TREURZANGEN van HENRICUS HARIES (Henrici Harii Sicambri Tristia). EERSTE BOEK. EERSTE ELEGIE. (Op welke plaatsen de yertaling eenigszins is bekort, blijkt uit de cijfers, die de versregels aanduiden van het Latijnsche gedicht). Aan ELBERTUS LEONINUS, den voortreffelijken Rechtsgeleerde. ' Droef, helaas, is de zang, dien ik U, Elbertus, kom wijden, U, wien mijn streven behaagt, (J, die mij steunt door Uw gunst, x Ach, hoe gaarne had ik gedicht in schertsende tonen, Als bij de rampen vaa nu scherts nog geoorloofd kon zijn 1 5 Schipbreukeling als ik ben, uit het middeD der golven ontkomen,' Ging voor mij al mijn bezit, ging ook mijn scheepje teloor. Doch wat ik meer nog betreur dan eigen schê, en verliezen, ’t Is d’ algemeene ellend’; Mars zendt ons die zonder eind. Gij ook deelt in ons leed. O, het was mij een troostrijke tijding, 10 Dat ge vol kommernis waart, dat het benauwde uw hart, Toen ge vernaamt, hoe Zutphen, aan ’t-wreede noodlot ten speelbal, Als door den bliksem geraakt, zwichtte voor ’t oorlogsgeweld. Hoor dan nu mijn verhaal van nauwlijks ontgane gevaren En hoe de stad mijner woon gruwzame rampen doorstond. 15 ’t Was inden tijd van het jaar, dat de zon in het teeken der Weegschaal Staat aan het ruim ') als de dag evenlang duurt als de nacht: Dreigend met woesten krijg het volkje der kleine Pygmaeën, Wijkt dan de kraan,uit de streek bij het Maenalisch gebied.; In dit getijde des jaars kwam Willem, de Prins van Oranje, 20 Van eenig krijgsvolk verzeld, binnen den muur onzer stad. Had ik al vroeger gewensekt het wapengeweld te vermijden, Nu stond het plan bij mij vast tot een onmid lijk vertrek. Evenals hondengeblaf den ever het woud uit doet vluchten, Waar hij de netten vermoedt, hem door den jager gesteld, 25 Zoo zocht ook ik, verontrust door al dat rumoer van den oorlog, Angstig een heim’lijken weg, die mij in veiligheid bracht. Telkens weer speurd’ ik en wendde mijn aandacht nu her- en [dan derwaarts, Doch de nauwlettende wacht gaf tot ontsnappen geen kans. Vaak besloot ik de wachters der poort in ’t geheim te misleiden, 30 Maar dan bekroop mij de vrees voor het verlies van mijn goed; Immers na ’t roff’len der trom, met'een stem, die zich snerpend [deed hooren, Had langs pleinen en straat luide verkondigd d’heraut: Dat ieder burger zich binnen den muur moest houden en niemand, Dan met verbeurte van 'goed, heen zich mocht spoên uit de stad. 35 Aldus wachtend, totdat eens een betere kans zich mocht voordoen, Stel ik het plan van mijn vlucht hoe kon ik anders t weer uit. Maar intusschen doe ik mijn best, dat mijn vrouw mij moog vooigaan, 40 Zij met ons jeugdig kind, heimlijk in sehaamle kleedij. Aarzelend hoort zij mijn raad, doch heftig blijf ik haar dringen, In ons beider belang smeek ik haar henen te gaan. „Let op het dreigend gevaar”, zoo zeg ik, „uw eigene redding Staat op het spel en ook mij zijt ge van dienst door uw vlucht. 45 Wat ge bezit, och, offer het op en red toch uw leven; Onheil en dood is ons deel, onheil bedreigt deze stad. Wees onbezoigd en laten geen tranen uw wangen besproeien 1 Voor elkander gespaard, blijven wij samen vereend. Gunst zal Fortuin ons verleenen; geloof mij, niet lang zal het duren, 50 Of ik volg uwe schreên, weldra vertoont zich een kans. Wacht mij zoolang zonder zorg, blijf staande en wil niet bezwijken Onder den tegenspoed. Ga! God sta u bij op uw tocht! Pij deze woorden slaakte zij zuchten, door smart overmeesterd; Al te groot acht zij haar leed. Wie is rampzalig a^s Zlh 55 Nu zij gedwongen wordt mij to verlaten, haar stad en haar ouders, Zij toch hun eenigste kind, droevig bij dreigend gevaar 1 Als een toonbeeld van rouw staat ze daar; ouder bittere tranen Slaat zij zich zelv’ op de borst, rukt zich de haren van ’t hoofd. Doch ik houd vol; hardvochtig, hoezeer ooa mijn deernis [gewekt wordt, _ . . i . _.m dat zij bedwinge haar smart. 60 Dring ik temeer bij haar aan, J B . . „ . , .. , „:„rlpliik moed, neemt haar kind inde armen; Kommervol vat zij dan eindelij»- ’ Weiflend een oogenbhk nog, gaat zij met langzamen tred. Dan van haar moeder het afscheid: als deze zich daarvan [bewust wordt, Wijkt van haar wang alle kleur, wankelend stort zij ter neer. 65 Wanhoop beklemt haar gemoed en een stroom van tranen vergietend, Opent zij nauwlijks haar mond, momp’lend een droevig vaarwel., Krachtiger toont zich haar vader; hij geeft haar een laatste geleide Tot aan de poort en hij zorgt, dat haar geen leed wordt gedaan, ’t Uur van scheiden is daar. Dan spreekt hij nog enkele woorden: 70 „Dochter! Uw ouderenpaar laat gij in treurigen druk, Doch ga zelf ongedeerd, waar de zorg voor uw kindje U heenvoert! Eind September, • Dochter, vaarwel voor altijd! Nooit meer zie ik U terug.’* Zij bedwingt in haar borst het gezucht en drukt aan den boezem ’t Wicht, dat zij torst, en gaat heen, achter zich latend de stad. 35 Ik evenwel aan den poortmuur geleund, dien ik niet mag verlaten. Tuur als verbijsterd haa# na, tot zij verdwijnt uit mijn oog. O! hoe begeerde ik toen het gevleugeld schoeisel van Perseus, Of op Daedalus’ trant stout te doorklieven de lucht. O! hoe verlangd’ ik een zwemmer te zijn als oudtijds Palaemon 80 Of als de edele maagd, die gij, o Cloelia, waart! .Velerlei angst om mijn vrouw en mijn kind blijft het hart [mij ontrusten, Zorgen kwellen mij daags, zorgen kwellen mij ’s nachts. Ais een hert in het woud, wien een pijl in het lijf is geschoten, Zoo dwaal ik rond inde stad, voedend de wanhoop in ’t hart. 85 Ook bij mijn vrienden vind ik geen troost; gebukt onder kommer, Aan den mijnen gelijk, hebben zij ieder hun deel. Immers onder den loodzwaren druk van onhebbelijk krijgsvolk 90 Zwoegen de burgers te gaar, torsend een duldloozen last. Geen gul lachen weerklinkt er als vroeger, geen vroolijke schertsen; Somber is ieder gestemd, zorgen benauwen het hart. 85 Zoo verloopt d’eene dag na .den anderen, doch eens op een avond Dringt van bevrienden kant ’t stellig gerucht tot mij door, Dat inden volgenden nacht de Prins met gevolg van plan i3 100 Weg te gaan uit onze stad naar eene veste aan zee. ") ’k Regel mijn zaken, zoo goed als dat gaat, en sluit onze woning; Onder het zusterlijk dak vind ik een vriend’lijk onthaal. Aan haar eenvoudigen disch zit ik aan inden avond en leg dan, Zonder mij te ontkleên, op eene rustbank mij neer 105 Om t’ allen tijd des te bater gereed te zijn tot ontsnappen, Als soms de nacht mij de kans gaf tot een veilig vertrek. Slapeloos breng ik daar door de langzaam voorbijgaande uren; Luifjt’rend naar ieder geluid,- vind ik geen oogenblik rust. Sluit ik de oogen, het-is mij als hoor ik geluid van trompetten 110 Of het geroffel der trom, sem van den nad’renden marsch. Middernacht was al verstreken en reeds had het Berengesternto Zich aan den hemel gedraaid: ’k schrik van mijn legersteê op. Hoor ik daar niet het getrappel van paarden en dreunende stappen ? 115 Weer is het ijdele schrik; alles blijft stil als voorheen. Eerst inden morgen, als reeds de Godin, dip in rozengewaden Ivondigster is van den dag, even haar schemer doet zien, 120 Word ik mij duidlijk bewust, dat het uur van vertrek is gekomen; Duidelijk schalt de klaroen, ruiters passeeren het huis. Nu geen vertoef! Ik spring van mijn rustbank en spoed mij [naar buiten, 125 Luister naar wat ik verneem; twijfel bestaat er niet meer: ’t Krijgsvolk maakt zich gereed dit staat vast de stad [te verlaten; Reeds schijnt de zon en verspreidt helder haar licht aan den trans. 130 Even nog keer ik terug in het huis van mijn zuster en zwager, Gesp mij het zwaard aan de zij, dit is mijn eenige last. 135 ’t Afscheid roep ik hun toe en zoo vlug, als mijn voeten mij dragen, Snel ik heen naar de poort, waar het al wemelt van volk. 140 Als soldenier mij gedragend, gelukt het mij buiten te komen En in het dichte gewoel blijft* onbemerkt mijne vlucht. 145 Blijdschap bevangt nu mijn hart, dat ik zelf ’t gevaar ben ontkomen, Doch ook droefheid meteen over het lot mijner stad. Dadelijk maak ik mij op om mijn vrouw met mijn zoontje te vinden: Ineen nabijzijnd dorp had zij haar toevlucht gezocht. Daar trof ik beiden weer aan; hoewel hun het leven gespaard bleef, 150 Leden zij al dien tijd honger en nijpend gebrek. Aanstonds dus trok ik verder, met vrouw en kind op een wagen, Naar mijn geboorteplaats hepn, niet ver verwijderd van'daar. Kort daax-op, daar ook ons dorp niet veilig bleek voor het krijgsvolk, Nam een naburige stad ons, de drie vlucht’lingen, op. 155 Aan mijn geboortegrond grenst deze stad; haar vruchtbare dreven Staan al van ouden tijd onder een graaflijk bewind. Nauwlijks hadden we hier