Binnenland. ZUTPHEN, 24 Oct. Geldersch natuurschoon en het verkeer. Bij den gemeenteraad van Ede is indertijd ingekomen een verzoek van den heer A. G. KrEiller te 's-Gravenhage, vertegenwoordigende de N. V. Wm. H. Midler & Co.'s Alg. Expl. Mij. te 's-Grayenhage, om te besluiten tot omlegging van den bestaanden weg van Otterloo naar Hoenderloo, waartegenover genoemde Maatschappij zich verbindt een Mouwen weg te leveren en te verharden van Otterloo naar Hoenderloo, evenwijdig loopende met de ontworpen spoorbaan van de Spoorweg-Maatschappij ,lle llooge Veluwe". De Raad besloot te antwoorden dat er geen bezwaren'bestonden tegen het onttrekken aan den openbaren dienst van genoemden weg. Hiertegen heeft het Dag. Best, van den A. N. W. B. een adres aan den Rand gezonden. Immers hierdoor zal de bijzonder fraaie en aan natuurschoon zeer rijke • grindweg van Apeldoorn over Hoendertoe, De Pampelt en Otterloo naar Ede, ‘velice de toeristen in de gelegenheid solt zulk een heerlijk beeld van de Veluwe te krijgen, voor een zijner meest karakteristieke gedeelten,voortaan voor hen worden gesloten en zullen zij daarvoor een gedeelte weg te berijden of te begaan krijgen, hetwelk, uit een toeristisch oogpunt, alle aantrekelijkheid zal " Verder wordt in dat adres gewezen op liet belang van Ede om vreemdelingen te trekken, waarom adressant er ._.yrnstig -op aandringt, niet ter wille van een grondeigenaar te besluiten tot afstand van den weg tusschen Otterloo en Iloenderloo over De Pampelt. En over ditzelfde plan schrijft de heer J. C. v. Wijk Cz. in de „N. R. Cl." 0.a.. „Is het niet of er een geest uit lang voorbijgegane tijden over de Veluwe waart, als daar een landheer land aan land koppelt, den nijveren boer verdrijvend van zijn voorvaderlijken grond, alles in-rasterend in kilometerslang ijzerwerk, om, wanneer hij in zijn onverzatidbaren lust tot groote wildbaan, stuiten komt op den eenigen weg, die Hoenderloo met Ede via Otterloo verbindt, rekening houdend met zijn eigen jaelitliefhebberijen alleen,de hand durft leggen op en goed, dat, den noesten werkers dier streken onontbeerlijk,voor duizenden toeristen een vrij en blij ge,,minkt het niet als een mal verzinsel, dat er in de twintigste eeuw een gemeenteraad te vinden is waar een dergelijk ingekomen verzoek ernstige bespreking vindt? ,Ilet belang van duizenden opgeofterd aan de grillen van één." Te Arnhem heeft deze week liet comité voor bovenbedoelden spoorweg Arnhem—Apeldoorn met zijtak Hoenderloo—Lunteren (Ede)e en vergadering gehouden. liet bleek, dat de kansen op het totstandkomen van dit verkeersmiddel gunstig stonden, mits alle belanghebbenden de handen ineenslaan. Inzonderheid voor de tusschen de eindpunten gelegen plaatsen Uchelen, Beekbergen, Hoenderloo, Otterloo en Harskamp achtte men den ontworpen spoorweg van de grootste beteekenis. Ter, sprake kwam ook de omlegging van den weg Hoenderloo—Otterloo, die met de spoorplannen in verband staat, en daarmede om zoo te zeggen een onverbrekelijk geheel vormt. Men achtte de afkeuring, die over de omlegging wordt geuit, niet op goede gronden berustende. Voor den weg langs de Pam- pelt zal een aan natuurschoon even rijke weg in de plaats komen en de afstand tusschen de kommen van Otterloo en Hoenderloo blijft dezelfde. Echter zal de nieuwe weg veel vaster en breeder worden dan de nu bestaande. Bovendien is aan deze omlegging vastgekoppeld de zoo noodige deelname in het aandeelenkapitaal, zonder welke van de uitvoering der plannen niets kan komen, zoomede de beschikking op billijke voorwaarden over 7 K.M. spoorbaan, die men anders tegen zulk een lloogen prijs zou moeten onteigenen, dat dit alleen reeds een mislukking van de plannen zou kunnen ten gevolge hebben. Het comité was dan ook van oordeel, dat alleen onbekendheid met het geheel der plannen oorzaak van bovenbedoelde afkeuring kan zijn. --- Raad van Lochem. LOCHEM, 23 Oct. In de heden gehouden Raadsvergadering was de heer Tiessink afwezig. Op voorstel van den Voorzitter werd besloten de notulen weer, evenals vroeger, bij den aanvang der vergadering te doen lezen. . De door Ged. Staten voorgestelde regeling van de salarissen van burgemeester, secretaris, ontvanger en wethouders wordt goedgekeurd. Deze zullen nu bedragen: burg. f 1625 (was f 1350), secr. £1350 (f 1075), ontv. £1025 (f 850), weth. f 205 (f 100). Het voorstel tot verhooging der salarissen van gem.-opzichter, directeur gasfabriek, veldwachters en nachtwachts, werd op voorstel van den heer Posthuma aangehouden tot de behandeling der pensioenregeling aan de orde komt. Een nieuwe regeling der salarissen van onderwijzend personeel werd eveneens aangenomen, met een amendement van de heéren de Crane c. s., waarbij de aanvangssalarissen van onderw. aan de o. I. s. f 50 verhoogd werden. Volgens deze regeling krijgt het hoofd der bewaarsehool na 10, 15 en 20 jaren telkens f 50 verhooging. De onderwijzeressen van de o. 1. s. na 2, 4, 6 en 8 jaren dienst telkens f 50 en na 10, 12, 14, 17, 20 en 25 jaren dienst telkens f 25. De onderwijzeressen bovendien floo in plaats van f 50 voor handwerkonderwijs. De hoofden na 10 jaar f 100 en na 12, 15, 20 en 25 jaar telkens f 50. De onderwijzers aan de school voor u. 1. o. na 2,4, 6,8, 15, en 20 jaar telkens f 50. De gymnastiek-onderwijzer f 150., Op voorstel van den heer De Cr an e werd nog besloten, liet presentiegeld der Raadsleden te brengen van flOO op f 200. De heer Bemer wijst nog op de kweekelingen der bewaarschool, die een akte kiebben voor nuttige handwerken en -daarin ook onderwijs geven, en nu dus f 50 minder krijgen dan de anderen. De Voorzitter zegt, dat voor deze een geheel andere regeling bestáat en deze ook slechts dienst doen als hulp. B. en W. zijn echter wel genegen die regeling eens na te gaan. Bij de behandeling der begrooting voor 1914 betreurt de heer De Cr an e het, dat het voorstel-Posthunia, om een Commissie voor het nazien der begrooting te benoemen, indertijd niet is aangenomen. Hij geeft in overweging in 't vervolg een zoodanige commissie te benoemen. Verder stelt hij voor de voorgestelde verhooging van gasprijzen van i 4 cent per kub. M., eerst te doen ingaan met 1 Juli 1914. Mep kan dan zien of de hoogere prijzen voor steenkolen, enz., die door den directeur verwacht worden, werkelijk betaald moeten worden. Dit maakt een geraamd verschil van f 1260, ongeveer het bedrag, waarop het tekort der gasfabriek begroot wordt. De Voorzitter zegt, dat dan ae Hoofdelijke Omslag f 2500 verhoogd moet worden. Het voorstel-De Crane werd daarna verworpen. De heer Franken stelt voor het reservefonds van de gasfabriek, hetwelk bij deze begrooting gesticht wordt, en waarvoor in afwijking van het eerste plan f 500 in plaats van f 1000 is be, s t eine hed,t toch po stel h opf 1000z zegt datbrengen. i nd De 50 ; jaar, dat de gasfabriek bestaat, nog nooit gebleken is dat er behoefte aai, een reservefonds is. Als er geld noodig is kan de gemeente altijd leenen. De leeningen voor de gasfabriek worden altijd zoo spoedig mogelijk weer afgelost. liet voorstel-Franken wordt verwofpen. De heer Posthuma bespreekt het instellen van een plaatselijke commissie voor schooltoezicht. De Voorzitter verzoekt den spreker, dienaangaande een voorstel in te dienen. De Heer Stroombeek wenscht den post „schoonhouden gemeentehuis" van f 75 op f 100 te brengen. De Voorzitter verzoekt dit in een volgende vergadering te behandelen. Hierna wordt de begrooting goedgekeurd. Deze vermeldt in ontv. en uiig. een bedrag van f 122.049.70, met een post voor onv. uitg. van f 1487:77. De Hoofd. omslag wordt nu van f 15.000 op f 23.500 gebracht. Vastgesteld worden de voorwaarden voor de levering van muntgas. Besloten wordt de nieuwe laan in de Zuider-Enk den naam te geven van Gerrit Naefflaan. Wijlen de beer u. Naeff heeft zich zeer verdienstelijk gemaakt als lid van den Raad en Wethouder, terwijl de gemeente hem grot,. ten dank iS verschuldigd door het schenken van een carillon en een legaat voor het onderhouden van ouden van dagen. Besloten werd de boomen op den wal bij liet gymnastieklokaal te verkoopen, en voor de opbrengst daarvan nieuwe hoornen aldaar en in de Gerrit Naefflaan te pooten en deze laan te verharden. Aan den heer Brinkman Visser, directeur der gemeentewerken te Zutphen, zal worden opgedrageri het ontwerpen van een rioleeringsplan. De heer Posthuma drong np spoed aan, waarop de heer Post el , antwoordde dat dit zoo heel spoedig niet kan, omdat men rekening moet houden met het bestuur van het Berkelwaterschap en met een door 13. en ‘,V. te maken uitbreidingsplan. Besloten werd de Raadszaal wederom te verhuren aan de afdeeling Beneden-Berkel voor het houden van stemmingen, tegen vergoeding van f 2.50 per stemming. Goedgekeurd werd aan eenige aanvragers de nieuw gebouwde arbeiderswoningen te verhuren. De heer D e Crane verzoekt hierbij do cementen vloer in de groote voorkamers van deze woningen op kosten der gemeente met een houten vloer te beleggen. De Voorzitter zegt overweging toe. g Aan de afd. Lochem van de Tuinb. Mij. werd een der lokalen van de le , o. 1. s. afgestaan voor een cursus. ; Tot directeur der Spaarbank werd herbenoemd de heer G. Reerink Jzn. Besloten werd tot aanvaarding van I een schenking groot f 1889.19% van de Spaarbank, ter voldoening van de 5 I kosten voor het opmaken van een plan voor een waterleiding. Goedgekeurd werd de door de Spaarbank te geven verhooging van subsidie ad. f 125 aan de Nuts-Teekenschooi, waardoor die subsidie thans f 400 bedraagt. De Voorzitter deelt nog mede, ,dat een schrijven is ontvangen van den e directeur-generaal der Posterijen en Telegrafie waarbij deze mededeelt, ge- u negen te zijii om aan den Minister voo, te stellen, het overschietende terrein v bij het te bouwen nieuwe Postkantoor groot plan. 250 vlerk. M., voor f 1000 te koopen. De Raad kon zich hiermede vcre enigen. Hierna ging de Raad in geheime vergadering ter behandeling van 2 punten der agenda. --- Raad van Wisch. tt Varsseveld, 23 Oct. In de gisteren rt gehouden Raadsvergadering waren afg wezig de heeren Boomkamp en Vere heijen (wetb.) terwijl er één vacature is. ti Na onderzoek zijner geloofsbrieven " werd het nieuwgekozen lid de heer G. B. Verheijen, toegelaten. Namens bestuur en schoolgaande kinderen der school met den bijbel was .t door den heer Tuinsma een dankbetuiging gezonden voor de verleende subsidie bij liet nationale -feest. Medegedeeld wordt een rekest van het gTeoberreiiskt e ba onn kd a ol kme ebeije nh eet ph odeef beslaghai de wegen tegen te gaan. " Met ah.remeene stemmen werd op bv ee zeoee der d te t a idr kdt ec o heerm i s ssi s et leb Se ei lkv ot' idze. • in de plaats van den heer 1-1. Vossers (overleden). " Daar bij de beproeving der spuit te Terbor, is gebleken, dat één aanjager niet voldoende water kan aanvoeren, wordt besloten er nog één aan te schaf) ten en zal overwogen worden het slaan van nog 4 nieuwe brandputten, waarbij de heer Hesselink in overweging geelt, in het vervolg putten van voldoende grootte te slaan. :1 Op een verzoek van de wed. G. Veld kamp, tapster te Silvolde, om teruggave – van 2 kwartalen vergunningsrecht, werd – gunstig beschikt. Op verzoek werd aan W. Colenbrant der, wegwerker, eervol ontslag ver" leend – tegen 1 Nov. 1 Een Verzoek der gezamenlijke onderwijzers van Wisch, om maandelijksche be-1 taling van hun salaris, wordt na eenige toelicliting 1 Alsnu komt aan de orde het voorstel t van Ged. St. om de salarissen van Burg., • Weth., Secr. en Ontv. te verhoog,en en te brengen op f 2050, f 285, t 1650 – en t 950. – De heer Wisselink vraagt hierop – of alles maar goedgekeurd moet worden wat Ged. St. gelieven voor te stellen ? De Voorzitter antwoordt dat de 1 verschillende werkzaamheden zeer zijn toegenomen, ook die der Wethouders, t die minstens ééns per week met hem genoeg komen, – vergaderen. Spr verzoekt den heer Wisselink niet te lachen. De beer Van Everdingen deelt – mede, dat, als men alle ambtenaren in – deze verhouding wilde verhoogeu, en de advies• de hnvi dte eet ngel .1 .v.boB:o.iolztuweeoibndaate.trd:zov vroneai m.dgit oitvhzvnoeeoeorkl zou – aanvragen daartoe zullen spoedig ge• • EELIAS voorstel io h evearn Ged. 88 atann kte tnemen.et voor, dat alle hambtenaret onder opmerking niet even bekwaam zi.n, roette vtoorstel sheet,efen waarope ejze p de i e wijze n ver wordt opgedrongen. Hij stelt verder voor alle onkosten, voortvloeiende uit de pensioenwetten, voor alle gemeenteambtenaren met kleine salarissen te betalen, maar niet voor B. en W., secret. en ontv., dokters en veearts, die het zelf wel kinnen betalen. De heer Tieltj es verklaart de verhoging, als het hem te doen stond, niet eens te willen hebben uit de gemeentekas. De heer Van Everdingen stelt voor, de salarissen te laten zoo ze zijn, maar geen onderscheid te maken in het betalen der pensioen-onkosten en dit voor allen te doen, terwijl verder aen ieder met zijn salaris do tering maar naar de nering moet zetten. De v oorzitter vindt dit een mooi woord, maar niet zoo mooi ot soms moeilijk het toe te passen. Hij wil voor zich zelf niet spreken, maar moet opkomen voor de verhooging van weth. en secret. en wil thans het voorstel van Van Everdingen in stemming brengen. . De heer H esselink protesteert hiertegen, omdat z ij n voorstel 't eerst is ingediend. De voorzitter brengt alsnu in I stemming het voorstel Ilesselink, om niet in te gaan op het voorstel van Ged. St. wat met alg,ern. st. werd aangenomen. Het tweede voorstel Hesselink 1 (boven omschreven), waarbij do voorzitter aanneming ontraadt daar het toch I door Ged. St. zal atgekeurd worden, wordt met 4 tegen 3 st. verworpen (4 blanco's). Het voorstel Everdingen om de salarissen met zóóveel te verhoogen t als de pensioen-onkosten bedragen, wordt aangenomen met 6 tegen 3 st. (2 blanco's) waarmede deze zaak was afgehandeld. Op een verzoek van den Gem. bode (. Radstake, wordt diens salaris van f 230 1 op f 300 gebracht. Thans komt de bespreking der be- g grooting aan de orde. Namens de Comm. 2 van onderzoek adviseert de heer Van 1 Everdingen tot goedkeuring. De heer H esselin k vraagt of de uitgetrokken post voor aanleg en ver- t betering der straten wel voldoende is en \ vestigt de aandacht op den treurigen toestand van de Borggraven te Varsseveld. 1 De voorzitter zegt verandering hiervan toe; ook wordt de bestrating van den nieuwen weg achter de Heuven nog ter sprake gebracht. 2 Bij den post straatverlichting dringt de beer fiesselin k nog op verbetering aan, waarop de voor zitter ( antwoordt, dat hier bij de begroeting ( al op gerekend is en wegens het meerdere werk het salaris van den opsteker op f 170 gebracht zal worden' benevens 1 6 voor iedere nieuwe lantaarn. Wegens 1 de genomen besluiten wordt de vaststelling der begroeting verdaagd tot de volgende vergadering. Besloten wordt tot onderhandsche verpachting van den tol op den Aaltenschen weg aan den tegenwoordigen pachter die den weg uitstekend behandelt. , Goedgekeurd wordt een onkostenberekening te laten maken van een eind , verbindingsweg Aalten—Wisch—Dinxperlo, alsmede eenige aanvullingen op de gemeente-rekening. , De voorzitter brengt alsnu de uitbreiding van het bestaande, ot den bouw van een nieuw Raadhuis ter sprake en verzoekt de heeren Van Everdingen, Rutgers en Rexwinkel met den heer .Hesselink te Miderhandelen over ; den benoodigden grond, het jammer vindende dat deze grond vroeger aan 11. is verkocht, waarop de heer Hesselink . repliceert, dat door hem van de gemeente niets is gekoekt ot gekregen, maar alleen station nra r geruild. et eaeannpdiaaenhttotopveldueini d selreienlgr t Bij de rondvraag vestigt de heer ennoggeedf . ten toestand om en bij de waag op 't aan de hand. Weth. B. Colenbrander d dit voorstel en wijst 0p Aalten en Zelhem, die veel e waag. te practischer zijn ingericht dan hier. Besloten wordt deze zaak te onderzoeken. Nog merkt de heer R u t dat er weder hoornen verkochtg e r 8 op moeten worden en wel aan den Lichten v. den tol tot Dijkshuis en verder.e v.weg aan den grens, alsmede aan een weg de Binnenlieurne. Aldus wordt besloten.eg in 1 De Voorzitter was er vóór, ook 1 boomen aan de beek te verkoopen, maar I daar men nog niet weet wat het Water- g schap doen wil of zal, werd dit plan afgekeurd. De heer Hesselink brengt in herinnering het voorstel Kemperman om 11 den stationsweg te beplanten en vraagt 17 wat B. en W. in deze zaak verricht 1" hebben, waarop dezen verklaren, hier -0, weinig werk van gemaakt te hebben; men zal nog eens zien wat er gedaan 11 kan worden. De heer 11 e s selin k wil thans non. k een ige woorden wijden aan de gebeurtenissen bij het gehouden onafhankelijkheidsfeest, en wel naar aanleiding van het niet versieren van hot Raadhuis en de wegneming der door de burgers aangebrachte vlag en versiering, daar het hem voorkomt dat de betrekkingen van Burgen]. en Secr. wel eens door elkander worden gedoezeld. Na gehouden bespreking wil Spr. het gebeurde aan een misverstand toeschrijven, maar hoopt toch, naast de energieke bevolking van Varsseveld, in het vervolg ook een euergieken Burgemeester te kunnen noemen. De voorzitter antwoordt hierop dat men de vlag ook kan eeren door haar weg te nemen als een teeken van protest tegen de verachting van het gezag. Wed'. Colon brander deelt mede dat hij bij afwezigheid van den Burgemeester verlof had gegeven tot plaatsing der vlag en had zeer gehoopt dat de Burgem. in Terborg was gebleven. De heer H esselin k hoopt dat de gemeenteambtenaren in het vervolg zulke onaangename toestanden niet zullen aanwakkeren. De Burgemeester wijst op de onhebbelijkheden wel eens tegen overhem begaan; hij had het raadhuis niet willen versieren als een stil protest tegen de oneensgezinde wijze waarop liet feest hier is gevierd. De schuld is aan beide zijden geweest. De heer 11 esselink repliceert, dat waar door allo partijen te samen zooveel werk van de versiering is gemaakt als bijna nergens anders, het een misselijken indruk maakte dat aan liet Gemeentehuis alle versiering niet alleen ontbrak maar zelfs de door de burgers met verlof aangebrachte vlag weder werd afgenomen. Nadat nog de heer Rougo or ten slotte als zijn gevoelen te kennen gaf dat de Burgemeester in deze zaak niet had gehandeld in den geest van den Raad, werd het debat over deze beruchte zaak geëindigd en de ditmaal zeer geanimeerde vergadering gesloten. --- Gemengd Nieuws. Een interessante herfstplant. In het vochte morgenlicht blinkt nu in weiden en aan slootkanten de lilak• leurige hertsttijloos. Als de zon op de , bedauwde bloemblaadjes valt, schitteren deze als spiegeltjes van amethist. De b• loem van deze liliacee komt uit do . kleine knol te voorschijn, die in den grond zit. Zeer merkwaardig is, dat wij ni ts van bladeren bespeuren. En we hebben altijd geleerd en gelezen, dat • de bladeren tot de onontbeerlijke voc' dingsorganen van een plant behooren. a De zaak is echter, dat de bloem der T herfsttij loos genoeg heelt aan het opge, hooPde voedsel in de knol. Na do bestuiving zal in den winter 't het zaad in de knol rijpen en wel in ' do daarin aanwezige vruchtkiem. En t met het verdwijnen der bloemblaadjes „ zal dan de tijloos zelf weer onzichtbaar worden, zij zal terugkecren in den schoot van moeder Aarde. Eerst in 't vroege voorjaar zullen uit d• e sterk ontwikkelde knol drie lange smalle bladeren, als van een tulp, te voorschijn komen. En zie, ook de rijpende vrucht komt dan weer aan den dag, om eerst in Juni met drie kleppen open te springen. De uitvallende kleine bruine zaadjes zijn erg kleverig en blijven daardoor gemakkelijk aan do hoeven van het weidende rundvee hangen. Daardoor kunnen ze over de heele ' weide werden verspreid. De moederplant verandert nu ook weer. Bet korte stengeldeel tusschen haar eerste en tweede blad verdikt en vervormt zich tot een nieuwe knol, waaruit in den volgenden herist weer een nieuwe bloem zal te voorschijn komen. En hiermee is een kringloop in het leven van de heristtijloos beschreven. Nog even merk ik Op, dat de lange klokvormige bloemen zich bijzonder mooi bij de omgeving aanpassen. Immers het gras is kort in den herfst en zoo kunnen de weiniee insecten, die er nog ziin om voor de bestuiving te zorgen, de bloem haast niet over 't hoofd zien. En de knol zit wel zoo diep in den grond, dat de winterkou noch haar noch har inhoud, de zaden, kan deren. Deze interessante plant met hare tweejarige ontwikkeling is de aandacht wel waard. Knol en zaden zijn zeer vergiftig! z. Opsporen van water. Naar aanleiding van den waterzoeker te Rekken, onder Eibergen, schrijft men aan de 0. R. Ct.". Het opsporen van waterbronnen geschiedt door middel van de in den laatsten tijd veel genoemde wichelroede, vroeger bestaande uit een vorkvormigen hazelaarstak, thans meestal geconstrueerd van aluminium en van zoodanige samenstelling, dat de aard en de grootte der af wijking door deze wichelroede getoond, de plaats en diepte openbaart van water of deltstoffen onder den grond. Eet is echter noodig, dat de wichelroede gedragen wordt door een daarvoor gevoelig en bekwaam persoon. Het gebruik der wichelroede is namelijk grootendeels een gevoelsquaestie : het reageeren op uiterst subtiele en voor slechts weinigen waarneembare aandoeningen eischt een bizondere ontwikkeling van het menschelijk organisme. De werking der wichelroede is reeds lang bekend. Sommigen nemen zelfs aan, dat liet wonder van Mozes, die water uit de rots sloeg, ook hierdoor verklaard moet worden. In elk geval zijn uit de 16de eeuw reeds gevallen bekend, dat roedeloopers bronnen aan. wezen en liet is vooral in den laatsten tijd, dat in Dnitschland aan deze oogenschijnlijk weinig wetenschappelijke aangelegenheid, ernstig aandacht wordt geschonken. Een paar jaar geleden heeft zich zelfs te Hannover een centraal bureau gevormd, waaraan tal van wetenschappelijke technici hun medewerking verleenden, met het doel klaarheid te brengen in het vraagstuk der wichelroede. En hoewel de werking nog niet geheel verklaard is, neemt men toch aan, dat evenals de antenne der draadboze telegrafie, ook hier de roede door den drager omhoog gehouden aetherg,olven opvangt als de drager in innig contact met de geleidende aarde staat. Bij isolatie van den roedelooper werkt de wichelroede niet. Uit zijn eigen gewaarwordingen en de af wijkingen van de roede trekt de man zijn conclusies. Eet mag als bekend worden verondersteld, jat de bliksem het meest inslaat daar, waar zich het grondwater of een delfstoffenmassa het dichtst onder de aardoppervlakte bevindt. Men meent dan ook dat de werking der wichelroede met dit verschijnsel in verband staat. Dat de drager over een bizondere en speciale gevoeligheid moet beschikken, blijkt uit een mededeeling uit Duitschland, waarbij een vroeger geschikt roedelooper onbetrouwbaar werd, toen deze zich aan sterken drank te buiten ging. Het 0-roote belang der wichelroede is wel, dat ze indien haar werking alleszins betrouwbaar blijkt te zijn bij het zoeken van waterbronnen ot delfstoffen, dure boringen, die niets opleveren, zal voorkomen. Een treffend geval van de wichelroede is uit Sleeswijk-Holstein bekend geworden bij den aanleg van een waterput op het stationsemplacement te Hadetnarschen. Nadat daar 15 maanden lang tevergeefs naar water geboord was, werd met behulp van de wichelroede de ader bij eerste raadpleging van een roedelooper aangewezen en had men binnen vijf , weken water aangeboord. Terwijl met de eerste boringen duizenden mark gemoeid waren, kostte de boring op aanwijzing van de wichelroede nog geen 400 mark. Poging tot doodslag. Voor de rechtbank te Amsterdam heeft terechtgestaan een 47-jarige kenner, ter zake van poging tot doodslag. Bekh was tot 7 Sept. jl. in dienst van de Buffet- Vereen ;ging Noord-Holland, die op E. N. T. 0. S. een café exploiteerde, had echter zijn ontslag gekregen wegens onregelmatigheden. Bekt. weet het ontslag aan den boekhouder der Maatschappij den heer Andreas Schoonebeek. Nochtans had deze den directeur der onderneming geadviseerd aan bekl. de door hem gestorte waarborgsom, groot 110, terug te geven. Intussehen heeft bekl. zich na zijn ontslag herhaaldelijk in het café vertoond en den boekhouder toegevoegd de woorden: wij rekenen wel af. Ook is bekl. herhaaldelijk in de danszaal gezien. Op 13 September, na de sluiting der tentoonstelling op dien avond, heeft bekl. met 3 andere personen op den Laanweg loopende, den boekhouder reeds gemolesteerd. Den volgenden dag toen het in de danszaal vrij vol was, zag de boekhouder, die zich vlak voor het muziekpodium bevond, tegen halt twaalf plotseling een vuurstraal op zich gericht en hoorde tegelijkertijd een schot lossen; vervolgeus nog een schot, tengevolge waarvan hij op den grond viel. liij is toen weer opgestaan en zag bekl., steeds met gestrekten arm een vuurwapen op hem richten, daarbij de woorden uitsprekende boef! boet t Beklaagde werd onmiddellijk gearresteerd. De boekhouder had een kleine verwonding, van weinig beteekenis, in den hals opgeloopen, zoodat hij ongeveer met den schrik was vrijgekomen. Ter zake van poging tot doodslag, werd tegen bekl. zes jaar geëiseht. Ongelukken. In de chocoladefabriek vair de Erven Casper Flick te Amsterdam is de 17-jarig.° J. Hooien, tusschen de deden van een machine geraakt. Bij aankomst in het Wilhelminagasthuis was hij reeds overleden. Diefstallen bij de Past. Voor de rechtbank te Haarlem heeft tereclitge:taan W. V., brieven besteller aldaar, die op 16 September jl. 5 brieven uit de Amerikaansche post, die niet tot zijn bestelling behoorde, tusschen zijn brieven had gevoegd, deze brieven thuis had opengemaakt, naderhand weer met gom had dichtgelijmd en getracht die 17 September weer tusschen andere brieven op het postkantoor te duwen. Wegens misbruik van vertrouwen als beambte, requireerde de officier, met het oog op de strenge straf, die beklaagde toch reeds zal ondergaan door zijn ont slag en liet derven van de gestorte pensioen-penningen 4 maanden gevat'. genisstraf. Een schrandere jongen, die een opstel over de Zondvloed moest maken, sehreet er in, dat ze van de Arke uit vijl minuten vischten. »Waarom maar vijf minuten '?" vroeg de Zondags.,choolonderwijzeres. »Omdat ze maar twee wurmen hadden" antwoordde de jongen. --- Feuilleton. Kijkjes in de achttiende Eenw door H. W. HEUVEL. (Nadruk verboden.) 1 In het archief der gemet vonden we een aantal boeren° Bereul° schriften, die hier en daar intereeesznseadng?e" kijkjes geven op Achterhoeksch en toestanden in de 18de eeuw. Zoo is er een boek met copia van 'inleven aan den lieer der Heerlijkheid Borculo, waarin veel aardigs voorkomt. Verder een Markenboek voor de buurtschappen Dijke en Lintvelde en zoo meer. We willen daaruit een en ander meededen orn te doen zien, hoe het er ni die dagen Uitzag op het platteland, hoe d (e, r nbeenzs‘cv ah ae rnd lweefden, hoe de huisheingeert:ielertt sten, hoe onveiliegrehn allerlei dienscholen waren hoe "tte Welken invloed de kerk had, enz. Tot recht verstand van h t gen zal, moeten we eerst iets -gyeene vol" van de heerlijkheid Borculo Wat rtellen bij niet uit oorspronkelijkebescheiddeaairp-, geput, hebben we ontleend aan dr.liti A. Weststrate, Een Geldersche Heer: lijklieid in de 18de eeuw. I. Het Hof. jaar 1795, toen d0 ntt° reavactilU t'Y't ruimde, silne d as tot het alle oude toestanden opseinen al 8 vele eeuwen, miswel van voor het jaar 1000— een Hooge Heerlijkheid. Zij omvatte de tegenwoordige gemeenten Borculo, Neede en Eibergen. 't Was een staatje in den staat, waarover een heer gebied voerde en recht sprak. Hij zetelde op het Hof te Borculo, een sterk kasteei, dat in de dagen zijner glorie, een vorstelijklie heugtaanzien n 18 v a Bejaarde 70, hebbenme n n s c heon vg het laatste overblijfsel gekend: de mooie Hofpoort en één vleugel van het aloude slot. En ze vertellen met geestdrift van de ruime zaten en de dikke muren, zoo dik, dat men met een stoet in de vensterbank kon zitten. 't W" echter toen nog slechts een schaduw van een groots eh verleden Van het vijftal torens, die zich in vreee ravroeger eeuwen op de hoeken verhien n gzeclitoineiribesetpoin edgeen ; in ldeeiin beed ,t begin der 19de eeuw nog twee; in de eerste helft dezer eeuw werd de aloude wachttoren, een zwaar massief gebouw, afgebroken; bij de laatste slooping in 1869 en '7O, toen alles tot op de kelders werd weggeruimd, verdween het „gevangenistorentje" op den Zuidwesthoek meteen. In de tweede helft der 18de eeuw m ioientleiegteoboernspl:onkelijk slot voor een groot gesloopt en groot lwieats,vgeer. g – egni 'kriaed c.hrtntisseerd. Ook de breede binnen/node n • tlgeddeermipBtd. e eeuw stond als het het oors b eTp)rrio. In liet to kn!celijk kasteel er nog, zoobe elde 16de en I.)7cite in al zijn glorie in de staat afg ee e" en zooals het ook pziaattwerk, dat in 1713 land" versd mooien r „Verheerlijkt Neder. n. met een toren op eelkeinen den vijfhoek _n hoek. De ronde massieve torens en de hooge zware muren spiegelen zi2,11 in de breede giacht. Een lange brug op tal van jukken voert naar den ingang. Geboomte verrijst rondom. Op eenigen afstanu stroomde nog een tweede ringgracht, door de Berkel gevoed, die tuinen en bijgebouwen omsloot. 't Was een indrukwekkend gebouw, dat oude Hof, 't welk met majesteit tm gansche streek beheerschte. Die zware wachttoren op den hoek, met een 'n, lustrade rondom en een uurwerk erm, was een symbool van geduchte macht. Daar lagen eiken dag en nacht ingezetenen der heerlijkheid, die bij beurten werden opgeroepen om de verplichte wachtdiensten te vervullen. Een der groote zaten was de rechtzaal, waar de heer of zijn vertegenwoordiger het recht sprak. Beneden waren 15 á DJ zwaargewelfde halfduistere ketdervertrekken, waar de bedienden woonden, het proviand werd geborgen ende wijn wegschool. Ginds onder den Zuidwesttoren was het somber verblijf der gevangenen; nog zien we er want die kelders zijn gespaard de ringen in den muur, waaraan de zware ketens hingen, met welke men soms de booswichten als wilde beesten vastklonk. In dat gebouw hebben ze gewoond, al die hooge heeren van Borculo met hun gemalinnen en kinderen; de Hendriks van Borclo, de Bronkhorsten, Maria van Hoya, de Limburg Styrunas, enz. en ook een enkele maal prins Willem V, die liet in 1777 kocht. We doorwandelen soms in verbeelding die zaten en vertrekken met geborduurde tapijten of goudleeren behangsels, met kleine ruiten, in lood gevat, in de bonge diepe vensterramen. Mooi was liet ook in de omgeving van het slot. Daar verrezen statige la-1 nen en mooie bosselien met blinkende vijvers in een lijst van groen geboomte Vóór het Hof was een vijver van 13 A., ten Westen een visehvijver van 7 A.; ten Zuiden van de allee van de Hofbrug naar den publieken weg nog een van 16 A. e bij de Oranjerie aan de overzij der alllee log een vijver met sehuitenhuis en een breede kolk. Een beekje, de Fonteingoot, voedde de waterwerken. Over de Berkel in het Elzenbosehje waren van ouds drie ! vischvijvers. Aan den ouden weg naar Eibergen bij het „Touwslagersbosch" lag het Jagershuis. De Eibergsehe dichter Willem Sluyter verheerlijkt in zijn opdracht van zijn „Buitenleven" (1660) het Hof te Boreulo en prijst het boven het Haagsehe Voorhout. Reeds in Napoleon's tijd was er op het Hof een stoeterij met 150 paarden. In 1821 werd er een Rijks-stoeterij gevestigd, die in 1842 om den slechten staat van 's lands financiën werd opgelieven. Koning Willem II zette haar voor eigen rekening op kleiner schaar voort, maar Willem 111 hief de Borenlosehe stoeterij in 1851 voor goed op. Daarna zijn kasteel en bijbehoorende goederen in 1854 verkocht. Baron van Heeekeren van Ruurlo, die eigenaar was geworden, verkocht het in 1869 weer en daarna volgde de slooping van alles wat aan het kleine stadje Boreulo eeuwenlang glans en glorie had verleend. Het stadje Borculo. VO& het Hof lag het stadje Boreulo tussehen de twee Berkelarinen, die zich bij den watermolen weer vereenigen, op een cirkelvormig eilandje. Het telde 800 á 900 inwoners (nu 1400) en het getal huizen werd op 250 geschat. Het raadhuis en de poorten „maken geen fraaye vertoninge, maar zijn seer onsienlijk gestelt" zeiden de raden van prins Willem V, de heeren Van der Bord' en Ardesch. Van de straten vermelden ze, dat ze er zoo ellendig aan toe zijn, dat ze genoegzaam niet zonder gevaar konden gepasseerd worden. De inwoners moesten zelf voor de bestrating zorgen. Zoo was 't ook in grootere plaatsen, b.v. in Zutphen nog tot 1763. Voor vele huizen lagen mestvaalten, wel eens tot aan of op de straat; genoemde raden stelden vast, hoe ver die mestvaalten voortaan naar de straat mochten liggen. Borculo schijnt al ontmanteld te zijn vor den oorlog van 1666, want burgemeester en gemeenslieden daagden in 1663 den graaf van Limburg Styrum voer het Ilof van Gelderland over het slechten der wallen. Uit de kondschappen daarbij blijkt, dat men het stadje bevestigd had, opdat de naburige ingezetenen zich in oorlogstijd daarin moeiten bergen. Wij begrijpen het zoo goed. Platteland beduidde onveiligheid, in die ; dagen. De poorten hebben veel langer bestaan. Aan den noordkant was de Geeatersche poort, die de 19de eeuw niet meer gekend heeft. In den muur van een oud huis daar dichtbij over de Berkelbrug.zag men voor een 60 jaar nog een zerksteen, waarop stond „stadt Brockloo", zeker een laatste rest van die poort. Bij de z.g. Middelste Brug stond bij heugenis van heel oude menschen nog de Gevelpoort, waarin ook de gevange-, nis was. De cipier moest tevens de brug optrekken voor passeerende scheepjes. Ging men die poort door, dan kwant men over de Voorstad (buiten het Beh. keleiland) aan de Kokspoort, waarbuiten de Leerinkbeek voorbijstroomde. Bejaarde menschen herinneren zich nog, hoe die poort eiken avond om 10 uur gesloten werd; kwam men later thuis, dan moest men een afspraak met den portier maken, maar een vlugge jonge kerel kroop er wel over heen. i Dit jaar is het antieke doorbalkte Poorthuisje lang door den winkelier Ter Keurs als pakhuis gebruikt afgebroken. Het mooist van alle was de Hofpoort, waardoor men uit de stad naar het slot ging. Daarboven las men de namen en titels van twee Heeren en twee Vrouwen van Borculo. Deze poort is in 1870 afgebroken. Bij enkele inwoners ziet men er nog een afbeelding van aan den wand hangen. Die mestvaalten aan de straat vertelden ons al, dat de landbouw de hoofdbron van bestaan was in het stadje. Bijna alle inwoners hielden een of meer koeien en voor 't gemak stonden vele huizen met de groote achterdeur naar de straat. Ging men binnen, dan kwam men eerst op een halfdui•tere deel, waar de koeien in den stal lagen te herkauwen en de varkens knorden in het hok. Boven de achterdeur verhief zich een driehoekige, meest zwart geteerde plankengevel, die vaak een eind voor. uitstak. Op den zwaren dwarsbalk daaronder las men vaak een vrome spreuk met een jaartal erbij. Een paar van deze zijn gespaard. • (Wordt vervolgd.) ---