’oor haest moe, en d’ooge sat.” Men zal bet wel roet ons eens zjjn, dat iemand, die reeds op jeugdigen leeftijd zulk een diep besef der onschatbare waarde van den tijd had,; onder eenigszins gunstige omstandigheden een man van beteekenis worden moest. Do laatste gravure van het „Buytenleven" vertoont ons den knekelman met zjjne zeis, den klopper op de deur in werking brengend. Door ’t geopende venster ptaart een persoon met alle teekenen van schrik en ontzetting naar buiten, terwijl hij krampachtig de band op de borst drukt. Hooger vertoont zich nog een menschengedaante, die ook door het kloppen is opgeschrikt. Eene kroon, een zandlooper, eene spade enz. liggen aan de voeten van den Dood. Achter hem staat de dichter, met een veelbeteekenendeu blik op hem wijzend. Het gedicht groot 44 bladzijden, ieder van 36 versregels, eindigt met deze ontboezeming, die, ofschoon ook hier en daar gebrekkig van vorm zijnde, toch niet ondichterlijk gedacht is: „Den adelaer, zoo eel van aerde, En wroet niet, met den mol, in d’aerde, Maar spoed zich, dooreen wakk’re vlucht, Met lust in d’ hoogte na de lucht. Soo vliegt een Christen, als met vlerken, Ook edelmoedig na de zwerken, En acht al 's werelds dom geswier, Aldus verheven, niet een sier. *> enz Ook het „Eensaam Huys- en Winterleven" is op deze wijze geïllustreerd. Wij nemen intusschen hier afscheid van het boek, om een volgende maal een overzicht te geven van Sluiters leven. *) Niets, hoegenaamd. --- Laatste Berichten. Uit ’s Gravenhage wordt ons geseind dat het bericht in sommige dagbladen opgenomen, dat bij de Koningin het voornemen zoude bestaan ia den loop van 1899 de provinciën te bezoeken, van allen grond is ontbloot. Een dergelijk voornemen bestaat beslist niet. --- Familiebericht BURGERLIJKE STAND. ZUTPHES, Van 16 tot ea met 22 Oet. ’97 Ondertrouwd: J Brouwer met A. Schepers M Pol met W E. Roering J M. Verniers won te Amsterdam met J. W. Lindeman. P Loewe met A C Gerhards wed. G. J. Schut. Z Brekveld met J. H Polko P. van der Es met J ter |Huurue A. Konijnenberg met G. Veldhof. J. Nijhof met H. ten Bosch Gehuwd: Geene Bevallen . A. A Kortebein geb Dorreman, 2 D. C. Barendsen geb Harps, Z. – A. J. Stooter geb. Mensink, D. J Marks geb Bennink, Z M. Strasburg geb. Banze, Z. G. J. Sonnenberg geb. Feberwce, D W. 11. Bartels geb de Klerk, Z J. M. van der Schouw geb Wiggerink, Z A. G.-ebel geb. Jansen, Z M Polman geb. Ebbink, 2. B Lammers geb van Limbeek, Z R Langenkamp geb Wichers, Z Overleden; H M G Beltman, I w j. d M A. Enzerink eehtgene. van 11. ter Beek, 31 j. K. Kleine, 5 m. j. d W. Hahné eehtgene. van P. Gerritsen, 43 j. W. Gerritsen geb. Hahné, levenl. Z. C. Smies, 2 j. j. d. P. J. van der Veen eehtgen. van M ter Haar, 62 j. J. C. Kamsteeg geb. Wijnli ud, Levenl. Z J. Romijn, 24 j j. d. H. 11. Schaap wed. van R Ruimer, BI j BSDHMEN. Van 8 tot 21 Oet. Ondertrouwd: G W. Jonkers met E Jurriens J. Licht met J. M. Hofenk. Gehuwd : geene. Bevallen; H. Berends geb. Meijerink, Z. – J 11. Wulfsen geb Scbotpoort, Z. -- D, Kloppers geb Wilbrink, D. A van llierden geb van de Kraats, Z. D Koller geb. van Jaarsveld. D. – A. Reinders geb Eggink, Z. -R. Bosman geb van Boven, Z H J. Beekhuis geb Brojjl, Z. J H. Hoorneman geb. Brink, D A Pasman geb Derks, D. E, Bouhof geb de Martijn, D. E. W. van der Spreng geb. Bakkerweerd, Z. J. Lamberts geb. Kamphuis, D. A, H;gens geb. Hartgerink, Z Overleden : M Bouwmeester, ij 5 m. J Uittien, 5 m. J. Holtslag man van L G. van der Spreng wednr. van M. Minkman, 82 j. H. Bosveld, 14 j. BORC U L O Van 15 tot 21 Oetober. Ondertrouwd: B. Siggeler met J Geerdink —J. W. Franck met G M. Emous. Gehuwd en Bevallen -. Geene. Overleden: G. Overdijkink, 86 j. Levenloos kind van R Reurink en van H Reuriuk --- Marktberichten. Zutphen, 21 Oct Tarwe f o. 5 f o,- Boter p. Vs v. i22 504 i24 25 Rogge f 5,60 a f 0,— Boter per KG. f 1.04 A f 1.22 Haver fo. Af 0,— Ned. p. Varkvl. fo.— Aio.— Aardappel, f 1,75 At 2,25 Vark. per KG. f 0.82A t0.40 Eier p. 100 st.f 4,60 A f 5,50 dito dood „ f 0,40 Af 0.48 Rund. p.KG.f 0.40 af 0,50 Kalveren 1 0.84 A f0,42 dito guste „ f 0,80 Af 0.85 Appelen p. HL. f 2. a 1 3 draohe. dito f 6) a f 170 ps. Peren „ f 2 50 A f 8 50 Vers. Ham. f0 5t a f0.58 ’Wol per K.G.t o, afo, Kooi p. ïoo ss. f 3- A f6 – Deventer, 22 Oct. N. Tarwe f 7,50 a f7,75 Biggen p. week f 1,10 af1,40 N. Rogge f 5,50 a f 5,75 Haver f 3,30 a f 3,45 Boekweit f o, a f 0,— Bot. Ie s. p. 20 N. p 1 23, – Bieren p. 100 f 5 a f 6, a f 24, V.Yark.p.Kg.ió.44 af 0,48 „ 2esoortf 21,- al 22, „ per Kg f I. a f 1,10 Arnhem, 22 Oct, Tarwe per HL. f 8,25 a f8,61 Klaverz. p. k. f 0,— a f 0,— Rogge „ f 5,50a f 6,— Boter p. 1/g t. I 0,— a f o, Boekweit fö,so af 6, „ kilo f 1,10 af 1,36 Haver t 3. af 3,40 Eieren p. 100 g. f 4,— af5.90 Aard. per HL. f 1,6) af 2,— Vark. lev. p.k. f 0,83 a f 0,88 Appel. „ „ f 3,50 a f 5,50 Idem dood „ f 0,— a f 0,— Peren „ , 1 2 50 af 4,— Doetinchem, 22 Oct; Tarwe p. HL. f7,— afB, Nieuwe aard. f0,— a fo,— Rogge » * f5,75 af6.30 Boter p. kilo f 0,98 af 1,08 Haver „ „ f 3,50 a f 3,50 Eier. p'. 100 st. f 4,- a f 4,7'» Boekweit p. HL. fs. afs 80 v. Vark. p. K. f 0 38 a f 0.42 Kool per :00 st. f 3,—af4 60 dito dood „ f044«f0.50 Aard.perHL. f 1.50 af 2.2oiBiggen p. week f 1,10 afljSO Zwolle, 22 Oct. N. Tarwe f7,25 a f7,50 Peren f o, a fo, N. Rogge f5,25 a f5.50 Eieren p. 100 f3.75 afö Boekweit f4,75 af 5, Boter 10,95 a 11,25 p. k!g. Gerst f 8,60 ar 3,80 Grasb. 1/g r. f o. aiO, Haver fo, a f 0,— ld. i/s vatpr. f2B, —at24,— N. Aard. f1,50 a f 2,75 ld. 1/g v. afw. g f21.50 f22,50 Rnssohenp.loob.fo, —afO,— „ „ 2e s. f 20, af 21, Appelen f o, a f o, „ l/w v. f o, a f Doesburg 20 Oot. Aard. f 1,70 a f2,10 p. H.L. V. Hamm p. K. 10,50 afO,GO Boter f I. a f 1,22 K.G. j. Varkens f4, af 7.50 Bier f 4,50 a f 5, p. 100 st. Kippen f 0,50 a f 0,90 Loohesn, 19 Oct. B >ter p. 1/js v.f-,— af—,— Kippen f 0,40 & f 0.60 £>oter p. KG. S I. 5 f 1.04 Hanen f 0,25 & t öjöo Kier. p. 100 st. f4— .1 f 4.50 Vark. lev. p. k. f0.34 af0,40 bard, p. SL. f 0,0 i 4 f 0,20 ld. dood p. k. f 0,40 4 f 0.48 Appelen p. 5 L. fO.IO afO SOjPeren p. 5 L.fOOS ■, 10.15 G-roenio, 19 Oct Boter per kilo f 0,99 a f0 96 Eieren per 100 stuks f3,75 A f4 50 Borculo, 21 Oct. Boter f 0,95 a f I, per kilo. Eieren f 4,— a f4,50 per 100 stuks. Neede, 21 Oct. Boter p. Vs v. f 19,—a f2o, Biggen per w. f 0,— a f 0,— „ p. kilo f 0,90 a i'o,9 Rund. dracb. f – af 0 Eieren p. 100 f 8,59 a f 4,25 dito vette f— afo Varkens mag. f—,af— dito gusto t – a fO– vette p. Kg. f 0,— afo Vsrsseveld, 21 Oct. Boter p. KG. f I, a f 1,041 Eieren p. 100 s. 1 3,75 a f5,— Y.kalv.lev.pKG,fo,37afo.4l! Vark. per KG.I 0,40a f0.44 Schiedam, 21 Oct. Moutwijn . . per Ned. vat en zonder fust f 7,— Jenever .. . „ „ „ „ „ „ – 11,— Amst. proef „ „ „ „ „ „ – 12,50 zonder de belastiug. Spïelingcosnmissie per ketel f 1,10. --- MARKTEN die inde volgende dagen gehouden worden. (Uit den Zutph. Almanak Tan w. J. tuieme & Cie.) Maandag, 25 Oct. Aalten botermarkt, Apeldoorn weekm., Brummen weekrn. Eibergen weekm.. Haaksbergen weekm., ’s Bosch vette v en kalverm, Nijmegen weekm., Tiei weekm., Zevenaar weekm, Ruurlo weekm., Apeldoorn Arnhem Dinxporlo Nijkerk Tiel b. Ellen k. Groenlo p. b. v. ’a Heeren berg Silvolde j. .Rijsaen p. b. s. v. Deventer b. Dinsdag, 26 Oct. Arnhem weekmarkt, Zalt- Bommel weekmarkt, Deventer weekm. b. s., Groenlo botermarkt, Heugelo (G.) weofem., Loebem botermarkt, Neede weekm., Ommen p. b. s. v., Zutphen weekmarkt. Ambt A'mclo Gendringen Wijdten Doetinohmn j. Eiburg Zait Bommel Culemborg Wintorswijkb, Woensdag, 27 Oot. Doesburg weekm., Apeldoorn b Lichtenvoorde botermarkt, Rijsaen weekm, Raale b. s. v • Epo boterm., Haaksbergen weekm. Borculo II irderwjjt Wageningen Emmerik b. Doesbu-g b. v. Raalte p. ï’onder dag, 28 Oct. Apeldoorn weekm., Barnereld, weekm., Nijmegen weekm, Yarssoveld botermarkt, Zevenaar weekm, Zutphen weekm., Hattem b. Varssevrld v. Vreden j Zwoile (0). p. Zutphen p. b. v. s. Eist b. s. Epe Oldebrook Hattem b Yarssoveld v. Vieden j. Zwolle (O.) p. Vrjjdag, 29 Oct. Arnhem graan- en varkensin., Zalt- Bommel weekm , Brummen weekm , Deventer , Druten weekm., weekm., Tiel weekm., Geldermalsen weekm., Zwolle groote beeetenm. Zalt Bommel Gorinohem j. Delden b. k. Zaterdag, 3 1 Oot. Doesburg weekm., Druten weekm. Njjmegen. weekm., Zutphen weekm. Harderwijk ook voor varkens --- VERGADERING van het Genootschap ter Beoefening van Natuurkundiare Wetenschappen, op Maandag 25 Ojtober 1897, des avonds ten half acht ure. Spreker: de heer 11. C. VAN WOERDEN van Arnhem. --- Advertentie Aan het Commissariaat van politi» alhier zijn, des voormiddags tusschen 9 en 12 ure, inlichtingen te bekomen aangaande de navolgende gevonden voorwerpen. Een spoormandje, een bonte zakdoek, een parapluie, een mandje -een rol mangelgoed, een paar damesliandschoenen, een jas. Zutphen, 22 Oct. 1897. --- Familiebericht advertenties* Heden overleed onze geliefde oudste Broeder en Behuwdbroeder, de Heer HAftMEN HENDRIK SCHAAP, Weduwnaar van B. Ruimer, inden ouderdom van ruim 81 jaren. H. SCHAAP. J. M. SCHAAP— Groot Hulze. M SCHAAP. Ph. SCHAAP. J. SCHAAP— Scheurleer. 11. UITËRWIJK – Schaap. T. UITËRWIJK. Zu'phen, 21 Oetober 1897. ---