Iets over Weenen. Meermalen heeft men mij sedert mijn verblijf hier te lande gevraagd, hoe het nu in Weenen gaat, en wat de inwoners van Weenen van mr. Zimmerman zeggen. Ik wil trachten, daarop een antwoord te geven. Wat de tweede vraag betreft, geloof ik te kunnen zeggen, dat de WTeeners ofschoon zij zich over ’t algemeen weinig met politiek inlaten den arbeid van den heer Zimmerman als een weldaad beschouwen en zich thans met de droevige noodzakelijkheid dezer controlemaatregelen beginnen te verzoenen. In de eerste plaats moeten de vrije burgers van ons land kunnen begrijpen, dat eerst de droevige financieele ineenstorting noodig was, om ons deze oplossing van het vraagstuk op te dringen en aannemelijk te maken. Over den persoon en de eigenschappen van den heer Zimmerman zullen de meeste Weeners weinig weten. Maar als iemand, die boven de partijen staat, en, ik mag wel zeggen, als vertegenwoordiger vaneen land, dat aan Oostenrijk slechts onbaatzuchtige hulpvaardigheid heelt bewezen, bezit hij bij voorbaat recht op onze gansche sympathie, vóór alles echter op ons volle vertrouwen. En beide worden hem geschonken, evenals onzen bondskanselier dr. Seipl, aan wiens invloed zich ook, .zonder dat zij ’t willen erkennen, leden van de andere partij niet kunnen onttrekken. Want iedere krachtige persoonlijkheid, die eerlijk een goede zaak voorstaat, doet zich toch ontegenzeglijk gelden, ook tegenover andersgezinde elementen. Het is een feit, dat wij allen sedert de aera Seipl-Zimmerman een wending ten goede beginnen te bemerken, die ook inde zoo lang verbeide stabiliseering der kroon tot uiting komt. Zal het dus eindelijk werkelijk waarheid Worden? Zullen we na jaren van diep verval weer bergop gaan? Zal Oostenrijk zich op de bouwvallen van zijn vroegere grootheid een plaats inde wereld kunnen veroveren? Op nieuw zullen zijn burgers hun plaats kunnen innemen, die hen inde gelegenheid ste t, ernstige daden met Oostenrijksche blijmoe ïg heid tot stand te brengen, en kunst en «choonheid te verspreiden, waaraan andere volken thans meer dan ooit behoefte hebben. De eenige aanmerking, die ik uit mijn kring ten minste ten opzichte van mr. Zimmerman’s zoo nuttige, voorzichtige en wijze werkzaamheid heb gehoord, is deze, dat de bezuiniging-maatregelen, .die voor den ophouw noodig zijn, opnieuw den zwaar beproefden middenstand treffen, terwijl andere lagen der maatschappij daarvan minder- of in ’t geheel geen nadeel ondervinden. Maar het komt mij voor, dat dit uit den aard der zaak voortkomt, en het is wel onnoodig, aan te toonen, dat het juist de middenstand is, die onder den oorlog en den tijd, die daarop volgde, het meest heeft moeten lijden. Gewillig en dapper helpt nog heden de huismoeder uit dezen stand haar man, om de lasten van deze moeielijke levenswijze op haar vermoeide schouders te dragen. Zonder eenige hulp in huis doet zij alles, heeft zij alle vroegere geestelijke genoegens en kleine gemakken opgeofferd. Zij kent niet dé vrijheid en de verfrisschende afleiding vaneen fietstochtje naar buiten, en slechts zelden houdt zij een rustig oogenblik over, om tot zichzelf te komen. En juist deze brave menschen zien zich door de bezuinigingsmaatregelen in hun bestaan het meest bedreigd, ten bate van zekere gewetenlooze, rijkelijk verdienende, en ruimschoots genietende elementen, die hier, evenals overal elders, moeilijk te begrijpen zijn. Als antwoord óp de eerste vraag meen ik te kunnen, ja te moeten zeggen, dat de levensomstandigheden in Weenen werkelijk al verbeterd zijn. Dat het leven er voor de meeste menschen toch nog niet gemakkelijk is, dat het feit, dat er van alles te koop is, weinig beduidt, waar de middelen ertoe ontbreken, gelooft men wel gaarne. Want ook hier ondervinden wijde gevolgen van den oorlog, en zoowel hier als daar ziet men, dat degene die volhardt, en voor geen arbeid terugscbrikt, vooruitkomt. Zeer treurig is bij ons echter het lot van ouden van dagen, en van hen, die niet meer' kunnen werken. Inderdaad is alle veerkracht van ons gezonde volk noodig geweest, om zijn vroolijke, door de kunst gesteunde levensopvatting niet ten onder te laten gaan. Ja, is het niet eigenaardig, dat ik juist hier, waar ik het het minst verwachtte, een pessimistischer levensopvatting ontmoet heb, die datgene als begin van verval der menschelijke cultuur beschouwt, wat wij als teeken eener nieuwe fase der ontwikkeling aanzien, en waarop velen van ons den moed hebben nieuw op te bouwen, gestaald door de jaren van strijd. Maar om tot Weenen terug te keeren: de prijzen der levensmiddelen zijn bespottelijk hoog en niet altijd in verhouding tot de inkomens, wat vooral voor de intellectueele werkers geldt. Zooals overal verdient de werkman naar verhouding meer dan de dokter of leeraar, die toch nog een zekeren stand moeten ophouden. Maar in vele gevallen kunnen zij dit al lang niet meer, ofschoon een collecte voor een nieuwe pantalon voor een professor aan de universiteit (werkelijk gehouden) aan den „Professoreutisch”, een Amerikaansche instelling na den oorlog, goddank tot ’t verleden behoort. De hooge prijzen der kleedingsstukken zijn geringer, wanneer men bedenkt dat de kosten van de eenvoudigste huishouding vaneen gezin van 5 personen op 100.000 kronen komt. Onze vrouwen uit den middenstand hebben echter een bijzondere handigheid verkregen in ’t keeren en veranderen van kleedingsstukken, ja zelfs in ’t repareeren en maken van schoenen. Hiervoor werden aparte cursussen voor vrouwen gegeven. Wat de Weener bevolking zwaar treft, en van grooten zedelijken en hygiënischen invloed is, dat zijnde onopgeloste, en steeds moeilijker wordende problemen van het woningvraagstuk. Niet te beschrijven zijnde gevolgen daarvan, en het schijnt een bittere ironie, dat duizende werkwillige handen zich aanbieden, maar toch zoo goed als in ’t geheel niet gebouwd wordt. Daarbij verwaarloozen de huizen meer en meer. De hooge loonen, gedeeltelijk veroorzaakt door de hooge prijzen der levensmiddelen, de dure materialen, de zware belastingen, en ten slotte ook de zoo lang omlaag gehouden huurprijs, zijnde oorzaak daarvan; zoo draait men ineen kringetje rond. Duizenden huiseigenaren zijn geheel verarmd, niet in staat het tekort te dekken, en ook de meest noodzakelijke reparaties te laten doen. Zoo ontstaan toestanden, die voor velen gevaar opleveren, zonder nog te spreken van den ontmoedigenden moreelen invloed, dien zulle een verwaarloosde omgeving op de oververmoeide menschen der groote stad uitoefent. Slechts een dag inde week kan hun naar schooidieid zoekende ziel van Gods vrije natuur genieten. Maar ook in dit opzicht hopen wij op langzame verbetering, nu de hoogere huurprijzen daartoe ook het recht geven. Het aantal van hen, die een woning zoeken, is legio in Weenen. Zeer dikwijls wonen drie gezinnen in één behuizing bij elkaar, jonge menschen, die inde hoop daardoor recht op een woning te . krijgen, na lange jaren eindelijk getrouwd zijn, en nog steeds met hunne ouders en soms eenige kinderen op een eigen huisje wachten. Dikwijls zijn nog anderen daarbij ingetrokken, door de huurwetten daartoe gerechtigd. Niettegenstaande dit alies, zijn velen uit hun huis gezet, en meermalen is het voorgekomen, dat men 'uit angst daarvoor krankzinnig werd, of zelfmoord pleegde. Wanneer men dit bedenkt, stelt men zich ook met een zeer onvolmaakte woning tevreden, en mocht men zich beklagen, dan krijgt men ten antwoord. „Wees blij, dat je een dak boven je hoofd hebt”. Zoo ver is het gekomen, dat heeft de mensch gemaakt van de wereld, hem door den Heer als woonplaats geschonken, opdat hij er zich verheugen zou. Als een monster neemt de groote stad de geslachten op, stuurt onze kinderen bleek en zwak inden levensstrijd. Laat ons hopen, dat de tijd niet meer ver is, dat deze treurige toestanden niet alleen inde Donaustad beter worden, én dat Weenen weer met recht de stad der liederen en de schoone kunsten mag heeten. F. M. Eefde, 20 Juli 1923. --- GEMENGD NIEUWS. KIJKJES BUITEN. Merwe’s Oude Stad. Hetzij wij Dordt ingingen van de stationszijde of van den waterkant, altijd had de stad weer dezelfde aantrekkelijkheid voor ons. Het ruime stationsplein opent naar drie kanten een toegang langs lommerrijke olmenwegen, die wij op dit klei-eiland niet hadden verwacht. En langs die wegen liggen talrijke villa’s met fraaie tuinen. Kwamen we met eender booten van Fop Smit aan ’t Groothoofd aan, dan vonden we ook hier een prachtig uitgangspunt voor een bezoek aan de stad en een heerlijke wandeling langs het rivierfront. En wat we op onze wandelingen toen zagen, de breede stroom en( de schilderachtige stadsgezichten en de wonderlijk mooi bewaarde antieke gebouwtjes en gebouwen, hebben Dordt voor ons zeer aantrekkelijk gemaakt De breede stroomen, voor en rondom de stad en, het eiland, liggen besloten tusschen vriendelijke oevers, waaraan industrie en tuinbouw een even aangename stoffage hebben gegeven als de drukke scheepvaart die gaf aan ’t water zelf. Den heelen dag door fluiten de fabriekssirenen op de oevers, gaande ponten van Zwijndrecht en Papendrecht, zwaar beladen met vrachtwagens, rijtuigen en auto’s, vice versa over de rivier en heerscht vó°r en langs het Groothoofd, waar heerlijke zitjes zijn in Bellevue en voor Belvédère, een aantrekkelijke rivierdrukte van snelle motorbootjes en van riviervaartuigen, die de verbinding tusschen Antwerpen en onze koopsteden en tusschen deze en Duitschland onderhouden. De havenkanalen, die de stad doorsnijden, zonder door sluizen van de rivier te zij* gescheiden, waardoor eb en vloed in het steeds heldere stadswater duidelijk merkbaar is, zijn veelvuldig overbrugd of overwelfd en leveren, van deze bruggen en overwelvingen gezien, verrukkelijke inen doorkijkjes. Eu inde straten der stad zagen we tusschen de moderne huizen nog tal van karakteristieke trap- en topgeveltjes uit de 17e eeuw, breede zwaar gemonumenteerde gevels uit de 18e eeuw oude poo-~ tjes, ouderwetsche hofjes en’ een paar musea, om de Groote Kerk met haar kunstschatten niet te vergeten. En nu ga ik tot eenige bijzonderheden over, die waard zyn, op den voorgrond te worden gesteld. Allereerst de Groothoofdspoort. Zeer rijk geornamenteerd vertoont ze aan de rivierzijde de Dordtsche stedemaagd en relief en gezeten in haar tuin, omringd door de wapens der steden, die inden tijd der Dirken en Florissen onder de banier van IJordt, de eerste stad van Holland, te velde trokken. De andere kant vertoo’nt een rijken gevel met vele kopversieringen. De groene koe- , pel, boven op de poort, draagt de wapens van de burgemeesters, die dat deel van ’t monument lieten bouwen. Op de havenbrug, vlak naast de poort, hadden we al dadelijk een heerlijk kijkje overeen deel van de Voorstraathaven. De achterzijde der huizen, van Voorstraat en Wijnstraat heeft weinig of niets geleden van den tnoderniseerenden ijver, zoodat zij aan den waterkant een veel ouder tijdvak illustreert dan aan de straatzijde. Die Voorstraatshaven doorloopt de stad in haar volle breedte, nu eens als een smalle gracht, dan weer vijvervormig verbreed tot een havenkom. Zij vertoont bij elke brug of overwelving dezelfde oud-Hollandsche-Venetiaansche groepeering. Vooral inde bochten is zij buitengewoon schilderachtig. Van de Nieuwbrug gezien, is de combinatie van. oude geveltjes en waterspiegeling misschien het mooist. Van twee overwelvingen moet ik nog iets zeggen. De eene draagt het standbeeld van den schilder Ary Scheffer, wiens dochter mevr. Marjolin—Scheffer door schenkingen en legaten bet Dordtsche Museum, dat vele stukken van dezen schilder bevat, belangrijk heeft verrijkt. Op de andere staat het standbeeld van de gebroeders De Witt, Cornelis staande, Jan zittende ineen armstoel, ’t Geheel kon ons niet bekoren. Hoe, vroegen we ons af, kan deze afgeleefde Jan de Witt, in elkaar gezakt van levenszatheid, wiens 1 ingevallen borst van weggeteerde levenskracht getuigt, een beeld zijn van den ; regent, die ons steeds voor de oogen < staat al 9 de energieke staatsman, die met De Ruyter aan zijn rechter- en Maetsuyker aan zijn linkerhand sedert 1653 twintig jaar lang Nederland in ’t concert van Europa een eereplaats wist te geven, op zee twee machtige koningsvloten bedwong en in Indië een koloniaal rijk opbouwde? Waarom, o. Toon Dupuis, deze uitbeelding, die zoo onbevredigd laat? Laten we echter billijk zijn en erkennen dat ook de tijd- en stadgenooten van deze groote mannen niet onverdeeld gunstig over hen gedacht hebben. Tweemaal liepen de democraten binnen Dordt samen, om burgemeester Cornelis de Witt tot gin officieele daad te dwingen: den eersten keer, om de intrekking van ’t Eeuwig Edikt te verkrijgen, een ander maal om het uitroepen van den prins van Oranje tot stadhouder te eischen; bij de laatste gelegenheid werd het portret van den burgemeester uit het stadhuis gehaald en het hoofd ervan aan de galg gespijkerd. Onze democratische tijd oordeelde anders: hij vereeuwigde de De Witten in brons. De oude geveltjes, die Dordrecht zoo’n bijzonder cachet verleenen, liggen verstrooid over de heele stad. Inde winkelstraten zijn er vele verdwenen, omdat ze hinderlijk waren voor de moderne uitstalling. Toch zijn er nog vrij wat met twintigste-eeuwsche pui, waarboven de zeventiende-eeuwsche gevelversiering niet onaardig troont. Inde straten met gesloten Huizen vindt men er tallooze. Zoo inde Wijnstraat, waar blijkens de kapitale en rijkversierde gevels de patriciërs der stad hebben gewoond. Trots de woede van slooperslianden zit het hier nog vol van bouwkundige détails uit alle tijden. In deze straat bevindt zich ook ’t eenvoudige huis «Inden Beverenborch,» waarin Jacob (van Monaco worden. Maar het mooiste komt nog: Op het archief weet men aan te toonen, dat zij ook van Rollo’s geslacht is. Het was dus geen mésaillance! Zondag 17 Juni is de herdenking van den geboortedag van Jon Sigurdson, den in 1811 geboren grooten politicus, aan wien Ijsland zijn algeheele gelijkstelling met Denemarken te danken heeft, en de korte IJslandsche vlaggetjes, een rood en wit kruis Op hemelsblauwen grond, wapperen aan de loodrechte stokken boven de huizen. De jonge dominee inde kerk aan tjörnin spreekt standvastig over den verloren zoon, zonder eenige toespeling op den staatsman, een onderwerp, dat ook moeilijk met hem te combineeren geweest zou zijn. Zoo’n jong hoofd boven den Frans Halskraag en de zwarte toga, dat is een vreemd gezicht, het vormt geen geheel met het eerwaardig gewaad. Maar deze dominee, die als goed redenaar bekend staat, leest ook al zijn preek op. Zij hebben het inde kerk niet moeilijk, die IJslandsche dominees, alleen is een „mooie” stem beslist noodzakelijk. Daarmee wordt yele malen door de ruimte gegalmd: „de Heer zij met u”, waarop het kleine dames- en heerenkoortje op het orgel antwoordt. Daarmee wordt ook galmend uit het evangelie voorgelezen, terwijl wat een mooi gebruik is de gemeente staande de woorden aanhoort. Maarde prediking, dat in Holland het zwaartepunt van den dienst is, komt bij dezen Lutherschen dienst op het tweede plan. Nu is het vierkante grasveld met Thorwaldsen in het midden met de IJslandsche vlag versierd en van I—21—2 uur is er muziek, terwijl de menigte in ’t schoonste gewaad er om heen drentelt. Dan wordt er een rede gehouden van het balcon van het Althingsgebouw er tegenover en de menigte trekt met stille muziek naar het kerkhof, waar de vlag geplant wordt bij Jon Sigurdsons graf, waar weer een rede gehouden wordt, waarna ieder die wil bloemen op het graf neerlegt. Verscheidene vrouwen hebben kleine bouquetjes gemaakte rozen inde hand. Dan trekt de stoet verder naar het sportterrein, de muziek voorop, en hier zouden wij het bekende IJslandsche worstelen „glima” zien. Het begon al weer met een rede, een vurige rede tot de IJslanders, dat zij niet moesten denken, dat zij er al waren, maar voortdurend moesten werken aan den vooruitgang, en toen kon men iets te zien krijgen. Het eerst kwamen een twaalftal vrouwelijke gymnasten, in smaakvolle gymnastiekpakjes vaneen mooi grijs, dat vlinderachtig fladderde en het rosé van hoofd en armen gunstig uit deed komen. Zij deden bijna acrobatische toeren, zeer elegant en sierlijk. Na verscheidene wedstrijden van hardloopen en speerwerpen kwam het glima. Hierbij hebben de deelnemers het gewone acrobaten-tricot aan met een smallen riem om het lijf, die verbonden is met twee riemen hoog om de bijbeenen. De worstelaars staan tegenover elkaar en pakken elkaar met de rechterhand aan den gordelriem en met de linker bij den eenen dijbeenriem, en zoo moet men den ander op den grond zien te krijgen. Zij beginnen meestal met elkaar op te tillen en rond te zwaaien, soms lijkt het een dans, soms wentelen beenen en armen door elkaar als bij de Laöcoöngroep, dan weer draait de een den ander rond als een stuk speelgoed en, hoeveel kracht er ook voor noodig is, het lijkt alles even licht en gemakkelijk. Hoewel de strijders naar het gewicht gegroepeerd waren, komt het toch eer op behendigheid dan op kracht aan, ruwheid is uitgesloten, het is een elegant en aardig spel, zonder slagen of verwondingen. Soms lijkt het of alle kunstgrepen geoorloofd zijn, zelfs beentje lichten, dan weer klinkt het fluitje.van den scheidsrechter zonder dat wij begrijpen waarom; men zoekt bij voorkeur zijn voet onder den voet van den ander, dien men rondzwaait, te zetten en zoo met hand en voet hem naar den grond te krijgen. Zeer behendig wisten de vallenden zich vaak met hand en elleboog en voet op te houden, zoodat de strijd door mocht gaan, want men moet heelemaal op den grond liggen vóór men het verloren heeft. Het publiek volgde deze Vertooning met de gewone kalmte van den IJslander; pas toen na al het kampen van de overwinnaars onderling de twee besten overbleven en de slankere den zwaardere neerlei, werd het eenigszins uitbundig. Eenige dagen daarna werd het „Konge-glima” gehouden, de kamp om het koningschap. Daar kwam de keur der worstelaars voor het front, prachtig gebouwde, mooi gespierde en lenige lichamen. De koning van verleden jaar wist zijn koningschap te handhaven. Zou hij, als hij ’t volgend jaar weer wint, keizer worden, zooals bij onze boogschuttersgilden 1 19 Juni is de vrouwendag in Ijsland. Op dien datum kregen zij in 1916 algeheele politieke gelijkstelling met den man en die dag is een feestdag; men zag niet minder vlaggetjes dan op den 17en. Het middelpunt is weer „Austurvöllur”, waar vele vrouwen met hufa en schort bezig zijn met versieren, den heelen morgen. Het balcon van het Althingsgebouw wordt groen gemaakt en met twee vlaggen getooid. Dezen keer hebben de vrouwen aan haar feestdag een inzameling verbonden voor het groote landshospitaal, dat alleen nog maar op papier bestaat en de kinderen verkoopen de rood, wit en blauwe IJslandsche kleuren, waar een Hollander zich gaarne mee tooit. Tegen een uur of drie hebben zij een kinderoptocht gearrangeerd, alle scholen met vlaggetjes in de hand, twee fiere IJslandsche schoonen met het vaandel achter de muziek aan. Zoo trekt het naar Austurvöllur, waar zij alweer een rede mogen aanhooren, nu vaneen dame niet het Althingslid —, die zeer enthousiast en geestig, maar helaas veel te lang sprak. Het was merkwaardig zoo stil en aandachtig het volk daarnaar stond te luisteren. Daarop mochten de kleuters naar het sportveld. ’s Avonds waren er veel vermakelijkheden, die een uur of anderhalf duurden. Zoo was er inde Nya Bio een sonate van Mozart, gevolgd door een lezing met lichtbeelden van het nieuwe ziekenhuis, met tot slot het zingen van die eigenaardige vierregelige IJslandsche versjes, waarmee een op zijn hoogst 15-jarig meisje, met korte krullen, een groot succes behaalde. G. M. r —u-i j „„„i : ---