Binnenland. ZUTPHEN, 15 Aug. Uit een a, vet tentie kan men , ;len dat met het oog op het Zendingseest te . Vorden do Tramweg Mij ~De , raaf schap" extra trams zal laten rijden. De ,Prins" van deze week ;eeft op de voorpagina het portret van nr. P. W. A. Cort van der Linden, de nan die het nieuwe Kabinet zal vormen. Verder is er in afgebeeld het nieuwe emeentehnis voor de dorpen Angerlo, Hesbeek en Lathem, die eene gemeente .7ormen. De commissaris der Koningin in deze provincie is voornemens op 23 Augustus a.s. de gem. Wehl en Doesburg te. bezoeken. De door den Raad van Doesburg tegen de rekening 1912 van zijn Gezondheidscommissie ingebrachte bezwaren zijn door Ged. Staten ongegrond verklaard. Ged. Staten der provincie Gelderland hebben geen termen kunnen vinden om in te gaan op de door den Raad en B. en W. der gem. Angerlo uitgesproken wenschelijkheid tot sluiting voor motorrijtuigen op meer dan twee wielen, van den Angerloschen Zomerdijk (ged. Didamsche weg in de gein. Angerlo.) ~stoel, 15 Aug. Mej. M. J. H: Kok—Heyt te Vorden, in de laatst get houden raadsvergadering benoemd to gemeente-vroedvrouw, heeft voor die betrekking bedankt. 11 Aug. Ten vorigen jare werd een adres ingezonden om op de spoorlijn Zutphen—Hengelo, ter plaatse waar die lijn gesneden wordt door den grindweg naar Hartsen, een halte gevestigd te krijgen. Tevens werd toen verzocht om , bij wachtpost 26 te Epse de locaaltreinen te doen stoppen. Naar wij vernemen, is dezer dagen door den Minister van Waterstaat op beide verzoeken afwijzend beschikt. Almee, 14 Aug. Op haar verzoek is aan de Chr. Jongelingsvereeniging . badja" alhier voor haar vereenigingsgebouw vrijdom der persoueele belasting naar de eerste drie grondslagen verleend, vermits de vereeniging geacht kan werden werkzaam te zijn ten algemeeliep, nutte waarbij geen winst wordt beoogd of gemaakt anders dan ten bate der vere,eniging. Dientengevolge is zij geplaatst op de lijst – _bedoeld in art. 4 § 2 der wet op de personeele belasting. Eefde, 14 Aug. Benoemd tot surnumerair bij de Staatsspoorwegen aan het station Olst onze plaatsgenoot de heer R. Sobel. Brummen, 14 Aug. Ter gelegenheil van het 25-jarig ambtsjubileum van den heer P. de Wijs, burgemeester der gemeente, zal morgenmiddag om balt 2 de ontvangst plaats hebben van de politie, tot liet aanbieden van een geschenk; om twee uur zullen de leden van den Raad voor gelijk doel ontvangen worden, terwijl een commissie uit do burgerij, namens de gemeentenaren ten 3 ure een geschenk zal aanbieden. Van 3-5 uur algemeene receptie. Om "S uur concert op 't marktplein. Om 10 uur vuurwerk. . Lichtenvoorde, 14 Aug. Van de inrichting voor verwaarloosde jongens te Harreveld zijn gisteren ontvlucht drie jongens. Tusschen Lichtenvoorde en Vragender, ter hoogte van Hitten, is heden in eene sloot gevonden een rijwiel en pet. Nadere bizonderheden ontbreken. Bergh, 14 Aug. De raad der gemeente besloot heden de vijf ge- en herkozen raadsleden niet toe te laten, omdat bij van meening is, dat de goede trouw van den raad in openbare vergaderingen en circulaires is aangerand. Benoemd tot onderwijzeres te Wijnbergen mei. B. M. R. Leonards aldaar; tot onderwijzer te Kilder de heer U. W. Brugman aldaar. Afd. Winterswijk der Geld. Overijss. Mij v. Landbouw. Winterswijk, 14 Aug. De voorzitter, de heer J. G. ten Houten, opent de vergadering en herinnert aan het groote verlies, dat de afdeeling geleden heeft door het overlijden van den heer Corbelijn Battaerd, die zoo lang en met zooveel kennis en ijver de belangen van den land- en tuinbouw heeft behartigd. Als een bewijs van hulde aan den overledene wordt de vergadering die de woorden – van den voorzitter staande aanhoorde; cenige oogenblikken geschorst: Tot afgevaardigde naar de algemeene vergadering wordt aangewezen de heer E. Lankwardeu. De landbonwtentoonstellino-, bij gelegenheid van het 50-jarig gestaan der afdeeling zal waarschijnlijk In het volgend jaar in Augustus gehouden worden. Naar aanleiding van een punt op den beschrijvingsbrief' wordt de opmerking gemaakt, dat op de algemeene vergadering o.a. ter sprake zal komen de wijziging van de grondslagen der maatschappij, zonder 'dat uit den beschrijvingsbrief blijkt, 'waarin deze wijziging zal bestaan. Den afgevaardigde wordt opgedragen, do bevreemding van de vergadering aan het hoofdbestuur – kenbaar te -maken. Wenschelijk werd het geacht, dat niet alleen aan de besturen, maar ook aan alle leden tijdig een beschrijvingsbrief werd toegezonden, opdat belangrijke wijzigingen eerst in de afdeelingen behandeld kunnen worden. Ook zal de afgevaardigde vragen, of het hoofdbestuur bereid is een onderzoek in te stellen naar de klachten, die in verschillende afdeelingen gerezen zijn ten opzichte van de provinciale keuringscommissie. Tot bestuursleden worden herbenoemd de heeren van Basten-Batenburg en J. , Eelink. In de vacature Battaerd zal op I een volgende vergadering voorzien worden. De heer C. P. ten Houten deelt mede, dat in dit jaar te Breukheurne, Kotten en het Noordelijk deel van het Woold een fokvereeniging is opgericht, die bereids de koninklijke goedizeuring verworven heeft, en waarvan de stier in r het N. R. S. is ingeschreven. – De heer Lankwarden wijst op het feit, dat de wintercursussen in deze af deeling niet door de gemeente worden t gesubsidieerd. Hij geeft het bestuur in – overweging over deze zaak eens na te t denken en te doen wat het meent te 3 moeten doen. j Na rondvraag werd de vergadering door den voorzitter gesloten. --- Alg. Berichten. Minister Kolkman. Uit Leiden wordt gemerl, dat het ' voornemen bestaat aan minister Kolkman een Statenzetel aan te bieden en hem tot lid van Ged. Staten van Zuid-Holland (van. Nolet) te benoemen. Mr. Kerstens te Leiden zou bedanken als lid van de Prov. Staten voor Leiderdorp. Minister Kolkman komt zoodoende voor Fembarras du choix, Tweede Kamerlid of Statenlid. De Concentratie en de Kabinetscrisis. In het „Volk" vinden we het volgende bericht: Onder leiding van mr. J. W. de Kanter, A. J. K. Koch en mr. H. J. Romeijn is onder de vrijzinnigen in den lande een vertrouwelijke adresbeweging op touw gezet. Men verzamelt handteekeningen OP het volgende spoed-adres: Aan het Vrijzinnig Concentratie- Komitee. De ondergeteekenden, die met groote belangstelling den uitslag der politieke verkiezingen voor de Tweede Kamer begroet hebben, volgen met niet minder belangstelling den loop der daaruit 2 voortgevloeide Kabinets-krisis, doch doen 1 dit tevens met bezorgdheid. Wij zijn van oordeel dat wie als voorstanders van het concentratie-program werden afgevaardigd, den plicht hebben met alle kracht te bevorderen dat aan de eischen van dat program ( omtrent algemeen kiesrecht en Staatspensioen worde voldaan. 71 ij ra I W.' eenen, dat uit het feit, dat de socialisten de hun terecht voorgestelde , medewerking tot de vorming van een ; ministerie afwezen, voor de Concentratie allerminst de noodzakelijkheid geboren 1 werd ook harerzijds te weigeren de konsekwentie van de stembusaktie te aanvaarden. Wij zijn niet overtuigd, dat door het niet toetreden van de sociaaldemokraten tot een te vormen ministerie do uitvoering van een regeeringsprogram als door dr. Bos geformuleerd, onmogelijk is geworden. ,lle weigering der Concentratie werd in hetgeen hieromtrent aan de pers werd medegedeeld niet voldoende gemotiveerd en de verklaring, dat ''de verdere debatten werden beheerscht door den wensch om de aan de kiezers gedane beloften tot hun recht te doen komen, kan moeilijk bevrediging schenken. „Ondergeteekenden vragen zich af, waarom aan do kiezers werd onthouden, waar zij recht op hebben, n.l. openbaarmaking van de beweegredenen die tot de bedoelde weigering hebben geleid en mededeeling van de namen der afgevaardigden wier houding die weigering deed plaats hebben. „De kiezers hebben toch recht te ' weten hoe de houding der door hen gekozen -afgevaardigden in deze is geweest en welke gronden zij hadden om die houding aan te nemen. „Thans is bij ons eene niet geringe bezorgdheid dat de komende regeering niet met die opgewektheid en die kracht zich er toe zal zetten om het den kiezers beloofde tot stand te brengen als van de Concentratie had kunnen worden verwacht en dat deze loop der kabinetskrisis het vertrouwen van het kiezersvolk ten zeerste zal hebben geschokt. . „Een en ander is voor ons reden om ons tot u te wenden en er bij u op aan ; te dringen dat alsnog openbaarheid • worde gegeven aan hetgeen tot dit door ons betreurde besluit der Concentratie leidde en er u op te wijzen, dat naar onze ,overtuiging door de Concentratie geene regeering, zal kunnen worden L gesteund die niet met alle kracht zich L opmaakt om aan de gerechtvaardigde ; verwachtingen der kiezers te voldoen. ; „Teleurstelling dier verwachtingen zou zeker in strijd zijn met 's lands , hkeiezera r belang en mag door hen, aan wie vertrouwen werd geschonken door de , die met zoo groote opgewekt – eedeuug. goed einie wordengt ld nWij vragen daarom van u een duidelijke en stellige verklaring, dat door de vrijzinnige afgevaardigden met alle kracht er voor zal werden geijverd dat ; de beloften der concentratie omtrent algemeen kiesrecht en Staatspensioen zullen worden vervuld." Christelijk Historische Unie. • Over de leiding van de Christelijk • Historische partij bij de laatste verkiezingen is, naar de „U._ Ct." meldt, bij ; vele leden van die partij, naar het. schijnt, groote ontevredenheid ontstaan. Velen wijten de nederlaag van de rechtsche partijen aan het hoofdbestuur, ot liever aan enkele leden daarvan. • Naar men aan de ,U. Ct." verzekert, , hebben daarom OS. Wagenaar te Rotterdam, mr. Bruut te 's-Gravezande en , ds. H. van Eijek van Heslinga te Berlikum, hun ontslag genomen als lid van • het hoofdbestuur der Chr.-Historische Unie. ' Ook hebben enkele leden van het Nationaal Comité voor hun lidmaatschap bedankt. Hofbericht. H. M. de Koningin zal in het Paleis te Amsterdam audientie verleenen : Op 9 Sept. 2 uur aan officieren en militaire autoriteiten; half vijf -aan de leden van het consulaire korps, de commissarissen der Koningin, gewestelijke besturen, burgemeesters en gemeentelijke besturen. Woensdag 10 Sept. half elf aan de overige civiele autoriteiten en aan de rijks-, gemeentelijke- en kerkelijke commissiën ; half twee aan de particuliere commissiën ; Donderdag 11 September half elf aan particulieren. De lijsten, welke van Maandag 18 Augustus af ter inschrijving voor deze audienties ten paleize te Amsterdam gereed zullen liggen, zullen worden gesloten op Donderdag 28 Aug. 4 uur. De dames die hare opwachting wenschen te maken moeten zich schriftelijk aanmelden vóór 30 Augustus bij mevrouw Van Loon, Dame An Palais van H. M. de Koningin te Amsterdam, met opgave van volledig adres te Amsterdam. Het 'bal ten Paleize zal plaats hebben op 11 September. De Koningin-Moeder is voornemens tijdens de aanwezigheid der Koninklijke familie te Amsterdam van 9 tot 15 September ook eenige dagen in de hoofdstad te vertoeven. --- Een natuurhistorisch museum. Lezers van de „Levende Natuur" wisten allang dat de beer J. B. Bernink Denekamp een groote verzameling naturalien had. Maar in den laatsten tijd is deze van meer algemeene bekend- 1 heid geworden; er is een Museum van gemaakt dat den naam „Natura docet" t draagt en al kan dat niet op één lijn 1 gesteld worden met de groote Rijksmusea, het is toch wel de moeite waard ( er eens een kijkje te nemen. Het heeft , voor boven die groote .wetenschappelijke verzamelingen, dat het is te overzien en ook dat men er de welwillende ( ontvangst en de gewenschte toelichtingen van den heer Bernink geniet. Daar komen de boeren, die vragen om de schadelijke insecten te zien; , daar komen universiteitsmenschen, die eens rustig willen studeeren; daar komen onderwijzers die voor een aetb willen kennis maken met de planten en dieren,waarvan ze- zooveel geleerde in hun bol opnemen. Het zal toch tegenwoordig niet Zoo licht meet gebeuren wat we eens een onderwijzer hoorden vertellen; dat hij met succes een landbouwacte haalde, hoewel hij nooit aardappelen had zien groeien en het daarmee won van een afgewezen boerenzoon, die in aardappelkennis stellig zijn meerdere was. Het onderwijs in natuurlijke historie is heel wat beter dan een dertig jaar geleden en zoo komen op „Natura docet" ook vete schoolklassen en de kinderen kunnen . niet genoeg kijken naar al het moois. Trouwens de schoolkinderenexeae. meestert it lpi elat a 'ni v• Inijverige contribuanten voor het Mlláturn. Alle doode leesten die ze in handen krijgen kghreiejbgereranc:Ntevroje:iiiil ieknm lelanoauingd t tuin broedt e de e dseenhdooltjeeusgedhiaeftkeoni.nsltilig. zijn broedt menig vogelpaar, dat no, ontbreekt in het Museum, maar hij • te veel dierenbeschermer om voor zijn verzameling te schieten. Hij wacht tot hem in handen valt wat toch ten doode is gedoemd.. Dit is een dualisme, dat zoo 't al geen schade doet,toch den voortgang van het Merusiseutm bochielpelmaamtseitle. Maarel st en misschien is aan deze opvatting voor een deel ook vteepridlaaealeenrin. de sympathie, waarin het den heer zich onder de liefhebbers mag getuigt zoo menig geschenk. Tal van kleine verzamelingen insecten, door heer F. prachtigeGrs othnoffralische voorwerp en zijn 'eer Be'rnink cadeau gedaan en g voortdurienrile,z,nd wordt het Museum llihoetheek no schenkingen verrijkt. Zoo d heefte aaiannelini 'gietvanMuBsoeuminianeenn. vogels‘, e rgri je lketg antieeetr dd. e Zoo zeldzameis d e be kostbareNederlan iuitgave van „De vogels van eerste druk cur,'d/oor H. Schlegel, de eer:k-1858, waarin de vogels geheel zijn afgebeeld. Zij is aangeboden door den heer Otto lie ek uit Hengelo (0.), „uit sympathie met het verdienstelijk streven van den directeur-conservator". De mooie, fijn gekleurde plaatjes van het prachtwerk zijn haast alleen een bezoek aan Denekamp waard. Behalve vele geschenken herbergt het Museum o.a. een deel van de Verzameling der Natuurhistorische v ere eniging, terwijl verder alles door den heer Bernink zelf is bijeen gebracht. Insecten, vogels en gedroogde planten en een volledige geologische collectie van Nederland, vormen den hoofdinhoud van de verzamelingen. In de entomologische, collectie kan men allereerst genieten van de schitterende kleitren der Indische vlinders. Zie hij v. de bleek-gele maanvlinders, of die vogelvleugel (Ornithophera), waarvan de voorvleugels gitzwart zijn en de ondervleugels helgeel met een zwarte rand, of de Atlasvlinder; een groote Mexicaansche we erschijnv linder doet in kleurcnpra-Cht niet onder: zij is geheel lichtblauw met wit. Eigenaardig is de P eruaansche uitenkopvlinder; de ondervleugels dragen een groote donkere vlek, die met de te ek ening er omheen precies op een uilenkop gelijkt. Uit Amen,a is afkomstig de reusachtige b odhtepaztenl \d'ozoagn,l e zTaaephiit tb olk)ryeienr: No, de Goliath-kever, de grootste kever die gi ggrrioios;eenvorelolkeamd geteekende boktor en vi bekend is. En kijk ook eens naar .die diamantkever: de dekschilden vol kuit- n tjes en elk kuiltje als 't ware een dia- P mant. Uit Zuid-Afrika zijn boktorren d waarvan de spriet-geledingen kwastjes g dragen en in die kwastjes zitten de v reukorganen. . En zoo zouden we nog kunnen wij- r zen op de Indische boktorren, de vlinders uit Tibet heel een verzameling van de vreemdst uitgedoselite insecten. • 2 Boeit dat het oog, merkwaardiger zijn de doozen, waarin insecten bijeen gebracht .zijn met bizondere schutkien. 1 ren en beschermingsmiddelen en met mimicry-verschijnselen. Tal van schitterende •vlinders, ook inlandsche, vert, De wapendrager zitten. el inediekreti:. ehi a dat lijktdv i ' toonen in rusttoestand niets van haar ; ' pracht, doordat de kleuren met de ho- ' ' venvleugels bedekt zijn en deze spre. • kend gelijken op den boomstam waar- . op zij zitten of wel deordat ze de vlet'- ) gels samenslaan en alleen de onderkant der ondervleugels zichtbaar is. 1 Daar is bijv. de Indische bladvlinder, mooi geel met blauw en zwart, maar met dichtgeslagen vleugels lijkt ze precies op ,een blad. Het mooi gekleur-11 de inlandsche roode weeskind is In rusttoestand haast niet te onderscheb, 'n jen van de grijzige boomschors. En wie op de hei wel eens een zandoogje gen volgd heeft, weet hoe het plotseling uit het oog verdwijnt, eenvoudig door e preciesdoe op lijktheeft e ebet d rk eonpe-I gketwt,aeel kuj oe id i nv 1,1 vlindertje, • r pe si ke i e n vb an d , een ervoigsele, een, bd eek ewnadnhdeei lde n zijn. e tAa Jac Ik de ils'aenoka l'gterockeor netje van een rups dat erg veel heeft van een vruchtje van de Scrophularnt ' waarop zij leeft. Ook onder de andere insecten vindt men veel mimicry; vliegen en torren I b.v. die veel overeenkomst hebben met angeldragende bijen, wespen en hom' mets. 1 Een verzameling van deze mimicry-verschijnselen, zooals het Museum die heeft is wel geschikt om twijfel in dezen weg te nemen, al blijft natuurlijk de groote vraag of wat wij beschermingskleuren en mimicry noemen, ook 1 inderdaad die uitwerking tegenover de 1 vijanden van deze dieren heeft.. De -verzameling inlandsche vlinders en kevers is heel mooi. zeldzame die. t ren zijn er bij. Zoo is er bijv. een Ole• ander-pijlstaart, in Nederland gevan. • gen. Enkele doozen geven een aardig 1 beeld van de gedaanteverwisseling der insecten. Ook van de andere families • zijn collecties aanwezig, maar die zijn • nog niet allemaal geheel geordend, zou. • al i dit moet. Aardig zijn de doosjes met glazen deksel en glazen bodem om heel mooi geteekende vlinders ook aan de onder-. zijde te kunnen bezichtigen. Bij de vogels treffen dadelijk enkele aardige variëteiten; bijv. een ekster en een musch en een heggemusch (basterd nachtegaal), alle een overgang naar de albino vormend. De verzameling is klein, volstrekt niet volledig, maar er is toch nog al wat te zien; bijv. alle inlandsche uilen en spechten en daarbij wordt de spechtentong vertoond, die een lengte heeft, zooals wel niemand zou geloofd hebben; verder de spreeuw in zijn drie 'gewaden, als jong, in den winter en in het voorjaar; een wielewaal mannetje en -wijfje met 'hun nest. Beide prachtige geel met zwarte vogels hadden zich, misleid door een lichteffect, doodgevlogen tegen een raam. Merkwaardig is dat vele strandvogels als bijv. meeuwen in Denekamp zijn gevangen. Ook de verzameling eenden en roofvogels biedt veel moois: een havik, een muizenbuizerd, enz. De pestvogel van de verzameling heeft een soort van geschiedenis. Niet iedereen krijgt deze „onregelmatige wintergast" te zien en de heer Berninck was er wat blij mee, toen hij die 8 Nov. 1903 onder de oogen kreeg. Niet zonder' voldoening schreef hij over „Mijn eerste pestvogel" in de „Leveilde Natuur": hoe er een man was geweest, die zoo'n mooien vogel had geschoten en of meester es efkes komen wou. En toen kreeg hij vier exemplaren en de.n volgenden dag nog een, die een schooljongen in een strik had gevangen en één levend exemplaar,dat vlierbessen uit de hand -at. En zoo Is ook de verzameling een exemplaar rijk geworden. . . Zoogdieren zijn er ook enkelen: egel, hermelijn, wezeltje, bruine rat een wel doorvoede van een bakkerij —(de zeldzame zwarte rat ontbreekt, die schijnt wel uitgeroeid door- zijn Aziatische broeder) en een waterrat met een !half witte staart. Over de geologische collectie kunnen we niet veel meededen, maar wie in deze dingen belangstelt kan zoo goed als alle grondsoorten van Nederland in het Museum vertegenwoordigd vinden. De planten vormen een-- reusachtig , herbarium, nog niet geschikt om voor het publiek ter inzage neer te leggen. Voor wie een bepaalde plant of een plantenfamilie wil bezichtigen,haalt de heer Bernink het gevraagde voor den dag. In het Museum kan men wel genieten van eenige zeldzame Denekampiana. Zoo bijv. de Scheede Geelste'', ete Bosch-paardestaart, de Zevenster, de Beukvaren, de stroobloem (Helichryma • arenarium), de stekende Wolfsklauw ! en meer dergelijke met twee en drie z's gemerkte, die een botanicus in, verzoeking zouden brengen Zijn tent in De. nekamp eens op te slaan. – Langs de trap naar beneden wordt de aandacht getrokken door een doos met „schadelijke vlinders", een leerzame collectie voor den landbouwer. Aan den muur hangt een zeer dut. delijke voorstelling met takjes van de voornaamste entwijzen en verder een doos met nesten van den snijdervoget en de roodbekwever. Daarmee zijn we weer in Indië,waarvan we beneden meer vinden in de verzameling ethnografie. Wij wijzen bijv. op een oorlogsschild van Dajakkers Borneo); op het jakje van de vrouw van een Dajaks opperhoofd, op eert kleedingstuk van geklopte boomschors en dergelijke. Veel is het nog niet een ethnografisch museum wil het dans ook niet heeten: Maar wel de moeite waard is de collectie steenen en versteeningen,— wezen er reeds op bij 't vermelden der geologische collectie. Het bovenstaande dient alleen om een denkbeeld te geven van het „Natura docet", da daar in Denekamp een vraagbaak voor velen is. Wij herhalen men ga er niet heen met herinneringen aan wetenschapPb. lijke rijksverzamelingen. Men bedenke het is een stichting van slechts enkele jaren. Maar zooals het gaat met alle verzamelen: er is reeds gebrek aan ruimte. Er zijn ook al plannen in overweging om door een bijbouw het Museum uit te breiden. En in verband daarmee zou het worden omgezet in een stichting met eigen beheer. Juist dezer dagen ontvingen wij er een circulaire van. De heer Bernink schrijft daarin: Eene groote uitbreiding staat voor de deur. Daarvoor is een f 3500 n00di,,,,. Eet is niet meer dan billijk dat zi), die daarvoor finantieel steun verieenen, meer dan tot heden, medezeggenschap in het Beheer erlangen. De eenigste uitweg, die ik daarin zie, is het particulier bezit te veranderen in een Genootschap pf Vennootschap, met een Bestuur, een Raad van Commissarissen en Directeur. In de statuten is verder alles nader te regelen. Dan bestaat er zekerheid dat het Museum ook na mijn heengaan blijft voortbestaan. Dan hebben de begunstigers een waarborg dat hunne schenkingen en bijdragen ook inderdaad voor het Mu-.! seum aangewend worden. Tot zoover -de heer Bernink. Een Museum is een kostbare geschiedenis, ook al doet de directeur-conservator zijn werk uit liefde. Daarom le steun van liefhebbers, van hen die belang stellen in de levend'e natuur zoo gewenscht. Er moet nog veel meer /n het Museum te zien zijn. Zoo bijv. kan het publiek niet voldoende kennis nemen van het herbarium. In zijn geheel is dat natuurlijk niet ten toon stellen, maar vertegenwoordigers van de families, of een enke familie, telkens verwisseld, of een verzameling van woekerplanten of van vergiftige planten of van de meest hinderlijke landbouwonkruiden zoo iets zou wel te exposecren zijn, als er maar ruimte was. Ook van de biologische collecties kan meer werk gemaakt worden. Maar wit men bijv. een vogel in zijn omgeving, met nest, eieren en jongen voorstellen hoeveel ruimte heeft men dan. niet voor één exemplaar noodig. En toch, een klein plaatselijk museuM kan zooveel nut stichten. Men loopt er zooveel eerder eens in dan in een Museum met een reusachtig niet te overzien materiaal. Vooral waar men weet steeds de noodige inlichtingen te kunnen krijgen. Moge de aanstaande vergadering van belangstellenden met succes bekroond worden. --- FEUILLETON. Het Bezoek. door CARRY VAN BRUGGEN. (Nadruk verboden.) • Dit waren ze overeengekomen: dat – Maurits eerst candidaatsexamen zou doen en dat ze daarna tezamen bij lientje's familie op bezoek zouden gaan. Zorgeloos en vertrouwensvol als altijd had zij hein elke zwarigheid uit h" hoofd gepraat, 'druk betoogend lot o's getoond, verteld ho lief 11 maal waren, het z e ze a e' hriers, hoe open -eusje en de beide :te, witte huis, Waalt? gdastvrij hun groo, Ju ner kinderen met vioiuedne wanten en gasten dre : sn n jk gulheid welkon.i heetten verzekerd thoe hij (')ok welkom zou zijn e daar 'rida hunne verloving dadelijk na het bezoek oPenh '- en. erkend zou wezen. Zoo stellig ktnini\ ken haar woorden, zoo open en zonnig – waren haar oogen, dat twijfel en wan:. itrouwen hem duister en laaghartig haddrn geleken eenmaal in zijn leven ad° hij ook dan nu vertrouwend zijn, ..'hol wantrouwen afschudden en de toegeleovend .tegemoet gaan. 'Was het examen voorbij, mi wmilteinj • gek ;eed en -.sentle, lang voor den tijd (k„ .lA. irtrlVaardig en Weer en Weer Stilteaan de Oude, donkere, fel bewogen jaren, de jaren van zijn jeugd, soms zoo ver weg en verflauwd naar den achtergrond van zijn pas herboren wezen, dat zij leken nooit g weest m aar in andere oogenblikken in hun volle benauwd,heid dichtbij en ala rondom hem samentrekkend. Dan werd herinneren herleven, dan was hij weer als vroeger: een waswit Jodenjongetje, vaal en verweesd, afkeerig van geweld; in daglicht schuw,, elk mensch vreezend en slechts veilig in liet halfdonker en de etenslucht van de woonkamer achter zijn ooms beleen-ba.nkje, waar hij zijn gesloten leventje leefde temidden van grootrimeders klaaglijk praten, boomengeruisch uit den schralen tuin, dof spreken en vloeken en bieden, dat uit het voorhuis kwam, tusschen oude meubels en verschoten doeken, sieraden en prenten, porcelein en koper uit vroeger tijden, lange jáben geleden beleend en nimmermeer teruggevorderd. Zes jaar oud was hij geweest toen zijn ouders stierven, zijn zusjes naar het weeshuis vertrokken en de kinderlooze oom zijn verlaten naamgenoot tot zich nam, tot benijding van de ianderen, want de oom heette rijk in de schamele familie en. Maurits zou het goed hebben bij zijn leven en bedacht worden hij zijn dood. Tweemaal jaarlijks had hij in het weeshuis zijn zusjeft bezocht en telkens bezwaarlijker haar herkend tusschen de eender-gekleede, kaal geknipte vaal-bleeke meisjes, die hem pijnlijk verlegen maakten met hun gelach tweemaal jaarlijks had hij geduldig haar klachten aanhoord en ook wel haar beklaagd,om het schrale eten, de kale kleeren, het strenge toezicht, zwaar werk en weinig verfier, waartegenover zijn eigen leven rijk en vrij en vreugdevol werd geprezen, maar menig keer thuis had hij aan het sombere huis, aan die grauwe vertrekken, achter vochtige muren, als aan een veilige wijkplaats gedacht, verlangd ook te mogen wezen, waar het leven schamel en streng, maar Met eenzaam, vreugdeloos maar zoo veilig was. Het zijne was niet veilig, maar weerloos en open en broos naar buiten —, van binnen onvast en gansch verlaten. Hij ging naar de duurste, deftigste school, een levend getuigenis van zijn ooms welstand en trotsche koppigheid want het schoolhoofd had hem dien stap in gemoede ontraden' en voelde er zich bitter rampzalig en vereenzaam tusschen jongens die te welgemanierd om te Schelden, hem zijn Jood-zijn en het lage bedrijf van zijn oom in zwijgend verachten deden gevoelen. Liever was hij naar een tuschenschool en zelfs naar dé armenschool gegaan, met zijn makkertjes van de Joodsche avondles, die hem nu zijn dure school en verzorgde kleeding benijdden en hem op hun manier verachtten; liever had hij dan maar klompen gedragen en geen Fransch geleerd, liever was hij maar „smous" gescholden en had clan later weer meegespeeld, zooals 't anderen Jodenjongens verging —, alles liever clan dit smalend gemeden worden, met kleine giftigheid bestookt. Maar oom wilde van geen verandering weten en !overbulderde zijn schuchtere klachten met groote woorden van lafheied en ondankbaarheid. Oom was in zijn jeugd een sterke kerel, een vechtersbaas geweest. In huis, aan tafel, op Sabbath-namiddag, als er bezoek was, spraken oom eni tante „Jiddish" met elkaar, ook om grootmoeder, die een Duitsche was, en nauwelijks anders verstond, maar niet met hem en ook hij sprak het niet,van huis-uit was zijn uitspraak zuiver en ' beschaafd, toch bleven er enkele woorden en spreekwijzen in zijn geheugen hangen en drongen zich in zijn gewoonte; toen hij ouder werd en pas Duitsch ging loeren, wist hij grootmoe. ders „Jiddish" niet altijd daarvan te onderscheiden. En eens gebeurde hel in de klas dat hij zich zulk een Jiddish ' word liet ontvallen nooit zou hij dat gloeiend gevoel van ellende en schaamte vergeten, toen de meester zoetelijk hoonde „dat is geen Duitsch, mejongen, dat zal het taaltje wezen, dat bij jou thuis gesproken wordt." Alsof hij van binnen gebrandmerkt werd, zoo had hij het lachen in zijn lijf en in zijn hart, voelen dringen, machtelooze woede stond in hem op, haat en wrok, die hij!. verzweeg, maar diep in zich begraven droeg van toen af ,--, doch geschreid. had hij niet en zijn oogen hadden zon gevlamd, dat de meester zweeg, zich schaamde en het lachen verbood. Doch daarna kwam de zwakheid, de vree belachelijk te wezen en beschaamd te 'zijn, de afkeer alleen en anders, pijn. lijk opvallend tusschen het krachtige, het geijkte, gelijkvormige te staan -..., zwakheid, vrees en afkeer, die zijn vrijmoedigheid schonden, zoodat hij vragen onbeantwoord liet, en wat hij wist verzweeg, omdat het immers wezen kon, dat hem weer zulk een ge. smaakt „Jiddish" w::lord ontviel, dat hij weer even meed.oogenloos werd gehoond zwakheid en vrees, die hent tot liegen en verloochenen dreven, tot het uitlaten van zijn.Joodsch jongenskleedje, het Arbang-Kanfous op zijn borst, als hij met anderen zwemmen ging, tot het ontloopen van zijn grootmoeder op straat, tot listigheid in het bedenken van voorwendsels om de wandelingen in Sabbath-pak en rond' hoedje met oom te mijden. En alles, tol het zelfverwijt toe, schifte in hein tot wrok en bitterheid jegens -de anderen, wi2r wreedheid hein dezen schuld berokkend had. Zoo werd zijn leed hein lief, en zijn ziel wendde zich naar liet sombere en zwaarmoedige, groeide aan het wari. trouwen onheelbaar. Hij geleek op zijn moeder, die een fijne Portugeesche Jodin was geweest, op zijn zestiende jaar was hij mat bleek en slank, niet diep glanzende ooffen en krullend haar —, en het was in dien tijd 'dat hij ging lezen over liet jodendom en zijn geschiedenis, lange relazen van laster en verdrukking, onree'lit en smaad, waarbij heete tranen hem in de oogen rezen en zijn vuisten zich balden, minder van deernis om het leed en het onrecht, dan om de .rauwe wonden door dit alles heen aan hein-zelf, aan zijn Persoonlijke fierheid toege.- braeht. Vlammen ziedden in .hein bij de gedachte aan hun redelooze. veracnting, wat hem betrof op geen minderwaardigheid gegrond. Hij wist wel wat Joden aangewreven werd: kruiperigheid, opdringerigheid, bluffen met geld, holle opwinding, al te gauw tot zoetelijk kwijtschelden geneigd —, en in een fel voornemen zeide hij zichzelf, dat hein althans nimmer met recht een van deze laagheden verweten zou worden. In alles wilde hij het tegendeel zijn van wat de menschen, omdat hij Jood was, van hem verwachten zouden. _Boven elke toekomstdroom, boven elke ambitie werd dit fiere voornemen overheerschend in zijn hart. Met vroegrijpe angstvalligheid leerde hij over zijn daden waken. Zoo was hij student geworden, vervreemd en eenzaam tusschen jongoeden van zijn leeftijd, wrokkig en Wantrouwig, maar diep in zijn wezen smachtend naar vertrouwen,naar weekheid, naar zonnige tevredenheid overal den last van zijn overgroeide fierheid met zich dragend, kwaad vermoedend in onschuldige woorden, opvliegend bij argelooze scherts, immer en overal Jodenhaat vermoedend, schimp naar alkunst proevend in nietsbedoelende vragen, gezelligheid mijdend, om niet opdringerig te heeten en al gauw in twist met zijn Joodsehe studie-genooten, wien hij om het geringste karakterloosheid verweet en van verloochening beschuldigde, wanneer ze minder luide dan hij zelf hun Jood-zijn uitbazuinden en lachend luisterden naar „Jiddische" kwinkslagen —, en die hem op zijn beurt verweten dat hij door zijn dwaze prikkelbaarheid de onverdraagzaamheid, den lachlust der anderen gaande maakte en het Jodendom tot een spot. Toen had hij Lientje loeren kennen en zich gretig aan haar zachtzinnigheid, haar frissche vroolijkheid gehecht met al de ongerepte kracht van zijn hart, dat nimmer nog liefde had geschonken of begeerd. En zij,, door zijn vreemde hevigheid, zoo verschillend van de lauwe hoffelijkheid der jongens in haar kringen, eerst afgeschrikt, maar al gauw bekoord, gevleid door den ontstuimigen 'voorkeur van den schuwen jongen, liet zich winnen en geloofde dat ze hem liefhad. . Nu reden ze door de laan van bruine beuken, waarin het gouden zonlicht vrammen ontstak, naar het witte huls tusschen helle bloemen toe en zijn hart klopte heftig, zijn handen waren • heet en droog —, maar Lientje zat rustig-glimlacliend naast hem, blij om hun thuiskomst en telkens als zijn go. gen dringend de hare ondervroegen, antwoordde zij met een knik en een zachten geruststellenden lach .in hem echter stond het vast als een muur: Lontje misleidde zichzelf, haar ouders zouden hem koel ontvangen, nauwelijks hun verachting en vijandschap onder beleefdheid kunnen verbergen —, maar tegelijk voelde hij zich gewapend. De Jodenjongen uit het 'pandjeshuis zou zich hun gelijke, als het non- , dig bleek hun meerdere weten te toonen. liet rijtuigje hield stil en ze stapten uit en liepen de bordestreden op en de ouders tegemoet. In een rellen vlug,-gen blik zag Maurits hun gezichten, hun geheele houding, die van den vader, joviaal tegemoetkomend, die van at, moeder, uit haar hoogheid beminnelijk —, en op slag voelde Maurits zijn wantrouwen krachtig in zich opstaan: dit was erger dan vijandschap, dan koelheid: dit was rechtstreeks .verwaten hoon. 0, dat Lintje het niet zag, dat zij het niet zag, die nu haar ouders kuste en met stralende oogen hem bij de hand naderbijtrok om hem voor te stellen —, dat in deze overmatige vriendelijkheid hun geringschatting zich uitte, dat ze hem, den schamelen Jood, wilden doen weten, nog voor hij hun huis recht betreden had, dat ze hem niet als tegenstander vreesden, dat hij niets kon zijn dan hoogstens een voorbijgaande deerniso'ril van hun weekhartig dochtertje, van wie ze immers beter dan hij nog konden weten hoe ze zachtzinnig en meelijdend was geweest van kind af. , Kon dan de verlaten Jood, de eenZaamling niet voor een enkelen dag vriendelijk ontvangen en onthaald worden? 0, maar ze zouden voelen, hoe hij ze begreep, hoe hij ze doorzag, en dat hij te fier en te hoog voor hun krenkenden deernis was, hij, die nimmer iemands deernis had begeerd. Aan zich-zelf en aan zijn eigen fierheid dacht hij nu uitsluitend, bleek en heesch en kort antwoordend op- de vriendelijk-tegemoetkomende vragen, terwijl Lientje naast hem stond en angstic, naar hem opzag. Nu kwamen ook je beide broers binnen, twee blozende, gladgeschoren, in hun verfijnde Meeding zichtbaar zelfingenomen studenten, en het zusje, fijn en blond en luidruchtig, blijkbaar van allen geliefd en door elkeen verwend —, en onmiddellijk werd zijn heet wantrouwen uit den glimlach en studentikoos-lossen handdruk der jongens, do luchtig. achtelooze begroeting van het zusje Joden-haat en geringschatting voor zijn persoon gewaar —, koud groette hij liet zusje, uitdagend boorden zijn blikken in de fletse oogen der blonde broers, onmiddellijk had hij voor zichzelf deze nieuwe zekerheid vastgesteld, dat zij in hun studiestad behoorden tot een dier gehate clubs, waar Joden openlijk, schaamteloos hoonend werden geweerd. 0, waren die jongens hem maar liever met uitgesproken atkcer, haat desnoods tegemoet 'gekomen als den man, die hun zusje tot een onwaardir, huwelijk verlokken ging —, maar ook zij vreesden hem niet, geloofden geen °ogenblik in de mogelijkheid, allemaal droegen ze voor zich uit dezelfde achtelooze schatting, die haar voorwerp zelfs geen vijandschap waardig keurt. Het raasde en ziedde nu binnen -in hem, achter het bleek° gelaat, diep in de felle oogen en . iedere nieuwe vriendelijkheid, elke poging van de moeder, van het jongere zusje om een gesprek te beginnen, hem weg te lokken uit de stugheid, die hun argeloosheid in 't eerst verlegenheid er scheen,aan .E 5 t °na II .At ei e' tjjueu, vuur lijn ook km stondfe 11 e ra eanouong,kant, zij ook voelde niet, dat deze ontvangst een diepe beleediging was, zij ook was gevoelloos en grof. Schouderophalend, wenkbrauwfrousend waren de 1 vader en de broers den tuin ingegaan. Even later zaten ze om de koffietafel, Lientje naast hem, zij en haar moeder waren nu de eenige die nog het woord tot hem richtten, de broers aten in een zwijgende verwoedheid —, en Maurits voelde achter Zijn toorn, zijn fierheid, die hij meende gewond, nu ook een overmatige deernis met zichzelf, zijn . . . eSw,zeilef zelfbeklag, :om die hij nauwelijks meer kende, nooit gehouden had, een islap de verachting hem en zijn stam aangedaan. Alle redelijkheid was uit hem weg, zijn hart leek oop barsten te staan en zijn stem klonk schril en noodeloos hoonend, toen hij op een onbestemde vraag van Lienije's moeder naar zijn familie antwoordde, dat hij een oom had, die in een pandhuis woonde, twee zusters, een naaister, een winkeljuffrouw en een neef van zijn moeder, van wien hij bijzonder veel hield, die op kermissen met molentjes liep . . . Toen liet het visje zich een nerveus proesije ontglippen en nu, als al zijn woede ontladend, lichtten zijn oogen zoo fel hatend naar het onschuldig ge.' zichtje dat het kind snikkende opvloog en de kamer uitstormde. Nu bleef niemand meer zitten. Het gelaat hoogrood, de lippen opeen, maar recht en opgericht verdween de moeder het snikkende kind achterna —, de broers gingen op een wenk van hun vader weer den tuin in en deze bleef met hen beiden alleen. , Toen plotseling; verslapte de spanning in Maurit's hart en het vuur- in zijn , oogen glom uit. IJskil en klam werd zijn voorhoofd —. in een duizeling, die hem het bloed uit hart en hersens leek te drijven, werd hij met ontzetting zijn ongelijk, zijn onrecht, al de afschuwelijke hatelijkgeid van zijn woorden, van zijn geheele gedrag en -houding gewaar.Jiij keek naar Lientje' koud en trotsch, mes opgetrokken mond zag ze hem aan; 11'15 wist dat hij verloren was. Zoo wreed en smartelijk greep hem dit besef nu beet, zoo deernisloos duidelijk was het visioen vanp e lo ozsiinlevveernl,oin•einet tooenikodmitst,alvletielnz,ij ho m n a a i' omdat dit zich altijd herhalen zou dat nauwelijks verstoi7d en zndg jel Hoe efiodeegrukwhnoentsitseddh, geweest, end we eesomberestinwendigezwartwi I oa es ILiijiednetiteosorynaidgeervrnaaaugwom.. opheldering met niets dan 'n bleek, verward prevelen benuts\ovlieunla re, nohozi lot:tdnweedaneekr: o nu alles in hem, waar even tevoren wrok, die er de krachten van waren, de krachten, waaruit hij zich jaren lang had gevoed, en die hem nu zoo gansch ledig lieten. Hulpeloos dwaalden zijn blikken —, maar niemand kwam hem tegemoet. Lientje was opgestaan en haar moeder gevolgd. Even nog bleef hij wachten, toen voelde hij dat langer blijven geen reden en geen zin meer had. Nauwelijks uitgeleid ging hij door den heeten tuin, tusseken de felle perken, waar hij, even voor het hek, do beide broers ontmoette die schijnbaar in druk gesprek, hem voorbijgingen zonder • blik of groet. ---